Menu

Ekonomi

COP27, arrihet marrëveshje për kostot e ndryshimeve klimatike

Në samitin COP27 të OKB-së u arrit marrëveshja për ndryshimet klimatike, sipas së cilës vendet e pasura do të paguajnë vendet më të varfra për dëmet dhe humbjet ekonomike.

Kjo marrëveshje i jep fund gati 30 viteve pritje nga vendet që përballen me ndikimet më të mëdha të ndryshimeve klimatike.

Por, vendet e zhvilluara u larguan të pakënaqura lidhur me progresin në fushën e reduktimit të karburanteve fosile.

“Një angazhim i qartë për të eliminuar gradualisht përdorimin e të gjitha lëndëve djegëse fosile? Kjo nuk është pjesë e tekstit të marrëveshjes,”-tha Alok Sharma, presidenti britanik i samitit të mëparshëm të COP që u mbajt në Glasgow.

Diskutimet e këtij viti në Sharm el-Sheikh të Egjiptit ishin pranë një kolapsi total dhe u mbyllën për dy ditë.

Disa duartrokitje të ngrohta e shpresëdhënëse u vunë re në momentin historik të miratimit të “fondit të humbjeve dhe dëmeve” në orët e para të ditës së dielë, pasi diskutimet konfuze dhe shpeshherë kaotike për rreth 48 orë i kishin lënë delegatët të rraskapitur.

Megjithatë, kjo është një deklaratë e madhe simbolike dhe politike nga vendet e zhvilluara, të cilat kishin bërë rezistencë prej kohësh ndaj një fondi që mbulon ndikimet e ndryshimeve klimatike, të tilla si përmbytjet dhe thatësirat.

Samiti filloi dy javë më parë me deklarata të forta nga vendet më vulnerabël. “Ne nuk do të dorëzohemi, alternativa është që të shkojmë në një varr prej uji-” tha kryeministri i Bahamas, Philip Davis.

Të dielën, ministrja e klimës e Pakistanit, Sherry Rehman, e cila negocioi në emër të bllokut të vendeve në zhvillim plus Kinën, tha për gazetarët se ishte shumë e lumtur për arritjen e marrëveshjes.

“Jam e bindur se kemi bërë një ndryshim të madh në mënyrën se si punojmë së bashku për të arritur qëllimet klimatike,” tha ajo.

Përmbytjet shkatërruese në Pakistan gjatë kësaj vere, të cilat u morën jetën rreth 1,700 njerëzve dhe shkaktuan dëme që janë vlerësuar të jenë rreth 40 miliardë dollarë, ishin një sfond i fuqishëm për këtë samit.

Të dielën, ministri i mjedisit i Antigua dhe Barbuda, Molwyn Joseph, dhe kryetari i Aleancës së Shteteve të Vogla Ishullore, thanë se marrëveshja ishte një “fitore për të gjithë botën” dhe “riktheu besimin global në këtë proces kritik për t’u siguruar se askush nuk do të mbetet prapa.”

Por, disa vende dhe grupet, duke përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, BE-në dhe Zelandën e Re, u larguan nga Egjipti të pakënaqura me kompromiset për lëndët djegëse fosile dhe frenimin e ndryshimeve klimatike.

“Jam tepër i zhgënjyer që nuk ishim në gjendje të bënim më shumë,” tha për gazetarët kryenegociatori i Mbretërisë së Bashkuar, Alok Sharma, pas përfundimit të bisedimeve.

Vendet që luftuan për të ulur ambicien e reduktimit me shpejtësi të emetimeve të gazeve serë – gaze që ngrohin planetin – duhet t’i shikojnë vendet më vulnerabël “në sy”, tha ai.

Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Rishi Sunak, përshëndeti përparimin e bërë në COP27, por tha se “duhet bërë më shumë” për të trajtuar çështjen e ndryshimeve klimatike.

Marrëveshja përfundimtare gjithëpërfshirëse nuk përfshinte angazhime për të “eliminuar gradualisht” ose për të reduktuar përdorimin e karburanteve fosile.

Ajo gjithashtu përfshin një gjuhë të re e të paqartë për “energjinë me emetime të ulëta”, e cila, sipas ekspertëve, mund të hapë rrugën që disa lëndë djegëse fosile të konsiderohen pjesë e një të ardhmeje të energjisë së gjelbër.

Shumë vende, duke përfshirë grupin G20, kërkojnë që bota të reduktojë urgjentisht përdorimin e karburanteve fosile.

Por, vendet në zhvillim të tilla si India ose ato që varen nga nafta dhe gazi rezistojnë në këtë pikë, sepse duan të shfrytëzojnë rezervat e tyre, ashtu siç kanë bërë historikisht vendet perëndimore.

