Menu

Ekonomi

Bashkimi i Prodhuesve: Na janë shtuar 5% kostot për kroasantët dhe çokollatat

Vendosja nga 1 janari 2022 e taksës së hirrës dhe kremit të qumështit që importohet në Shqipëri në vlerën e 150 lekë për kg ka rritur kostot deri 5% për linjat e prodhimit të çokollatave, kroasantëve, biskotave dhe të tjera produkte të kësaj natyre. Taksa për produktin e hirrës dhe të kremit të qumështit u vendos me paketën fiskale të vitit të kaluar. Pak ditë më parë Ministria e Financave dhe Ekonomisë ka depozituar në Kuvend projektligjin për heqjen e taksës për këto dy produkte. Ndryshimet e propozuara vijnë pas konsultimeve të ndërmarra me prodhuesit vendas.

Shoqata Bashkimi i Prodhuesve Shqiptarë pohon se vendosja e këtyre taksave ka rënduar kostot e prodhuesve minimalisht me një rritje prej 5%, duke i bërë kompanitë eksportuese jokonkurruese në tregjet e vendeve të tjera.

“Këto taksa shtonin barrën e prodhuesve vendas dhe po ndikojnë te konkurrueshmëria, kur ndërkohë importuesit e kruasantëve apo biskotave janë të përjashtuar nga këto taksa”, pohoi kryetarja e bordit drejtues të Bashkimit të Prodhuesve Shqiptarë Hilda Baraj.

Një nga prodhuesit e kruasantëve në vend pohoi se nga vendosja e taksës kostot e prodhimit i janë rritur 2 deri 3%.

“Taksa që paguanin për hirrën ishte disa herë më e lartë se çmimi i shitjes së produktit”.

Për kompanitë e prodhimit shqetësuese është edhe çmimi i lartë i energjisë elektrike. Prodhuesit e lidhur me tensionin e lartë 35 volt nga 1 nëntori po paguajnë çmimin e energjisë 49 lekë për kWh. Kërkesa e shoqatës për heqjen e këtyre taksave është mbështetur edhe te disa faktorë, si kostoja e larta e taksës në raport me çmimin e produktit, ndikimi i papërfillshmëm te të ardhurat e buxhetit dhe humbja e konkurrencës. “Është jashtë çdo lloj logjike që një produkt i cili blihet nga ana jonë me një çmim rreth 80-90 lekë/kg të taksohet në masën 150 lekë/kg. Në dijeninë tonë, në Shqipëri nuk ka asnjë lloj industrie që të prodhojë këto lloj produktesh, rrjedhimisht nuk kemi të bëjmë me ndonjë stimulim të prodhimit vendas. Fabrikat e qumështit nuk kanë ndonjë interes dhe nuk kanë nevojë të importojnë hirrë qumështi.

Impakti në të ardhurat e buxhetit është pothuajse i papërfillshëm, pasi e gjithë sasia vjetore e importuar në rang vendi për hirrën e qumështit, është rreth 500-600 ton. Në tregun shqiptar po hyjnë artikujt që ne prodhojmë nga vendet e tjera të rajonit, me një çmim shumë me te ulët se çmimi jonë, duke na konkurruar në mënyrë të padrejtë. Edhe sikur këto lende të para të prodhohen në vend (hirra e qumështit), vendet e zonës së BE-së ku ne eksportojmë një sasi të konsiderueshme të artikujve tanë, nuk i pranojnë këta artikuj”, argumenton Bashkimi i Prodhuesve. Ministria e Financave dhe Ekonomisë thekson gjithashtu në relacion se të ardhurat e arkëtuara nga vendosja e këtyre taksave janë të ulëta. Për periudhën janar-shtator sipas relacionit të draftit janë arkëtuar 13,6 mln lekë nga taksa e hirrës dhe kremit të qumështit. Deri në fund të vitit parashikohet të arkëtohen 18 mln lekë. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

ISHTI kontrolle në terren, 940 mijë lekë gjoba vetëm në nëntor

Temperaturat në vendin tonë kanë rënë dhe rritja e inflacionit në grupmallra të domosdoshme për shportën familjare ka pasur ndikim në frenimin e konsumit. Inspektorati Shtetëror Teknik dhe Industrial bën me dije se në muajin nëntor ka gjobitur 13 subjekte, ku shumica nuk kanë përmbushur kushtet për tregtimin e lëndëve djegëse (gaz).

Sipas ISHTI, fokusi i kontrolleve të kryera ishte zbatimi i dispozitave të ligjit nr.8450 datë 24.02.1999 “Për përpunimin, transportimin dhe tregtimin e naftës, të gazit dhe nënprodukteve të tyre”, ligji nr.32/2016 datë 24.03.2016 “Për garantimin e sigurisë së punës së pajisjeve/instalimeve nën presion” si dhe VKM nr.212, datë 16.03.2016 “Për përcaktimin e kushteve dhe të rregullave teknike për përpunimin e bombolave të mbushura me gaz të lëngshëm të naftës (GLN)” dhe ligji nr. 8734, datë 01.02.2001 “Për garantimin e sigurisë se punës te pajisjeve dhe instalimeve elektrike”, i ndryshuar.

Nga inspektimet e bëra nga Inspektorati Shtetëror Teknik dhe Industrial nga komisioni i mbajtur në muajin Nëntor 2022 janë ndëshkuar administrativisht me gjobë 13 subjekte, në total 940 mijë lek.

Inspektimet e ushtruara mësohet se janë kryer në subjektet e tregtimit me shumicë dhe pakicë të karburanteve dhe të lëndëve djegëse, pajisjeve nën presion dhe instalimeve elektrike

Nga inspektimet e bëra nga Inspektorati Shtetëror Teknik dhe Industrial për periudhën nëntor 2022 janë ndëshkuar administrativisht me gjobë 13 subjekte. Vlera totale e gjobës ka arritur në 940 mijë lekë. Nga këto subjekte, dhjetë prej tyre kanë shkelur nenin 1 të ligjit nr. 8450, datë 24.02.1999 “Për përpunimin, transportimin dhe tregtimin e naftës, gazit dhe nënprodukteve të tyre”, që sipas ISHTI nuk kanë zbatuar normën e transportimit dhe tregtimit të gazit.

Inspektorati Shtetëror Teknik Industrial është institucioni që ka tagrin të kontrollojë subjekte që operojnë në sektorë të ndryshëm dhe që preken nga disa ligje dhe akte nënligjore si ai për “Për përpunimin, transportimin dhe tregtimin e naftës, të gazit dhe nënprodukteve të tyre”, ligji nr.32/2016 datë 24.03.2016 “Për garantimin e sigurisë së punës së pajisjeve/instalimeve nën presion” si dhe VKM nr.212, datë 16.03.2016 “Për përcaktimin e kushteve dhe të rregullave teknike për përpunimin e bombolave të mbushura me gaz të lëngshëm të naftës (GLN)” dhe ligji nr. 8734, datë 01.02.2001 “Për garantimin e sigurisë se punës te pajisjeve dhe instalimeve elektrike”, i ndryshuar. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Vlera e importeve të ushqimeve, 3 herë me lartë se e eksporteve në krahasim me vitin e kaluar

Nga 20 artikujt më të importuar në vlerën e 10 mujorit, 1/4 janë produkte ushqimore me një vlerë totale rreth 125 miliardë lekë rreth 1.1 miliardë euro.

