Menu

Author Archives: Admin3

Memo e brendshme - AKU në hall me pesicidet, ISUV nuk i analizon e as nuk i kthen përgjigje. Mungojë dhe inspektorët

Pak ditë më parë, Qendra Alert publikoi jnë material investigues në lidhje me cilësinë e pesticideve dhe konkretisht për lëndët aktive, krahasimin mes deklarimit në etiketë nga subjektet dhe përmbajtjes seale të tyre. Nga analizat rezultoi se, disa prej këtyre produkteve të mbrojtjes së bimëve ishin me lëndët aktive jokonform deklarimit në etiketë (https://alert.al/konsumatori/investigimi-pesticidet-me-lende-aktive-te-ndaluara-ne-be-ndryshe-nga-etiketa-por-dhe-kontrabande-qe-rrezikojne-shendetin-publik-dhe-fermeret/).

Detyra e kontrollit të produkteve të mbrojtjes së bimëve dhe gjithçkaje tjetër që ligjet me sigurinë ushqimore, është detyrë e Autoritetit Kombëtar të Ushqimit, i cili, sipas një Memo-je që ka siguruar Alert.al, për shumë vite me radhë, këto produkte kanë qenë jashtë kontrollit. Konkretisht, produktet e mbrojtjes së bimëve kanë qenë larg analizimit real të tyre. Dhe, duket se fajtori kryesor për këtë është Instituti i Sigurisë Ushqimore dhe Veterinarisë (ISUV), i cili në shumicën e rasteve nuk bën analizimin e mostrave që dërgon aty AKU. Madje, siç mësohet nga memo, të cilën ne po e publikojmë të pjesshme, duke evidentuar vetëm problematikat, ky institucion as nuk i kthen përgjigje AKU-së, ndërsa numri i lëndëve aktive që mund të analizojë, është vetëm 5. Memoja është e vitit 2019, në të cilët thuhet qartë se AKU nuk ka kontrollon e duhur as mbi duhanin.

“Nga të dhënat statistikore gjykoj të vë me theks të veçantë faktin se, ISUV nuk ka kryer asnjë analizë për produktet e mbrojtjes së bimëve (PMB) në harkun e dy viteve të fundit – çështje të cilën e kemi adresuar specifikisht:, thuhet ndër të tjera në memo, ku pikërisht ky paragraf pasqyron komunikimin mes Sektorit të Mbrojtjes së Bimëve dhe Imputeve Bujqësore në AKU, me Ministrin e Bujqësisë, të cilit i është drejtuar shkresa.

“Nisur nga fakti se ka perceptim publik e madje edhe ankesa të drejtpërdrejta të fermerëve për cilësinë e inputeve bujqësore (e specifikisht të plehrave), atëherë këto rekorde nga përgjigjet e analizave të laboratorëve (jashtë AKU) mendoj që kërkojnë një analizë të posaçme – për kryerjen e të cilës AKU nuk ka mundësi; kështu nëse i marrim të mirëqena ankesat e fermerëve, atëherë në gjykimin tonë janë vetëm dy mundësi teorike

  • Ose ka probleme në analizimin e produktit nga laboratorët
  • Ose përdorimi i PMB nga fermerët nuk kontrollohet nga asnjë strukturë shtetërore apo private”, vijon më tej memo.

Ndër problemet që evidenton AKU në memon e brendshme, është dhe fakti i mungesës së shumë inspektorëve për PMB-të, duke bërë që plani të mos realizohej. Disa produkte, jo pestidice, analizohen në laboratorët e Entit Kombëtar të Farave e Fidanëve, ndërsa të tjera në Qendrën e Transfetimit të Teknologjive Bujqësore, Fushë-Krujë, ku rrallë herë ndodh që nga këto dy laboratore, analizat të dalin jokonform. Ndërsa problemi më i madh mebetet ai i PMB-ve.

Në linkun e mëposhtem mund të gjeni memon e përmbledhur me problematikat më kryesore.

Memo per Pesticidet, AKU

 

Qendra ALERT / Alert.al

Këshillat e verës për sigurinë e ushqimit

Këshillat e verës për sigurinë e ushqimit

Rreziku i helmimit nga ushqimi rritet gjatë verës, sepse bakteret e dëmshme rriten shpejt në kushte të ngrohta dhe të lagështa. Garantimi i sigurisë së ushqimit mund të jetë sfidues në këtë periudhë të vitit, sepse temperaturat janë më të ngrohta dhe ne shpesh gatuajmë jashtë gjatë piknikeve, udhëtimeve dhe pushimeve.

Këtu janë disa këshilla për sigurinë e ushqimit në natyrë, për t’ju ndihmuar të mbani ju dhe familjen tuaj nga helmimi gjatë verës.

Ruajini në të ftohtë

  • Mos e mbani ushqimin në temperaturë dhome për më shumë se një orë në ditët e nxehta të verës.
  • Ushqimet e prishura mbajini të ftohta. Përdorni një termus ose ftohës të mbushur me pako akulli për të ruajtur ushqimin tuaj gjatë udhëtimit. Temperatura brenda ftohësit duhet të jetë në ose nën 4 ° C.
  • Mos e ekspozoni ftohësin në diell dhe shmangni hapjen e tij shumë shpesh. Hapja e ftohësit lejon ajrin e ftohtë të dalë dhe ajrin e ngrohtë të futet brenda. Nëse është e mundur përdorni ftohës të veçantë për ushqim dhe për pije, pasi ftohësi i ushqimeve nuk do të hapet aq shpesh.
  • Marinoni mishin në frigorifer ose në një pije freskuese të mbushur me akull – jo në banak. Nëse po përdorni marinadë për të gatuar mishin e gatuar ose si salcë zhytëse, sigurohuni që ai të mos ketë rënë në kontakt me mishin e papjekur.

E dinit

Gjithmonë mbani mend ta mbani ushqimin jashtë zonës së rrezikut nga temperatura prej 4 ° C deri 6 ° C. Bakteret e dëmshme mund të rriten për më pak se dy orë në këtë interval temperature.