Ndërkohë, përgjatë samitit të COP27, një marrëveshje që premton t’i paguajë 20 miliardë dollarë Indonezisë për të reduktuar varësinë e saj nga qymyri u konsiderua një nga sukseset konkrete të këtij samiti. (BBC)

Qendra Alert/Alert.al

Sipërmarrësi Alban Zusi: Kontrollet pa kriter, jo vetëm dëm në shëndet, por edhe ekonomik

I ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, sipërmarrësi Alban Zusi drejtor i “Albanian Food Industry” ka folur për rrezikun që shkaktohen qoftë për shëndetin e konsumatorit, por edhe dëmin ekonomik dhe tregtar hapja e mallrave me origjinë shtazore në mes të sheshit, pa asnjë kriter nga Policia e Shtetit. Zusi e cilësoi të papranueshëm mosreagimin e AKU, që sipas tij nuk duhet të lejonte një gjë të tillë.

“Së pari, si qytetar dhe sipërmarrës që dua të punoj në një mjedis të sigurt pune do doja ta falenderoja policinë që po merr seriozisht luftën ndaj trafiqeve, pasi të gjithë humbasim, shkatërrojnë biznese, ekonominë dhe shoqërinë. Nga ana tjetër, dalim tek plagët që ka mënyra si funskionon administrata shqiptare, që është mungesa e ndërveprimit institucional. Policia para se të bëjë gjëra të tilla, duhet të konsultohet, pasi që të sjellësh mall me kontenier të zakonshëm apo me frigorifer ka diferencë në para, 1-2 mijë euro. Nëse nuk do ishte problem që malli të qëndrojë në frigorifer apo diell do i sillnim mallrat me kontenier të zakonshëm dhe nuk kishim nevojë për frigorifer. Të gjithë këto kontenierë kanë regjistrues temperature dhe pritësi i mallit në momentin e marrjes së mallit, nëse regjistruesit i ka rënë temperature, pra është më poshtë se -15 gradë ka të drejtë ta kthejë mallin. Nëse importuesi e refuzon dhe i kërkon para kompanisë së transportit, kjo e fundit mund t’ja kërkojë paratë qeverisë shqiptare që e ka shkaktuar këtë gjë. Përveç problemit shëndetësor, mund të kemi dhe ekonomik, tregtar. Prej vitesh është kërkuar nga biznesi që pranë pikave doganore të ketë magazine frigoriferike, për të bërë kontrollin e mallrave me origjinë shtazore ose mallrave ushqimore që duhet të kontrollohen në mjedise, së pari të mbyllura dhe të mbrojtura nga mundësia e kontaminimit dhe në temperaturë të kontrolluar. Një inspektor i AKU-së mund të humbasë edhe vendin e punës që bën dokumentat e një tranziti nëse nuk kanë njoftuar 24 orë para. Në këtë rast e gjithë trupa inspektuese e AKU duhet të ishte pushuar nga puna se përse e ka lejuar një gjë të tillë. Inspektorët e Autoritetit Kombëtar të Ushqimit duhet të ishin bërë barrier për të mos lejuar kontrollet në kushte të tilla. Edhe mund të bëhej puna, edhe siguria ushqimore të mos cënohej dhe e ciëlsoi të papranueshme qëndrimin e AKU”-u shpreh Alban Zusi.

Qendra Alert/Alert.al

Energji nga dielli dhe era, dy aplikime të reja në MIE

Interesi për energjinë diellore, por edhe atë nga era vijon të jetë i madh, me kërkesa të vazhdueshme pranë Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë, për impiante me kapacitet të ndryshëm. Së fundmi, MIE bëri të ditur se janë dorëzuar aplikimet për dy projekte të reja njëri i vendosur në zonën e Durrësit kurse tjetri në atë të Pukës. Bëhet fjalë për impiante me kapacitet 3 MW dhe 2 MW të cilët ndërtohen nga biznesi për qëllime tregtimi të energjisë ose në treg të lirë ose përmes marrëveshjes me qeverinë.

Konkretisht aplikimi i parë i takon shoqërisë  “DESLA” SH.P.K. e cila ka shprehur interesin dhe ka paraqitur pranë Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë, aplikimin për ndërtimin e një impianti fotovoltaik për prodhimin e energjisë elektrike nga burime të rinovueshme, me kapacitet 3 MW, i cili nuk është objekt konçesioni dhe nuk përfiton nga masat mbështetëse, me vendndodhje në Zonën Kadastrale Nr. 8517, Bashkia Durrës, Qarku Durrës.

Ndërkohë, e dyta është shoqëria “ROI ENERGY” SH.P.K. ka shprehur interesin për ndërtimin e një impianti eolik për prodhimin e energjisë elektrike nga burime të rinovueshme, me kapacitet 2 MW, me vendndodhje në Kcirë, Pukë.