Vlera e importeve të ushqimeve ishte 3 herë me lartë se e eksporteve me një zgjerim të lehtë ndaj vitit të kaluar. Të ardhurat doganore nga zhdoganimi i ushqimeve ishin rreth 300 milionë euro.

Ekonomia shqiptare nxori jashtë vendit për importin e ushqimeve një vlerë rreth 1,1 miliardë euro në 10- mujor, e cila do të rritet me tej deri në fund të vitit.

Reduktimi i popullsisë në zonat rurale dhe kostot e larta të prodhimeve në bujqësi e kanë rritur ekspozimin e tregut shqiptar ndaj importeve të ushqimeve. Ndërkohë që importet totale në sasi janë në rënie këtë vit importet për disa produkte ushqimore të tilla si mishi, bulmeti dhe zarzavatet u rriten ndjeshëm.

Birra, cigaret, mishi, zarzavatet dhe ushqimet e përpunuara ishin ne mesin e 20 artikujve më të importuar për nga vlera. Gjithashtu ato ishin kontribuuesit kryesor në Drejtorinë e Përgjithshme të Doganave (shiko tabelën bashkëngjitur).

Shkak për rritjen e importeve në këto grupe është bërë rënia në sektorin e blegtorisë dhe bujqësisë. Vetëm në vitin 2021 INSTAT raportoi se, numri i krerëve shënoi rënie vjetore me 7%, ndërsa të dhënat nga ekspertët e bujqësisë në qarqe pohuan se tkurrja është edhe me e mprehtë.

Reduktimi i numrit të bagëtive ka sjellë rënien e prodhimit të qumështit dhe bulmetit i cili në një masë është zëvendësuar në import. Për këtë fakt çmimet e bulmetit në tregun vendas janë rritur me gati 50% brenda këtij viti.

Gjithashtu importet e zarzavateve pësuan një rritje të mprehte këtë vit. Të dhënat zyrtare të INSTAT tregojnë se sasia e importeve totale shënoi rënie vjetore me 9% në 10 mujor, ndërkohë që janë importuar mbi 36 mijë tonë zarzavate ose 37% më shumë se e njëjta periudhë e vitit të kaluar.

Nga 99 grupet kryesore të mallrave, zarzavatet rezultuan me rritjen më të madhe të importeve duke shënuar rekord historik, në një kohë që klima e vendit tonë siguron mbjellje me dy sezone qarqet me bujqësi intensive në vend (Berat, Lushnjë, Fier, Divjakë).

Prodhuesit në zonën e Fierit dhe Beratit e shpjeguan këtë ecuri të importeve me reduktimin e prodhimit vendas, sidomos në sera. Shumica e prodhimit në serat shqiptare ka kontrata me eksportuesit dhe e dorëzojnë mallin në magazinat e tyre.

Eksportet e zarzavateve në të njëjtën periudhe janë rritur me 7 për qind. Kjo rritje është nxitur nga investimet e mëdha të grumbulluesve në magazina frigoriferike dhe në zinxhirët e eksportit dhe rritja e kërkesës nga jashtë këtë vit. Eksportet në rritje me një prodhim në rënie kanë nxitur importet e zarzavateve të cilat këtë vit arritën kulmin, duke zëvendësuar mungesat në tregun e brendshëm të prodhimit vendas. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

“Schengenvisai” rendit 6 vendet europiane më të lira për të jetuar, ndër to Shqipëria

Vendet më të lira për të jetuar sipas “Schengenvisai” janë: Rumania, Bullgaria, Shqipëria, Republika Çeke, Polonia dhe Sllovenia. Sipas medias, 420 dollarë në muaj janë të mjaftueshme për të jetuar në Shqipëri, pa përfshirë qiranë. Sipas saj, Tirana konsiderohet një nga qytetet më të përballueshme ekonomikisht në Ballkan. Kryeqyteti është i njohur për baret, klubet dhe kafenetë, si dhe për muzetë dhe monumentet historike.

“Pas tij vjen Durrësi, qyteti i dytë më i madh pas kryeqytetit. Është destinacioni më i madh detar në Shqipëri, teksa është cilësuar një parajsë e udhëtarëve. Ndërsa Saranda, e njohur si perla e jugut, është një nga qytetet më të populluara në vend. Sipas “ShengenVisa”. Ka plazhe të mrekullueshme dhe një pamje mahnitëse. Dhe sipas standardeve evropiane, është jashtëzakonisht i lirë dhe një nga vendet më të bukura ku mund të jetohet” thueht në media.

Cheapest European Countries to Live in 2023 Announced – SchengenVisaInfo.com

Qendra Alert/Alert.al

Tender 5.3 mln euro për pajisje kompjuterike për AKSHI-n dhe institucionet e tjera

Pajisjet kompjutetike për institucione publike dhe për Agjencinë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit parashikohet t’i kushtojnë kësaj të fundit rreth 629 milionë lekë apo 5.3 milionë euro pa TVSH. Të paktën kaq është fondi limit i procedurës më të fundit të prokurimit të shpallur në faqen e Agjencisë së Prokurimit Publik.

Sipas AKSHI afati i fundit për paraqitjen e ofertave është data 27 dhjetor 2022. Tenderi është i ndarë në të paktën 8 lote ku në lotin e parë është kërkuar blerja e UPS me një fond limit prej 11.8 milionë lekë.

Në lotin e dytë është kërkuar që të sigurohen skanera me një fond limit prej 13.8 milionë lekë.

Në lotin e tretë është kërkuar sigurimi i projektorëve me një fond limit 3.1 milionë lekë kurse në të katërtin fotokopje me një fond limit 55.6 milionë lekë.

Në lotin e pestë fondi limit është 42 milionë lekë dhe kërkohet që të sigurohen prinera, për swich dhe router janë parashikuar 3.2 milionë lekë kurse për kamera web, kufje me mikrofon 3.5 milionë lekë.

Pjesën e luanit në këtë procedurë e mban blerja e kompjuterëve që ka më vete një fond limit prej rreth 496 milionë lekë.

Afati i marrëveshjes kuadër është 24 muaj.

Lista e plotë e specifikave sipas loteve

Fondi limit/vlera e përafërt e kontratave në varësi të kërkesave/nevojave të institucioneve publike 628,955,732 (gjashtëqind e njëzetë e tetë milion e nëntëqind e pesëdhjetë e pesë mijë e shtatëqind e tridhjetë e dy) lekë pa TVSH, ose 5,384,434 (pesë milion e treqind e tetëdhjetë e katër mijë e katërqind e tridhjetë e katër) Euro pa TVSH të cilat do të financohen gjatë viteve 2023-2024 nga fondet e Buxhetit të Shtetit

-Loti 1 – Blerje UPS fondi limit/vlera e përafërt e kontratave në varësi të kërkesave/nevojave të institucioneve publike 11,791,510 (njëmbëdhjetë milion e shtatëqind e nëntëdhjetë e një mijë e pesëqind e dhjetë) lekë pa TVSH ose 100,946 (njëqind mijë e nëntëqind e dyzetë e gjashtë) Euro pa TVSH.