Të ndara

  • Mbani mishin tuaj të papërpunuar, shpezët dhe prodhimet e detit veçmas nga ushqimet e tjera për të shmangur përhapjen e baktereve të dëmshme. Përdorimi i kontejnerëve ose qeseve plastike do të ndihmojë në parandalimin e rrjedhjeve.
  • Vendosni mish të papërpunuar, shpendë dhe ushqim deti në pjesën e poshtme të ftohësit për të mbajtur lëngjet të mos pikojnë në ushqime të tjera.

Të pastër

Larja e duarve dhe ndjekja e teknikave të duhura të pastrimit mund t’ju ndihmojë të shmangni ndotjen e kombinuar dhe të parandaloni helmimin nga ushqimi.

Ndiqni të njëjtat udhëzime larjeje ashtu si bëni në shtëpi:

Përdorni ujë të pastër dhe sapun për të larë mirë të gjitha enët, enët e darkës, tryezat dhe tabelat e prerjes para dhe pas përdorimit.

Sanitarizoni pajisjet e gatimit, enët dhe sipërfaqet e punës me një tretësirë ​​të butë

Shpëlajeni me ujë të freskët dhe thajeni në ajër.

Lani duart mirë me ujë të ngrohtë dhe sapun për të paktën 20 sekonda, para dhe pas trajtimit të ushqimit.

Bakteret vriten nga nxehtësia. Mishi i papërpunuar, shpezët dhe prodhimet e detit duhet të gatuhen në një temperaturë të brendshme të sigurt për të eleminuar bakteret e dëmshme si E. coli, Salmonella dhe Listeria. Përdorni një termometër dixhital të ushqimit për të kontrolluar temperaturën.

Përdorni një pjatë të pastër kur hiqni ushqimin nga zgara. Asnjëherë mos vendosni ushqim të gatshëm për të ngrënë ose të gatuar në një pjatë që është përdorur për mish të papërpunuar, shpendë ose ushqim deti – lajeni pjatën më parë.

E dinit

Ngjyra nuk është një shenjë e besueshme se mishi është i sigurt për t’u ngrënë. Mishi mund të marrë ngjyrë kafe përpara se të shkatërrohen të gjitha bakteret, prandaj nëse është e mundur përdorni një termometër dixhital të ushqimit për t’u siguruar. Mishi duhet të arrijë një temperaturë 71°C, që të shkatërrohen të gjitha bakteret.

Mbetjet

Mbetjet e ushqimin shpejt dhe hidhini në kontenjierë mbetjesh dhe hidhini ato në vende të caktuara. Në ditët e nxehta të verës, mos e mbani ushqimin embetur në temperaturë dhome për më shumë se një orë.

Burimi: https://www.canada.ca/en/health-canada/services/seasonal-food-safety/summer-food-safety-tips.html

Qendra ALERT / Alert.al

FDA hetime për 3 epidemi të sëmundjeve të transmetuara nga ushqimi

Tabela më poshtë tregon hetimet e epidemive që menaxhohen nga Ekipet e Përgjigjes CORE të FDA-së. Hetimet janë në një larmi fazash. Disa epidemi kanë informacion të kufizuar dhe hetimet janë në vazhdim, të tjerët janë gati në përfundim.

Administrata e Ushqimit dhe Barnave do të draftojë një serë rekomandimesh për shëndetin publik, si rezultat i hetimeve të epidemive  që janë në proces, në mënyrë që konsumatorët të marrin masa të tilla, si hedhja ose shmangia e ushqimeve specifike, për të marrë për të mbrojtur veten e tyre, sipas të dhënave të tabelës.

Jo të gjitha dokumentimet dhe sinjalizimet rezultojnë në një epidemi të sëmundjeve të transmetuara nga ushqimi. Sipas zyrtarëve të CORE, nëse identifikohen burime dhe / ose faktorë kontribues që mund të informojnë parandalimin e epidemive në të ardhmen, FDA angazhohet të sigurojë një përmbledhje të atyre gjetjeve.

Informacioni i plotë në: https://www.fda.gov/food/outbreaks-foodborne-illness/investigations-foodborne-illness-outbreaks?utm_medium=email&utm_source=govdelivery

Qendra ALERT / Alert.al

 

Ju ka djegur dielli? Ja si mund të ndihmojë konsumimi i bajameve

Pushimet buzë detit në temperatura të larta, së bashku me relaksin sjellin dhe problemet e djegies së lëkurës. Të gjithë e dimë se, është e rëndësishme të vendosim krem ​​mbrojtës nga dielli, por ekziston një mënyrë tjetër e shijshme për të shmangur djegiet nga dielli dhe dëmtimin e lëkurës, ngrënia e bajameve.

Një studim i fundit nga UCLA (University of California, Los Angeles ) vëzhgoi një grup grash me lloje të ndryshme të lëkurës, duke filluar nga ato që digjen lehtësisht, deri ato tejet të ndjeshme nga dielli dhe që digjen shumë.

Pjesëmarrësit nga lloji i lëkurës u vendosën në dy grupe: Një që konsumonte rreth 28 gram bajame çdo ditë për 12 javë dhe një tjetër që konsumonte një produkt tjetër.

Në fund të eksperimentit, studiuesit vunë re se, duheshin periudha më të gjata të ekspozimit në UVB që çdo shenjë treguese e djegies nga dielli të shfaqej te gratë që hanin bajame. Ato që konsumonin produkte të tjera nuk treguan asnjë ndryshim të tillë.

Në thelb, pavarësisht nëse digjen lehtë ose jo, gratë që hanin bajame rregullisht u bënë më pak të prekshme nga rrezet UV.

Autorët e studimit vërejnë se, duhet bërë më shumë hulumtime, por ata konstatuan që tek bajamet gjenden nivele të larta të disa lëndëve ushqyese, të cilat mbrojnë lëkurën tonë nga brenda dhe jashtë. Kjo përfshin shumë vitaminë E, kuercetinë, yndyra mono dhe poli-të pangopura dhe përbërje fenolike që kombinohen për të krijuar veti antioksiduese dhe anti-inflamatore.

