Menu

ALERT-E

GOUDA me vaj palme. Vetëm në Shqipëri importohet dhe tregtohet lirshëm një produkt që s’është djath dhe shitet me këtë emërtim. Ja si mashtrohet konsumatorët

Të mashtrosh konsumatorët sot me produktet ushqimore, është një nga misionet më të lehta të prodhuesve e tregruesve, mjafton të jesh pak “smart” e të luash me emrat e paralelisht dhe me përbërjen e tyre. I tillë është rasti i këtij djathi Gouda, që lirshëm importohet e tregtohet në Shqipëri, por që në përbërje të tij ka vaj palme. E ligjshme kjo siç veprohet në këtë rast, të deklarohet në etiketë, por që e paparashikuar në legjislacion që të tregohet me emërtimin e thjeshtë Gouda, duke çorientuar e mashtruar konsumatorët.

PO çfarë është djathi Gouda? Përmendja e parë e djathit Gouda daton nga viti 1184, duke e bërë atë djathërat më të vjetër të regjistruar në botë që prodhohen ende sot me të njëjtën recetë. Djathi është emëruar pas qytetit Gouda, Hollanda e Jugut, jo sepse prodhohej në ose rreth atij qyteti, por sepse tregtohej atje. Në mesjetë, qytetet holandeze mund të merrnin disa të drejta feudale, të cilat u jepnin atyre përparësi ose një monopol total mbi mallra të caktuara. Brenda Qarkut të Holandës, Gouda fitoi të drejtat e tregut për djathin, të drejtën e vetme për të pasur një treg në të cilin fermerët e qarkut mund të shisnin djathin e tyre. Djathi Gouda, e tila tashmë është markë botërore, ishte dheë është i perbërë 100 % nga qumështi, përveç kripës e fermentuesit. Dhe kjo traditë vazhdon ende. Dhe, nese do të quhet djath, nuk mund të ketë asnjë shtesë tjeytër ushqimore. Ndryshe qëndron ky rast në Shqipëri. Në tregun tonë gjendet një djath, që në etiketën e tij, konform legjislacionit shqiptar, por që emërtimi I produktit në këtë rast, është në shkelje, pas nëse nuk ka një kombimin emri, me emrin Gouda nuk duhet dhe nuk mund të tregtohet, pasi ky lloj produkti, djath, pra Gouda, duhet të ketë vetëm përbërje qumështi. Nëse ka të tjerë përbërës, nuk mund të përdoret emri Gouda, por kombinime të ndryshme emërtimesh. Kjo pranohet indirekt edhe në një prej komunikimete që Qendra ALERT pati me Autoritetin Kombëtar të Ushqimit.

Sipas përgjigjes së AKU, “produkti djathë “GUDA” është produkt importi dhe si i tillë ai është i shoqëruar me gjithë dokumentacionin përkatës përfshi këtu edhe elementin e sigurisë që është certifikata shëndetësore veterinare e vendit të origjinës sipas standardeve ndërkombëtare nga vendet të BE-së. Produkti djathë “GUDA” është i etiketuar sipas standardeve të BE-së, dhe sipas kërkesave të legjislacionit shqiptar në fuqi, ku janë pasqyruar të gjithë  përbërësit e elementeve sipas treguesve fiziko kimik të kryera në laboratorët e akredituar të vendit të origjinës, prej nga vjen produkti.

AKU për këtë produkt operon duke kontrolluar produktin në PIK dhe në gjithë OBU-të që e tregtojnë atë. Nga gjithë verifikimet statistikore mbi procedurat e inspektimit apo indicio e raste alerte të kryera nga trupat inspektuese të DRAKU-së, në PIK dhe në terren rezulton që produkti të ketë qenë konform parametrave të deklaruara nga vendi i origjinës prej nga vjen dhe kërkesave ligjore të vendit tonë, pasi nuk ka rezultuar me përbërës të shtuar (prani vaj palme) apo mospërputhje të sasive të përcaktuara në përqindje % të yndyrës shtazore dhe qumështit”.

Ndërkohë, që në tregun shqiptar, në të gjitha marketetm gjenden Gouda, ekzaktësisht me këtë emër, me vaj palme. Sipas Ligjit Ligjit Nr.9863, datë 28.1.2008 “Per Ushqimin” i ndryshuar, Neni 3, pika 28 e po këtij ligji trajton:

“Etiketim” është çdo fjalë, pamje, markë tregtare, emër tregtar, konfigurim apo simbol për një ushqim, që vendoset mbi çdo paketim, dokument, njoftim, etiketë, unazë ose mbajtëse, që shoqëron apo i referohet një ushqimi të caktuar. Por, në rastin konkret, Gouda është markë, emërtim djathi, me origjinë të hershme nga Holanda, me 100 % përbërje qumështi dhe nuk është emër tregtar, symbol e as konfigurim.

Gjitshtu, sipas përgjigjes së AKU, “refereruar Vendimit Nr.434 date 11.7.2018 “Per etiketimin e ushqimeve dhe informimin e konsumatorit, neni 3 dhe 8 i ketij vendimi trajtojnë:

Neni 3:

Pik 5. “Emër ligjor”, emri i produktit ushqimor, që parashikohet në legjislacionin, rregulloret dhe dispozitat administrative të zbatueshme në shtetin, në të cilin ai produkt shitet për konsumatorin e fundit ose shërbimet e cattering-ut.

Pika 7 . “Emër përshkrues”, një emër që përshkruan produktin ushqimor dhe, nëse është e nevojshme, edhe përdorimin e tij, i cili është i qartë për t’u mundësuar konsumatorëve të njohin natyrën e vërtetë të produktit dhe ta dallojnë atë nga produkte të tjera, me të cilat mund të ngatërrohet”.

Pra, në këtë rastm është shkeur hapur pika 7, e cila e çorienton konsumatorin dhe e orienton atë gabim, pasi Gouda bëhet nga qumështi i lopës, megjithëse ka variacione të bëra edhe nga qumështi i dhisë. Djathi zakonisht stazhonohet për periudha të ndryshme, të cilat mund të variojnë nga disa javë në disa vjet. Ndërsa plaket, Gouda zhvillon një aromë më të fortë dhe më të theksuar

Nga një verifikim i shpejtë në markete, gjejmë djath Gouda me vaj palme, si dhe tjera me 100 % qumësht dhe yndyrë shtazore, siç mund t’i shikoni ne fotot e meposhtme.

Veç kësaj, edhe në nomeklaturën doganore, djathrat Gouda kanë tjetër kod doganor nga ato të përbëra me vaj palme apo shtesa të tjera. Dhe, ligjërisht, nëse një product që zhvoganohet me kodet e produkteve me shtesa ushqimore, nuk mund dhe nuk duhet të quhet dathë apo Gouda.