Objekti i prokurimit përbëhet nga një artikull, çmimi për njësi është 14,612 (katërmbëdhjetë mijë e gjashtëqind e dymbëdhjetë) lekë pa TVSH.

-Loti 2 – Blerje Skanera fondi limit/vlera e përafërt e kontratave në varësi të kërkesave/nevojave të institucioneve publike 13,812,100 (trembëdhjetë milion e tetëqind e dymbëdhjetë mijë e njëqind) lekë pa TVSH ose 118,244 (njëqind e tetëmbëdhjetë mijë e dyqind e dyzetë e katër) Euro pa TVSH

Objekti i prokurimit përbëhet nga disa artikuj, shumatorja e çmimeve për njësi është 443,356 (katërqind e dyzetë e tre mijë e treqind e pesëdhjetë e gjashtë) lekë pa TVSH.

-Loti 3 – Blerje Projektor fondi limit/vlera e përafërt e kontratave në varësi të kërkesave/nevojave të institucioneve publike 3,101,910 (tre milion e njëqind e një mijë e nëntëqind e dhjetë) lekë pa TVSH 26,555 (njëzetë e gjashtë mijë e pesëqind e pesëdhjetë e pesë) Euro pa TVSH.

Objekti i prokurimit përbëhet nga disa artikuj, shumatorja e çmimeve për njësi është 228,445 (dyqind e njëzetë e tetë mijë e katërqind e dyzetë e pesë) lekë pa TVSH.

-Loti 4- Blerje Fotokopje fondi limit/vlera e përafërt e kontratave në varësi të kërkesave/nevojave të institucioneve publike 55,601,656 (pesëdhjetë e pesë milion e gjashtëqind e një mijë e gjashtëqind e pesëdhjetë e gjashtë) lekë pa TVSH 476,001 (katërqind e shtatëdhjetë e gjashtë mijë e një) Euro pa TVSH.

Objekti i prokurimit përbëhet nga disa artikuj, shumatorja e çmimeve për njësi është 2,264,524 (dy milion e dyqind e gjashtëdhjetë e katër mijë e pesëqind e njëzetë e katër) lekë pa TVSH.

-Loti 5 – Blerje Printera fondi limit/vlera e përafërt e kontratave në varësi të kërkesave/nevojave të institucioneve publike 42,075,630 (dyzetë e dy milion e shtatëdhjetë e pesë mijë e gjashtëqind e tridhjetë) lekë pa TVSH 360,206 (treqind e gjashtëdhjetë mijë e dyqind e gjashtë) Euro pa TVSH.

Objekti i prokurimit përbëhet nga disa artikuj, shumatorja e çmimeve për njësi është 276,428 (dyqind e shtatëdhjetë e gjashtë mijë e katërqind e njëzetë e tetë) lekë pa TVSH.

-Loti 6 – Blerje Kompjutera fondi limit/vlera e përafërt e kontratave në varësi të kërkesave/nevojave të institucioneve publike 495,740,878 (katërqind e nëntëtëdhjetë e pesë milion e shtatëqind e dyzetë mijë e tetëqind e shtatëdhjetë e tetë) lekë pa TVSH 4,243,993 (katër milion e dyqind e dyzetë e tre mijë e nëntëqind e nëntëdhjetë e tre) Euro pa TVSH.

Objekti i prokurimit përbëhet nga disa artikuj, shumatorja e çmimeve për njësi është 2,047,974 (dy milion e dyzetë e shtatë mijë e nëntëqind e shtatëdhjetë e katër) lekë pa TVSH.

-Loti 7 – Blerje Sëitch, Router fondi limit/vlera e përafërt e kontratave në varësi të kërkesave/nevojave të institucioneve publike 3,298,450 (tre milion e dyqind e nëntëdhjetë e tetë mijë e katërqind e pesëdhjetë) lekë pa TVSH 28,238 (njëzetë e tetë mijë e dyqind e tridhjetë e tetë) Euro pa TVSH.

Objekti i prokurimit përbëhet nga disa artikuj, shumatorja e çmimeve për njësi është 774,031(shtatëqind e shtatëdhjetë e katër mijë e tridhjetë e një) lekë pa TVSH.

-Loti 8 – Blerje Kamera web-i, kufje me mikrofon për kompjutera fondi limit/vlera e përafërt e kontratave në varësi të kërkesave/nevojave të institucioneve publike 3,533,598 (tre milion e pesëqind e tridhjetë e tre mijë e pesëqind e nëntëdhjetë e tetë) lekë pa TVSH 30,251 (tridhjetë mijë e dyqind e pesëdhjetë e një) Euro pa TVSH.

Objekti i prokurimit përbëhet nga disa artikuj, shumatorja e çmimeve për njësi është 25,197 (njëzetë e pesë mijë e njëqind e nëntëdhjetë e shtatë) lekë pa TVSH. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Sigurimi i detyrueshëm i banesave, pronarët iu “vjedhin” miliona euro qytetarëve

Autor: Zylyftar Bregu

Ligji i sigurimit të detyrueshëm të godinave shkelet me të dyja këmbët, duke ia ngarkuar padrejtësisht qytetarëve barrën e sigurimit të banesave. Vetëm për shtëpitë e blera në harkun kohor dhjetor 2019-korrik 2022, blerësve iu janë “grabitur” padrejtësisht 10 milionë euro, kosto që duhej paguar nga ndërtuesi. Nga ana tjetër, banka nuk e njeh këtë policë sigurimi e, nëse aplikon për kredi, duhet të paguash një tjetër siguracion për godinën.

Rreth 4 vite më parë I. L., nënshkroi një kontratë paraprake me firmën “Arlis” Sh.p.k. për blerjen e një apartamenti në kryeqytet. Kompania kishte nisur ndërtimin e një kompleksi në kryqëzimin e Unazës me Rrugën e Dibrës.

Ndërsa kishte bërë pagesat sipas kontratës, kur ndërtesa përfundoi dhe duhej të kryhej kontrata përfundimtare dhe hipotekimi i pronës, I. L., është gjendur përballë një befasie aspak të këndshme. “Më thanë se duhet të paguaja edhe siguracionin dhjetëvjeçar të godinës. Unë rezistova, sidomos kur mësova se kjo policë sigurimi duhej paguar nga ndërtuesi dhe ishte vendosur një vit, pasi unë kisha nënshkruar kontratën. Unë e kam nënshkruar kontratën në vitin 2018”, – thotë I. L., duke mos preferuar të identifikohet plotësisht.

Por, ai u vu përballë presionit, ose të paguante, ose administratorja e kompanisë “Arlis” nuk e nënshkruante kontratën përfundimtare.