Qendra ALERT / Alert.al

Paditë kundër firmave të ushqimit për fëmijë mbi dëmtimin e mundshëm të trurit të foshnjave

Disa raporte bëjnë të ditur që, më shumë se 80 procese gjyqësore të ngritura kundër firmave, të cilat janë akuzuar në lidhje me nivele shumë të rrezikshme të arsenikut dhe helmeve të tjerë në ushqimin për fëmijëve.

Raporti i kërkuar nga ligjvënësit federalë në nëntor 2019, shqyrtoi katër metale të rënda toksike si arsenik inorganik, plumb, kadmium dhe merkur. Administrata e Ushqimit dhe Barnave dhe Organizata Botërore e Shëndetësisë i kanë deklaruar ato të rrezikshme për shëndetin e njeriut, veçanërisht për foshnjat dhe fëmijët, të cilët janë më të ndjeshëm ndaj efekteve të tyre neurotoksike. Sipas raportit, edhe nivelet e ulëta të ekspozimit mund të shkaktojnë dëme serioze dhe shpesh të pakthyeshme në zhvillimin e trurit.

Më 6 nëntor 2019, pas raporteve të niveleve të larta të metaleve të rënda toksike në ushqimet për fëmijë, Nënkomiteti i Dhomës së Përfaqësuesve të SH.B.A.-së për Politikën Ekonomike dhe të Konsumatorit kërkoi dokumente të brendshme dhe rezultate provash nga disa nga prodhuesit më të mëdhenj të ushqimit për fëmijë në Shtetet e Bashkuara, përfshirë prodhuesit e produkteve organike dhe konvencionale. Arseniku ishte i pranishëm në ushqimet për fëmijë të bëra nga të gjitha kompanitë që iu përgjigjën kërkesës së kongresit.

Prodhuesit e renditur në raport përfshijnë Beech-Nut, Organic Best Organic, Happy BABY, Happy Family Organics, Gerber, Parent’s Choice, Plum Organics dhe Sprout Organic Foods.

Në mars, një grup paditësish paraqitën një kërkesë për të konsoliduar pretendimet e tyre kundër prodhuesve të ushqimit për fëmijë përpara një Gjykatës së Qarkut të Sh.B.A-së për të Nju Jorkut.

Disa nga proceset gjyqësore përfshijnë grupe prindërish që pretendojnë se, toksinat e gjetura në ushqimin e foshnjës çuan në zhvillimin e çrregullimit të spektrit të autizmit (ASD) tek fëmijët e tyre.

Këto pretendime janë të mbështetura në udhëzimet e FDA-së mbi nivelin e arsenikut onorganik në drithërat për foshnja të vendosur në gusht 2020-ës. Nuk ka kufizime në arsenik në ushqime të tjera për fëmijë ose kufij për metale të tjera të rënda, përfshirë kadiumin, plumbin dhe merkurin, pavarësisht nga rreziku i mundshëm shëndetësor ndaj fëmijët e vegjël.

Burimi: https://www.foodsafetynews.com/

Qendra ALERT / Alert.al

Investigimi / Pesticidet me lëndë aktive të ndaluara në BE, ndryshe nga etiketa, por dhe kontrabandë, që rrezikojnë shëndetin publik dhe fermerët

Nga Rudina MUÇA*

“Kemi frikë nga ushqimet. Frutat dhe perimet i rrisin me hormone, nuk e dimë se me cfarë po ushqehemi”. Këtë përgjigje merr sa herë që konsumatori pyetet për prodhimet bujqësore. Vitet e fundit media e shkruar dhe ajo audiovizive ka ngritur zërin për përdorimin e “helmeve” të rrezikshme që përdoren në bujqësi. Pesticidet janë një e keqe e domosdoshme për të ruajtur prodhimin bujqësore. Por, përdorimi i pesticideve dhe i plehrave kimike ka sjellë zhvillimin modern në bujqësi. Po çfarë janë pesticidet që konsumatori i trembet kaq shumë?

Termi “Pesticide” përfshimin një numër të madh të komponimeve që përdoren për mbytjen ose kontrollin e dëmtuesve sic janë: insektet, kërpudha, bimë të padëshirueshme (bar i keq) brejtës dhe mikroorganizma. Pra pesticidet ndihmojnë fermerin për të përmirësuar sasinë, cilësinë dhe shumëllojshmërinë e kulturave bujqësore. Shumë herë prodhimet bujqësore shqiptare janë përfshirë në skandale abuzimi pesticidesh. Për këtë arsye, “Agjencia për kontrollin cilësor, higjenik dhe të kimikateve në fruta perime” e Greqisë ka kthyer disa herë mbarpsht prodhimet bujqësore “Made in Albania”, pasi ato kanë rezultuar me ngarkesë të lartë të pesticideve. Por, edhe shtete të tjera në BE.

Gjatë zbatimit të këtij projekti ne kemi analizuar disa pesticide në laborator te akredituar. Konkretisht gazetarët investigativ të Qendrës ALERT kanë bërë blerje rastësore në farmaci disa bujqësore. Pesticidet që Qendra ALERT ka zgjedhur të analizojë janë ato që gjejnë përdorimin më të gjërë në të mbjella. Konkretisht kemi kërkuar analizimin e pesticideve: Imidaclorpd (Confidor), Chlorpyrifos (Adama pyrinex), Laser Planta shpk (Spinosad) dhe Affirm (Emamectin-Benzoate). Qendra ALERT kërkoi që në këto PMB të analizohej përmbajtjen reale e lendëve aktive, duke e krahasuar me sasinë e lëndës aktive të deklaruar në etiketën e produktit. Sipas specialistit të imputeve bujqësore, njëherësh pedagog ne Universitetin Bujqësor të Tiranës, Fredi Brahushi, nga katër kampionët e pesticideve të analizuar pranë laboratorit të akredituar NOVAL, dy prej pesticideve janë në mungesë të lëndëve aktive, nëse krahasimin e bëjmë me ambalazhimin tregtar.