Interesi për energjinë fotovoltaike është rritur në mënyrë të shpejtë nga viti 2017, kur u miratua ligji për burimet e rinovueshme por kriza e energjisë i ka dhënë ritëm të ri projekteve që paraqiten pranë institucioneve.

Ministria aktualisht ka në rishikim ligjin e burimeve të rinovueshme dhe ka njoftuar duke parashikuar gjithashtu lehtësime ku ndër të tjera për autoprodhuesit, me një bilanc tashmë vjetor që pritet të hyjë në fuqi nga 1 janari 2023.

Projekte të rëndësishëm të impianteve të mëdha janë aktualisht në faza zbatimi ose fillestare para nisjes së zbatimit të tilla si Karavastja apo Spitalla që u fituan nga Voltalia dhe për të cilat shteti ka marrëveshje blerjeje energjie për një periudhë të caktuar me një çmim fiks.

Ndërkohë që ka një numër të konsiderueshëm projektesh të mëdha që po zbatohen privatisht nga bizneset të cilat kanë zhvendosur investimet në energjinë diellore për shkak të çmimit të leverdishëm dhe uljes së kohës së kthimit të investimit.

Sipas të dhënave të MIE kapaciteti i instaluar për projektet për të cilat ka interes në energjinë fotovolatikë është 610 MW. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

"100 Fshatrat" aktivitet do t'i kushtojnë 1.3 mln euro FSHZH

Fondi Shqiptar i Zhvillimit pritet të shpenzojë rreth 1.3 milionë euro, për mbështetjen e aktiviteteve festive, sportive, kulturore, publike apo ekonomike.

Një procedurë prokurimi e hapur së fundmi që ka në objekt të kontratës “Ndërhyrjen për promovimin e zonave të 100 fshatrave nëpërmjet eventeve kulturore, sportive, kulinarie, sociale, etj”- Mbështetje logjistike” parashikon që kjo të shtrihet në 61 bashki të vendit.

“FSHZH parashikon mbështetje për realizimin e eventeve sociale, sportive, kulturore, ekonomike dhe publike. Organizimi i eventeve është një mundësi e shkëlqyer për të nxjerrë në pah cilësinë dhe specifikat e destinacionit turistik. Efektet pozitive fizike dhe ekologjike reflektohen në rritjen e ndërgjegjësimit mbi mjedisin, mbrojtjen dhe transformimin, por edhe në përmirësimin e infrastrukturës së transportit dhe komunikimit. Ata gjithashtu mund të gjenerojnë mundësi udhëtimi në një destinacion specifik pasi eventi ka mbaruar. Kështu krijohet vlerë duke shitur produkte novatore që ofron destinacioni”, thuhet në dokumentin e tenderit.

Fondi pranon gjithashtu nëpërmjet kësaj Marrëveshje Kuadër synon të mbështesë 61 bashkitë në promovimin e vlerave turistike të territorit që mbulojnë duke vënë në dispozicion infrastrukturën e nevojshme për organizimin e eventeve të tipologjive të ndryshme.

“Kjo ndërhyrje përveç rritjes së frymës komunitare dhe realizimit të aktiviteteve, synon më së shumti rritjen e kapaciteteve të bashkive për organizimin e eventeve nëpërmjet vënies në dispozicion të pajisjeve bazë minimale të cilat lejojnë zhvillimin e aktiviteteve sociale dhe rekreative” thuhet në dokument.

Projekti synon përfshirjen e të gjitha kategorive të eventeve të tilla si :

–           Evente komunitare ku përfshihen karnavale, paradë, ceremoni për ndarje çmimesh evente sociale- festa, mbledhje/grumbullime etj

–           Evente sportive\natyrore\kulturore si konkurse sportive (për profesionistë dhe amatorë) rekreative (sporte dhe lojëra argëtuese, zbavitje, etj) kulturore dhe nënkategoritë e saj (festival, festa fetare, festa të trashëgimisë kulturore) etj

–           Evente të promovimit dhe ndërveprimit ekonomik dhe tregtar me nënkategoritë e saj (panaire, tregje, ekspozita, evente publicitare, takime dhe konventa, etj.)

–           Evente qytetare, qeverisëse, shoqëri civile, ku përfshihen evente ndërgjegjësimi, publicitare, etj

–           Evente të edukimit dhe shkencore (seminare, workshops, kongrese, etj.)

Operatori ekonomik që do të përzgjidhet do të ketë detyra: Vënien në dispozicion të pajisjeve për realizimin e eventeve, sipas kërkesës nga Autoriteti Kontraktor; Sigurimin e transportit të pajisjeve në vendndodhjen e eventit; Operimin e pajisjeve duke përfshirë edhe mbështetjen teknike gjatë gjithë procesit të organizimit të eventit.(Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Raporti i KE: Rritja ekonomike zbret në 2.6% për 2023

Komisioni Europian ka publikuar raportin sa i përket situatës ekonomike aktuale dhe parashikimeve për të ardhmen për vendet anëtare dhe atyre që pretendojnë të marrin statusin e vendit anëtar në Bashkimin Europian. Raporti thekson se ekonomia shqiptare ka qenë elastike gjatë gjysmës së parë të vitit 2022.