“Në këto rrethana pagova kontratën për sipërfaqen që bleva për dhjetë vite radhazi. Fatura shkoi rreth dy mijë euro”, – rrëfen i zhgënjyer I. L. Administratorja refuzoi ta komentonte për Investigative Network Albania-n këtë praktikë të kompanisë, edhe pse fillimisht pranoi të na takonte në mjediset e kompanisë.

Por, rasti i I. L., nuk është i vetmi. Mijëra qytetarë, që blejnë apartamente, që nga dhjetori i vitit 2019, detyrohen që të paguajnë edhe sigurimin dhjetëvjeçar të apartamentit. Kjo policë arrin në masën 1% të çmimit të blerjes, edhe pse ligji ua ngarkon këtë pagesë ndërtuesve.

Më konkretisht bëhet fjalë për një vendim të nëntorit 2019 për sigurimin e godinave,
sipas të cilit saktësohet:
Ndërtuesi/zhvilluesi/investitori i dorëzon blerësit, njëkohësisht me lidhjen e kontratës për kalimin e pronësisë së ndërtesës, një kontratë sigurimi me afat 10 (dhjetë) vjeçar me përfitues blerësin/blerësit dhe me efekt nga data e përfundimit të punimeve”.

Vendimi sanksionon edhe formulën e llogaritjes së primit të sigurimit, që të mos kishte abuzime nga ndërtuesit.

“Tarifa vjetore e primit të sigurimit nuk mund të jetë më e ulët se 0.1% e shumës së sigurimit/limit të përgjegjësisë së përcaktuar në kontratën e sigurimit”, – saktëson vendimi. Ai ngarkon me përgjegjësi noterët, të cilët duhet të lidhin kontratën për kalimin e pronësisë së ndërtesës nga investitori te blerësi, shoqëruar me kontratën e sigurimit 10-vjeçar në favor të blerësit.

“Grabitje” me ligj

Në realitet ndodh krejt e kundërta dhe “fatura e ndërtuesit” i ngarkohet blerësit, në shkelje flagrante me ligjin. Si pasojë, qytetarët paguajnë në mënyrë arbitrare një faturë që nuk iu takon. Statistikat tregojnë se vetëm kjo paketë sigurimi kap shifra mbi 4 milionë euro në vit, e cila “i rrëmbehet” qytetarit. Më shumë se 50% e kësaj pakete sigurimi realizohet nga një kompani sigurimi në treg. Kompanitë ndërtuese dhe ato të sigurimit, që në një masë të konsiderueshme zotërohen nga të njëjtët njerëz, kanë “vënë përfund” të gjitha strukturat.

Pjesë e mekanizmit të ndërtuesve që “dhunojnë” qytetarët janë bërë edhe shumica e noterëve, të cilët, nga garantues të ligjit, janë bërë negociatorë për transferimin e kësaj pagese.

Situata paradoksale pranohet edhe nga kryetarja e Dhomës së Noterëve, Mimoza Sadushi.

“Po, është e vërtetë që në disa raste noterët ia kanë kaluar këtë barrë qytetarëve”, – pranon Sadushi.

Po ashtu, një duzinë institucionesh, që e kanë për detyrë të mbikëqyrin aplikimin e kësaj pakete sigurimi, përkatësisht Agjencia e Mbikëqyrjes Financiare, Ministria e Drejtësisë, Ministria e Financave dhe Agjencia Shtetërore e Kadastrës, ose kanë mbyllur sytë, ose kanë dështuar të kryejnë detyrën për zbatimin e këtij ligji.

“Kjo është një marrëveshje që bëhet mes ndërtuesit dhe blerësit. Nëse unë do të bëj një lloj rezistence, ndërtuesi më braktis e shkon te një noter tjetër. Një noter i vetëm nuk ka fuqi për ta rregulluar këtë problem”, – mbrohet noteri Erjon Bardhi, që pranon transferimin e pagesës nga ndërtuesi te blerësi.

Krejt në shkelje të ligjit, praktika e transferimit të kësaj pagese aplikohet në më shumë se 90% të rasteve.

Ministria e Drejtësisë, pas interesimit të INA-s, hartoi një dokument të gjatë, pa përcaktuar formën juridike të dokumentit, nëpërmjet të cilit iu kërkon noterëve që të zbatojnë ligjin.

Në dokument ministria pranon se ka konstatuar faktin që ndërtuesit ua kalojnë pagesën e sigurimit të godinës blerësve, duke shkelur ligjin.

“Në këtë rast nuk ndodhemi para zbatimit të parimit të lirisë kontraktore, sipas nenit 660 të Kodit Civil, sikundër mund të pretendohet nga disa noterë. Sipas këtij neni, palët vërtet kanë të drejtën të përcaktojnë lirisht përmbajtjen e kontratës, por njëkohësisht kanë edhe detyrimin që përmbajtja e kontratës të jetë brenda kufijve të vendosur nga legjislacioni në fuqi”, – shkruan ministri i Drejtësisë, Ulsi Manja, në dokumentin e datës 16 qershor 2022, me titull “Mbi detyrimin e noterit për zbatimin e legjislacionit në fuqi”.

Në letër ministri i Drejtësisë thekson se roli i noterit në këtë veprim juridik nuk është thjesht formal, por substancial.

Por, afro 3 muaj pas kësaj tërheqje vëmendjeje ndaj 420 noterëve, situata nuk ka ndryshuar.

Nga një vëzhgim që Investigative Network Albania realizoi në disa zyra noteriale në Tiranë, në fillim të muajit shtator 2022, “garantuesit e ligjit” vijojnë ta thyejnë atë, duke iu ngarkuar qytetarëve edhe koston e sigurimit të godinës.

Interesimit të INA MEDIA-s, nëse ka bërë inspektime për zbatimin e këtij ligji nga ana e noterëve, Ministria e Drejtësisë i dha një përgjigje evazive.

“Në zbatim të ligjit nr. 110/2018 “Për noterinë”, i ndryshuar, ministri i Drejtësisë miraton një program vjetor të inspektimit të noterëve, ku çdo zyrë noteriale inspektohet me intervale të rregullta, por jo më pak se çdo katër vjet”, – i tha Ministria e Drejtësisë INA MEDIA-s.

“Në bazë të këtij programi vjetor, nga ministri i Drejtësisë kryhen vazhdimisht inspektime për noterët në të gjithë Republikën e Shqipërisë, për të cilët në çdo rast ministri del me një vendim lidhur me shkeljet e konstatuara gjatë procesit të kontrollit. Gjithashtu, përveç këtyre inspektimeve nga ministri i Drejtësisë kryhen edhe inspektime të posaçme në bazë ankese”, – përfundon përgjigjja e dikasterit të drejtësisë.

Por, skandali bëhet edhe më i madh. Guximi i një pjesë të noterëve shkon përtej imagjinatës. Edhe pse qytetarët detyrohen të paguajnë siguracionin në vend të ndërtuesit, në kontratën e shitjes shënohet sikur këtë pagesë e bëjnë ndërtuesit. Një numër qytetarësh, përfshirë edhe I. L., e denoncojnë këtë praktikë.