Ekspertët lëshojnë alarmin për rrezikun e shëndetit të konsumatorëve, pasi mospërputhja e lëndës aktive me deklarimin në etiketë, bën që të përdoren mbidoza dhe që në fund, hyjnë në trupin tonë nëpërmjet perimeve e frutave, pasi ato mbingarkohen me sasitë e hedhura.

Rezultati i analizave të PMB-ve

“Bazuar në rezultatet e analizave të marra si dhe në gjykimin si specialist i fushës dalim në konkluzionet si vijon:

Analiza e formulimit tregetar Pyrinex 48 EC me përmbajtje të lëndës aktive në etiket 480 g/l  Chlorpyrifos rezulton me një diferencë -91 g/l në vlerë absolute ose -19% në vlerë relative, krahasuar me etiketën. Në gjykimin tim kjo vlerë devijimi konsiderohet shumë e lartë dhe përbën problem të madh në përdorim duke mos dhënë efektin e dëshiruar në mbrojtjen e bimëve. Theksoj që kjo lëndë aktive është hequr nga përdorimi në vendet e BE, ndaj duhet që edhe në vendin tonë të hiqet nga tregtimi i mëtejshëm”, analizon Ferdi Brahushi.

Nr. Emri tregetar i formulimit Lenda aktive

(l.a.)

Permbajtja e l.a. Rezultati i analizes Rikuperimi

(%)

Diferenca

absolute

Diferenca

relative (%)

1 Adama Pyrinex 48 EC Chlorpyrifos[1] 480g/l 389 84 -91g/l -19.0
2 Confidor Imidakloprid[2] 200 g/l 191 82 -9g/l -4.5
3 Laser Spinosad[3] 48 % 47.3 83 -0.7% -1.5
4 Affirm Emamectin benzoate[4] 0.95% 0.94 85 -0.01% -1.1
[1]Eshte lejuar perdorimi ne BE deri 16.01.2020
[2]Eshte lejuar perdorimi ne BE deri 01.12.2020
[3]Lejohet perdorimine BE
[4]Lejohet perdorimine BE

Një tjetër insektid që vë në rrezik bujqësinë dhe shëndetin e konsumatorit është Confidor.

“Analiza e formulimit tregtar ‘Confidor’ me përmbajtje të lëndës aktive në etiket 200 g/l Imidacloprid, rezulton me një diferencë -9 g/l në vlerë absolute ose – 4.5% në vlerë relative, krahasuar me etiketën. Në gjykimin tim, kjo vlerë devijimi konsiderohet mesatarisht e lartë dhe përbën problem në përdorim, duke mos dhënë efektin e dëshiruar në mbrojtjen e bimëve dhe mashtrim ekonomik për fermerët. Theksoj që edhe kjo lëndë aktive është hequr nga përdorimi ne vendet e BE”, tha Brahushi.

Eksperti dhe profesori Brahushi thotë se, analiza e formulimit tregetar “Laser” me përmbajtje të lëndës aktive në etiketë 48% Spinosad rezulton me një diferencë  -0.7% në vlerë absolute ose -1.5% ne vlere relative krahesuar me etiketen dhe formulimi tregetar “Affirm” me përmbajtje të lëndës aktive në etiketë 0.95% Spinosad rezulton me një diference -0.01% në vlere absolute ose -1.1% në vlerë relative krahasuar me etiketën. “Ne gjykimin tim dhe siç e parashikon legjislacioni shqiptar, kjo vlerë devijimi mund të konsiderohet normale”, thekson ai.

“Përdorimi i pesticideve me më pak lëndë aktive në etiketë sië është në rastin e Pyrinex 48 EC dhe Confidor është një mashtrim ekonomik, pasi fermeri e blem sipas çmimit që bazohet në % e lëndës aktive dhe për shkak të përmbajtjes së ulët, nuk jep efektin e duhur në mbrojtjen e bimëve, duke ulur rendimentin. Nga ana tjetër, fermeri, për të siguruar mbrojtjen e bimëve detyrohet të përdorë sasira më të larta të pesticideve ose përseritje të trajtimit me pesticide, gje e cila rrit koston e prodhimit. Një problematikë tjetër shumë e rëndësishme është që, nga përdorimi i përsëritur ose me doza të larta i pesticideve, kemi rritje të mbetjeve të tyre në mjedis, pra ndotje të tokës, ujit dhe të produkteve bujqësore, duke cënuar sigurinë ushqimore të konsumatoreve”, thekson Profesori i Universitetit Bujqësor të Tiranës.

Prof.Ferdi Brahushi

Ndërkohë, siç dhe lehtësisht mund të verifikohet nga videoja një produktet që është marrë për analizë, “Afirm” pavarësisht rezultatit, ka hyrë në Shqipëri kontrabandë. Tregtari e thotë vetë se është një produkt i importuar në mënyrë ilegale nga Greqia dhe është detyruar që në Shqipëri ta ambalazhojë në paketime të vogla dhe me etiketë në Shqip. Kjo tregon qartë se, edhe shumë pesticite që mund të jenë të ndaluara të përdoren në bujqësi, të futen lehtësisht në territorin tonë në mënyrë ilegale, por të shiten lirshëm në tregun tonë.

Qendra ALERT gjithashtu intervistoi dhe fermerin e ri, Franc Kaloshi. Sipas Kaloshit, cilësia e pesticideve në Shqipëri lë për të dëshiruar. Mungesa e lëndës aktive, shumë herë ka vënë në rrezik prodhimin e tij bujqësor. Familja Kaloshi u shpërngul nga Tirana për t’u marë me bujqësi, por sfidat e mëdha që përballet fermeri po i çojnë ata drejt falimentimit.

“Që nga viti 2000 e deri më tani kemi 150 ha të mbjella me kultura të ndryshme. Në shumë raste pesticidet nuk e kanë efektin real, nuk janë sic shënohen në etiketë. Ato që riambalazhhen këtu kanë probleme  bëhen me shtesa të panjohura. Insekticidet dhe herbicidet janë ato që ne hasim më shumë probleme. Këto dy pesticide jemi të detyruar t’i   përdorim në të gjitha kulturat. Pyrinex e përdor për të luftuar karkaecin tek lakra. Por asgjë nuk ndodhe detyrohem që lakrën në fushë ta spërkas mbi dy herë me Pyrinex, por përsëri vezët e karkalecit më shtohen”, thotë fermeri nga Lushnja, Franc Kaloshi.

