Menu

Ekonomi

Bimët medicinale, boronica dhe dëllinja më të preferuarat në tregje

Në vitin e shpërthimit të pandemisë COVID-19 kërkesa për produkte të shëndetshme u rrit në mënyrë dramatike dhe këtë interes e ndjeu sidomos industria e bimëve aromatike e medicinale.

Një studim i mbështetur nga GIZ dhe Ministria e Bujqësisë tregon se dy nga produktet shqiptare më të kërkuara në tregje ishin boronica dhe molla e egër por për tregtarët kjo kërkesë në disa raste u shoqërua me humbje. Një pjesë e mirë kishin lidhur kontrata për boronicën me çmime më të ulëta sesa në fakt e blenë atë në tregun e brendshëm ku prodhimi ishte më i ulët sesa parashikohej. Studimi në fakt analizon të gjithë elementët për bimët medicinale si sektor duke e parë në këndvështrimin e nxitjes që mund t’i jepet sektorit përmes masave të IPARD III. “Mbledhja dhe kultivimi i bimëve aromatike dhe medicinale për prodhimin e vajrave esencialë është rritur në mënyrë të konsiderueshme viteve të fundit. Gjethet e dafinës, lule makthit, sherebela, dhe kokrrat e dëllinjës janë kryesoret nga bimët aromatike dhe medicinale nga të cilat merret vaji esencial” thuhet në studim.

I njëjti vlerëson se mes luleve çaji i malit është ai që përfaqëson një nga prodhimet kryesore. Ai kultivohet kryesisht në zonën jugore dhe juglindore.

“Megjithatë, kultivimi i çajit të malit (Sideritis) nuk ka qenë shumë i suksesshëm. Humbja e cilësisë, jetëgjatësia e shkurtër e bimës së kultivuar në disa zona (p.sh. Devoll) (për shkak të niveleve të larta të lagështisë së tokës), dhe rënia e çmimit ka bërë që fermerët të braktisin kultivimin. Kultivimi qenë më mirë në zonat malore pranë Prespës dhe Gjirokastrës” raportohet në studim sipas përshtypjeve të marra nga palët e interesit.

“Një trend i vënë re kohët e fundit në zonat e Ersekës, Dibrës dhe Kelmendit është kultivimi i aguliçes. Intervistat me përfaqësuesit e agjencive shtetërore dhe fermerët tregojnë se bimë është fitimprurëse krahasuar me disa kultura të tjera më të zakonshme, veçanërisht në zonat me tokë joproduktive.

Ndër frutat e eksportuara vlen të përmendet molla e egër, dëllinja e zakonshme dhe e kuqe, boronica. Kërkesa për dëllinjë në vitin 2020 u rrit ndjeshëm, duke nxitur konkurrencë të ashpër midis kompanive eksportuese shqiptare. Si rezultat, çmimet janë rritur ndjeshëm. Në mënyrë të ngjashme, çmimet e boronicës u rritën në vitin 2020 për shkak të prodhimit të ulët. Disa eksportues shqiptarë humbën para pasi çmimet e kontraktuara me blerësit e huaj ishin më të ulëta se ato të brendshme” thuhet në studim.

Ky dokument bën edhe një analizë SËOT duke paraqitur kështu pikat e forta e të dobëta si dhe mundësitë e kërcënimet që ka sektori. Sa i takon mbështetjes nga IPARD III nënvizohet se do të ketë një vend të rëndësishëm për financimin në sektor duke dedikuar masa specifike.

Sa i takon profilit të Shqipërisë në sektorin e bimëve medicinale dhe aromatike vlerësohet se 15 për qind e specieve kanë të tilla veti. Sektori ka një traditë 60 vjeçare ndërkohë që të përfshirë direkt apo indirekt duke marrë të ardhura nga ky sektor llogariten 100 mijë persona. Të paktën 20 mijë janë të angazhuar në mbledhje dhe 4 mijë në kultivim. Të paktën 95 për qind e bimëve që mblidhen eksportohen. Vetëm vajra esencialë u eksportuan në 2020 në vlerën 4.6 milionë euro. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Italia hap kufirin për 80 mijë emigrantë, për punësim sezonal

Shteti fqinj pritet të aprovojë së shpejti vendimin për pranimin e rreth 80 mijë emigrantëve të rinj për motive pune, punësim sezonal apo punë autonome.