“Shteti mund ta marrë direkt siguracionin e godinës në bllok dhe jo duke bërë kontratë për njësi të godinës”, – thotë noteri, Erjon Bardhi.

Agjencia e Mbikëqyrjes Financiare i fsheh problematikat që ka hasur në praktikën e aplikimit të këtij primi sigurimi, pas nenit për informacion konfidencial.

“Të dhënat, që i vihen në dispozicion Autoritetit për veprimtarinë e subjektit të mbikëqyrur, klasifikohen “Informacion konfidencial”, nëse përhapja e tyre cenon interesat tregtare ose emrin e mirë të subjektit”. Për këtë arsye nuk mund t’ju vëmë në dispozicion kopjet e procesverbaleve të monitorimeve të kryera, të cilat kërkohen nga ana juaj”, – iu përgjigj AMF interesimit të Investigative Network Albania-s.

Bankat bëjnë “nul” vendimin e qeverisë

Klodjani po ashtu e ka paguar vetë siguracionin dhjetëvjeçar të godinës, edhe pse ky është detyrim i ndërtuesit. Pasi ka marrë hipotekën e banesës, është drejtuar në një nga bankat e nivelit të dytë për kredi. Në listën e dokumenteve që duhet të plotësonte, ai rrëfen se mbeti jo pak i çuditur, kur i është kërkuar të paguajë edhe siguracionin e shtëpisë për gjithë kohëzgjatjen e kredisë.

“I tregova siguracionin që kisha paguar, por punonjësja e bankës më tha se kjo policë sigurimi “nuk pi ujë, – tregon Klodjani. – Më duhej ajo kredi, ndaj e ri-sigurova shtëpinë në thuajse të njëjtën shumë”.

Paradoksalisht, asnjë nga bankat e nivelit të dytë, që ofrojnë kredi, nuk e konsideron siguracionin dhjetëvjeçar të paguar në përmbushje të vendimit nr. 207, datë 22.11.2019. Kështu, nëse një blerës do të marrë një kredi, duhet të paguajë edhe një tjetër siguracion për bankën.

Spiro Brumbulli nga Shoqata e Bankave shpjegon për Investigative Network Albania-n se kjo vjen, pasi polica e sigurimit, që kërkon banka, ka objekt të ndryshëm me atë të VKM-së për sigurimin e ndërtesës.

“Sipas VKM-së, sigurimi i ndërtimit synon mbulimin e dëmeve të ndërtesës, që lidhen me ngjarje të brendshme, kryesisht cilësinë e ndërtimit apo sheshit të zhvillimit, por pa përfshirë dëme të ndodhura drejtpërdrejt në ndërtesë si pasojë e zjarrit dhe tërmetit. Ndërkohë, polica e sigurimit të pronës, e kërkuar nga banka, ka një tjetër qëllim, që është sigurimi i pronës nga faktorë të jashtëm, të papritur dhe është e vlefshme gjatë gjithë jetëgjatësisë së kredisë, me përfitues bankën”, – sqaron Shoqata e Bankave.

Sokol Kika, që është një ndër investitorët që e paguan vetë siguracionin dhjetëvjeçar të ndërtesës, thotë se këto dy polica duhen bashkuar. Sipas tij, në mënyrën se si funksionon aktualisht skema, të gjithë aktorët e përfshirë janë të vetëdijshëm se janë duke detyruar në treg një produkt të padobishëm për qytetarët.

“Secili prej këtyre aktorëve përpiqet të përfitojë sa të mundet, duke qenë pjesë e procesit, me përjashtim të qytetarëve”, – thotë Kika.

“Shteti, që është rregullator, mund ta gjejë rrugën që banka ta konsiderojë policën e sigurimit dhjetëvjeçar mes ndërtuesit e blerësit”, – sqaron më tej ndërtuesi, Sokol Kika.

Miliona euro nga polica e sigurimit

Në vitin e parë të aplikimit të këtij primi sigurimi (2020), sipas Agjencisë së Mbikëqyrjes Financiare, kompanitë e sigurimit kanë grumbulluar më shumë se katër milionë euro.

Sipas faqes zyrtare të AMF-së, pjesën më të madhe të ndërtimeve e ka siguruar kompania Albsig, me mbi 55% të tregut. Pas kësaj janë edhe dy kompani të tjera, Atlantik dhe Sigal Uniqa Group Austria, me përqindje afërsisht të njëjtë, përkatësisht 15% dhe 14%. Gjashtë kompanitë e tjera kanë treg të papërfillshëm në këtë prim sigurimi. Në vitin 2021, sërish Albsig ruan pozicionin mbizotërues në sigurimin e përgjegjësive në ndërtim, me rreth 60%, e po ashtu edhe në 7 muajt e parë të vitit 2022.

Viti 2020 – Ndarja e tregut – Sigurimi i përgjegjësisë në ndërtim

Kompania e sigurimit Albsig nuk iu përgjigj pyetjeve që lidhen me strategjinë e përdorur prej saj për të siguruar shumicën dominuese të tregut në këtë lloj sigurimi. Ndërsa kompanitë e saj rivale, që nuk kanë marrë pjesë në “byrekun” e këtij lloji sigurimi, hezitojnë të flasin publikisht. Por, në mënyrë konfidenciale tregojnë disa nga manovrat që bëhen në tregun e këtij sigurimi.

Viti 2021 – Ndarja e tregut – Sigurimi i përgjegjësisë në ndërtim

“Pavarësisht se vendimi të detyron që primi i sigurimit të jetë jo më pak se 1% e çmimit të shitjes, oferta në treg bëhet 50, 60 e ndonjëherë edhe 80% më e ulët. Kjo ofertë “fshihet” pas konceptit të komisioneve të ndërmjetësimit. Pra, nëse një prim sigurimi shkon një mijë euro, kompania paguan vetëm 500 euro ose, në rastin më të mirë për të, 200 euro”, – shpjegon agjenti i shitjes së një kompanie sigurimi, që kërkon të flasë në kushte anonimati. Problemi i dytë lidhet me faktin që asnjë nga kompanitë e sigurimit në Shqipëri nuk e ri-siguron këtë portofol sigurimi.

Viti 2022 – Ndarja e tregut – Sigurimi i përgjegjësisë në ndërtim

“Shqipëria njihet si zonë sizmike dhe një ndër rreziqet që mbulohet sipas këtij produkti është dhe tërmeti, gjë që e bën një produkt me ekspozim të lartë. Tregut vendas i mungojnë kapacitetet për të përballuar i vetëm dëme të këtij lloji dhe ri-sigurimi për këtë portofol është i domosdoshëm, madje në ri-sigurues të fuqishëm jashtë vendit, me eksperiencë teknike dhe aftësi të lartë, paguese”, – shkruhet në një dokument, që një kompani sigurimesh në treg i ka shkruar Agjencisë së Mbikëqyrjes Financiare.

Nga burime konfidenciale mësohet se thuajse të gjitha kompanitë që e ofrojnë këtë policë sigurimi kanë tentuar ta “zhvendosin” përgjegjësinë e rimbursimit duke u ri-siguruar te partnerë të fuqishëm jashtë vendit. Përballë problemeve të shumta me ndërtimet në vend, kompanitë e mëdha ndërkombëtare e kanë refuzuar ofertën e kompanive shqiptare.