Po për çfarë përdoren këto dy pesticide?

Sipas agronomit Demir Muça, përdorimi më i lartë i pesticideve ndodh kur kalohet periudha e qëtësisë, pra dimërimi

“Insekticidet Confidor dhe Pyrinex, më së shumti përdoren në sera. Kur perimet e kultivuara kalojnë periudhën e qetësisë dimërore, dalin krahëbardhat. Ky insekt del më shpejt për shkak të kushteve atmosferike që ka brënda në serë. Ndërsa në fushë përdorimi i tyre fillon në muajin maj-qeshor. Fermerët shumë herë drejtohen përsëri në derën e farmacisë sime. Insektet vazhdojnë të jenë në bimë edhe kur bëhet spërkatja me këto pesticide. Sa do që i ofroj një tjetër insekticid, cilësia e tyre e zhgënjen gjithnjë bujkun”, përfundoi agronomi Demir Muça.

Arben Shytaj

Ndërkohë, sipas ekspertit të imputeve bujqësore Arben Shytaj  kompanitë importuese nuk janë transparente me fermerin. Në etiketen e imputeve bujqësore përvec lëndës bazë aktive, pothuajse gjithnjë jemi në mungesë të lëndës dytësore.

“Një pesticid është i efektshëm nëse ka masën e  duhur të lëndës aktive. Farmacitë bujqësore, kur dyshojnë % e lëndës aktive rrisin dozën e spërkatjes së prodhimit. Sigurojnë eleminimin e insketit dhe nuk mendojnë mbetjen në produkt. Ndërsa lëndët dytësore gjithnjë mbesin mister për fermerin dhe agronomin. Ato janë të shënuara vetëm në kartën teknologjike që e disponon tregtari”, tha Arben Shytaj. Sipas tij, përdorimi me mbidozë rrezikon shëndetin publik, pasi hedhja mbi normën, pasi dozat standarde nuk japin efekt, reflektohen në produktet përfundimtare që ne konsumojm,ë perime apo fruta.

Efektet negative të PMB-ve jo-cilësore

Përdorimi i pesticideve me më pak lëndë aktive në etiketë, siç është në rastin e formulimit tregtar Pyrinex 48 EC dhe Confidore është një mashtrim ekonomik së pari, pasi fermeri e blen sipas çmimit që bazohet në % e lëndës aktive dhe për shkak të përmbajtjes së ulët nuk jep efektin e duhur në mbrojtjen e bimëve. Gjithashtu, fermeri për të siguruar mbrojtjen e bimëve detyrohet të përdor sasi të mëdha të pesticideve ose përsëritje të trajtimit me pesticide, gjë e cila çon në rritjen e kostos së prodhimit të bimëve. Sipas Brahushit dhe Shytajt, risku më i madh shfaqet te konsumatori dhe shëndeti i tij. “Nëse një fermer përdor në serën apo arën e tij, një pesticid apo insekticid me lëndë aktive më të ulët, ai nuk jep rezultatin e pritshëm. Në këto kushte, ata blejnë dozë tjetër dhe e ripërdorin, duke bërë që pima dhe produkti perime apo edhe fruta të tejngarkohet me lëndët e rrezikshme për shëndetin e njeriut”, thonë.

“Kam mbjellë 60 ha grurë. Për të eleminuar barërat e këqija kam përdor herbicide të ndryshme. Për të eleminuar barin e keq nga sipërfaqia prej 20 ha tokë të mbjellë me grurë kam përdor herbicidin Dy4D. Ky herbicid nuk ka dhënë asnjë efekt. Për faj të importuesit dhe shtetit që nuk i kontrollon, gruri do të dalë i pisët dhe fabrika do të më ulë çmimin. Pra, sipas fabrikës, ky grurë nuk duhet të vlerësohet për konsum human, por për kafshë. Për mua është dëm i madh ekonomik sepse për 20 ha prodhoj 100 ton, gruri i mirë shitet me 30 mijë lek kuintali, ndërsa gruri pisët meret 20 mijë lekë kuintali. Me një llogari të thjeshtë, unë këtë vit do të humb të gjithë fitimin që prisja, pra 10 milionë lekë”, – dëshmon Franc Kaloshi.

Një problematikë tjetër shumë e rëndësishme është që nga rispërkatja  kalojmë në rritje të mbetjeve të rrezikshmë në mjedis, pra ndotje të tokës, ujit, dhe të produkteve bujqësore duke cënuar sigurinë ushqimore.

Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural, në organikën e saj ka disa institucione që duhet të kujdesen për ndalimin e pesticideve të skaduara apo jocilësore. Autoriteti Kombëtar i Ushqimit, Agjensia e Mbrojtes së Bimëve dhe Qendrat e Laboratoreve Shtetëror, së bashku me trupat inspektuese duhet të shërbejnë si  “shtylla” e mbrotjes së integruar të bimëve.

“Për kontrollin e cilësisë së PMB-ve, duket më shumë që kemi një boshllëk ligjor. Ligji i Mbrojtjes së Bimëve nuk parashikon dispozitë, vetëm një paragraf i VKM 1188 ka detyrimin për vlerësimin e cilësisë, por pa e detajuar, sidomos qëndrimin ndaj subjektit abuzues edhe vetë AKU nuk di si të veprojë”, tha specialisti Shytaj.

Në vitin 2008, me Vendim të Këshillit të Ministrave Nr. 1555 u mor vendimi “Për përcaktimin e rregullave të regjistrimit të kritereve të produkteve për mbrojtjen e bimëve”. Ky vendim që tashmë është shfuqizuar, i jepte të drejtë inspektorëve të Autoritetit Kombëtar të Ushqimit të analizonte dhe të kontrollonte të gjitha njësitë tregtare të imputeve bujqësore. Me largimin e këtij vendimit, sipas ekspertit Shytaj, tregtarët e mëdhenj, në disa raste, abuzojnë në kurriz të djersës së fermerit dhe shëndetit të konsumatorit.