Rritja ekonomike i atribohet kryesisht kërkesës së brendshme dhe turizmit në rritje. Të dy këta faktorë të shoqëruar me rritjen e eksporteve të mallrave në 3.2% në 2022, çmimet e energjisë elektrike dhe mbiçmimit të monedhës vendase kanë arritur të mbajnë normën e inflacionit nën vlerën dyshifrore edhe për këtë vit.

Ndërkohë që jo shumë favorizuese duket të jetë situata për vitin 2023, i cili parashikohet të sjellë dobësim të konsumit dhe investimeve private. Këto të fundit përballë pasigurisë nga rritja e çmimeve pritet të ngadalësojë rritjen në 2.6% në vitin 2023.

Ekonomia Shqiptare gjatë 2022 sipas raportit të Komisionit Europian

Raporti shpjegon se ekonomia shqiptare u rrit me 8.5% vitin e kaluar dhe vazhdoi zgjerimin me 4.4% gjatë gjysmës së parë të 2022-in, e nxitur nga rritja e konsumit dhe e eksporteve. Ai rendit si faktor kyç sezonin e mbarë turistik që tejkaloi pritjshmëritë, shtimin e eksporteve të mallrave, materialeve të ndërtimit dhe tekstileve, të cilët përfituar nga avantazhet e çmimeve dhe zinxhirët e ngushtë të furnizimit.

Megjithatë konsumi pritet të dobësohet në gjysmën e dytë të vitit, parashikon raporti.

Shkak kryesor për këtë të fundit është rritja e pasigurisë së çmimeve, çka pritet të ngadalësojnë zgjerimin e investimeve private. Subvencionimi i energjisë elektrike për familjet ka qenë një barrë e rëndë për financat publike, e cila, shoqëruar me shtrëngimin e kushteve të financimit, do të çojnë në një reduktim të investimeve publike. Së fundi, ngadalësim i kërkesës së brendshme do të zbusë importet, duke rezultuar me një kontribut negativ në eksportet neto dhe një rritje reale të parashikuar prej 3.2%.

Parashikimi për 2023 dominon pasiguria mbi rritjen, 2024 pozitive

Viti 2023 dhe 2024, parashikohet të ndikohet nga pasiguria nëse qeveria rrit çmimin e energjisë elektrike thekson raporti i BE. Përveç kësaj, konsumi familjar në viti 2023 pritet të ndikohet nga efektet negative të çmimeve të larta të ushqimeve dhe transportit të cilët zënë rreth gjysmën e buxheteve familjare.Nga krahu tjetër, shtrëngimi i kushteve të financimit të jashtëm dhe nevoja për rritje të subvencioneve dhe mbështetjes sociale, pritet të kufizojë mundësitë për stimuj fiskalë.

Raporti vijon me ngadalësimin e brendshëm të kërkesës, e cila parashikohet të ulë importet, duke rezultuar në eksportet neto më pak pozitive. Megjithatë, të ndihmuar nga rritja e moderuar e eksportit të shërbimeve dhe turizmit Shqipëria duket se do të mbetet relativisht e lirë dhe tërheqëse. Sa i përket rritjes ekonomike ajo parashikohet të bjerë në 2.6% në 2023 dhe 3.4% në vitin 2024, shkruhet në raportin e KE. Ndërkohë që sa i përket tregut të punës, përgjatë 2023 dhe 2024 shkalla e papunësisë pritet të ulet gradualisht në rreth 10.5%.

Raporti shpjegon se rritja e eksporteve të shërbimeve dhe remitancat parashikohet të ndihmojnë në uljen graduale të deficitit të llogarisë korente në 7.4% në vitin 2024. Për vitin 2023, inflacioni pritet të ulet në 4.1% përpara se t’i afrohet objektivit në 2024. Përfundimisht, bilanci për 2024 parashikohet të jetë më pozitiv se 2023 pasi financat publike do të përfitojnë të ardhura më të larta çka si rezultat i masave tatimore dhe rregullimeve të reja fiskale do të reduktojë borxhin publik në 66.4% të PBB-së në 2024. (Monitor)

Qendra Aert/Alert.al

Miliona euro të paguara në çmimin e naftës, por koncesioni i markimit nuk funksionoi

Ministrja e Financave, Delina Ibrahimaj, paralajmëroi ngritjen e një sistemi të ri gjurmimi për karburantet, pasi sistemi aktual nuk ka funksionuar. Aktualisht, markimi dhe gjurmimi te nafta e hedhur në treg kryhet prej 9 vjetësh nga kompania koncesionare GFI Albania. Për këtë shërbim që rezultoi i paefektshëm në luftën kundër evazionit dhe kontrabandës së naftës, në total janë paguar nga konsumatorët në çmimin e naftës rreth 30 mln euro. Shoqata e Hidrokarbureve, që paralajmëroi mosfunksionimin e gjurmimit edhe 8 vite më parë, pohon se çmimi i naftës nga kjo taksë absurde është rënduar 1 lekë për litër. Koncesioni për markimin dhe gjurmimin e karburanteve u ka kushtuar konsumatorëve rreth 30 milionë euro, që ata kanë paguar në çmimin e naftës (shifra bazohet në të ardhurat nga tarifat të koncesionarit për periudhën 2013-2021, sipas bilancit zyrtar).