Drafti ligjor për këtë fluks të ri emigrantësh do të miratohet brenda muajit dhjetor të 2021 e po punohet nga disa ministri të kabinetit Draghi e në veçanti nga Ministria e Brendshme dhe ajo e Punës.

Fluksi i kësaj kuote të re emigrantësh do të jetë për vendet ekstrakomunitare si Shqipëria, Bosnja, Hercegovina, Tunizia, Algjeria, Bangladeshi etj.

Emigratët e rinj kërkohen të punësohen në sektorin e autotransportit, prodhimit, ndërtimit, hoteleri-turizëm, bujqësi. Një kuotë i është rezervuar emigrantëve që kanë kryer kurse profesionale të specializuara në vendet e tyre të origjinës.

Ky vendim ka shkaktuar debate politike brenda qeverisë italiane. Është Partia Lega e cila kërkon të analizojë çdo detaj të këtij dekreti të cilin e quan momentalisht të panevojshëm për shkak se Covid 19 ka shkaktuar një rëndesë ekonomike për shtetin italian.

“Janë gati 3 milionë qytetarë që marrin pagën e ndihmës për shkak të papunësisë e varfërisë me një kosto rreth 9 miliardë euro në vit për arkën e shtetit e çdo ditë zbarkojnë në brigjet italiane me dhjetra qindra emigrantë përmes Mesdheut”, ka deklaruar nënsekretari i shtetit për Ministrinë e Brendshme, legisti Nicola Molteni.

“Në këtë moment të hapësh kufijtë për emigrantë të rinj është një vendim i nxituar”, ka thënë ai.

Ky numër i ri emigrantësh që brenda këtij viti pritet të hyjë në Itali është gati trefish më shumë se ai i një viti më parë.

Qendra Alert/Alert.al

Eurostat: Shqiptarët porosisin më pak mallra e shërbime online në Europë

Konsumatorët shqiptarë preferojnë që t’i blejnë produktet fizikisht, ndryshe nga vendet e tjera të Europës që gjithnjë e më shumë përdorin internetin për të porositur.

Në fakt, i gjithë Ballkani e përdor më pak internetin për të blerë, sipas një harte të fundit të Euostat, me më pak se 38% që kanë porositur produkte online nga interneti.
Në vitin 2019, të dhënat e fundit të disponueshme për Shqipërinë, vetëm 7% konsumatorëve shqiptarë përdorën internetin për të porositur mallra apo shërbime, nga 5% vitin e mëparshëm.

Kjo shifër është shumë më e ulët edhe se fqinjët. Maqedonia e Veriut e kishte këtë shifër 29% në vitin 2019 dhe 34% në 2020-n, Serbia përkatësisht 34 dhe 38%, Bosnja 23 dhe 28%, Mali i Zi 16% dhe 23%. Rekordin e mban Kosova, me 38% në 2019-n dhe 46% në 2020-n. Kosova madje ka përdorim më të lartë të internetit për blerje private edhe se Italia, Greqia, Portugalia.

Gjithsesi, mesatarja e rajonit është shumë më e ulët se në vendet e tjera të Bashkimit Europian.

Sipas Eurostat, në vitin 2020, rreth 65% e të gjithë të rriturve (mosha 16-74 vjeç) në BE blenë/porositën mallra ose shërbime në internet gjatë 12 muajve përpara anketës. Të rinjtë e moshës 25-34 vjeç kishin 2.5 herë më shumë gjasa të kishin përdorur internetin për të bërë blerje (83%) sesa personat e moshës 65-74 vjeç (33%).

Blerja në internet është bërë më e zakonshme në BE pasi përdorimi i internetit është i përhapur në të gjitha moshat. Konsumatorët vlerësojnë aksesin në një gamë të gjerë produktesh në çdo kohë, kudo, me përfitimin e shtuar të çmimeve speciale. Ngjarjet si e Premtja e Zezë, si dhe e hëna në internet, janë disa nga rastet kur blerjet online kanë përparësi në kalendar.

Rajoni i kryeqytetit danez të Hovedstaden regjistroi prirjen më të lartë për të përdorur tregtinë elektronike (91%) në të gjitha rajonet e BE-së, e ndjekur nga rajoni danez i Midtjylland dhe rajoni holandez i Utrecht, të dyja 90%.