Sipas tyre, problemi fillon me cilësinë e ndërtimeve dhe është i nevojshëm një institucion i pavarur nga shteti që të survejojë ndërtimin e godinës që nga themelet deri në fund të saj.

“Së pari, si mund ta sigurojmë një ndërtesë nga problemet në ndërtim, kur nuk kemi një institucion të pavarur që ta certifikojë ndërtimin?”, – thonë përfaqësuesit e kompanive të sigurimit.

Ngërçi i dytë lidhet me faktin që Vendimi i Këshillit të Ministrave ose AMF-ja nuk kanë vendosur një limit përgjegjësie (pra, shumën maksimale që merret në sigurim).

“Praktika të tilla, kur premtimi për të mbuluar dëmet është pa limit, nuk aplikohen nga kompanitë ndërkombëtare”, – thonë më tej ata.

Ngërçi i tretë lidhet me mangësitë sa i përket kushteve të sigurimit, duke ofruar mbulim për njësi të veçanta dhe jo për godinën në tërësi.

“Çfarë ndodh, nëse dëmtohen mjediset e përbashkëta? Kush përgjigjet për to? Po nëse në një pallat ka ende apartamente të pashitura? Si mund të bëhet rindërtimi pjesërisht?”, – ngrenë shqetësimin siguruesit.

Për aq kohë sa kompanitë ose institucionet shqiptare nuk kanë përgjigje të qarta për këto çështje, asnjë prej tyre nuk ka gjetur partner për të kryer ri-sigurimin e kësaj police.

Kujt i shërben sigurimi i ndërtesës?

Sigurimi i ndërtesës, i dobishëm vetëm për kompanitë e sigurimit

Vendimi me numër 650, datë 02.10.2019 “Për Sigurimin e Ndërtimeve” synon ngritjen e mekanizmit për mbulimin e dëmeve të ndërtesës, që dëmtohet për shkak të problemeve të tokës ose mangësive të ndërtimit dhe rreziku i shembjes është i dukshëm, qoftë ai i pjesshëm apo i plotë.

Tërmetet e fuqishme, që dëmtuan qindra ndërtesa në Shqipëri, në vjeshtën e vitit 2019, shërbyen si sebep për qeverinë, pesë vite pas miratimit të ligjit “Për planifikimin dhe zhvillimin e territorit”, për të miratuar sigurimin e detyrueshëm.

Ligji i miratuar në vitin 2014 është një përkthim i keq i ligjit italian, që rregullon sigurimin e godinave nga ana e ndërtuesit.

Në Shqipëri përmbajtja e kësaj police sigurimi cilësohet nga ekspertët e fushës me shumë mangësi strukturore, e paqartë në zbatim dhe mbi të gjitha si një policë që nuk do të përdoret kurrë për rimbursim.

“Edhe nëse rrafshohet e gjithë Tirana, kompanitë e sigurimit mund ta shmangin rimbursimin e kësaj police, sepse do duhet të vërtetohet që shkatërrimi ka ardhur si pasojë e mangësive në ndërtim. Praktikisht, e pamundur”, – thotë nëndrejtori i një kompanie sigurimi në kushte anonimati.

Në vendimin e qeverisë për sigurimin e godinave sanksionohet qartësisht se ndërtuesi/zhvilluesi/investitori i dorëzon blerësit, njëkohësisht me lidhjen e kontratës për kalimin e pronësisë së ndërtesës, një kontratë sigurimi me afat 10-vjeçar, me përfitues blerësin dhe me efekt nga data e përfundimit të punimeve. 20 ditë pas këtij vendimi Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare ka miratuar elementet dhe kushtet e përgjithshme të kontratës së sigurimit të detyrueshëm në ndërtim, me vendimin nr. 207, datë 22.11.2019.

“Shoqëria e sigurimit detyrohet të dëmshpërblejë të siguruarin/përfituesin për dëmtime të ndodhura drejtpërdrejt në ndërtesë, si: shembje tërësore ose pjesore të ndërtesës; kur ndërtesa paraqet dukshëm rrezik për t’u shembur; apo defekte të tjera, të rënda, të cilat ndodhin si pasojë e problemeve të lidhura me të metat e tokës, mbi të cilën është kryer ndërtimi ose për shkak të një apo disa defekteve të ndërtimit”, – thuhet në nenin 5 të këtij vendimi, që përcakton tri rastet, kur ndërtuesi mund të dëmshpërblejë blerësin e apartamentit. Koha vetëm 20-ditore, gjatë së cilës është hartuar dhe miratuar vendimi për elementet dhe kushtet e kontratës, tregon se procesi ka qenë i nxituar.

“Agjencia e Mbikëqyrjes Financiare, edhe pse na nisi një letër, nëpërmjet së cilës kërkonte opinionin dhe propozimet tona, nuk reflektoi asnjë prej ideve të kompanive të sigurimit”, – shprehet nëndrejtori i kompanisë së sigurimit, i cili kërkon të flasë në kushte anonimati. Nxitimi për hartimin e këtij portofoli sigurimi është shoqëruar me probleme që në ditët e para të aplikimit. Edhe sot e kësaj dite ekspertët e kanë të paqartë kohën, kur “e shtrin” fuqinë e tij ligjore ky vendim i qeverisë, miratuar në nëntor 2019.

Ekspertët shpjegojnë se ishte e paqartë, nëse polica e sigurimit ishte e domosdoshme për të gjitha aktet e shitjeve për herë të parë nga ndërtuesi te blerësi, pas hyrjes në fuqi të vendimit të qeverisë në nëntor 2019; vetëm për kontratat e shitjes për njësitë e ndërtimeve, që kanë marrë certifikatë përdorimi pas hyrjes në fuqi të ligjit nr. 107/2014 (ligji prej nga buron vendimi për sigurimin e detyrueshëm të ndërtesave), apo vetëm për shitjet e njësive të ndërtimit, që kanë marrë certifikatë përdorimi pas hyrjes në fuqi të vendimit të qeverisë në nëntor 2019.

“Një ndërtues, që kishte marrë leje ndërtimi në vitin 2017, por pallatin e kishte përfunduar në vitin 2020 dhe shitjet e apartamenteve do t`i bënte në janar të vitit 2020, duhet ta siguronte godinën apo jo?”, – pyet kryetarja e Dhomës së Noterëve, Mimoza Sadushi, e paqartë për përgjigjen, edhe pas dy vitesh që e ka pasur këtë shqetësim.

