Menu

Aktualitet

Shpërthimi vullkanik i Tonga: Cili është ndikimi në bujqësi dhe peshkim?

Romë- Me pamjen e plotë të dëmeve dhe nevojave pas shpërthimit masiv vullkanik dhe cunamit të Tongës që po shfaqet vetëm gradualisht, ajo që tashmë është e qartë është se rreziku nuk mund të jetë më i madh për fermerët dhe peshkatarët e kombit ishullor të Paqësorit Jugor, që jetojnë në një nga rajonet më të prirura nga fatkeqësitë në botë.

Me afërsisht 86% të Tonganëve të angazhuar në bujqësi, FAO është jashtëzakonisht e shqetësuar për ndikimet e mundshme në të gjithë sektorët e bujqësisë, duke përfshirë peshkimin, kulturat bujqësore dhe blegtorinë. Vlerësimet fillestare tregojnë se afërsisht 12 000 familje bujqësore ose 85% e numrit të përgjithshëm do të jenë prekur nga kjo fatkeqësi, sipas Xiangjun Yao, Koordinatori Nënrajonal i FAO për Ishujt e Paqësorit, me qendër në Samoa.

“Ne po punojmë për të vlerësuar se sa i keq do të jetë ndikimi i kësaj fatkeqësie te fermerët dhe peshkatarët e Tongës dhe të gjithë ata që varen nga format e bujqësisë për jetesën dhe sigurinë e tyre ushqimore,” tha Yao. “Ne kemi ofruar mbështetje në Tonga pas një sërë tronditjesh në vitet e fundit, nga të cilat kjo është deri tani më seriozja dhe ne jemi gati të shtojmë punën tonë për t’i ndihmuar këto komunitete të cenueshme të rikthehen në këmbët e tyre.

Një nga sfidat e para është vlerësimi i ndikimit të mundshëm që shtresa e hirit që mbulon pjesë të ishullit, si dhe dëmet nga cunami mund të kenë në bujqësi dhe peshkim.

Efekte serioze të mundshme nga cunami

Cunami mund të kenë efekte serioze të dëmshme për të korrat dhe blegtorinë në varësi të trashësisë së hirit, llojit dhe kushteve të rritjes së të korrave, koha dhe intensiteti i reshjeve të mëvonshme, gjendja e kullotave dhe kafshëve para rënies së hirit dhe disponueshmëria e ushqimit dhe ujit të pandotur.

Mund të preken kulturat rrënjësore, të tilla si patatja e ëmbël dhe frutat e perimet, të cilat janë gjithashtu në rrezik. Përmbytjet e ujërave të kripura gjithashtu do të ketë prekur tokat bujqësore dhe mundësia e shiut acid është një shqetësim.

Vlerësimet paraprake të FAO-s tregojnë se 60-70% e familjeve që rritin bagëti, kryesisht derra dhe shpendë janë prekur në një farë mënyre. Ndikimi i pritshëm në peshkim është gjithashtu një shkak për shqetësim. Ndërsa konsumi i peshkut për frymë është disi i ulët për Paqësorin (25-35 kg/vit), peshkimi mund të bëhet një burim më i rëndësishëm ushqimor pas kësaj fatkeqësie, duke pasur parasysh efektet e mundshme të mbulimit të hirit vullkanik në tokë që prodhon furnizime ushqimore lokale.

Dëmtimi i platformave të varkave është tashmë i dukshëm dhe shumë nga shkëmbinj nënujorë dhe laguna bregdetare në të cilat mbështetet peshkimi i shëndetshëm ka të ngjarë të jenë dëmtuar ose ndotur me hirin dhe mbeturinat, si dhe mbetjet nga cunami.

“Me një pamje gjithëpërfshirëse që ende nuk është shfaqur, tashmë është e qartë se Tonga ka të ngjarë të kërkojë ndihmë afatshkurtër dhe afatgjatë. FAO tashmë po lëviz për të ndarë fonde për vlerësimin e dëmeve dhe disa masa fillestare të reagimit”-tha Yao.