Qendra ALERT / Alert.al

*Autorja e shkrimit është gazetare me ekseriencë disavjeçare në media të shkruara dhe elektronike, si dhe ka qenë pjesë e emisioneve televizive investigative. Aktualisht, është pjesë e departamentit të informacionit në televizionin Top Channel.

 

Materiali është realizuar nga Qendra ALERT, si pjesë e projektit “Ushqimi, risku masiv për konsumatorët, mungesa e kontrolleve dhe e informimit nga institucionet”, të mbështetur financiarisht nga Programi i Granteve të Vogla të Komisionit për Demokraci të Ambasadës së SHBA në Tiranë. Opinionet, gjetjet, konkluzionet dhe rekomandimet e shprehura janë te autor-it/ve dhe nuk përfaqesojnë domosdoshmërisht ato të Departamentit të Shtetit.

Shkarkimet nga puna e drejtimi autoritar prej junte ushtarake, çon në “Illyrian Guard” 4 auditues nga Ministria e Brendshme

Ministria e Brendshme dërgon në shoqërinë shtetërore të sigurisë “Illyrian Guard”, 4 auditues, të cilët do të skanojnë performancën ekonomike dhe shërbimeve të Drini Nikollës. Pas auditimit të Ministrisë, pritet që në Illyrian, të zbarkojnë audituesit e Kontrollit të Lartë të Shtetit. Drini Nikolla, ka kohë të merret me hartime ironike për punonjësit e tij, në profilin e tij në “FB”. Abuzimet me shkarkimet që po kryhen me punonjësit në kompaninë “Illyrian Guard”, kanë bërë që në ambjentet e këtij institucioni të shfaqet një grup auditimi nga Ministria e Brendshme.
Katër auditues të kësaj kompanie, prej disa ditësh janë ulur “këmbëkryq” në ambjentet e “Illyrian Guard”, ku kanë hartuar planin për auditimin në tre kritere, atë të performancës ligjore, performacës ekonomike dhe performancës së shërbimeve, që ofron kjo kompani në intitucionet shtetërore. Njeriu që është vënë në shënjestër nga ky auditim, është pikërisht ushtaraku Drini Nikolla, i cili prej 5 muaj që po drejton këto kompani, ka sjellë vetëm re “të zeza”, për imazhin, performancën dhe punonjësit e kësaj kompanie. Drini Nikolla, tashmë është nën ethet e veta të largimit nga puna, për shkak se audituesit e Ministrisë së Brendshme, do nxjerin shkelje të rënda, gjatë drejtimit prej tij, për gati 5 muaj të kompanisë “Illyrian Guard”. Ky auditim që tashmë ka nisur me urdhër të Ministrit të Brendshëm, pritet që shumë shpejt të pasohet nga një auditim më i pavarur dhe tepër i rreptë i Kontrollit të Lartë të Shtetit. Momentalisht KLSH, është në auditim pranë ministrisë së Brendshme, ku po survejon buxhetin ekonomik në disa sektorë.
Por, ende nuk ka shkuar në “Illyrian Guard”. Nikolla edhe pse është vënë në skanim të plotë vijon të bëjë gafa të pafalshme, gafa këto që në vijim do i sjellin dëme ekonomike në buxhetin e shtetit. Tashmë procesmet gjyqësore për largimin e punonjësve nga puna, kanë filluar në gjykatë. Ndërsa Nikolla vijon të mos i dorëzojë dokumentacionin origjinal punonjësve që ai vetë ka larguar nga puna. Madje refuzimin e dhënies së dokumentacionit zyrtar, Nikolla ja ka bërë dhe avokatit Ndue Pjetra, njërit prej përfaqësuesve ligjorë të një punonjësi të shkarkuar në mënyrë të padrejtë nga ai. Nuk është aspak çudi që Drini Nikolla, në të njëjtën kohë të marrë dhe bëjë veprime, të cilat kundërshtojnë njëra-tjetrën, veprime këto që nxjerin zbuluar paftësinë e tij për të qënë në krye të kësaj shoqërie sigurie me aksioner Ministrinë e Brendshme. Rasti më flagrant i paaftësisë së Drini Nikollës është fakti se kishte një vend vakat për shofer. Në total kompania ka në organikën e saj 10 shoferë në strukturën bazë. Njëri nga këta të dhjetë është shoferi personal i administratorit të kompanisë, Drini Nikolla.

Drini Nikolla

Ndërsa 9 të tjerët janë me shërbim për nevojat e kompanisë. Gjëndja e shoferëve për të kryer nevojat e kompanisë ishte në total 8 shoferë, ndërsa 1 vend në këtë pozicion pune ishte i lirë. Mirëpo në muajin shkurt dhe muajin Mars 2021, Drini Nikolla, kur sapo kishte marë detyrën e administratorit të “Illyrian Guard”, merr në punë dy shoferë të “besuar”, duke plotësuar dhe tejkaluar organikën e limitit të shoferëve që i lejonte organika për të punësuar.
Por, gjatë kohës që Drini Nikolla pretendon se, për të mbrojtur buxhetin e kompanisë këmbëngul të miratojë në Këshillin Mbykqyrës, largimin nga puna të shoferëve, sepse sipas tij janë tepër, ai nga ana tjetër punëson më tepër shoferë nga sa e përmban organika që ishte në fuqi.
Dhe, për të kamufluar këtë tejkalim të kompetencave, më e çuditshmja është se njërin prej shoferëve nuk e emëron në sektorin e logjistikës të kompanisë së sigurisë, por e emëron si punonjës sigurie objekti. Ndërkohë që në përditshmëri ky punonjës sigurie objekti, kryen në fakt rolin e shoferit.
Në shoqërinë “Illyrian Guard”, ka aq shumë nevojë për shofera, saqë Drini Nikolla, përveç shoferëve të sektorit logjistik, mban akoma për shofer një punonjës sigurie. Por ky është një nga paradokset e rradhës të administratorit Drini Nikolla, i cili kryen në mënyrë të përsëritur mashtrimin e punonjësve të larguar nga puna.
Këtyre punonjësve, Drini Nikolla, pasi i hedh në rrugë i njofton me shkresë zyrtare se u është ofruar mundësia e punësimit si punonjës sigurie pasi të certifikohen. Ndërkohë, certifikimi nuk është pjesë e “Illyrian Guard”, por e Policisë së Shtetit.
Por, duket se Drini Nikolla nuk e ka seriozisht edhe punën e certifikimit, pasi midis 5 shoferëve të shkarkuar nga puna, disa prej tyre janë të certifikuar për punonjës shërbimi, certifikim të cilin Nikolla nuk e mori parasysh.
E njëjta situate është duke ndodhur dhe me operatorët e shërbimit në “Illyrian Guard”, ku disa operatorë me mjaft përfojë në këtë sistem të nisur qysh prej fillesave të kompanisë, janë larguar nga puna me pretekstin e shkurtimit të vendit të punës për shkak të organikës së re. Ndërkohë, që nga ana tjetër, Nikolla, me firmën e tij, vijon të punësojë gra dhe vajza të reja në këtë shërbim, që nuk ja kanë haberin fare sallës së monitorimit.
Alert.al