Por, kontrata e nënshkruar me afat 10-vjeçar, ku i është dhënë e drejta ekskluzive koncesionarit GFI Albania për kryerjen e shërbimit me qëllim luftimin e evazionit, rezulton se ka qenë e paefektshme, sipas pohimeve të vetë zyrtarëve të qeverisë. Barra e kësaj kontrate rrezikon të vijojë të rëndojë mbi shtetin dhe konsumatorin. Shteti shqiptar kërkon të ngrejë një sistem të ri për gjurmimin e naftës, ndërsa kompania koncesionare ka hapur procesin gjyqësor me qeverinë për markimin e naftës bruto. Ashtu siç paralajmëroi edhe 8 vite më parë Shoqata e Hidrokarbureve, sistemi i gjurmimit të karburanteve në Shqipëri, nëpërmjet kontratës koncesionare të miratuar në vitin 2011 ka dështuar.

Ministrja e Financave dhe Ekonomisë, Delina Ibrahimaj, paralajmëroi deputetët në Komisionin parlamentar të Ekonomisë dhe Financave për ngritjen nga e para të një sistemi të ri gjurmimi për naftën, ndërsa tha se shteti shqiptar është në gjyq për këtë proces, pasi ai ka mbetur i pazbatuar.

“Komponenti i gjurmimit te karburantet mbetet i pazbatuar. Për këtë komponent jemi në proces gjyqësor më X kompani. Në planet e qeverisë shqiptare ishte edhe kryerja e gjurmimit të karburanteve, proces i cili nuk ka filluar. Kjo lidhet me gjyqin e shtetit shqiptar me një kompani edhe me ngritjen e një sistemi gjurmimi nga e para”.

Kompania koncesionare e markimit të karburanteve Global Fluid International Albania (GFI Albania) ka hedhur në gjyq vendimin e Këshillit të Ministrave për gjurmimin e karburanteve. Administratori i GFI Albania z. Ergys Sela  tha se nuk është në dijeni të deklaratave të ministres së MFE Delina Ibrahimaj për mosfunksionimin e sistemit të gjurmimit të naftës. Ndërsa i pyetur për arsyet e nisjes së procesit gjyqësor ndaj shtetit shqiptar, z. Sela nuk pranoi të komentonte.

Për këtë kontratë koncesionare, që kishte si qëllim markimin dhe gjurmimin e karburanteve, i cili rezulton i paefektshëm, të ardhurat e kompanisë për periudhën 2013-2021 ishin 3.4 miliardë lekë (rreth 30 mln euro). Tarifa e koncesionit është paguar nga konsumatori, pasi ka rritur çdo vit çmimin e naftës 1 lekë për litër.

Kontrata u miratua nga qeveria e mëparshme në vitin 2011, me një ofertë të pakërkuar nga kompania ndërkombëtare Global Fluid International, me justifikimin se GFI ishte e specializuar në prodhimin e kimikateve dhe ka filluar të zbatohet në vitin 2013. Qëllimi i koncesionit ishte të garantonte cilësinë e produktit (mospërzierjen e tij) dhe mosndërrimin e destinacionit të karburantit (p.sh., që nafta e cila përdoret për peshkimin të mos hidhej në treg). Kontrata koncesionare për markimin e karburanteve me kompaninë GFI Albania do të mbyllet në gusht të vitit 2023. Sipas përcaktimeve të afatit në kontratë, Ministria e Financave dhe Ekonomisë ngriti një grup pune me ekspertë të saj dhe Doganave të Përgjithshme për zbatimin e procedurave të mbylljes së koncesionit.

Por kompania koncesionare GFI Albania ka bllokuar procesin e grupit të punës për mbylljen e koncesionit, me pretendimin se ende nuk është realizuar një element i kontratës, ai i markimit të naftës bruto. Ky është rasti i dytë në Shqipëri, pas atij të koncesionit të pullave fiskale që pretendimet e kompanive koncesionare, po nxisin debate për afatet e përfundimit të kontratave, ndërsa tarifat e larta apo absurde të këtyre shërbimeve i paguan konsumatori. Burime nga grupi i punës pohuan për “Monitor” se nuk janë lejuar të zhvillohen procedurat e mbylljes së koncesionit, pasi janë ndeshur me pretendimet e kompanisë për moszbatimin e një komponenti të saj, atë të markimit të naftës bruto.