Edhe para shpërthimit të fundit të vullkanit Hunga Tonga Hunga Ha’apai, rreth 23% e popullsisë së Tongës u prek nga pasiguria ushqimore.

Sektori bujqësor kontribuoi me gati 14% të PBB-së së Tongës në 2015/16 dhe përfaqësonte mbi 65% të eksporteve. Produktet kryesore të eksportuara janë kungulli, kokosi dhe peshku. Peshkimi ose aktivitetet e lidhura me peshkimin janë gjithashtu një burim i rëndësishëm ushqimi, veçanërisht për komunitetet në më të izoluarit nga 36 ishujt e banuar të Tongës. (FAO)

Tonga volcanic eruption: what possible impact on agriculture and fisheries? (fao.org)

Qendra Alert.Alert.al

 

 

 

Aeroportet, Eurocontol ul tarifën për Tiranën, nuk ndryshon atë të Kukësit

Tarifa e terminalit për Aeroportin e Rinasit për vitin 2022 do të jetë më e ulët se ajo e një viti më parë. Eurocontol organizata që menaxhon trafikun ajror europian dhe faturon e mbledh tarifat (për llogari të Albcontrol) vendosi që kjo ulje të jetë me 2.6% në raport me vitin 2021. Konkretisht tarifa e terminalit për Aeroportin e Rinasit do të jetë 229.48euro ndërkohë që më herët ishte 235.67 euro. Aeroporti i Rinasit është kryesori e për rrjedhojë duke u kategorizuar në zonën 1 e për rrjedhojë ka edhe një tarifë më të lartë. Për aeroportin e Kukësit për të cilin e njëjta agjenci vendosi korrikun e vitit të shkuar tarifë terminali 117.84 euro, edhe në vitin 2022 do të jetë i njëjti nivel. Ky aeroport cilësohet si pjesë e zonës 2.

Në njoftim thuhet se për pagesat e vonuara do të aplikohet edhe interes i cili për këtë vit është 9.48% duke pësuar edhe ky i fundit një ulje të lehtë në raport me interesin e vitit 2021. Shqipëria ka aktualisht dy aeroporte por aktualisht vetëm nga Rinasi mund të kryhen fluturime ndërkohë që Kukësi prej disa kohësh nuk ka fluturime. Në proces është ndërtimi i një aeroporti të tretë në Jug të vendit’ konkretisht në zonën e Akërnisë në Vlorë ndërkohë që Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë tentoi të japë një koncesion për një të katërt në Sarandë por që përfundoi pa sukses.

Çfarë është tarifa e terminalit

Në një shpjegim të zgjeruar të Eurocontrol tarifat e terminalit janë fatura që dërgohen nga Eurocontol çdo muaj (në mes të muajit pasues) për fluturimet që u zhvilluan në muajin paraardhës bashkë me faturën e tarifës së itinerarit. Dokumentet e faturimit tregojnë qartë shtetin për të cilin vilen këto para. Termat e pagesës për pjesën e tarifave të terminalit janë të njëjta me ato të itinerarit që aplikohen nga Eurocontrol që do të thotë 30 ditë nga data e faturimit. Lidhur me mënyrën sesi llogariten këto tarifa, Eurocontrol sqaron se vendet anëtare përcaktojnë zonat e tarifimit për terminalet që mund të jetë një aerodrom apo disa aerodrome që lokalizohen në një vend të caktuar ku ofrohen shërbime për të cilën duhet të paguhet tarifë. Tarifat e terminalit vendosen vetëm për fluturimet që nisen dhe marrin parasysh dy elemente thelbësore. Së pari, peshën e avionit që niset dhe së dyti, njësinë e tarifës për aerodromin nga ku bëhet nisja. Rezultati që merret pasi bëhet shumëzimi i dy elementëve është vlera që paguhet për terminalin. Faktori i peshës llogaritet në ton metrike. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

 