Në të kundërt, katër rajone në Bullgari kishin peshën më të ulët në vitin 2020: Severen tsentralen (25%), Yuzhen tsentralen dhe Yugoiztochen (të dyja 26%) dhe Severozapaden (27%). (Eurostat)

Qendra Alert/Alert.al

Nuk ndalen ndërtimet në kryeqytet, sipërfaqja e lejeve i afrohet rekordit të 2019-s

Vrulli i ndërtimeve në kryeqytet pritet që të vazhdojë të paktën dhe në një të ardhme afatmesme, si rrjedhojë e lejeve të shumta të ndërtimit që po vijojnë të jepen.

 

Sipas të dhënave të INSTAT, për 9-mujorin, sipërfaqja e lejeve të ndërtimit të dhëna në Tiranë ishte 1.25 milionë m2, me një rritje prej 65% në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë, kur vendi po vuante pasojat e pandemisë.

 

Sipërfaqja e lejeve të dhëna në janar-shtator 2021 po i i afrohet rekordit më të lartë të më shumë se një dekade, që u arrit në 2019-n, duke qenë vetëm 4.5% më e ulët. Nëse edhe tremujori i katërt vijon me të njëjtat ritme, 2021-shi mund të shënojë rekordin e viteve të fundit, teksa në muajt e fundit të 2016-s, sipërfaqja e lejeve u reduktua ndjeshëm për shkak të stepjes nga tërmeti i 26 nëntorit.

Në tremujorin e tretë, sipërfaqja e lejeve të dhëna në kryeqytet ishte 435 mijë metra katrorë, rekordi i këtij viti dhe më e larta që nga tremujori i tretë 2019. Sipas INSTAT, vlera e përafërt e lejeve të ndërtimit miratuar për ndërtesa dhe punime inxhinierike në Tiranë për 9-mujorin është 43.6 miliardë lekë, ose 355 milionë euro.

Në Tiranë, për 9-mujorin është dhënë 73% e totalit të lejeve në rang kombëtar. Në vend, gjithsej për 9-mujorin u dha leje ndërtimi për një sipërfaqe prej 1.7 milionë metra katrorë, me rritje 62% në raport me të njëjtën periudhë të 2020-s dhe 7% më pak se 2019-a. Sipas njoftimit të INSTAT, në tremujorin e tretë 2021 janë miratuar gjithsej 442 leje ndërtimi për ndërtesa të reja, nga 262 leje të miratuara në tremujorin e tretë 2020, duke shënuar rritje prej 68,7%.

Sipërfaqja e lejeve të ndërtimit miratuar për ndërtesa të reja, në tremujorin e tretë 2021, është 564.266 m2, nga 397.947 m2 miratuar në tremujorin e tretë 2020, duke shënuar rritje prej 41,8 %. Në tremujorin e tretë 2021, vlera e përafërt e lejeve të ndërtimit miratuar për ndërtesa dhe punime inxhinierike është 22,5 miliardë lekë, nga 19,5 miliardë lekë miratuar në tremujorin e tretë 2020, duke shënuar rritje prej 15,2%. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

BERZH: Ekonomia e Shqipërisë rritet 8% ketë vit, më 2023 rikthehet rënia

Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) e rishikoi me ulje parashikimin për rritjen e ekonomisë së Shqipërisë për këtë vit.

Në raportin e projeksioneve të vjeshtës, BERZH njoftoi se ekonomia e Shqipërisë do të rritet me 8% gjatë vitit 2021, nga 4,5 që ishin pritshmëritë në projeksionet në qershor. Për vitin 2022, ekonomia pritet të rritet me 3.5% dhe në vitin 2023 pritet rënie me 0.3%.

BERZH vuri në dukje se ekonomia shqiptare shënoi rritje pozitive për tre tremujorë me radhë, nga tremujori i fundit i 2020 deri në tremujorin e dytë të 2021. Në tremujorin e dytë të 2021, PBB u zgjerua me gati 18% pas një rritje të fortë në tregtinë e brendshme si dhe rritjes së vazhdueshme në industrisë dhe sektorit të ndërtimit. Rritja e konsumit gjithashtu po përfiton nga rritja e remitancave.

Eksportet në 8-mujorin 2021 kanë tejkaluar periudhën e krahasueshme të 2019 me rreth 15% në vlerë nominale, pasi kërkesa e jashtme u rrit për të gjithë sektorët u rrit, përfshirë edhe për produktet e sektorit minerar, të cilat dominojnë shportën e eksporteve me afro 65%.