Problemi i dytë lidhej me faktin, nëse kjo kontratë sigurimi do të përfshinte vetëm shitjen apo edhe aktin e dhurimit ose pjesën që përfitojnë nëpër ndërtesa shumëkatëshe pronarët e tokës. Nga një komunikim shkresor mes Agjencisë së Kadastrës dhe Ministrisë së Financave apo Ministrisë së Infrastrukturës, dokumentet e të cilave i disponojmë, duket qartë se problemeve të mësipërme secila prej agjencive rajonale të kadastrave iu ka dhënë zgjidhjen që ka parë si më të përshtatshme. Kaosi i krijuar pranohet përmes një komunikimi të gjatë nëpërmjet shkresave mes drejtuesit të Agjencisë së Kadastrës, Artan Lame, dhe Ministrisë së Energjetikës dhe Infrastrukturës. Për shkak të vonesës së përgjigjes dhe paqartësisë së saj, kur është dhënë, drejtuesi i Agjencisë së Kadastrës, Artan Lame, ka propozuar modifikimin e vendimit të qeverisë.

Por, Kryeministria nuk ka qenë dakord. INA MEDIA ka parë një letërkëmbim të kreut të Kadastrës, Artan Lame, sipas të cilit ai shfajësohet se i ka duart e lidhura nga qeveria, që nuk e pranon korrigjimin e vendimit. Referuar shkresës nr. 1435/1, datë 14.07.2020, Këshilli i Ministrave i ka treguar Kadastrës se, meqë propozimin e këtij vendimi e ka bërë Ministria e Financave dhe e Ekonomisë, si dhe ajo e Energjetikës dhe e Infrastrukturës, e drejta për të propozuar ndryshimet është vetëm e këtyre dy strukturave.

“Jam i bindur se unë i kam përmbushur detyrimet e mia, por ndërtuesi, shteti së bashku me noterin m`i “vodhën” ato pará, që mezi i sigurova”, – këmbëngul I. L., i vetëdijshëm se nuk mund të bëjë asgjë për të vënë të drejtën e tij në vend.

Burimi: ina.media

Linku origjinal: https://ina.media/?p=6326

@ Qendra ALERT

Strategjia 2022-2030, kostot për ujësjellës-kanalizime 1.2 mld euro, rritje të tarifave të ujit

Sektori i ujësjellës-kanalizimeve, i cili është bërë shpesh pjesë e debatit për shkak të humbjeve që kanë shumica e shoqërive, por edhe nevojës së madhe për investime. Në harkun 2022-2030 parashikohet një kosto në vlerën 1.2 miliardë euro, sipas Strategjisë Kombëtare të Ujësjellës Kanalizimeve. Këto para do të jenë bashkëfinancim i buxhetit të shtetit dhe donatorëve si dhe nga tarifat e ujit, që strategjia parashikon që deri në vitin 2030 të rriten me 75%.

“Në Strategjinë Kombëtare të Sektorit Ujësjellës Kanalizime 2022-2030, kosto e përgjithshme arrin në rreth se 1,248,441,846 Euro, ku kostot kapitale zëne 92% të totali dhe kostot korrente 8%” thuhet në strategji.

Burimi i financimit të strategjisë do të jenë tre zëra. Së pari taksat kombëtare, rajonale ose lokale që përdoren për të financuar sektorin UK. Së dyti tarifat e konsumatorit ose pagesat (shërbimi i furnizimit me ujë/tarifa për lidhje dhe shërbimin e ofruar – tarifa aforfe / volumetrike) që përdoren për të financuar sektorin UK. “Ky është burimi më i qëndrueshëm i financimit të sektorit. Megjithatë, çështja e përballueshme risë dhe përqasja politike e tarifave duhe të merren parasysh” nënvizon strategjia.

Së treti transfertat “grandet nga burime të huaja, asistenca teknike për zhvillim mund të sigurojnë fonde për sektorin UK. Kryesisht këto transferta bëhen përmes programeve dypalëshe dhe përmes Instrumentit të Bashkimit Evropian për Programin e Para-aderimit II (IPA II)”

Dokumenti i qeverisë nënvizon se situata financiare në shumë shoqëri është e pakënaqshëm pasi të ardhurat e tyre nuk mbulojnë as shpenzimet direkte të operimit. “Është e nevojshme që çdo shoqëri UK të mbulojë të paktën kostot direkte operative, por edhe amortizimin dhe pagesat e interesit në rastet kur ato mund të kenë përfituar grante dhe hua për investime” nënvizon dokumenti.

Në këto kushte parashtrohet rritja e tarifave e cila duhet të jetë e përballueshme për familjet duke u limituar në faktin që fatura e ujit të mos kalojë 5 për qind të të ardhurave.

“Strategjia Financiare parashikon një rritje prej 75% të tarifës së ujit nga viti 2020 deri në vitin 2030 me qëllim rritjen e qëndrueshmërisë financiare të shoqërive UK. Sidoqoftë, rritja mesatare e tarifave nuk e prek çështjen reale të përballueshmërisë pasi tarifa mbetet nën pragun e përballueshmërisë (vija e kuqe) gjatë gjithë periudhës, madje mbetet e tillë edhe për 10% e popullsisë me të ardhura më të ulëta (vija e zezë). Për më tepër, tarifa mesatare (vija blu) mbetet tre herë më e ulët se pragu i përballueshmërisë, duke theksuar se ka ende hapësirë për të rritur tarifat me qëllim përmirësimin e performancës financiare të shoqërive, pa shkaktuar probleme të përballueshmërisë. Kështu që, tarifat mund të bëhen një burim financimi i rëndësishëm për sektorin në të ardhmen dhe të mbështesin zbatimin e Strategjisë Kombëtare të Sektorit UK”, thuhet në dokument. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

 

Importet e drithërave ranë me 27% në 10 muaj, faktorët që ndikuan

Importet e drithërave shënuan rënie të fortë gjatë periudhës janar-tetor 2022, jo e zakontë në vitet e mëparshme. Sipas të dhënave zyrtare të INSTAT, gjatë 10 muajve u importuan rreth 193 mijë tonë drithëra nga më shumë se 266 mijë tonë në të njëjtën periudhe të vitit të kaluar, me rënie 27.4%.

Pas këtyre zhvillimeve qëndrojnë tre faktorë themelore: E para rezervat e trashëguara nga viti i kaluar, e dyta emigrimi i lartë i të rinjve gjatë këtij viti dhe e treta rritja e prodhimit vendas për autokonsum nga frika e bllokimit të furnizimeve nga lufta në Ukrainë.

Burimet nga tregu pohuan se, gjatë vitit të kaluar, importuesit rriten sasitë e furnizimeve të frikësuar nga çmimet e drithërave në bursat ndërkombëtare, të cilat po rriteshin me shpejtësi.

Këtë vit tregjet e drithit u përkeqësuan edhe më tej pas luftës në Ukrainë, ku çmimet shënuan rekorde në të reja në fillim të marsit me mbi 1300 dollarë për tonë. Si kudo në botë edhe në Shqipëri konsumatorët blenë sasi të larta të miellit gjatë marsit dhe prillit 2022, por pas kësaj periudhe shitjet ranë në mënyrë drastike duke ndikuar edhe në rënien e importeve të reja

Aktualisht një ton grurë kushton në bursat ndërkombëtare 800 dollarë, nga rreth 1300 dollarë që ishte në maj të vitit 2022, mirëpo mbiçmimi i dollarit ndaj lekut në nivelin 117 aktualisht lekë nga 107 lekë që ishte një vit më parë nuk po favorizon importin.