Qëllimi i grupit të punës ishte përgatitja e inventarit për pajisjet e instaluara nga subjekti dhe përcaktimi se cila prej tyre do të kalonin në pronësi të shtetit. Burime nga grupi i punës shtuan se nga MFE nuk u janë komunikuar ndryshime në afatin e përfundimit të kontratës. E gjitha kjo, sipas ekspertëve, tingëllon absurde, kur nafta bruto e destinuar për rafinim, ose për eksport ku depozitohet në zona të lira doganore, nuk markohet në asnjë vend të botës, ndërsa për cilësinë e naftës bruto të prodhuar në Shqipëri, koncesionari ka tentuar ta zbatojë, por teknikisht, procesi ka rezultuar i pasuksesshëm.

Mosmarkimi i naftës bruto ndezi debate edhe në fillimet e zbatimit të kontratës koncesionare, ku grupet e interesit paralajmëruan që teknikisht procesi është i pamundur të realizohet.

Markimi nuk funksionoi, nafta nuk gjurmohet

Nafta që hidhet në treg nuk markohet në asnjë shtet të Europës, me përjashtim të disa shteteve në Afrikë. Në Shqipëri, është përcaktuar me kontratë koncesionare të kryhet ky shërbim, por që teknikisht edhe pas 10 viteve në fuqi, shërbimi rezulton i parealizueshëm. Moskryerja e këtij procesi nuk e garanton gjurmimin e naftës dhe asnjë efekt në luftën kundër evazionit, kontrabandës apo kontrollin e cilësisë së naftës.

Kryetari i Shoqatës së Hidrokarbureve, Luigj Aliaj, tha se tarifa e koncesionit është një taksë shtesë absurde që i ngarkohet produktit të naftës, për një proces teknikisht të parealizueshëm nga koncesionari, pasi hedhja manualisht e markuesit në autobote, nuk garanton homogjenitetin.

Për këto arsye, Shoqata e Hidrokarbureve kërkon përfundimin e kontratës dhe mospenalizimin më tej të importuesve me këtë taksë absurde. Mosfunksionimi i skemës së markimit të naftës u paralajmërua edhe 8 vite më parë nga Shoqata e Hidrokarbureve. Luigj Aliaj thekson se problematika edhe aktualisht vijon të jetë njësoj e pranishme, ndërsa sipas tij importuesit paguajnë për markimin 6 deri në 7 milionë euro në vit.

Në një letër të posaçme për këtë çështje, Shoqata e Hidrokarbureve në vitin 2015 lajmëroi Ministrinë e Financave si palë kontraktore me koncesionarin, se po lejon GFI Albania të shkelë të gjitha të drejtat dhe të abuzojë, në mënyrë të paligjshme, mbi subjektet detyruese, pa asnjë lloj alternative kontrolli, ankimi dhe as kërkese për zbatimin e investimeve që ai detyrohet me ligj.

“Produkti që ky koncesionar përdor si markues, nuk e di askush se çfarë përmbajtje ka, nëse paraqet rrezik për njerëzit dhe automjetet. Së dyti, nga verifikimi në vend rezulton se, në mënyrën që ky koncesionar e kryen injektimin, nuk arrin që markuesi të shpërndahet në mënyrë uniforme. Pra nuk e realizon dot procesin e markimit dhe për pasojë, në çdo rast, ka dështuar me monitorimin. Pra nuk kryen monitorim, por vetëm merr tarifën nëpërmjet dhunës që i garantojnë VKM-të.

Në kontratë përcaktohet qartë specifikimi teknik për makineri dhe pajisje, se koncesionari duhet të ndërtojë për injektimin e markuesit në karburant një sistem injektimi manual, ose automatik, dhe sistemi i pompave të procesionit duhet të jetë i kompjuterizuar dhe të transmetojë në kohë reale të dhënat. Por sot e kësaj dite, investimi është zero. Nuk është ndërtuar asnjë impiant. Injektimi bëhet duke hedhur markuesin nga disa epruveta me dorë në autobot. Ndërsa përqendrimi i markuesit, sipas marrëveshjes, duhet të jetë 4 gramë për 1000 litër, hedhja me dorë e ngjyrës në autobot e bën totalisht të pamonitorueshme këtë normë.