Të ardhurat nga eksportet e shërbimeve ishin gati katër herë më shumë se të ardhurat nga mallrat dhe u rikuperuan fuqishëm, por ende nuk kanë arritur nivelet e 2019, të pakten në gjysmën e parë të vitit

Pasi shënoi dobësi në 5 muajt e parë të 2021, turizmi u rimëkëmb fuqishëm në stinën e verës, analizoi BERZH. Në qershor-gusht, numri i turistëve të huaj pothuajse barazoi shifrën e para pandemisë.

Politikat monetare dhe fiskale mbetën akomoduese për të mbështetur rimëkëmbjen, ndërkohë që presionet inflacioniste mbeten të moderuara dhe niveli i inflacionit është ende nën nivelin e objektivit të bankës qendrore prej 3%. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Fasulja kacavjerrëse e Tropojës, ja cilat janë kushtet e kultivimit

Bishtajoret kanë qenë prej vitesh pjesë e dietës ushqimore në mbarë botën për mijëra vite, duke shërbyer si burim proteinash. Pjesë e bishtajoreve janë bizelet, llojet e ndryshme të fasuleve, qiqra dhe thjerrëza.

Bishtajoret shërbejnë si një burim i rëndësishëm i proteinave dhe të tjera vlerave ushqyese, të cilat mund të zëvendësojnë produktet e mishit apo të bulmetit. Gjithashtu kultivimi i tyre redukton përdorimin e plehrave kimike dhe bën pasurimin e tokës.

Të Dhënat konkrete për kultivimin e fasuleve ndër vite

Në Shqipëri prodhimi i tyre në vitin 2018 arriti në 24.5 mijë tonë, duke u rritur me 15% në krahasim me një vit më parë, pas tre vitesh që shënoi rënie të njëpasnjëshme, referuar të dhënave të Eurostat. Për nga sasia e prodhimit, Shqipëria prodhon sa dyfishi i vendeve të rajonit si Serbia apo Maqedonia.

Prej vitit 2010 prodhimi më i lartë u arrit në vitin 2014 me 30 mijë tonë, ndërsa prej atëherë ka shënuar rënie.

Prodhimi i bishtajoreve në Serbi ishte 12.9 mijë tonë në vitin 2018, ndjekur nga Maqedonia e Veriut me 12.4 mijë tonë, Bosnje dhe Hercegovina me 11.8 mijë tonë dhe Kosova me 6.1 mijë tonë.

Fasulja Kacavjerrëse në Lekbibaj

Në të gjithë krahinën e Nikaj-Merturit, Tropojë. Kultivohet për më se 70-80 vjet.

Aktualisht zë rreth 30% të sipërfaqes që mbillet me fasule në zonë.

Kushtet e kultivimit:

Mbillet në ngastra të sheshta, toka të thella e të pasura dhe me mundësi ujitjeje. Mbillet në bashkëshoqërim me misrin gjatë peridhave 10 -15 maj dhe vilet në fillim të shtatorit.

Fasulja përfiton nga shërbimet që i bëhen misrit; prodhon edhe në kushte me pak shërbime, pa përdorur plehra kimike dhe spërkatje.

Formon bimë kacavjerrëse: Kokërr të bardhë në formë veshke.

Ka qëndrueshmëri të mirë ndaj sëmundjeve, temperaturave të ulëta dhe të larta.

Jep prodhim të mirë e të qëndrueshëm.

Zien shpejt dhe është e pëlqyeshme për shijen e saj. (AgroWeb)

Qendra Alert/Alert.al

Ulja e TVSH-së, Ibrahimaj: E provuam vjet me biznesin e vogël, s’pati ulje çmimesh

Përjashtimet nga TVSH nuk sjellin uljen e çmimeve, deklaroi ministrja e Financave Delina Ibrahimaj, ndërsa shtoi se u provua një vit më parë me biznesin e vogël por pa rezultat. Nga ana tjëtër deputetja e Partisë Demokratike Jorida Tabaku propozoi sot në Parlament amendamentin për ligjin e TVSH-së ku kërkon uljen e saj nga 20% në 6%, masë nga e cila do të përfitonin 659 mijë individë.