I ftohti polar mbërthen Shqipërinë, mbyllen shkollat

Për shkak të të ftohtit polar që do mbërthejë Shqipërinë, Ministria e Arsimit ka urdhëruar mbylljen e shkollave në të gjithë vendin për 3 ditë. Ministrja e Arsimit Evis Kushi bëri të ditur se shkollat do mbyllen nga data 24-26 janar, pasi sipas parashikimeve meteorologjike, në ditët në vijim priten temperatura tepër të ulëta, ku në disa zona do të arrijë deri në – 17 gradë celsius. Ky vendim sipas ministres vjen për faktin se prioritet në këtë kohë mbetet shëndeti dhe mirëqenia e fëmijëve, ndërsa bën të ditur se orët e humbura do të zëvendësohen në vijim pas një njoftimi të dytë në bashkëpunim me zyrat vendore arsimore. Kushi shprehet se do të ketë rishqyrtim të vendimit nëse parashikimet nuk do të dalin të sakta, dhe temperaturat do të jenë më të pranueshme.

 

Njoftimi i ministres Evis Kushi

Të dashur nxënës, mësues dhe prindër!
Dua t’ju njoftoj se sot në MAS kemi marrë një vendim të rëndësishëm që lidhet me procesin mësimor të shkollave tona në fillim të javës së ardhshme.
Sipas parashikimeve meteorologjike, në ditët në vijim priten temperatura tepër të ulëta, të cilat janë temperatura të jashtëzakonshme për një vend si i yni. Madje në disa zona do të arrijë deri në – 17 gradë celsius.
Për këtë arsye, duke qenë se prioriteti ynë absolut në çdo kohë është shëndeti dhe mirëqenia e fëmijëve tanë, kemi vendosur që shkollat të mbyllen javën e ardhshme, nga dita e hënë deri të mërkurën, dhe orët e humbura do të zëvendësohen në vijim pas një njoftimi të dytë në bashkëpunim me zyrat vendore arsimore.
Natyrisht nëse parashikimet nuk do të dalin të sakta, dhe temperaturat do të jenë më të pranueshme, ne do ta rishikojmë këtë vendim dhe do të jemi në komunikim të vazhdueshëm me ju, sepse për ne edhe procesi mësimor ka rëndësi prioritare.
Të dashur prindër!
Ju lutem merrni masa për ju dhe fëmijët tuaj, në mënyrë që t’i kapërcejmë sa më lehtë këto ditë të vështira të dimrit.
Shumë faleminderit për mirëkuptimin tuaj!
Qendra Alert/Alert.al

Ankesa te Bashkëqeverisja, ja si tentoi Drejtori i AKU Korçë të jepte për biznes ish-Laboratorin Fiziko-Kimik. Lëshoi dhe deklaratë noteriale për ndërtime ngjitur me të

Janë të pakët ata njeëz që duan të fillojnë punë në administratën shtetërore dhe që e shohin punën që bëjnë si shërbim për komunitetin, biznesin, shtetin, për zhvillimin e vendit. Puna në administratë shihet ose si benefit, ose si punë për të mos bërë asnjë punë, për ditë pushimesh e festash dhe për të marrë rrogën. Kjo nuk i përfshin të gjithë.

Këtë hyrje po e lidhim me Drejtorinë e AKU në Korçë, ku duket se administratori i ri, pra drejtori rajonal i emëruar aty në fund të tetorit 2020, i cili duket se asetet e këtij institucioni i shikon si pronë të veten ose që mund të bëjë ç’të dojë me to.

Para afro 2-3 muajsh, siç mësohet nga burime koficenciale në AKU, në Portalin e Bashkëqeverisjes ka mbërritur një ankesë nga Korça, e cila me pas i është përcjellë Autoritetit Kombëtar të Ushqimit. Në qendër të Korçës, dikur ndodhej laboratori fiziko-kimik i AKU, në një godinë shtetërore të vjetër, e cila është pronë e Ministrisë së Ekonomisë, e dhënë në përdorim për Ministrinë e Bujqësisë dhe kjo e fundit, lëshuar AKU-së, pra laboratorit në fjalë që ka funksionuar aty deri në vitin 2014. Kur u ndërtua godina e re e AKU, pajisjet laboratorike u morën nga aty, bashkë me ato të Laboratorit Mikrobiologjik që ndodhej ku ishte AKU deri në atë kohë. Por godina në fjalë, pra ku ndodhej laboratori Fiziko-Kimik ishte dhe është edhe sot, si aset i AKU. E madje, edhe sot paguhet energjia elektrike nga AKU.