Paradoksi tjetër është se importuesve, kompania koncesionare nuk u jep asnjë certifikatë cilësie për markuesin që hidhet në karburant dhe për më tepër, asnjë autoritet shqiptar nuk e certifikon. Për më tepër, koncesionari nuk e garanton homogjenitetin e përqendrimit të markuesit në momentin e markimit (për arsye se nuk ka ndërtuar impiantet përkatëse), por pretendon se kjo ndodh, pasi autoboti të këtë udhëtuar të paktën 10 deri 20 km. Sipas këtij kriteri absurd që aplikon koncesionari, meqenëse shumica e konsumit është e përqendruar në Tiranë-Durrës, i bie që shumica e autoboteve të mos e përshkojnë këtë distancë, çka do të thotë se monitorimi që kërkohet të bëhet në treg është vetëm një tallje dhe dhunim i subjekteve detyruese. Ligji i detyron grosistët që pas markimit në magazina duhet të mbahet një mostër nga karburanti, në mënyrë që ajo të krahasohet me pikat e pakicës. Por në kushtet në të cilat kryhet markimi, kjo nuk mund të ndodhë”, theksohej në shqetësimin e ngritur më herët nga kjo shoqatë. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Taksa në Rrugën e Kombit: Të ardhurat, më të larta se parashikimi

Në raportin e Monitorimit të Koncesioneve thuhet se të ardhurat nga tarifa në Rrugën e Kombit kanë rezultuar më të larta se parashikimi në kontratën e koncesionit gjatë periudhës së zbatimit të saj nga viti 2018-2022.

Në raportin e Monitorimit të Koncesioneve për vitin 2021 që u publikua së fundmi nga Ministria e Financave thuhet si rrjedhojë e rritjes së të ardhurave nga trafiku Autoriteti Kontraktues mund të aktivizojë rinegocimin e kontratës me mundësi uljen e tarifës së kalimit në sheshin e pagesës.

Në raport thuhet se nga 12 risqe të identifikuara në Koncesionin Rrugës së Kombit, Autoriteti Kontraktues ka mbajtur 3 risqe: riskun politik, riskun e qeverisjes dhe riskun e ndryshimeve ligjore, ndërsa tek Partneri Privat janë transferuar risku i ndërtimit, risku i transferimit të aseteve, risku i operimit dhe performancës dhe risku i ribalancimit të ekuilibrit financiar. Ndërkohë, risku i kërkesës, risku financiar, risku i forcës madhore, risku i rinegocimit dhe risku i ndërprerjes së kontratës janë ndarë mes palës private dhe publike. Në vitin 2018, për shkak të kundërshtimeve mbi tarifën e rrugës nga përdoruesit e rrugës si dhe nga banorët e qytetit të Kukësit, Sheshi i Pagesës (Toll Plaza) qëndroi për 6 muaj jashtë funksionit.

“Megjithatë, për muajt operativ të ardhurat ishin më të larta se ato të parashikuara. Për vitin 2021 nuk është raportuar materializimi i ndonjë risku, por risku financiar, risku i forcës madhore, risku i rinegocimit dhe risku i veprimeve negative të qeverisë (MAGA) janë klasifikuar si risqe të mesme dhe për riskun MAGA. Autoriteti Kontraktues shprehet se mundësia e materializimit të tij është e mundur në uljen e tarifës së kalimit në Sheshin e pagesës” thuhet në raportin e Monitorimit të Koncesioneve.

Të ardhurat e koncensionarit arritën në vitin 2021 në 2,5 miliardë lekë nga të cilat 1.7 miliardë lekë ishin të ardhura nga taksat në sheshin e pagës dhe 790 milionë lekë kompensim nga qeveria. Të ardhurat totale ishin 10% më të larta se në vitin 2020 dhe 6 për qind më të larta se në vitin 2029.

Kur publikoi kontraktën koncesionare qeveria mbajti të fshehte aneksin për trafikun, por siç raporton Ministria e Financave arkëtimet nga trafiku ishin më ta lrta se projeksionet në kontratë. Në katër vitet e para të kontratës kompania ka arkëtuar 7.9 miliardë lekë të ardhura (67 milionë euro). Ndërkohë që vlera e investimit nga kompania koncesionare është 5,6 miliardë lekë për të gjithë periudhën e kontratës 30 vjeçare. Ministria e Financave raportoi se aktualisht projekti është në fazën e ndërtimit dhe të operimit. Deri në fund të vitit 2021 janë realizuar 105.9% të investimeve kapitale. Sipas raportimeve shoqëria koncesionare vazhdon të realizojë punimet e mirëmbajtjes së autostradës “Milot-Morinë”, si dhe punime përmirësuese të komponentëve të ndryshëm përgjatë autostradës me qëllim rritjen e nivelit të sigurisë. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

A do të aplikohet fasha 800 KW/H në ditët në vijim?

Ministrja e Infrastrukturës dhe Energjisë, Belinda Balluku, gjatë një deklarate për mediat deklaroi se qeveria shqiptare ka vendosur të mos aplikojë fashën 800 KW/H as për muajin nëntor.