Për ta saktësuar, na vjen në ndihmë sërish VKM “Për Etiketimin”, e cila sqaron në Nein 19 të saj, “Përjashtimi nga lista e përbërësve Përjashtohet paraqitja e listës së përbërësve për produktet e mëposhtme ushqimore”: pika ç; Djathin, gjalpin, qumështin dhe kremin e fermentuar, me kusht që në këto produkte të mos jetë shtuar asnjë përbërës tjetër përveç produkteve laktike, enzimave apo kulturave të mikro-organizmave, të domosdoshme për prodhim ose kripës së nevojshme për prodhimin e djathërave, përveç djathërave të njomë dhe atyre të përpunuar”.

Duket se në këto kushte, siç e hëngrën yndyrën bimore për gjalp, shqiptarët do të vazhdojnë t’a hanë sapunin për djathë, ose të marrin Gouda me vaj palme për toastet e fëmijëve të tyre, pa e ditur se ka përbërje vaji palme. Kjo për fajin e tyre, sepse etiketa është e saktë dhe deklarohet kjo shtesë e përqindja, por janë keqorientuar ose mashruar nga emërtimi “Gouda”.

©Qendra ALERT

ALERT!!! Ky sallam i ardhur nga Italia dhe me prani të Listeria gjendet në marketet tona…

Sistemi i Aarmit të Shpejtë i Komusninit Evropian për produktet ushqimore (RASFF)ka njoftuar se një sasi sallamesh derri me feta e markës Viaggio nel Gusto, në paketim 80 gramëshe duhet tërhequr menjëherë nga tregu, pasi konstatuar me prani të Listeria. Produkti, siç shikoni dhe në foto, është futur në tregun shqiptar nëpërmjet kompanive që importojnë, me numër loti L023414223 dhe afat përdorimi (skadence) 19.08.2024.

Sallami është prodhuar në Milano, ndërsa Ministria e Shëndetësisë së Italisë gjithashtu ka njoftuar tërheqjen e tij nga tregu.

Qendra ALERT, Organizatë për Mbrojtjen e Konsumatorëve e publikon këtë njoftim (Alert) me të dhënat e plota si informacion për publikun, u cili nëse e gjen në dyqane, me të dhënat e mësipërme, nuk duhet ta blejë. Ndërsa ata që mund t’a kenë në kuzhinat e tyre, duhet t’a kthejnë aty ku e kanë marrë.

Megjithëse Listeria konsiderohet mjaft e rrezikshme për shëndetin e konsumatorëve dhe informimi i tyre duhet të jetë maksimal, Autoriteti Kombëtar i Ushqimit është mjaftuar vetëm në websit-in e tij me një komunikim të thjeshtë, pa asnjë publikim në rrjete sociale apo një komunikim me mediat për interesin e publikut.

“Në vijim të njoftimit të datës: 09/07/2024 i kategorisë ALERT nga Sistemi RASFF (RAPID ALERT SYSTEM FOR FOOD AND FEED, njoftohemi lidhur me praninë e Listeria monocitogenes në sallam derri, gjë që përbën risk me ndikim serioz për shëndetin e njeriut, ju informojmë si vijon: PËRSHKRIMI I PRODUKTIT:

– Kategoria e produktit: mish dhe nënprodukte mishi

– Emri i produktit në etiketë: Cacciatore a fette dop GR 80

– LOT: L023414233; Datë Skadence: 19/08/2024.”. Kaq thuhet në njoftimin e AKU, pa emrin tregtar apo foto të produktit apo të dhëna shtesë për ecurinë e tërheqjes nga tregu, masat e marra etj.

Megjithatë, Qendra ALERT e ka siguruar foton, si një informacion shtesë për konsumatorët.

Listeria është një lloj bakteri, emri i plotë i të cilit është Listeria monocytogenes dhe shkakton një infeksion që quhet listerioza, nga i cili vdesin qindra mijëra njerëz në vit në të gjithë botën. Listeria nuk është aq i përhapur sa salmonella që është një tjetër virus vdekjeprurës, megjithatë nuk duhet neglizhuar sepse në 25% të rasteve të infeksioneve janë fatale.

Infeksioni në fjalë është më i rrezikshëm tek të rriturit pas një moshe të caktuar, ata me imunitet të dobët dhe veçanërisht gratë shtatzëna sepse mund të nxisë abort. Në rastin e grave shtatzëna, simptomat e infeksionit janë të njëjta me gripin, por bakteri kalon placentën duke shkaktuar deformime të fetusit ose humbje të tij. Ky bakter gjendet kudo rreth nesh, në tokë, ujë dhe shumë produkte ushqimore si ato të mishit, qumështi i shtazëve apo nënprodukteve të tij. Në të shkuarën, ky bakter është përhapur nëpërmjet perimeve të ngrira dhe sallatave të paketuara.

ALERT! Mbërrijnë në Shqipëri pula të marinuar e të ngrira nga Italia dhe Policia, të kontamuniara me Sallmonela Infantis dhe Newport

Pula të marinuara dhe të ngrira rezultojnë me Salmonella Infantis dhe Salmonella Newport në Shqipëri. ALERT-i ka mbërritur në vendin tonë nga RASFF më 1 korrik, ku sipas autoriteteteve evropiane, një sasi e mishit të pulës nga Italia dhe Polonia është future dhe në Shqipëri. Nuk ka detaje nga portali i RASFF për subjektet eksportuese apo impoprtuese, gjithësesi, Autoriteti Kombëtar i Ushqimit as në faqen e tij zyrtare, as në rrjete sociale dhe as në media nuk ka bërë asnjë komunikim për konsumatorët. E sigurt është që ky mish nuk ka shkuar për përpunim për industrinë, por gjëndet në magazinat dhe frigoriferët e marketeve për blerje nga konsumatorët, pasi është produkt i marinuar dhe pula për industrinë e përpunimit të mishit, kryesisht importohet nga Brazili.

Në izolimet e Salmonella Infantis, studiuesit kanë vëzhguar praninë e gjeneve të rezistencës antimikrobike, të cilat mund të dëmtojnë efektivitetin e antibiotikëve kundër infeksioneve bakteriale te njerëzit. Përveç prevalencës së rritur të vërejtur në industrinë e shpendëve, shtamet Salmonella Infantis, të karakterizuara nga një nivel i lartë i rezistencës antimikrobike, janë gjithashtu të izoluara nga njerëzit, duke paraqitur një shqetësim të madh për shëndetin publik.

Ndërsa Salmonella Newport është një patogjen në rritje për shkak të përhapjes së tij epidemike në bagëtitë e qumështit dhe në shpenndë, ndikuar dhe nga rritja e rezistencës antimikrobike. Megjithatë, infeksionet në njerëz janë të rralla. Por, nëse ndodh, ajo shkakton sëmundje të rëndë klinike te njerëzit dhe te speciet e tjera të kafshëve e shpendëve.