Por çfarë ndodhi? Godina është vërtet pronë e shtetit, ndërkohë që trualli është me pronar. Këta të fundit i dërguan Portalit të Bashkëqeverisjes një ankesë, në të cilën thuhej ndër të tjera, se brenda godinës (ish-laboratorit të AKU) kishin nisur punime rikontruktuese e madje, disa pajisje të vjetra kishin nisur të nxirreshin jashtë. Nga verifikimet rezultoi se, Drejtori i AKU Korçë, Adham Papadhami, me anë të një deklarate noteriale, po e lëshonte këtë ambient për persona të tjerë, që do të mund të nisnin një biznes pas rikonstruksionit. Madje, ka bwrw dhe njw deklaratw noteriale pwr dhwnie tw drejte ndwrtimi ngjitur me ish-laboratorin e AKU. Kur pronarwt e truallit e kanw mwsuar kwtw, atwherw kanw mwsuar se edhe brenda ish-laboratorit tw AKU kishin nisur punimet.

Ankesa që kaloi nga qeveria patjetër që alarmoi dhe drejtuesit e MInistrisë së Bujqësisë por edhe ata të AKU. Kjo e fundit e urdhëroi Papadhamin që të ndaloheshin menjëherë punimet, pasi ish-Laboratori i AKU është pronë shteti dhe nuk mund të lëshohej me qira apo të tjetërsohej qëllimi i ndritjes së saj. Me anë të një shkresë zyrtare, Drejtoria e Përgjithshme e AKU i ndaloi punimet, u anluan tentativat për ta kthyer ish-Laboratorin e AKU Korçë në biznes privat. E sollem këtë rast që e mësuam, për të treguar se si institucionet kthehen në vende qokash. Ndërkohë, e gjithë kjo procedurë, nga ankesa, përxjellja e saj dhe urdhëri për AKU Korçë, pra ndalimin e punimeve dhe anulimin e tentativave për të bërë biznes me ish-Laboratorin Fiziko-Kimik të AKU, janë të protokolluara dhe lehtërisht mund të verifikohen.

Alert.al

Cila është origjina e bletëve?

Bletët u shfaqën në Azi 7 milionë vjet më parë: Më pas evolucioni i përshtati ato në mjedise të ndryshme të botës, duke favorizuar megjithatë tiparet e punëtoreve.

Bleta europiane (Apis mellifera) ose bleta e mjaltit është specia më e përhapur e bletëve në botë: nga vjen? Cila është origjina e saj? Ka disa studime kushtuar këtij polenizuesi themelor, por tani një punë e botuar në Science Advances duket se ka përgjigjet. Apis mellifera do të kishte evoluar për herë të parë në Azinë Perëndimore shtatë milionë vjet më parë, përpara se të përhapej një milion vjet më vonë në Afrikë dhe Europë duke lindur 27 nënspecie, tani të pranishme në çdo kontinent përveç Antarktidës.