“Janë 3.2 miliardë lekë që shkojnë për mbështetjen e fermerëve. Përjashtimet nga TVSH-ja nuk janë përkthyer në uljen e çmimeve. Ne hoqëm TVSH-në për biznesin e vogël vjet ndërkohë çmimet nuk u ulën. Të gjitha furrat e bukës janë brenda kësaj kategorie, a ul çmimi i bukës? Jo. Ne kemi formuar bindjen se përjashtimi nga TVSH nuk arrijnë në benifite për qytetarët, por patjetër që duhen ndihmuar bizneset. Kompensimi i vlerës i 6% i TVSH nuk ka arritur te fermërët. Të reduktojnë përjashtime dhe të krijojmë të ardhura dhe të shkojnë te sektorët prioritare, siç po e bëjmë këtë. Përjashtimet në bujqësi nuk kanë dhënë efektin e duhur në uljen e çmimit. Për Imputet bujqësore prapë norma do të jetë e reduktuar, pasi është 10% dhe jo 20%”, tha Ibrahimaj.

“Të nderuar fermerë që keni protestuar me dinjitet, megjithëse sillni propozime kurrë nuk jeni dëgjuar. Unë jam këtu për të propozuar një amendament për TVSH-në. Unë nuk besoj se situata mund të korrigjohet, por duke pasur parasysh rritjen e çmimeve të shportës, PD gjykoi propozimin për uljen e TVSH-së nga 20 në 6%. PD kërkoi dy muaj më parë interpelancë. Ka një tendencë për rritje çmimesh edhe te produktet e tjera, jo vetëm të shportës. Masa për TVSH-në do të kishte ndikim te 659 mijë individë”, tha Tabaku. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Fermerët në protesta para Kuvendit: Është mbushur vendi me produkte serbe

Teksa mbahet seanca plenare, një grup fermerësh të Myzeqesë kanë protestuar para Kuvendit, duke kundërshtuar paketën fiskale. Ata janë takuar edhe me kryeministrin Edi Rama në një prej sallave, ku sipas tyre, kreu i qeverisë u ka dhënë të drejtë, duke u shprehur se ishte informuar ndryshe.

Gjatë fjalës së tyre, të gjithë fermerët kanë ngritur shqetësimin edhe për nismën “Open Ballkan”, ndërsa pretendojnë se Serbia po mbizotëron në treg, duke krijuar një konkurrencë të padrejtë. Gjithasht ndërsa të gjithëve u janë premtuar ndryshime në takimin me ekspertët, fermerët kanë paralajmëruar protesta të tjera. Kësaj herë në vendet e tyre bashkë me të gjitha mjetet e tyre bujqësore.

“Serbia e ka mbushur vendin me qumësht. Po e sjell tani, imagjoni me “Open Ballkan” ça do bëhet. Subvencionimi nuk është real. Kërkojmë të jemi në kushte të barabarta me Ballkanin, jo me Europën, me Ballkanin,”-thanë fermerët.

Qendra Alert/Alert.al

 

Kriza energjitike, INSTAT: Eksportet u rriten 3 herë më shumë krahasuar me 2020

Kriza e energjisë që kulmoi në muajin tetor shenjat e saj kishte disa muaj rresht që po i jepte në tregje.

Kjo gjithsesi nuk ka penguar vende si i yni që të vijojnë eksportet të cilat në tremujorin e tretë të vitit u rritën me 2.3 herë në raport me vitin 2020. Bilanci i energjisë i publikuar nga INSTAT tregon se prodhimi në tërësi në 3-mujorin e tretë pësoi rritje gjithashtu.

“Prodhimi neto vendas i energjisë elektrike në këtë periudhë u rrit me 7,2% duke arritur vlerën 1.371 GWh nga 1.280 GWh energji të prodhuar në tremujorin e tretë të vitit 2020. Ky prodhim u realizua nga hidrocentralet publike në masën 76,3%, nga hidrocentralet private dhe koncensionare në masën 22,7% dhe nga të tjerë prodhues (energji e rinovueshme) në masën 1,0% të prodhimit neto vendas të energjisë elektrike.

Importi bruto i energjisë elektrike (energji në marrje), në tremujorin e tretë të vitit 2021, arriti vlerën 975 GWh nga 666 GWh që ishte në të njëjtën periudhë të një viti më parë, duke shënuar kështu një rritje me 46,5%. Eksporti bruto i energjisë elektrike (energji në dhënie) arriti vlerën 323 GWh nga 139 GWh duke shënuar një rritje me 2,3 herë”, thuhet në publikimin e INSTAT.