Mykotoksina kancerogjene në miellin serb alarmon Zvicrën, fillon heqja nga tregu

Sistemi RASFF i Komisionit Evropian, ka njëoftuar për një Alert në Zvicër, referuar analizave të miellit të mirsit nga Serbia, të bardhë e të verdhë. Gjatë kontrolleve zyrtare në markete, autoritetet zviceriane kanë analizuar dhe mostra mielli me origjinë nga Serbia, miell mistri i bardhë dhe i verdhë.

Siç njofton RASFF, mielli ka rezultuar me Fumonisina mbi normat e lejuara, konkretisht 1388 në miell të bardhë dhe 1585 në të verdhë µg/kg – ppb. Menjëherë autoritetet zviceriane të sigurisë ushqimore kanë urdhëruar heqjen nga tregu të produkteve serbe të analizuara dhe që kanë rezultuar me probleme e të rrezikshme për përdorim.

Më herët, siç njofton dhe Gazeta “Le Canton27.ch”, përmes RASFF, Zvicra ka lajmëruar për ngarkesa të specit të bluar nga Serbia, që përmbante sasi të paligjshme të toksinave.

Toksinat Fumonisin janë ndër mykotoksinat më të zbuluara së fundmi, të prodhuara nga mikroorganizmat e mykut. Këto gjenden kryesisht në bimët e misrit dhe përhapen në natyrë giatë korrjes së misrit. Nder toksinat Fumonisinë janë llojet B1, B2 dhe B3 në vetvete, fumonisina B1 është toksina më e zakonshme në natyrë.

Në testet në kafshë, fumonizina është zbuluar se shkakton dëmtim të trurit në kuaj, edeme të mushkërive në derra dhe kancer të mëlçise në minj. Ndërkohë, kjo toksine githashtu mendohet të jetë e rrezikshme për shndetin e njeriut. Deri sot, dihet se shkakton kancer të mëlçise në disa pjesë të Kines dhe se ka raste të kancerit të fytit në Afriken e Jugut. Për këto arsye, substanca fumonisin është pranuar si një rrezik i mundshem i kancerit për njerezit nga Agencia Nderkombëtare e Kërkimit të Kancerit dhe është përfshirë në listin e substancave kancerogjene. Fumonisina B1 është një helm rezistent ndaj proceseve normale të përgatitjes së ushqimit.

Mashtrimet e faqeve online per “mjaltë bio”: Konsumatorët të pambrojtur

Nga Mirilda Tili*

“4 kg mjaltë 25 euro” kjo është oferta për mjaltë “bio” në rrjetet sociale, kryesisht facebook dhe Instagram.

Për shkak të kësaj oferte tunduese, edhe qytetarët i janë drejtuar zotëruesit të profilit për të blerë mjaltin, ku çmimi i 4 kg është jashtëmase tërheqës.

Arben Duraku, me të lexuar ofertën kontaktoi faqen për ti pyetur nëse kishte garanci që mjalti të ishte cilësor dhe bio. Shitësi i mjaltit e garanton që është bio dhe se mund ta provonte mjalin para se ta paguante. Mjaftonte që të dërgonte adresën dhe numirn e teelfonit.

Pas 3 ditësh mjalti mbërrin në adresë dhe postieri i kompanisë “Ultra Post” i komunikon blerësit të mjaltit që prova nuk lejohet dhe për më tepër ai vetë dilte garant se mjalti ishte shumë i mirë dhe se ai vetë kishte shpërndarë shumë pako.

“E kanë marrë edhe të tjerë produktin, dhe asnjë nuk është ankuar. Kam dëgjuar, që ai është kompani e madhe dhe shet shumë”- këto ishin fjalët që kishin bindur Durakun të besonte dhe të bënte pagesën prej 25 eurosh dhe me bindjen se kishte kapur një ofertë të mirë.

Arben Duraku, për “Qendrën Alert” u shpreh se jo vetëm kishte qenë i mashtruar por edhe komunikimet më pas kishin arritur deri në fyerje dhe përbuzje. “I bera provat, t’a shikoja sjelljen e produktit karshi ujit te temperaturës. Nuk jepte aspak asnjë lloj shenje mjalti. Ishte edhe shumë i trashë për të qenë një mjalt i lëngshëm. U kosultova me prodhues mjalti, dhe ai pasi e provoi tha, që nuk është i sigurt nëse ka ndopak mjalt brënda në kavanoz“.

Pas peripecive për të kontaktuar, qoftë postën për të kthyer produktin qoftë edhe për marrë paratë mbrpasht, Duraku, jo vetëm që nuk morri asnjërën, por edhe u përbuz nga shitësi i mjaltit.

Ky nuk është rast i izoluar dhe as i rrallë. Konsumatorët ushqimore, mashtohen nga shitje online dhe e vetmja mbrojtje që kanë janë ata vetë. Kujdesi personal dhe marrja e rriskut mbi vete.

Qendra Alert, i është drejtuar me kërkesë me shkrim Autoritetit Kombëtar të Ushqimit, duke e pritur jo vetëm afatin e 10 ditëve punë, por shumë më gjatë dhe deri tani nuk ka mbërrtiur asnjë përgjigje.

Por situata e konsumatorëve, të cilët blejnë produkte online është sqaruar nga Prof. Asoc Ersida Teliti, e cila është shprehur se: Konsumatorët që kryejnë blerje online janë të pambrojtur, pasi institucionet nuk e kanë as objekt të hetimit. AKU nuk ka në fokus hetimin apo mbledhjen e ankesave të konsumatorëve nga mashtrimet që iu ndodhin.

Në këto kushte, i vetmi kujdes që konsumtorët është të mos bëjnë porosi dhe blerje në faqe të cilat janë të dyshimta.

Reklamimi për “superoferta“

4 kg mjaltë 25 euro, madje në disa raste edhe 20 euro, shfaqen të sponsorizuara në Facebook masivisht. E njëjta video,e njëjta reklame, ndërrojën vetëm emrat e profileve ku i referohen maleve të ndryshme në Shqipri dhe Kosovë. Siç edhe shikohet nga profilet (fotot) asgjë nuk ndrsyhon. Madje disa prej tyre shkojnë edhe deri tek transporti falas, që nga Kosova.

Posta nga Kosova, siç pranon „shitësi i mjaltit“ kushton 12 euro, dhe si e tillë nuk pranon që ti ktheje lekët blerësit të tij.

Postieri që doli garant për cilësinë e mjaltit nuk denjoi më as të përgjigjej dhe la në pritje me pretendimin se një kontakti në një kohë të dytë, mjaftonte të priste.