Për të arritur në këto përfundime, studiuesit krahasuan gjenomet e 251 bletëve europiane, që u përkasin 18 nënspecieve të ndryshme të përhapura në Europë, Azi dhe Afrikë. Analiza zbuloi se çdo nëngrup ndan 145 gjene me të gjithë të tjerët – një numër i vogël duke marrë parasysh se A. mellifera përbëhet nga rreth 12,000 gjene në total: këto 145 gjene janë motori i mutacioneve që kanë lejuar evolucionin dhe përshtatjen e secilës specie të vetme në habitate dhe stile jetese të ndryshme. “Të zbulosh se numri i gjeneve të përfshira në përshtatjen e bletëve të mjaltit ishte kaq i ulët ishte një surprizë”, thotë Amro Zayed, një nga autorët e studimit. Por ajo që i habiti edhe më shumë studiuesit ishte fakti se të gjitha këto 145 gjene ishin të lidhura me morfologjinë dhe sjelljen e bletëve punëtore (si mbrojtja e kolonive, imuniteti social dhe prodhimi i mjaltit dhe pelte mbretërore), jo të bletëve mbretëreshë: ‘Një bazë grupi i gjeneve i lejon bletët e mjaltit të përshtaten me kushte të ndryshme mjedisore, duke rregulluar sjelljen e kolonive dhe të punëtorëve”, shpjegon Kathleen Dogantzis, koordinatore e studimit. Sipas Pilar de La Rúa (Universiteti i Murcias), seleksionimi natyror favorizoi bletët punëtore për të mirën e kosheres, dhe ky është një shembull tjetër i altruizmit të brendshëm të këtyre pjalmuesve.

Qendra Alert/Alert.al

 

Përdoret nga 80% e familjeve, a është e dëmshme ngrohja me sobë me dru?

Prej vitesh jemi dhe vazhdojmë të ngrohemi me soba druri. Kryesisht zonat jug-lindore dhe ato veriore të vendit vazhdojnë të mbajnë gjallë traditën e sobës së drurit, ku zjarri fillon të ndizet në muajin nëntor dhe fiket në muajin mars. Teknologjia e një sobe druri ka avancuar, sipas kërkesave të konsumatorëve.

Çdo familje, konsumatore e sobave me dru, sipas pikave të shitjes së lëndës dru zjarri, konsumon nga 4.000-10.000 lekë të reja në muaj. Sipas INSTAT, për vitet 2015-2016 në Shqipëri prodhime druri dhe letre janë eksportuar 3% dhe importuar 4%. Megjithatë, nga burime të ndryshme informacioni, zakonisht banorët e zonave periferike apo fshatrave përreth zonave pyjore arrijnë të sigurojnë lëndën drusore për gatim dhe ngrohje duke shkuar nëpër pyje, zakonisht natën dhe duke shmangur kështu vlerën e blerjes.

Kush ka mundur të kalojë në qytetet Pogradec dhe Korçë, përgjatë periudhës së dimrit, në të ngrysur, në qytet sheh smogun e krijuar nga sobat e drurit, ku thuajse të gjitha familjet i përdorin për ngrohje. Vazhdon të zgjidhet ende soba e drurit për ngrohje për të ruajtur traditën apo është e vetmja mënyrë ngrohje, të cilët qytetarët mund ta përballojnë?

Ndotja e ajrit brenda shtëpisë

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, rreth 3 miliardë njerëz në të gjithë botën gatuajnë ose ngrohen me lëndë djegëse të ngurta (dru ose qymyrgur) ose gatuajnë sipër flakëve. Ky lloj gatimi, i bashkuar edhe me ajrosjen e dobët, çon në rritjen e nivelit të ndotjes së ajrit brenda shtëpisë, që mund të kontribuojë kështu në zhvillimin e kancerit të mushkërisë. Gratë dhe fëmijët janë më të rrezikuar nga ndotja e ajrit brenda shtëpisë.

Për të mbrojtur shëndetin kanë reaguar edhe institucionet e BE-së. Që prej gati 15 vitesh  kufiri ditor prej 50 mikrogramë grimca për metër kub ajër që thithet nuk mund të tejkalohet në më shumë se 35 ditë në vit. Përveç shumë masave mjedisore për kontrollin e ndotjes nga trafiku i makinave, masa të rrepta janë marrë edhe për sobat e drurit.