Vera është këtu - mos harroni protokollet e sigurisë për produktet ushqimore. Rrezikoheni nga...

Çdo verë, e gjejmë veten duke festuar fundjavat me ushqim të bollshëm, mish në zgarë, pije apo produkte të tjera të freskëta. Protokollet e sigurisë rekomandojnë trajtimin e duhur të produkteve. Idetë e gabuara të trajtimit të ushqimit janë të dëmshme për konsumatorët. Sipas Qendrës për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, frutat dhe perimet e papërpunuara mund të përmbajnë mikrobe të dëmshme, të tilla si Salmonella, E. coli dhe Listeria. Një përqindje e madhe e sëmundjeve të transmetuara nga ushqimi shkaktohen nga mikrobet në produktet e freskëta.

“Një keqkuptim i zakonshëm që shoh është në lidhje me procesin e larjes së fruta – perimeve”, tha Ravi Jadeja, specialist i sigurisë ushqimore për Qendrën e Produkteve Ushqimore dhe Bujqësore të Ushqimit të Universitetit Shtetëror në Oklahoma Robert M. Kerr. (FAPC). “Një nga metodat më të sigurta të larjes së prodhimeve është të lani çdo prodhim nën ujë të rrjedhshëm të pijshëm”, tha Jadeja. “Përdorni larës të aprovuar vetëm për larjen e produkteve. Shumë sasi klori nuk është e përshtatshme për larjen e produkteve.” Një sasi e tepërt e klorit në ujin e larjes mund të prodhojë kancerogjene, gjë që do ta bënte prodhimin të pasigurt për konsum. “Konsumatorët duhet të jenë gjithmonë të kujdesshëm kur trajtojnë dhe ruajnë produktet”, vijoi Jadeja. “Kontakti me një sipërfaqe jo-sanitare, të tilla si një dërrasë prerëse e përdorur për të trajtuar mish të papërpunuar, mund të ndotë lehtë produktin”.

FAPC rekomandon këshillat e mëposhtme të sigurisë ushqimore kur shijoni produktet këtë verë:
Blerja
Gjeni prodhime që nuk janë të mavijosura ose të dëmtuara
Ndani produktet nga mishi i papërpunuar, shpezët dhe prodhimet e detit
Ruajtja
Ruani frutat dhe perimet e prera në frigorifer
Brenda 2 orësh pasi t’i keni prerë, qëruar ose gatuar fruta ose perime, vendoseni ato në frigorifer në një enë të pastër
Përgatitja
Lani duart dhe enët e kuzhinës para dhe pas trajtimit të produkteve
Kur është e mundur, përdorni një pllakë prerëse për prodhime të freskëta dhe një tjetër për mishin e papërpunuar, shpendët dhe prodhimet e detit
Lajini produktet nën ujë të rrjedhshëm për të parandaluar që mikrobet e lëkurës të futen brenda në fruta ose perime
Larja e frutave dhe perimeve me sapun ose detergjent nuk rekomandohet
Largojini zonat e dëmtuara ose të mavijosura të produkteve dhe hidhni çdo produkt që duket i kalbur.
Burimi: Food Safety News
Qendra ALERT / Alert.al

Një studim i ri për gjenet e pulave që mund të parandalojë bakteret e dëmshme

Një studim nga Instituti Roslin i botuar në BMC Genomics (https://bmcgenomics.biomedcentral.com/) ka identifikuar gjenet tek pulat që mund të ofrojnë rezistencë ndaj baktereve të dëmshme që gjenden zakonisht tek shpendët, të cilat dhe mund të informojnë mënyrat për të kufizuar rrezikun e helmimit ushqimor tek njerëzit. Sipas Institutit Roslin, studimi identifikoi një numër të madh gjenesh në zorrët e pulës që mund të përcaktojnë nëse zogjtë janë rezistentë ndaj Campylobacter.
Campylobacter shkakton rreth 1.5 milion sëmundje çdo vit në Shtetet e Bashkuara. Njerëzit mund të infektohen nga Campylobacter duke ngrënë shpendë të gjalla ose të pazierë ose duke ngrënë diçka të prekura nga shpezët. Ata gjithashtu mund ta marrin atë nga ngrënia e ushqimeve të tjera, duke përfshirë ushqime deti, mish dhe produkte, duke kontaktuar me kafshët dhe duke pirë ujë të patrajtuar. Megjithëse njerëzit me infeksion Campylobacter shërohen zakonisht vetë, disa kanë nevojë për trajtim me antibiotikë.
Në mënyrë të veçantë, Campylobacter jejuni është shkaku kryesor i gastroenteritit bakterial tek njerëzit dhe trajtimi ose konsumimi i mishit të shpendëve të kontaminuar është një burim kryesor i infeksionit. Shkencëtarët thonë që mbarështimi selektiv i shpendëve që shfaqin rezistencë të lartë ndaj Campylobacter është një strategji e mundshme kontrolli ndaj Campylobacter.
Shkencëtarët studiuan përgjigjen globale të transkriptimit të linjave të pulave të racave që ndryshojnë në rezistencën e tyre ndaj kolonizimit të C. Jejuni. Vështrimet nga ky studim mund të informojnë kërkimet e mbarështimit të pulave të që kanë më pak të ngjarë të mbajnë bakteret Campylobacter, dhe kështu të kufizojnë rrezikun për konsumatorët e pulave.
“Campylobacter është i pranishëm në më shumë se gjysmën e pulave të shitura, që përfaqëson një rrezik të rëndësishëm për konsumatorët, dhe shumimi i shpezëve rezistente ndaj baktereve është një mënyrë e mundshme për ta trajtuar këtë,” tha Dr. Mark Stevens, Kryetar i Patogjenezës Mikrobike në Instituti Roslin. “Hulumtimi ynë po hedh dritë mbi mënyrën se si përbërja gjenetike e pulave ndikon në reagimin e tyre ndaj baktereve, të cilat mund të informojnë mënyrat e shumimit të pulave rezistente ndaj Campylobacter dhe në këtë mënyrë të përmirësojnë sigurinë e ushqimit.”