Importet e drithërave në dy dekadat e fundit janë vënë në trend rënës edhe për shkak të pakësimit të popullsisë vendase nga lindjet më të pakta dhe nga emigracioni. Të dhënat nga Eurostat dhe nga Ministria e Brendshme e Britanisë tregojnë se, gjatë së paku 20 mijë shqiptarë kryesisht të rinj kanë kërkuar azil deri në vjeshtë. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Shtrenjtohet me rreth 30% bulmeti, çmimi i gjalpit arrin në 1.600 lekë/kg

Produktet e bulmetit sipas listës së re në supermarketet e vendit janë shtrenjtuar sërish nga 9 deri 30%. Rritja më e lartë është shënuar te produkti i gjalpit dhe djathit të lopës. Çmimi i gjalpit të lopës prej ditësh në supermarkete dhe dyqanet ushqimore po shitet më shtrenjtë sesa mishi. Nga fillimi i muajit tetor çmimi i gjalpit të lopës në dyqanet ka arritur 1,500 deri 1,600 lekë/kg nga 1,250 lekë që ishte një muaj më parë. Çmimi është shtrenjtuar 20-28% më shtrenjtë.

Për produktet e tjera të bulmetit si: gjiza çmimi është rritur 27% nga 220 lekë çmimi ka arritur 280 lekë; kaçkavalli i lopës është rritur 13% dhe i deles 9%, çmimi i djathit të lopës është rritur 28%, krem i qumështit është rritur 50%.

Çmimi i gjalpit prej disa ditësh është shtrenjtuar edhe nga një tjetër operator. Taulant Pupa administratori i kompanisë “Vita 2001” tha së për shkak të rritjes 75% të qumështit të lopës nga fermerët është detyruar të shtrenjtojë çmimin e gjalpit rreth 18%. Çmimi i gjalpit nga kjo kompani po shitet 1,000 kg nga 850 lekë që shitej më parë. Ndërsa qumështi i lopës nga fermerët nga 40 për litër po shitet 70 lekë, ndërsa fermat e mëdha e shesin 80 lekë.

Pupa shton se përveç kostos së qumështit rritja e çmimit është ndikuar edhe nga kërkesa e lartë e gjalpit për përgatitjen e bakllavasë në prag të festave të fundvitit, në një kohë kur produkti i stazhinuar është në sasi më të ulët se vjet.

Edhe kompanitë e tjera përpunuese veçojnë se rritja e çmimeve është ndikuar nga shtimi i kostove. Drejtori i përgjithshëm i kompanisë “Lufra” Luis Ndreka tha se deri tani çmimet janë rritur 40 deri 50% më shumë se vitin e kaluar, për shkak të kostove.

“Problematika më e madhe është mungesa me rreth 15% e qumështit lëndë e parë në vend. Vështirësia për të gjetur sasinë e duhur të qumështit nga fermat rrjedhimisht ka prishur ekuilibrat e çmimit. Sot çmimi me të cilin po blihet qumështi në derën e fermës e kalon çdo shtet të Europës. Të mos harrojmë që lënda e parë qumësht është rreth 65% e kostos totale të produktit final dhe një ndryshim në këtë kosto ka impakt shumë të madh në koston totale”, pohoi ai.

Tashmë u bë 1 vit që në treg qumështi i lopës gjendet me vështirësi. Në muajt korrik -gusht fabrikat përpunuese kishin mungesë të djathit të stazhinuar.

“Kjo ka ardhur për shkak të rënies së numrit të fermave të vogla. Edhe pse fermat e mëdha të mbajtjes së lopëve janë rritur në raport me reduktimin e fermave të vogla zgjerimi i tyre nuk ka efekt te prodhimi. Rënia e fermave të vogla ka ardhur për shkak të emigrimit të rinjve. Kërkesa për djathë lope po plotësohet me vështirësi me qumësht nga jashtë, pasi edhe qumështi i importit po gjendet me vështirësi”, shtoi më herët një tjetër operator.

Të gjithë operatorët e tregut për këtë vit kanë shtrenjtuar çmimet e produkteve të tyre nga 3 deri në 5 herë. Rritje tjetër pritet parashikohet të ketë edhe për muajin mars, pasi pritet që me nisjen e prodhimit të qumështit të deles dhe dhisë çmimi të jetë 20 deri 30% më shumë. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

 

Buxheti “antikrizë”, 30 miliardë € për të përballuar çmimet e larta të energjisë

Qeveria e re në Itali pritet të miratojë një buxhet prej 30 miliardë euro për vitin e ardhshëm, të përqendruar kryesisht në frenimin e ndikimit të çmimeve të larta të energjisë, duke shtyrë në kohë disa nga premtimet e saj më të shpeshta gjatë fushatës elektorale. Kriza e vazhdueshme energjetike, shkaktuar nga pushtimi rus i Ukrainës, ka bërë të qartë se kryeministrja Giorgia Meloni dhe aleatët e saj nuk do të jenë në gjendje të përmbushin premtimet e tyre më të bujshme, përfshirë këtu një ulje të shpejtë të taksave. Në një intervistë për mediat vendase, ministri i industrisë Urso, u shpreh se qeveria nuk është në gjendje të bëjë gjithcka menjëherë pasi përpjekjet e kaluara kanë treguar se një gjë e tillë përfundon në katastrofë.

Kryeministrja Meloni u shpreh se afërsisht 2/3 e buxhetit do të përdoren për të ndihmuar kompanitë dhe familjet që të përballen me faturat rekord të gazit dhe energjisë elektrike. Një vendim i tillë vjen pas 75 miliardë eurove të shpenzuara në vitin 2022 për të përballuar rritjen e çmimeve të energjisë. Qeveria këtë muaj çoi objektivin e deficitit për 2023-shin në 4.5% të prodhimit të brendshëm bruto nga një parashikim prej 3.4% i bërë nga qeveria e mëparshme e ish kryeministrit Mario Draghi. Ministrat italianë shprehen se do të jenë të kujdesshëm dhe do të shmangin gabimet buxhetore që rrëzuan nga posti ish kryeministren e Britanisë, Liz Truss.

Si përfundim, premetimet gjatë fushatës së partisë së ekstremit të djathtë “Lega” për një reformë bujare të sistemit të pensioneve, janë vonuar dhe ndërkohë që buxheti do të përfshijë një ulje të barrës tatimore mbi punën, ulja e taksave mbi të ardhurat në shkallë të gjerë janë përjashtuar. Në një përpjekje për të ndihmuar familhet që të përballen me inflacionin rekord, i cili sipas indeksit të harmonizuar me Bashkimin Europian është në nivelin 12.6%, ekzekutivi italian po shqyrton eliminimin e taksës së shitjes për prodhimet thelbësore si qumështi dhe buka. Rreth 3 miliard euro, që do të jenë pjesë e buxhetit pritet të mblidhen nëpërmjet mjë takse të përkohshme mbi fitimet e kompanive të energjisë që kanë përfituar nga cmimet e larta të naftës dhe gazit. (Scan tv)

Qendra Alert/Alert.al