Gjatë tremujorit të tretë të vitit 2021, energjia elektrike në dispozicion u rrit me 12,0%.

Sa i takon prodhimit hidrocentralet publike, në tremujorin e tretë të vitit 2021, prodhuan 1.047 GWh nga 978 GWh të prodhuar në tremujorin e tretë të vitit 2020, duke shënuar kështu një rritje të prodhimit me 7,1%.

Hidrocentralet private dhe koncensionare nga ana tjetër, prodhuan 311 GWh nga 292 GWh të prodhuar në të njëjtën periudhë të një viti më parë, duke shënuar një rritje të prodhimit të energjisë elektrike me 6,7%.

Sipas INSTAT shkëmbimi i energjisë elektrike  (diferenca mes eksportit dhe importit bruto të energjisë), në tremujorin e tretë të vitit 2021, ka pësuar një ndryshim me 23,7% duke arritur vlerën negative prej 651 GWh, krahasuar me tremujorin e tretë të vitit 2020 ku kishte nje vlerë negative prej 527 GWh.

INSTAT vlerëson se humbjet në rrjet arritën vlerën 343 GWh nga 325 GWh duke shënuar kështu një rritje me 5,7%. Humbjet në transmetim janë rritur me 16,7% ndërsa humbjet në shpërndarje janë rritur me 4,3%. Humbjet teknike në shpërndarje kanë shënuar një rritje me 7,8%, ndërsa humbjet jo teknike në shpërndarje kanë shënuar një rënie me 2,2%, krahasuar me tremujorin e tretë të vitit 2020. (Ndikimi në rritjen e Humbjeve në shpërndarje e ka dhënë rritja e përdorimit të energjisë elektrike nga konsumatorët)

Ajo që bie në sy është edhe rritja e konsumit në vend në raport me të njëjtën periudhë të një viti më parë dhe pjesën më të madhe të kësaj rritjeje e kanë bizneset dhe më pak familjarët.

“Përdorimi i energjisë elektrike nga konsumatorët, në tremujorin e tretë të vitit 2021, u rrit me 13,4% duke arritur vlerën 1.679 GWh nga 1.481 GWh që ishte në tremujorin e tretë të vitit 2020.

Ndikimin më të madh në rritjen e përdorimit të energjisë elektrike nga konsumatorët e kanë dhënë konsumatorët jo familjarë, ku kemi një rritje të konsumit të energjisë elektrike me 17,8%, përkundrejt rritjes me 7,6% të energjisë së konsumuar nga konsumatorët familjarë”, thuhet në publikim. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Shitjet "online", Qendra ALERT kërkesë Kryeministrit Rama: Akt Normativ dhe Task Force për disiplinimin e këtij tregu pa kontroll dhe të rrezikshëm për konsumatorët

TIRANE, më 23.11.2021 – Shitjet online në ditët e sotme, janë një nga rreziqet më serioze për konsumatorin, mashtrimin e tij dhe pasigurinë e produkteve. Kjo, pasi në shumicën e rasteve, këtë tregti e ushtrojnë persona që nuk kanë një adresë zyrtare, nuk kanë zyra, apo dhe nuk janë të regjistruar në organet tatimore. Kjo bën, që produktet e tyre të jenë jashtë kontrolleve zyrtare, ndërsa konsumatorët, në shumë raste ndihen të gënjyer, në rrezik shëndeti i tyre dhe nuk kanë një adresë ku të ankohen…

Produkte ushqimore, joushqimore dhe të ndaluara, tregtohen sot online, për të cilat konsumatori nuk ka asnjë informacion, apo të dhënat e tyre nuk janë aspak të sakta në raport me produktin që mbërrin me postë tek porositësi. Kjo tregti përën rrezik për konsumatorin, pasi shumica e tregtarëve online nuk janë subjekte të regjistruara, që kanë një adresë të saktë postare dhe nuk janë objekt kontrolli. Ndërsa në lidhje me ankesat, konsumatori nuk ka një “dritare të hapur” ku mund të ankohet, produktet nuk kthehen mbrapsht dhe në rast rreziqesh të ndryshme shëndetësore, shkaktari “mbetet jetim”. Ndërkohë që produktet e tyre futen në vendin tonë në mënyra nga më të ndryshmet dhe autoritetet respektive shumë herë shmangin dhe kontrollet.