Çfarë mund të bëjmë ne, me kushte aspak të favorshme ekonomike, me mungesë të theksuar politikash apo programesh specifike për ngrohjen me lëndë djegëse?! Subvencionimi jo vetëm i disa kategorive, por i të gjitha kategorive për energjinë elektrike përgjatë muajve të dimrit, përdorimi i teknologjisë HVAC (Sistemet e Ngrohjes Qendrore) nxitja e përdorimit të peletit për ngrohje, termo-izolim për të gjitha banesat e qyteteve dhe jo vetëm, nxitje të përdorimit të paneleve diellore, përdorimin e sistemit të ngrohjes qendrore, do të ulte ndjeshëm ndotjen e ajrit të qyteteve tona. Nuk janë vetëm Korça dhe Pogradeci qytete që përdorin sobat e drurit për gatim dhe ngrohje, zonat periferike të Tiranës “stolisen” nga fjollët e tymit të oxhakëve ditëve të ftohta të dimrit. (Shendeti)

Qendra Alert/Alert.al

Pandemia, ekonomia e gjithë botës shënoi rënie

Në vitin 2020, ekonomia e gjithë botës shënoi rënie, për shkak të ndikimit negativ që dha përhapja e pandemisë së covid-19 në vitin e parë të saj.

Sipas të dhënave të INSTAT, ekonomia e Shqipërisë shënoi rënie me 4%, por në paradoks me të dhënat e Europës, në vend që shpenzimet e familjeve shqiptare të uleshin, për shkak se ekonomia ra, ato përkundrazi u rritën.

Në vitin 2020, ekonomia e Europës shënoi rënie me 6.4%, por ndërkohë shpenzimet mesatare të familjeve europiane shënuan tkurrje mesatare me 8% sipas të dhënave të Eurostat.

Në Europë, shpenzimet e familjeve shkuan në të njëjtën trajektore me zhvillimet ekonomike, ndërsa në Shqipëri ekonomia ra, por shpenzimet e familjeve për vitin pandemik u rritën me 1.5% sipas raportimeve të INSTAT. Duke e krahasuar me të dhënat e Eurostat, Shqipëria është i vetmi europian që ndonëse ekonomia pësoi rënie shpenzimet e familjeve u rriten.

Eurostat raportoi se në vitin 2020, shpenzimet e konsumit të familjeve në BE u ulën me 8%, në mënyrë të paprecedentë krahasuar me vitin 2019. Në fakt, të gjitha shtetet anëtare të BE-së shënuan një rënie në shpenzimet e konsumit të familjeve.

Ky është reduktimi më i madh vjetor i regjistruar që nga fillimi i serive kohore të Eurostat dhe kjo ndodhi për shkak të efekteve të pandemisë COVID-19. Masat e distancimit social, kufizimet e vendosura nga qeveria për lëvizjen e njerëzve dhe aktivitetet ekonomike jo thelbësore ndikuan rëndë shpenzimet e konsumit të familjeve.

Të krahasuara me vitin 2019, shpenzimet e familjeve në vitin 2020 pësuan rënien më të madhe në Maltë (rreth -22%), e ndjekur nga Kroacia, Spanja dhe Greqia (rreth -16%).

Nga ana tjetër, uljet më të vogla u regjistruan në Sllovaki dhe Danimarkë (të dyja rreth -2%), të ndjekura nga Lituania dhe Polonia (të dyja rreth -3%), ndërsa Shqipëria kishte rritje me 1.5%.

Sipas të dhënave të INSTAT në Shqipëri, shpenzimet mesatare mujore për konsum për një NjEF, të përbërë mesatarisht nga 3,6 persona, ishin 83.475 lekë. Vlerësimi i shpenzimeve mesatare mujore për konsum të NjEF-ve në vitin 2020, është 1,5% më i lartë se në vitin 2019. Në Shqipëri sipas INSTAT shpenzimet e konsumit u udhëhoq grupin “Shëndet” me 28,0%. INSTAT raportoi se rritja e shpenzimeve për këtë grup erdhi nga rritja e lartë e shpenzimeve për vitamina gjatë pandemisë!.