Studiuesit testuan efektet e infeksionit Campylobacter në pulat rezistente ose të ndjeshme ndaj baktereve. Analiza e indit të zorrëve tregoi ndryshime në aktivitetin e një numri të madh gjenesh, përfshirë disa gjene në imunitet. Ndryshimi midis këtyre gjeneve në pulat e ndjeshme dhe rezistente mund të shpjegojë pjesërisht përgjigjen e tyre ndaj Campylobacter.

Për më shumë informacion në lidhje me Campylobacter, ju lutemi vizitoni: about-campylobacter.com.

Instituti Roslin është një institut kryesor botëror në kërkimin e shkencës së kafshëve dhe është pjesë e Kolegjit të Mjekësisë Veterinare, Universiteti i Edinburgut.

Burimi: Food Safety News

Qendra ALERT / Alert.al

PD, analizë zgjedhjeve apo analizë vetes?

Çdo qelizë e Partisë Demokratike do të bëhet pjesë e analizës së hollësishme të zgjedhjeve politike të 25 Prillit. E për ta bërë më të prekshme, konkrete dhe faktike analizën, drejtuesit e degëve partiake duhet të plotësojnë një formular, i cili do të shërbjë për të evidentuar faktorët e brendshëm dhe të jashtëm, që ndikuan në rezultatin zgjedhor. Duket se, ky formular më tepër do plotësohet për të të treguar se zgjedhjet u manipuluan dhe sollën çka demokratët e quajtë “masakër elektorale”. Fakte që do të mblidhen nga vetë demokratët.
Që zgjedhjet patën problem, këtë e ka evidentuar edhe raporti paraprak i ODIHR, publikuar një ditë pas zgjedhjeve. Por, paralelisht me sulmet dhe akuzat ndaj kundërshtarit politik, përse lidershipi i Partisë Demokratike nuk kalon në analizë të thellë vendimet e marra vitet e fundit?
A meriton analizë vendimi i skajshëm dhe i paprecedentë i djegies së mandateve për deputetët dhe për pasojë barktistjes së Parlamentit, në shkurt të 2019?
Duhet që demokratët të shohin veten para pasqryrës e të kuptojnë dëmtin që i bënë vetes me bojkotin e zgjedhjeve lokale në qershor 2019?
Pjesë e analizës, a mund të jenë edhe arsyet të cilat shkaktuan copëzimin e së djajthtës në disa parti, të themeluara nga ish-politikanë me peshë në PD?
Nisja e organizimit partiak në terren vetëm dy muaj para zgjedhjeve, duhet jetë pjesë e analizës së vendimeve të krerëve të PD-së?
Largimi i grupit parlamentar nga Kuvendi ndoshta për pak momente mund të ketë trazuar rehatinë e Edi Ramës si kryeministër. Por, ajo lëvizje politike nuk gjeti mbështetjen e ndërkombëtarëve, gjë që e qetësoi Ramën. Zëvendesimi i mandateve, duke çuar numrin e deputetëve të Kuvend në 122, me kalimin e kohës i dha Edi Ramës pushtet absolut. Teksa mbante në duar votat e domosdoshme, Rama ndryshoi Kushtetutën, duke eliminuar koalicionet parazgjedhore, formulë që do ta favorizonte PD-në në zgjedhje dhe rezultatet më 25 Prill mundësisht do ishin ndryshe. PD fajësoi PS-në dhe Ramën për ndryshime të njëashme. Por nëse këtë fat do e kishte Sali Berisha në kohën kur ishte kryeministër, kush mendoni se nuk do ta shfrytëzonte???
Mospjesëmarrja në zgjedhjet lokale ishte një tjetër gabim trashanik, që i kushtuan vota dhe shtrirje të hegjemonisë elektorale në bashkitë ku PD do kishte drejtimin. Pra, mungesë votash në 25 Prill.
Fragmentarizimi i së djathtës, largimi i disa figurave të rëndësishme të PD-së, mospërfshirja në listat e kandidatëve për deputetë të shumë të djathtëve, pati efektin e saj elektoral në dëm të PD.
PS është një forcë politike që organizimin në terren me degët dhe struktrat e ka në “ADN” e saj. Një parti që në aspektin organizativ është nje “perpetum mobile”. Takimet në terren për zgjedhjet e radhës i nis të nesërmen e zgjedhjeve që mbyllen. E ndërkohë që në PD, këto zgjedhje treguan se, shumë syresh, rrinin e yjet vështronin. Për t’u kujtuar vetëm dy muaj para ditës së votimeve.
PD, që të rikthehet, të paktën në atë forcë politike të 2005, me fjalë të thjeshta lidershipi i saj duhet të ftillohet.
Nga Alert.al