Për këto arsye, Qendra ALERT, nëpërmjet një shkrese, i ka kërkuar Kryeministrit Edi Rama krijimin e një Task Force, me qëllim ndalimin e shitjeve online të produkteve ushqimore dhe joushqimore, që përbëjnë rrezik për konsumatorin, mashtrim të tij dhe që në shumë raste, tregtimi i tyre është i paligjshëm, si dhe mbylljen e faqeve web apo rrjete sociale për “subjektet” që nuk mund të kontrollohen fizikisht nga inspektoriatet përgjegjëse respektive. Gjithashtu, në shkresën e nisur kryeministrit, iu kërkua dhe krijimi e bazës ligjore, plotësuar dhe më akte nënligjore për shitjet “online”.

“Qendra ALERT e ka ndjekur me shqetësim prej disa kohësh mënyrën e tregtimit online, nëpërmjet internetit apo reklamave televizive, të qindra llojeve të produkteve të ndryshme, nga “persona” që e konsiderojnë vetën subjekte tregtare, por që në të vërtet nuk kanë asnjë një seli, asnjë magazinë, dyqan, as adresë postare dhe në shumë raste nuk janë të regjistruar as në Qendrën Kombëtare të Biznesit. Ndërsa gama e produkteve që ata tregtojnë është nga më të ndryshmet, si nga produktet ushqimore, suplemente ushqimore apo vitamina që nuk konsiderohen medikamente mjekësore, produkte farmaceutike, kremra e produkte të tjera shërues ose kozmetikë, pajisje elektroshtëpiake, elektronike, pajisje të tjera për banesa, enë kuzhine, veshëmbathje, pajisje dhe aksesorë elektrikë e madje deri te produktet e ndaluara të tregtohen, siç janë elektroshokët që mund të blihen e përdoren lehtësisht nga persona keqbërës, fenelinat (bliz) që përdor policia ose ambulancat… Një mori e pafundme produktesh.

Ky fenomen ishte prezent dhe më parë, por hovin më të madhe e mori që nga fillimi i pandemisë “Covid-19”. Së pari, për faktin se, konsumatorëve iu ofrua një mundësi blerjeje e lehtë, ndërkohë që u shtuan në reklamimet online nga këto “subjekte” të medikamenteve, suplementeve “mrekullibërëse” kundër CovonaVirus”, thuhet ndër të tjera në kërkesën e Qendrës ALERT, e cila iu dërgua për dijeni edhe Ministrit të Financave, të Bujqësisë, Ministrit të Shëndetësisë, Ministrit të Shtetit për Standardet e Shërbimeve, Komisionit Parlamentar për Veprimtaritë Prodhuese, Tregtinë dhe Mjedisin, si dhe Komisionerit për Mbrojtjen e Konsumatorit.

“Në situatën ku ndodhemi sot me shitjet online, mendojmë dhe besojmë se fusha e mundësisë për abuzime, duke mashtruar konsumatorët shqiptarë, duke rrezikuar seriozisht cilësinë e tyre të jetës, sigurinë e tyre të shëndetit dhe jetës, është më e madhe se kurrë më parë. Kjo, edhe falë teknologjisë dhe internetit, por edhe falë disa faktorëve të tjerë.

Së pari, shumë produkte joushqimore, pajisje elektroshtëpiake, veshëmbathje, enë kuzhine, aksesorë etj, që janë dhe duhët të jenë objekt kontrolli i Inspektoriatit Shtetëror të Mbikqyrjes së Tregjeve, vërësi e MFE, nuk është e mundur të kontrollohen për konformiretin e tyre, sepse është Dogana e para ajo që duhet të verifikojë konformitetin me rregulloret dhe ligjet e BE, por edhe se tregohen vetëm “online” nga të ashtuquajturat subjekte që nuk kanë NIPT, nuk kanë adresë postare dhe as magazina apo dyqane fizike.

Së dyti, produkte të ndryshme si vitamina apo suplemente ushqimore, futen në territorin e Republikës së Shqipërisë (përjashtuar dhe shumë raste kontrabandë) dhe nuk analizohen nga Autoriteti Kombëtar i Ushqimit, por shikohet vetëm nga dokumentacioni dhe shkojnë kushedi se ku e në sa “shitës online” pa asnjë identitet tregtar.