Cilat janë çmimet e mjaltit

Pas mbërritjes së rastit në Alert, u pyetën bletarë dhe dyqane të çertefikuar të shitjen e mjaltit, ku rrezulton që një kavanoz me 1 kg mjalt kushton minimalisht 2000 deri në 3000 lekë. Përballur me këto çmime të tregut, ofertat për një mjalt ku me 2500 lekë arrin të blesh minimalisht 4 kg mjalte ku mbulohen edhe kostot e trasportit, janë qartësisht mashtrime. Madje këto të fundit, të vetmit që mund ti ndëshkojnë janë konsumatorët me mosblerjen e tyre, pasi asnjë institucion as që i ka në objektin e vëzhdimit dhe ndëshkimit.

Këtu mund te lexoni kumunikime e komente ne rrejetet sociale.

*Autoria e materialit është gazetare terreni prej 15 vitesh. 10 vitet e fundit, vëmendjen më të madhe ia ka kushtuar çeshtjeve ekonomike dhe te drejtave të individit dhe sipërmarrjes.

Lodrat me kimikate, ndërgjegjësimi i konsumatorëve dhe kontrolli i munguar në treg

Nga Bebjana Lala*

“Përvec argëtimit, asgjë tjetër nuk është reale”, kjo shprehje e shkrimtarit francez  Stendhal e thënë  disa shekuj më parë,  përkon saktësisht me realitetint dhe kohën e konsumizmit masiv që po jetojmë.  Dhe  për të përforcuar këtë realitet në botën e argëtimit, fëmijët janë ata që kërkojnë t’u plotësohen dëshirat me këmbëngulje thuajse cdo ditë. E kush më mirë se sa një lodër do tja zbuste kureshtjen dhe merrte më shumë kohën një vogëlushi që është duke zbuluar botën?

Kënaqësia që marrin është shumfish, dëshira e prindrit e pakufij, por neglizhenca dhe mungesa e informacionit për lodrën që duhet të blejnë mund të kthehet në pendesën më të madhe.

Në treg qarkullojnë  masivisht lodra të cilat nuk plotësosjnë kushtet e kërkuara për përdorim tek fëmijët nën moshën 14 vjec.

Ato përmbjanë lëndë të rrezikshme në brendinë e tyre por edhe aroma të cilat mund të dëmtojnë shëndetin e fëmijës tuaj. Pa asnjë etiketë shpjeguese, të ambalazhuara keq dhe pa certifikimin CE, sipas direktivës Europiane  të Gushtit 2009, ato ofrohen në cdo dyqan modest por edhe në subjekte të mëdha tregtare.

Konkretisht, këto makina për fëmijë që shihni në këtë foto, nuk kanë asnjë etiketë në shqip dhe asnjë markim që përmbush kushtet e Bashkimit Europian. Cdo fëmijë që shëtit në një lagje të Tiranës mund të kërkojë të ketë një prej këtyre lodrave. Të katërta mund të blihen për një shumë prej 1 mije lekësh.

Ekseprtët kimistë thonë se janë rreth 55 komponentë alergjenë që nuk duhet të jenë të pranishëm në lodrat e femijeve. Sipas tyre, është e pashmangshme prania në nivele gjurme për shkak të procesit të prodhimit. Ata gjithashtu deklarojnë se duhet të jenë të evidentuara në etiketim lendët aromatizuese që bartin lodrat, pasi janë të paktën 66 të të tilla si pjesë përbërëse të lodrave argëtuse për fëmijë.

Kryesisht materiali ndotet si pasojë e procesit që prodhohen nga perdorimi i makinerive e materialeve, duke qenë se prodhimi është në shkallë industriale.

Inspektoratet shpesh ndërmarrin aksione bllokimi të këtyre lodrave, por eliminimi nga tregu është thuajse i pa mundur për shkak të mungesës së laboratirëve specifik për matjen e ngarkesës së kimikateve dhe metaleve që këto sende mbartin. Kontrollet doganore vijojnë të funksionojnë në bazë  rrisku çka tregon se në treg do duhet të kemi ende lodra të tilla që dëmtojnë shëndetin.

Substancat toksike dhe metalet që ndodhen në këto lodra

Ekspertët kimistë konstatojnë të paktën 19 metale të rënda në përmbajtje të këtyre lodrave, siç janë Mërkuri dhe Kadmiumi.

Po ashtu, Ftalati është një ndër substancat organike që përdoret si tretës në lodra. Kontakti i fëmijëve me të shkakton dëmtime në veshka dhe mëlçi dhe organet e riprodhimit. Bisfenoli, i pranishëm në plastikë shkakton probleme në proçesin e zhvillimit. Plumbi i pranishëm në bojën e lodrave është toksik.

Kontakti i papërshtatshëm me këto lëndë të rrezikshme kimike mund të shkaktojë deri edhe kancer, ndryshime tek informacioni gjenetik, zvogëlojnë fertilitetin dhe ndikojne tek embrioni i palindur. Ne parim,  nuk duhet të lejohet në pjeset e prekshme të lodrës, me shumë se limiti i përcaktuar për këto lëndë toksike.

Si te dallojmë kodin e sigurisë CE?

Simboli i certifikimit nga Bashkimi Europian CE, shpesh ngatërrohet me të njëjtin kod që vendosë edhe prodhuesi më i madh i lodrave ne Botë, Kina.

Të gjitha produktet qe vijne nga Kina kane në qese apo trup CE por që nuk përfaqëson kushtet që duhet të plotesojë produkti sipas direktivave europiane. CE, tregon se produkti është një mall i prodhuar në Kinë (China Export), por nuk është produkt i certifikuar pa kimikatet dhe metalet e rënda që ndikojnë në shëndetin e fëmijëve.

Dallimi mes dy simboleve që ngjan thuasje njësoj është se në simbolin certifikues të sigurisë europiane C dhe E kanë një hapësirë mes tyre ndërsa prodhuesi kinez i ka dy simbolet shumë pranë njëri-tjetrit.

Eksportuesit e mëdhenjë në këtë fushë biznesi po ndërgjegjësohen për të pasur produkte të certifikuara në magazinat e tyre por duket se kërkesa dhe konkurrenca për nxjerrjen në treg të një produkti sa më të lirë dhe të përballueshëm ekonomikisht për familjet shqiptare, i detyron t’i nënshtrohen rregullave të pashkruara të tregut për të siguruar fitimin e synuar.

Kur siguria dhe kontrolli nga autoritetet ka mangësi për eliminimin përfundimisht nga tregu  të këtyre lodrave, mbetet informimi i prindërve si konsmuatorë fundorë të ndërgjegjësohen për blerje të kontrolluara për të mbrojtur  shëndetin e brishtë të fëmijëve, si një investim edhe për të ardhmen e shoqërisë.

*Autorja e këtij shkrimi është inxhinjere IT dhe e apasionuar pas gazetarisë. Prej 5 vitesh shkruan në media të ndryshme online si freelance dhe është njohëse e të drejtave të konsumatorëve.