Shpenzimet e bëra në grupin “Restorante dhe hotele” kanë shënuar rritje prej 17,1%, krahasuar me vitin 2019, rritje e cila ka ardhur si rezultat i rritjes së shpenzimeve për nëngrupet: “qëndrime dhe shërbime për një natë në hotele, komplekse hotelesh, fshatra turistike, kampingje brenda vendit” si dhe shpenzime për “ushqim të shpejtë përfshirë edhe shërbimet taksi të ofruesve të ushqimit”.

Shpenzimet e bëra në grupin “Transport” kanë shënuar një rritje prej 5,7%, krahasuar me vitin e kaluar, rritje e cila ka ardhur kryesisht si rezultat i rritjes së shpenzimeve të nëngrupeve: “shpenzime për qira të garazheve/hapësirave të parkimit si dhe “shërbimet taksi”. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Kujtim Mersini: Sa rrezikohet Shqipëria nga Ethet Afrikane të Derrave dhe rritja e biosigurisë në ferma

I ftuar në emisioni “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, Kujtim Mersini epidemiolog veterinar, pedagog në UBT ka folur për rrezikshmërinë e infektimit të vendit tonë nga sëmundja e etheve afrikane të derrave, dëmet që sjell dhe masat që duhet të merren për rritjen e biosigurisë në ferma.

“Sëmundja e etheve afrikane të derrave prek derrin e egër dhe të butë. Shqipëria ka densitet relativisht të ulët nga vendet e tjera. Kemi densitet të ulët të derrave të egër, një derr për metër katrot. Shfaqja në Maqedoninë Lindore, në kufi me Bullgarinë nuk është distancë shumë e madhe për derrat e egër. Aq më pak se në periudhën e dimrit, derrat lëvizin në distanca të mëdha. Lëvizjet e shumta mund të sjellin transmetueshmërinë e sëmundjes dhe prekjen e derrave të butë. Kemi 70 mijë derra që mbarështohen në ferma familjare. Nëse hyn sëmundja ka gjasa të prekë derrat dhe mund të na kushtojnë dëm eknomik të konsiderueshëm. Kemi ferma mbijetese apo që nuk kanë shumë krerë, të cilëve i shkakton dëme të mëdha. Për ta parandaluar duhet që shërbimi veterinar shqiptar të ketë marrëveshje me autoritetet mjedisore, kryesisht zonave të mbrojtura. Duhet të ngrejnë një sistem survejancë për të parë në natyrë nëse gjenden derra të ngordhur ose të sëmurë dhe të testohen për të parë nëse kemi shfaqe të sëmundjes. Për të marrë më pas masa në rritjen e biosigurisë në fermat e derrave të butë. Biosiguria tek ne është në nivele të ulta, pasi janë ferma që përbëhen nga 2-3 dosa dhe lëshohen në gjendje të lirë, pa sistem kontrolli dhe kontakti ndodh në çdo moment. Kontaktet janë për aq kohë sa kemi gica hibrit. Duhet të minimizojmë biosigurinë në nivel të fermave të mbarështimit të derrit në vendin tonë”-tha Kujtim Mersini.

Emisioni Alert

Qendra Alert/Alert.al

Keti Margariti: Ethet Afrikane të Derrave s’transmetohet tek njeriu, sjellin dëme të mëdha ekonomike

E ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, Keti Margariti përgjegjëse në sektorin e shëndetit të kafshëve në Ministrinë e Bujqësisë ka folur për Ethet Afrikane të Derrave, si është situata në Shqipëri dhe planin e masave nga institucioni ku punon për mbajtjen e situatën nën kontroll.