Së treti, pajisje të rrezikshme dhe të ndaluara për blerje pa autorizime të veçanta, gjenden lehtësisht në faqet e internetit apo nëq rrjetet sociale. Konkretisht, feneliza policie mund të blejë kushdo sot onlinë e gjithashtu edhe paralizues elektroshok me bateri, që shkarkojnë deri në 10000 volt e që janë mjet lehtësisht i përdorshëm për të kryer vepra penale.

Në shumë raste, konsumatorët nuk kanë ku të ankohen apo të zgjidhin problemin e tyre, sepse “subjekti” shitës funksionon vetëm nëpërmjet rrjeteve sociale dhe në shumë raste, as nuk përgjigjen në numrat e telefonit të vendosur aty, e aq më pak të zgjidhin problemet e hasura me produktet e shitura.

Faqet online, web apo rrjete sociale janë të jembushura me produkte joushqimore edhe ushqimore, saqë të vjen të qeshësh e të qash kur shikon emrat e tyre… që nga “mjalti dobësues”, “mjalt për femra që duan të mbeten shtatzënë”, produkte që të mbrojnë nga Covid19, apo të tjera që, nëse do të ishin aq efikase, shumë mjekë di të “dorëzonin diplomat”, pasi nuk do të ishin më të dobishëm. Për të mos folur për “dyshekët me aloe vera”, produktet kozmetike dhe të gjitha ato që ne përdorim në jetën e përditshme.

E gjitha kjo shndërrohet në rrezik potencial për shëndetin dhe jetën e konsumatorëve, të cilët nuk dinë asgjë për pasojat, apo nëse iu ndodhin, nuk kanë asnjë informacion se nga iu erdhi. Konsumatorët, fatkeqësisht gënjehen edhe nga të njëjtat reklama, ku në shumë produkte thuhet se, “është prodhuar në Europë”, apo edhe personazhet publike që bëhen imazhi i tyre, thuhet më tej në kërkesën e drejtuar Kryeministrit Rama.

Për këto arsye, Qendra ALERT kërkon nga Ju, ngritjen e menjëhershme të një Task-Force ndërinsitucionale, por edhe miratimin e një Akti Normativ me fuqine e ligjit që:

  1. Të hartohet dhe miratohet një Akt Normativ me fuqinë e ligjit, për rregullimin e tregut të shitjeve online.
  2. Të hartohen e miratohen VKM, Urdhëra, Udhëzime, Rregullore, për funksionimin brenda standardeve ligjore dhe nën kontrollin e institucioneve respektive.
  3. Të krijohet një Task-Forcë ndërinstitucionale për ndërhyrje të menjëhershme në tregjet “online” dhe kontrollin e tyre.
  4. Të evidentohen shitjet online në rrjete apo web-e që nuk kanë dyqane fizike dhe nuk janë të regjistruar në QKB.
  5. Të mbyllen faqet e tyre dhe të bllokohen produktet që mund të kenë diku e të ndalohet shitja.
  6. Të përcaktohen rregulla të qarta për reklamimin dhe tregtimin online, nga subjekte të ligjshme që duan ta ushtrojnë këtë veprimtari nëpërmjet internetit, si në të dhënat e sakta dhe të qarta të produkteve që shesin; të dhënat tenike, specifikimet, publikimin e deklaratave të konformitetit, certifikatat e origjinës për çdo produkt, raport-analizat nëse janë produkte apo suplemente ushqimore dhe çdo detaj të mundshëm, siç bëjnë faqet ndërkombëtare të shitjes online apo të kompanive serioze.
  7. Të ndalohen emërtimet dhe etiketimet mashtruese të produktve, veçanërisht atyre ushqimore apo suplementeve të ndryshme që futen po në këtë kategori.
  8. Të merren masa urgjente për kontrolle në subjektet që reklamojnë e tregtojnë online, por që kanë dhe dyqane apo magazina dhe NIPT, me qëllim kontrollin e produkteve që tregtojnë, për ligjshmërinë, konformitetin dhe sigurinë e konsumatorit, të të gjitha natyrave e llojeve.
  9. Të ndermerren iniciativa ligjore për kontrolle rigoroze, të dokumenteve dhe t’ju bëhen analiza të herëpashershme në të gjitha vendkalimet kufitare, porte, aeroporte dhe rrugët tokësore, për të gjitha produktet që importohen nga subjektet që kanë prioritet tregtimin online.

Qendra ALERT – Alert.al