Stop Mjaltit të blerë onlinë: Ja si po përballen konsumatorët me shijen e hidhur të pasojave dhe mashtrimeve

Gramoz Basha*

Mjalti, një biznes i ëmbël, si nga të ardhurat që sjell, edhe nga llojet produktit që prodhon. Por, aspak të ëmbla janë problemet që i shoqërojnë ndër vite prodhuesit e mjaltit: mungesa e subvencioneve për fermerët e vegjël, pesticidet e përdorura pa kriter dhe sëmundjet e bletëve, dizavantazhi në prodhim krahasuar me rajonin, probleme eksporti, si dhe mungesa e një strategjie të qartë nga shteti për sektorin e bletarisë dhe së fundmi probleme me tregun virtual të këtij produkti.

Nga investigimet e bëra nga Qendra Alert në rrjetet sociale Instagram dhe Facebook duket se një nga produktet me potencial shumë të lartë blerje por dhe falsifikimi është mjalti. Me përhapjen e falsifikimeve të produkteve të konsumit, shumë prej nesh nuk arrijmë të kuptojmë se çfarë blejmë e për çfarë na shitet. Vitin 2023 bletarritësit e kanë cilësuar si vit të dobët për prodhimin e mjaltit, për shkak të kushteve jo të favorshme të motit. Për pasojë e një mungesë të dukshme në tregun fizik, konsumatorët e kanë filluar ta kërkojnë atë në tregun virtual. Aktualisht shitja e mjaltit virtualisht është bërë praktikë e zakonshme, duke sjellë me vete përfitime për prodhuesit dhe për konsumatorët. Kjo tregëti është shoqëruar me abuzime të ndryshme që kanë ndikuar negativisht tek cilësia e produktit dhe tek besimi i konsumatorëve. Konsumatorët që blejnë mjaltë virtualisht shpesh përballen me produkte me çmime të favorshme joshëse dhe me cilësi të ulët që nuk përmbajnë përbërësit e vlefshëm të mjaltit natyral. Sidoqoftë, ky treg duket se është shoqëruar me abuzime të ndryshme si çmimi që kanë ndikuar negativisht, tek cilësia e produktit dhe besimi i konsumatorit.

Skandali, si blihet online mjalti në Kosovë për vetëm 5 euro kg

Nga problematikat e hasura në tregun virtual, bletarët kërkojnë që qytetarët duhet të kenë kujdes se nga cilat, dyqane ose bletari blejnë në formë elektronike, përkatësisht nëse ato janë të regjistruara dhe kanë adresë dhe llogari të regjistruar ku mund të bëhen ankesat rreth produkteve. Numërohen me qindra dyqane virtuale (adresa online) që shesin mjaltë të llojeve të ndryshme me çmime të ndryshme. Por, tregtia e mjaltit online, duket se ka lulëzuar më shumë në Kosovë. Sapo ndeshesh me lajmërimet në rrjetet sociale, mashtrimet e para janë të dukshme sidomos me  çmimet e llojeve të ndryshme të mjaltit.  Konsumatorët  e tregut shqiptarë të joshur nga mundësia që produkti i atyre zonave mund të jetë bio kanë zaptuar tregun virtual kosovarë. Një ndër adresat në rrjetet sociale  më e kërkuara  është „Mjaltë nga Bjeshkët e Sharrit”, ku nxjerr ofertë për 4 lloje mjalti me çmime nga 20 deri ne 25 euro për 4 kg mjalte. „ Mjaltë me hoje 4 kg 25 euro, Mjalte gështenje 4 kg 23 euro, Mjaltë mali 4 kg 20 euro, Mjalte begrami 4 kg 20 euro, Mjalte pishe 4 kg 20 euro“, kjo është oferte që ju bën konsumatorëve faqja “Mjaltë nga Bjeshkët e Sharrit”. Jo vetëm kaq por në ofertë thuhet se transporti për Shqipëri dhe Maqedoninë e Veriut është 3 euro dhe cilësia e garantuar e mjaltit që ato tregtojnë.  Mes rrjeshtave të komenteve shikon shpesh dhe protestat e komentuesve sidomos për manipulimet me çmimet. Shumica e faqeve që tregtojnë mjaltë online i kanë hequr nga faqja komentet negative. Madje në Instagram dhe në Facebook duket se fushatat me sponsorizim më të mëdha të marketingut online janë të bëra më shumë nga faqet që tregtojnë mjaltë. Sponsorizojnë me qindra euro reklama në rrjetet sociale Facebook dhe Instagram sidomos për cilësinë dhe çmimin e favorshëm të mjaltit.  Ndërsa në Shqipëri çmimi i mjaltit  është sa trefishi i mjaltit të Kosovës.  Sot ,në tregun shqiptarë një kg mjalt shitet nga 2 mijë  deri në 4 mijë lekë  në varësi të llojit të mjaltit nga 1 mijë e 500 lekë që shitej një vit më parë.  Nga investigimet e bëra nga Qendra Alert në rrjetet sociale shikohet që çmimet e ulëta të mjaltit janë më shumta në Kosovë në krahasim me Shqipërinë dhe Maqedoninë  e Veriut. Të kontaktuar nga Qendra Alert ,faqja online „Mjalte vendorë nga Bjeshkët e Sharrit“, tregon se mjalti që ajo tregton është cilësorë dhe brenda cdo standardi. Po sa të vërteta janë këto.?  Kujtojmë se para një viti në Kosovë janë arrestuar pesë persona për shitje mjalti të dëmshëm. Sipas Prokurorisë së Kosovës, ekziston dyshimi i arsyeshëm se të pandehurit, përmes pikës kufitare që lidh Kosovën me Maqedoninë e Veriut,  kanë bartur mallëra dhe shmangin kontrollin doganorë, dhe me mjete të ndryshme të transportit duke shfrytëzuar rrugët ilegale, kanë kontrabanduar mallra të emëruara si “mjaltë”  me origjinë nga vende të ndryshme, të cilat futet në paketime të ndryshme dhe në kavanoz dhe këto mallra futen në Kosovë duke i’u shmangur kontrollit doganorë dhe kontrolleve sanitare nga AUV në lidhje me cilësinë e këtyre produkteve”, është theksuar në njoftimin e Prokurorisë Themelore në Ferizaj. Sipas saj, malli i kontrabanduar ishte vënë në qarkullim për shitje, pa u bërë kontrolli i nevojshëm nga enti i autorizuar. Jo vetëm kaq por, duke qenë të vetëdijshëm se mjalti i kontrabanduar nuk i plotëson kushtet e nevojshme për konsum dhe se përmban substanca të dëmshme për shëndetin dhe paraqet rrezik të madh për shëndetin e qytetarëve të cilët e blenë këtë produkt, me këtë ekziston dyshimi i arsyeshëm që secili veç e veç ka kryer  veprën  penale “Prodhimi dhe vënia në qarkullim e artikujve të dëmshëm ushqimorë” nga neni 261 1 dhe 2, të Kodit Penal të Republikës së Kosovës”,  është theksuar në njoftimin e Prokurorisë.