“Qeveria shqiptare ka vendosur të mos aplikojë fashën 800 kilovat orë për abonentët familjarë gjatë muajit nëntor. Kjo është një kohë për solidaritet. Nëse të gjithë së bashku vendosim të bashkëpunojmë, në qoftë se të gjithë së bashku kursejmë ashtu siç kemi bërë në shtator dhe tetor, qeveria shqiptare është e angazhuar të mos ekspozojë asnjë abonent familjar ndaj fashës 800 KW/H”.

Balluku shtoi se gjatë tetorit, në Shqipëri konsumi i energjisë është 7 për qind më pak se vitin e kaluar. Po ashtu, ajo tha se pritet që pas datës 13 nëntor të ketë evente meteorologjike në zonën e interesit, pra kaskadën e Drinit.

“Pas një analize që do të bëjmë pas datës 12 nëntor, do të themi publikisht se cilat ndërmarrje kanë kapur targetin dhe cilat kanë shkuar edhe përtej targetit. Megjithatë, të gjithë së bashku kemi kursyer 7% të konsumit vendor të energjisë. Kjo është një shifër për t’u përshëndetur që na jep mundësinë që të rishikojmë çështjen e fashës.

Duhet të kemi parasysh që kemi pritur reshje këtë fundjavë, por të cilat kanë qenë të pakonsiderueshme sa i përket kaskadës së Drinit. Ka pasur reshje në vende të ndryshme të Republikës së Shqipërisë, sidomos në jug dhe juglindje, por në zonën e veriut, reshjet kanë qenë të pakta. Megjithatë, sipas të dhënave që kemi, presim që të ketë evente meteorologjike në zonën e interesit, pra në Kaskadën e Drinit, por edhe prurje nga RMV pas datës 13 nëntor”,- tha Balluku.

Qendra Alert/Alert.al

Inflacioni shënon rritje, ekonomia merr sërish goditje

Sipas Institutit të Statistikave shtrenjtimi i fortë i ushqimeve dhe karburanteve bëri që në tetor inflacioni të kërcejë në 8.3%, norma më e lartë e regjistruar që prej vitit 1998, duke reflektuar goditjen e fortë të krizës së çmimeve në vend.

Rritja ka rezultuar dyshifrore për këto dy grupe krahasuar me tetorin e shkuar duke rënduar edhe më tej buxhetet e familjeve shqiptare. Brenda grupit të ushqimeve rritjen më të madhe e kanë parë produktet e vajit e yndyrnave, produktet e bulmetit por edhe ato të fruta perimeve.

Por, kostot janë rritur edhe për të gjitha mallrat e shërbimet e tjera pasi Instat raporton se shtrenjtimi i çmimeve nuk është ndalur as për grupet e tjera të marra në analizë e që ndikojnë ecurinë e inflacionit.

Më shtrenjtë po paguajnë qytetarët për ujin e energjinë, për shërbimet arsimore e shëndetësore,  të arredojnë e mobilojnë shtëpitë apo të komunikojnë pasi rritja e çmimeve ka qenë e konsiderueshme, ndërsa tashmë shtrenjtimi vijon edhe për kafenetë e restorantet.

Qendra Alert/Alert.al

Kriza ekonomike, qeveria greke nis ndihmën nga supermarketet

Në këtë kohë krize, qeveria greke ka kërkuar që supermarketet e mëdha që faturojnë të paktën 90 milion euro në vit, janë të detyruara çdo javë që të ofrojnë çmime më të ulëta në të paktën një produkt mes atyre të 51 kategorive të produkteve bazë të listuara nga qeveria.

Çdo supermarket do të mund të zgjedhë vetë se cilin produkt do të shesë me ulje por gjithnjë në bazë të 51 kategorive  mes të cilave orizi, makaronat dhe peshku i ngrirë . Ulja e çmimeve do të zgjasë një javë dhe javën e ardhshme supermarketet duhet të vendosin një tjetër kategori produktesh me ulje cmimi. Ata që nuk bëhen pjesë e këtij procesi, ose që nuk aplikojnë në mënyrë korrekte këtë vendim do të gjobiten me 5 mijë euro në ditë. Në këtë mënyrë qeveria greke përpiqet të mbajë nën kontroll inflacionin vjetor që ka arritur në 12%. Por, pjesa më e madhe e konsumatorëve janë skeptikë për sa i përket kësaj iniciative.

Pjesa më e madhe e atyre që ankohen shprehen se numri minimal i produkteve që do të shiten më ulët është i papërfillshëm në krahasim me mijëra ushqimesh dhe produktesh për shtëpi që ka në një supermarket të madh. Sipas tyre kjo masë është vetëm një mënyrë për t’i mashtruar.

Sipas ministrisë së zhvillimit ekonomik në 11 muajt e fundit çmimi i miellit në Greqi është rritur me 35%, ai i kosit me 46% dhe patatet me 50%. (Scan)

Qendra Alert/Alert.al