Murtaja afrikane e derrave është një sëmundje që nuk transmetohet tek njerëzit. Zakonisht derrat e egër, të butë ose që mbarështohen janë bartës natyral të sëmundjes. Është sëmundje ndërkufitare që në bazë të rezultateve laboratorike janë identifikuar 23 gjenotipe. çfarë e bën me komplekse epidemiologjinë e sëmundjes. Murtaja afrikane e derrave shkakton dëme të mëdha ekonomike. Kujtojmë se Kina në vitin 2018, derrat eleminoheshin, çooroditi gjithë bursën e mishit. Duke qënë se është vendi më i madh për mbarështimin për mish. Jeni shktatr është një . Transmetimi i sëmundjes ndodh nga derri i egër në derra të butë. Shenjat e sëmunjdeshmërisë janë, ka shënja klinike ngordhje papritur të derrave, tempertaurë të lartë, hemoragji, nxirje të veshëve, gjakderdhje nga hundët. E rëndësishme është që sëmundja nuk është zoonotike, por dëmet ekonomike janë të mëdha. Nisur nga situata epidemike në rajon, ASF është sëmundje e shfaqur në shumë vende të botës. Duke marrë parasysh situatën, Ministria e Bujqësisë ka hartur një plan kontigjence, por patjetër ka nevojë për përmirësime. Përcaktohen masat në rast dyshimi apo shpërthimi të sëmundjes. Sapo merret njoftimi, në datën 14 është firmosur urdhri, ku bazuar në sëmundje është i ndryshëm. Në rastin e influencës aviare, ka qenë ndalim i detyrueshëm i importit për zogjtë. Për murtajën afrikane të derrave është bërë lejimi nëse plotëson kushtet, ka një sërë kërkesash që duhet t’i plotësosh. Është sëmundje që nuk ka vaksinim, por ngarkesa nuk duhet të shfaqë shenja klinike, të ketë test negativ etj. Kemi komunikime, bashkëpunim me FAO, ku jane hartuar postera për të rritur ndërgjegjësimin, mënyra e transmetimit, cikli. Është mbledhur organizata e gjuetarëve dhe Agjencia Kombëtare e Zonave të Mbrojtura për të bërë lajmërimin e menjëhershëm”-tha Keti Margariti.

Emisioni Alert

Qendra Alert/Alert.al

Qeveria e Kosovës: 75 milionë euro për subvencionimin e energjisë

Qeveria e Kosovës aprovoi kërkesën e Zyrës së Rregullatorit për Energji, për rritjen e çmimit të energjisë elektrike për konsumatorët që harxhojnë më shumë se 600 kWh energji. Ministria e Ekonomisë njoftoi se ka ndarë 75 milionë euro për subvencionimin e energjisë elektrike për qytetarët dhe bizneset.

Sipas ME-së, kjo ndarje është bërë për t’u përballur me rritjen e tarifave të energjisë.

“Duke marrë parasysh situatën e jashtëzakonshme dhe të paprecedentë në tregjet evropiane të energjisë elektrike që ka ndikuar edhe Kosovën, Qeveria e Kosovës me kërkesë të Ministrisë së Ekonomisë është zotuar të subvencionojë qytetarët e bizneset e Kosovës, duke i mbrojtur kështu nga rritja e tarifave. Subvencionet paraqesin të ardhura për sektorin që nuk është e nevojshme të mbulohen nga tarifat e energjisë elektrike dhe, rrjedhimisht, zbusin rritjen e tarifës së energjisë elektrike”, thuhet në njoftimin e ME-së.

Më tej, theksohet se ky subvencionim do të ndikojë që tarifa për konsumatorët biznes të mbetet me 0%.

“Subvencioni i energjisë elektrike nga ana e Qeverisë do të ndikojë që tarifa për konsumatorët biznes mbetet me 0% rritje, tarifa për konsumatorët shtëpiak deri në konsumin prej 600 kWh mbetet me 0% rritje, ndërsa tarifa e propozuar nga ZRRE për konsumatorët shtëpiak për konsumin mbi 600 kWh të reduktohet, duke pasqyruar çmimin e importit për këta konsumatorë dhe promovuar efiçiencën e energjisë”.

Nëse Qeveria nuk i ndan subvencionet, ZRRE thotë se e konsideron të nevojshëm rritjen e çmimit të rrymës edhe për kategoritë tjera. Në këtë rast, ZRRE propozon që tarifat e energjisë elektrike të ndryshohen në mënyrë që për konsumatorët biznes të paguajnë 9% më shumë.

Qendra Alert/Alert.al