Nga investigimet e bëra në rrjetet sociale nga Qendra Alert konfirmohet se shitja e mjaltit në tregun virtual është një mundësi e shkëlqyer për të blerë produkte të shijshme dhe të shëndetshme, por konsumatorët duhet të  jenë të kujdesshëm për të shmangur abuzimet dhe  për të siguruar që po marrin produkte të cilësisë së lartë. Duke qenë të informuar dhe të vëmendëshëm, konsumatorët mund të mbrojnë veten nga rreziqet dhe të gëzojnë përfitimet e vërteta të mjaltit natyral.  “Ne jemi një nga kompanitë më të vjetra në Shqipëri për prodhimin dhe ambalazhimin e mjaltit, dhe të vetmit që kemi eksportuar ndonjëherë mjaltë Made in Albania jashtë. Klima, natyra e Shqipërisë është mesdhetare kontinentale gjë që bën të kemi një shumëllojshmëri lulesh dhe normalisht mjalti që vjen nga këto lule është tepër i veçantë”, u shpreh Eugen Skermo nënkryetar i Federatës Kombëtare të Bletërritësve.  Sipas Skermos duhet të stopohen shitjet abuzive të mjaltit si në tregun fizik edhe atë virtual, pasi sipas tij kavanozat e mjaltit i shikon të reklamuar në dyqan këpucësh pa kriter. Jo vetëm kaq por ai udhëzon konsumatorët dhe bletarët ti bëjnë stop abuzimeve të mjaltit fallco. „Reklamohet mjalte gështenje nga tropoja dhe te del mjalt indie. Mjalti duhet të kaloj përmes filtrash. Tregtia virtuale po ndikon shumë negativisht tek imazhi I produktit. Në Shqipëri thuhet se prodhohen rreth 3-5 ton mjaltë në vit ku 96 përqind e këtij prodhimi është I padeklaruar dhe I pa kontrolluar vetëm 4 % ka standardet dhe kontrollohet e duhura. Për të ulur këtë përqindje të padeklaruar e të pakontrolluar duhet që bletarritësit prodhimin ta dërgojnë në pikat e grumbullimit të mjaltit të deklaruar me  çdo detajë. Kjo gjë mbyll rrugët abuzuese të tregtimit të mjaltit.  Shitja pa kontroll dorë pas dorë e pa garanci sjell vetëm pasoja negative jo vetëm në financa po edhe në shëndetin e konsumatorëve”, përfundon Skermo. Jo vetëm konsumatorët por edhe bletarët  po ballafaqohen jo vetëm me ndryshimet klimatike që dëmtojnë prodhimtarinë e mjaltit, por edhe me konkurrencën jo reale. Gjithashtu për shkak të rritjes së kostove të prodhimit, edhe çmimi i mjaltit po rritet, kjo rritje vërehet më shumë në Shqipëri. Prodhuesit e mjaltit në Shqipëri  thonë se rritja e çmimit është e pashmangshme, para së gjithash për shkak të rritjes së çmimeve të karburanteve, sheqerit dhe pajisjeve të punës. Për shkak të klimës që nuk favorizon bletët, bletarët ankohen për konkurrencë të pandershme. Bletarët thonë se duhet të ketë kontrolle më të mëdha nga autoritetet dhe të mos lejohet që të abuzohet me cilësinë e mjaltin që ndodh që i shtohen edhe përbërje jo natyrale dhe që shitet në pikat e ndryshme, andaj edhe kërkojnë që shteti të bëjë kontrolle të rregullta të numrit të bletëve dhe të zbulojë manipuluesit eventual edhe përmes kontrolleve të rregullta të cilësisë së mjaltit nga shërbimet profesionale. Përderisa apelojnë për më shumë kontrolle nga ana e institucioneve që të pengohet krijimi i mjaltit fallco, shtojnë se konsumatorët duhet të blejnë mjaltë nga bletarët e njohur, jo të mashtrohen as nga shitjet në terren apo ato online çdo gje duhet të jetë e çertefikuar.

Cilësia e ulët e mjaltit dhe rreziqet për shëndetin e konsumatorit.

Oferta që të bëjnë për vete dhe çmime që joshin cdo ndjekës në rrjetet sociale dhe jo vetëm kaq por, që këto oferta i detyrojnë ndjekësit virtualë të bëhen dhe blerës të menjëherëshëm. Kjo është panorama e parë që has cdo konsumator në tregun virtual të shitjes së mjaltit.  Por, një pjesë e mirë e blerësve virtualë duket se janë zhgënjyer nga këto blerje pasi në shumë rastë cilësia e mjaltit që shitet virtualisht mund të ndryshojë në varësi të burimit dhe prodhuesit të deklaruar.  „U ndikova nga cmimi  i ulët edhe pse kisha dyshime që mund mos jetë bio por sërish duke menduar që klima në Kosovë është më e favorshme për bletët thash mund të jetë edhe mjalt bio. Por nuk doli i tillë, pasi produkti që unë bleva online ishte I përzier me shurup misri dhe sheqer në përqindje të konsiderueshme. Me provat tradicionale që tashmë dihen nga të gjithë u verefikua se nuk ishte mjalte cilësorë siç u reklamua. Prandaj I bëj thirrje çdo konsumatori që të mos blej mjaltë pa ditur origjinën e saktë dhe cilësinë”, u shpreh Enkeleida Jata e cila tregoi se kishte praktikuar herë pas herë blerjen e mjaltit në tregun virtual të bletarritësve kosovarë. Jo vetëm kaq por ajo thekson se blerja e mjaltit nga burime të  pa indentifikuara është shumë e vështirë të dihet nëse produkti është i pastër dhe cilësor. Mungesa e testeve dhe certefikimeve të cilësisë rrit rrezikun e konsumimit të produkteve të kontaminuara ose falsifikuara. Për të shmangur këto rreziqe është shunë e rëndësishmë të bëhet kujdes në zgjedhjen e furnizuesve të besueshëm, të cilët ofrojnë produkte te  certefikuara dhe të testuara për cilësi dhe siguri.

„Shumë luftë“ me informalitetin në tregtinë e mjaltit

Vetë ekspërtët e fushës kanë ngritur fuqishëm zërin e tyre duke theksuar se tek mjalti duhet të luftosh shumë me informalitetin. Ka individë të paregjistruar që nuk paguajnë taksë,nuk regjistrojnë shitjet dhe produkti i tyre nuk kalon asnjë filtër kontrolli.

„Vetëm pikat e mëdha të grumbullimit janë të kontrolluara nga ekspertët e fushës pjesa tjetër është pa kontroll dhe pa origjinë malli. Për këtë i bëj apel gjithë bletarritësve që produktin e tyre  pjesën e mbetur të pa shitur mos ta dergojnë dorë më dorë në farefis e të njohur por ta depozitojnë direkt në pikat e grumbullimit. Depozitimi dhe mbledhja ne pikat e grumbullimit të mjaltit zvogëlon mundësinë e produktit fallco dhe bën të mundur kontrollin e herë pas herëshëm nga institucionet përkatëse“shton Eugen Skermo, nënkryetar i Federatës Kombëtare të Bletërritësve.

Edhe vetë bletërritësit e njohur e të certefikuar në zona ku ato përfaqësojnë kërkojnë nga Ministria e Bujqësisë ngritjen dhe fuqizimin e pikave të grumbullimit si e vetmja formë për të shmangur shitjen e mjaltit në mënyrë informale, në ambiente të papërshtatshme dhe pa elementë sigurie, gjë që ka sjellë paragjykim për produktin shqiptar.

Nga ana tjetër kërkohet të ndryshohet skema e subvencioneve, duke subvencionuar për njësi prodhimi. Kërkesat janë bërë në Komisionin e Veprimtarive Prodhuese gjatë diskutimit të projektligjit për bletarinë.

Nga ana tjetër kompanitë që mbledhin mjaltë, penalizohen në limitin e blerjeve dhe në eksport.

Sipas të dhënave të Ministrisë së Bujqësisë, aktualisht janë rreth 12 000 bletërritës në të gjithë vendin, prej të cilëve rreth 3 mijë kanë mbi 50 koshere. Prodhimi vjetor i mjaltit në vend ka arritur në 5 mijë ton, dukë mbuluar pjesën më të madhe të konsumit. Projektligji për bletarinë i cili po kalon hallkat e fundit të diskutimit, pritet të rregullojë të gjithë sektorin.

Rregulla të reja për bletarritësit shqiptar. Mjalti duhet të shitet me faturë

Viti 2024 për bletarritësit shqiptarë duket se ka qenë edukues dhe ndërgjegjësues përsa i përket ruajtjes së cilësisë së mjaltit. Për të ruajtur cilësinë e produkteve që ata tregtojnë janë shpalosur masa nxitëse për tu bashkuar në Shoqëri të Bashkëpunimit Bujqësor, në mënyrë që të marrin financim 100 % përpos faktit nëse kanë më shumë numër zgjojesh se limiti i caktuar.  Këto masa i detyrojnë bletërritësit që ta shesin mjaltin tek një subjekt i licencuar me faturë. Konkretisht, referuar udhëzimi,  përfitues të mundshëm të mbështetjes janë fermerë  individualë,  grup fermerësh, SHBB-ja, person fizik ose juridik. Aplikanti duhet të ketë NIPT aktiv. Në rastin  e aplikimit si grup fermerësh, aplikimi quhet i  vlefshëm vetëm nëse të gjithë anëtarët e grupit kanë  NIPT me status aktiv.  Aplikanti (ferme individual/grup fermerësh), duhet të ketë jo më pak se 50 (pesëdhjetë) zgjoje. Në rastin e aplikimit si grup fermerësh, aplikantët duhet të kenë marrëveshje dakordësie/bashkimi të  anëtarëve të grupit të fermerëve, e cila ngarkohet në  sistem në momentin e aplikimit. Në marrëveshje  përcaktohet numri total i zgjojeve për çdo anëtar  dhe si grup, si dhe përfaqësuesi i grupit/subjektit që  bën aplikimin.Në rastin e aplikimit si grup fermerësh duhet  të kenë kontratë për shitjen e mjaltit, midis grupit të fermerëve dhe një subjekti të licencuar grumbullues/përpunues të mjaltit. Kontrata parashikon që sasia e mjaltit të dorëzuar të jetë jo më pak se 30% të prodhimit që realizon grupi (bazuar ne rendimentin mesatar në shkallë qarku, me referencë të dhënat e INSTAT). Referuar udhëzimit, çdo anëtar i grupit të dorëzojë në AZHBR jo më pak se një faturë/autofaturë shitje të mjaltit. Sasia e mjaltit  e pasqyruar në të gjithë faturat e dorëzuara nga grupi i fermerëve, të jetë jo më pak se 30% të prodhimit  vjetor. Po ashtu, përcaktohet se aplikanti si fermer individual në momentin e verifikimit të ketë jo më shumë se 1 vendndodhje për 50 zgjoje të bletëve, jo më shumë se 2 vendndodhje për 100 zgjoje dhe jo më shumë se 3 vendndodhje për 150 zgjoje. Zgjojet e bletëve duhet të jenë të matrikulluara dhe të regjistruara në regjistrin elektronik të Autoritetit Kombëtar të Veterinarisë. Aktualisht në Shqipëri prodhohen mesatarisht 5 mijë ton mjaltë. Përfituesi nuk duhet të jetë debitor ndaj Ministrisë së Bujqësisë dhe Agjencisë së Zhvillimit Bujqësor dhe Rural. Në Shqipëri referuar shifrave zyrtare të Ministrisë së Bujqësisë, gjatë vitit 2022, prodhimi i mjaltit ka pasur një rritje me rreth 6 për qind, duke e çuar prodhimin total në afro 5 mijë ton mjaltë.  Aktualisht janë rreth 12 000 bletërritës në të gjithë vendin, prej të cilëve rreth 3 mijë kanë mbi 50 koshere. Ndërsa numri total i koshereve llogaritet në 402 mijë.

BE, rregulla të reja për tregtimin e mjaltit – Një listë me udhëzime për të dalluar mjaltin e falsifikuar

 Parlamenti Europian miratoi Direktivën e Mjaltit, që synon të parandalojë shitjen e mjaltit me sheqer të shtuar në tregun e BE-së. Direktiva u miratua pasi u konstatua se në tregun europian, blerësi ka 50% shanse të mashtrohet dhe të blejë mjaltë të falsifikuar. Sistemi i mëparshëm i deklarimit, pra etiketa “përzierje mjalti BE/Jo BE”, është abuzuar prej vitesh me qëllim importimin dhe shitjen e produkteve në tregun e BE-së. Sipas Direktivës së re të Mjaltit, etiketat e reja në paketimet e mjaltit do të kenë një listë të të gjitha vendeve nga të cilat mjalti ka ardhur në territorin e BE-së. Parlamentarët europianë vendosën të përdorin një direktivë të re për mjaltin dhe rregullore më të rrepta pasi u zbulua se nga 123 kompani të huaja që importonin mjaltë në tregun e BE-së, rreth 70 prej tyre shisnin mjaltë me shurup sheqeri. Shumica e këtyre kompanive, ishin nga Kina, dhe pjesa tjetër nga Ukraina, Argjentina, Brazili, Meksika dhe Turqia. Europa nuk prodhon mjaltë të mjaftueshëm për të kënaqur tregun e saj dhe importon rreth 40% nga vendet e treta. Analiza e fundit tregoi se 46% e 320 mostrave të mjaltit të importuar, të marra rastësisht midis nëntorit 2021 dhe shkurtit 2022 dhe të analizuara ishin ‘ndoshta të falsifikuara’. Sipas rregullave të BE-së, mjalti që tashmë përmban sheqerna në mënyrë natyrale duhet të mbetet “i pastër”, që do të thotë se nuk mund t’i shtohet asnjë përbërës. Pas miratimit të kësaj direktive, do të sigurohet një mbikëqyrje më e rreptë inspektuese, dhe inspektimet duhet të pajisen në mënyrë që të zbulojnë ‘mjaltin’ e ultrafiltruar, i cili praktikisht nuk ka polen. Bletërritësit sqarojnë se ky zbulim nuk është aspak i lehtë, pasi vitet e fundit, falë makinerive moderne të homogjenizimit, në treg janë shfaqur “kopje” që ngjajnë shumë me produktin e vërtetë të bletës. Blini mjaltë të kristalizuar, në periudhën më të ftohtë mjalti ngurtësohet, domethënë kristalizohet. Është kjo këshilla e shumicës së bletarëve se si të siguroheni që mjalti që blini të jetë i vërtetë.

Mjalti përbëhet nga sheqerna të ndryshme, kryesisht fruktozë dhe glukozë dhe substanca të tjera si acide organike, enzima dhe grimca të ngurta që futen në mjaltë gjatë formimit të tij. Mjalti mund të jetë i lëngshëm ose viskoz, pjesërisht ose plotësisht i kristalizuar, dhe ngjyra e mjaltit mund të ndryshojë nga e verdhë e lehtë në kafe të errët. Era dhe shija e mjaltit ndryshojnë në varësi të llojit të bimës nga vjen.

Ja 115 prodhuesit më të mëdhenj të mjaltit natyror në botë – Shqipëria në listë e 39-ta!

Biznesi i mjaltit duket se është rritur vitet e fundit sepse njerëzit duan më shumë ëmbëltues natyralë dhe mjalti është i mirë për shëndetin tuaj. Mjalti është një ëmbëltues natyral që vjen nga nektari i luleve dhe prodhohet nga bletët. Ka shije të mirë në shumë mënyra, duke e bërë atë një ushqim të preferuar në mbarë botën. Prandaj, prodhimi i mjaltit është një pjesë e madhe e bujqësisë në shumë vende. Megjithatë, sasia dhe lloji i mjaltit mund të ndryshojë shumë në bazë të klimës, bimëve që rriten atje dhe mënyrës se si punojnë bletarët. Në këtë kontekst, ne do të shohim më nga afër disa nga vendet më të mira prodhuese të mjaltit dhe mënyrën se si ata e bëjnë mjaltin.

Fakte rreth prodhimit të mjaltit sipas vendit:

Kina është prodhuesi më i madh i mjaltit në mbarë botën, duke prodhuar mbi 485,960 ton në vit.

Ukraina është prodhuesi më i madh i mjaltit në Europë, e ndjekur nga Gjermania, Franca, Portugalia dhe Lituania.

Tanzania, Kenia dhe Etiopia janë gjithashtu kombe të rëndësishme prodhuese të mjaltit në Afrikë.

Qytetërimet e lashta greke e konsideronin mjaltin si një simbol të fatit të mirë dhe gëzimit. Gjithashtu, në funeralet u ofruan mjaltë shpirtrave të të ndjerit.

Mjalti është i vetmi ushqim i prodhuar nga insektet që konsumojnë si insektet ashtu edhe njerëzit.

Toksinat që përmbajnë mjaltë janë përdorur në luftërat e lashta.

Shumëllojshmëria e mjaltit të prodhuar ndryshon sipas rajonit dhe ndikohet nga lulet dhe bimët nga të cilat bletët mbledhin nektarin.

Bletët që kërkojnë ushqim duhet të udhëtojnë afërsisht 55,000 milje dhe të vizitojnë rreth 2 milionë lule për të prodhuar një kilogram mjaltë.

Bletët bumble nuk prodhojnë mjaltë në kuptimin tradicional, por ato prodhojnë formën e tyre të mjaltit.

Mjalti vjen në nuanca të ndryshme, nga pothuajse transparente në pothuajse të zeza. Mjalti më i errët përmban më shumë antioksidantë.

Australia është e njohur për prodhimin e mjaltit me cilësi të lartë, duke përfshirë varietete të dallueshme dhe me shije si eukalipt, makadamia dhe dru lëkure.

Në disa vende, si Franca dhe Italia, mjalti konsiderohet një delikatesë dhe shpesh shitet me çmim të lartë në dyqanet ushqimore dhe tregjet e fermerëve.

Kina dhe India kanë një histori të gjatë të përdorimit të mjaltit në mjekësinë tradicionale për të menaxhuar një sërë sëmundjesh. Macet nuk mund ta shijojnë mjaltin sepse u mungojnë receptorët e nevojshëm të shijes.

Macet nuk mund ta shijojnë mjaltin sepse u mungojnë receptorët e nevojshëm të shijes.

Lista e 44 vendeve të para më të mëdha prodhuese të mjaltit në botë, sipas FAO:

Renditja                                                                                                                    Shteti                                                                                                                                                                  Prodhimit total (në ton)

 

*Autori i shkrimit është pjese e trajnimeve të gazetarëve nga Qendra ALERT për të drejtat e konsumatorëve, me një eksperiencë jo të vogël në mediat e shkruara online. Prej dy vjetësh punon për germo.al

Mbërrin Sniffy, produkti i ri pluhur që duket si kokainë. Ministri francez kërkesë KE për ndalimin e marketingut: Eshtë i rrezikshëm

Hidhet në një tavolinë dhe thithet nga hunda me ndihmën e një kashte, apo mjete tjera, sikur të ishte kokainë. Dhe, ndoshta është kjo një metodë që i referohet kënaqësive të ndaluara që dekreton suksesin e Sniffy, shtesa më e fundit e suplementeve e ardhur nga Franca, ku është e rezervuar për të rriturit, por edhe në shitje si duhani. Produkti ka ngjallur mjaft polemika dhe ministri francez i shëndetësisë Frédéric Valletoux ka deklaruar tashmë qëllimin e tij, për ta ndaluar atë dhe i ka paraqitur një propozim Komisionit Evropian për të pezulluar marketingun e tij.

Nuk është një rrugë e lehtë, duke qenë se të gjithë përbërësit janë substanca, shitja e të cilave lejohet. Një përzierje, në sasi të papërcaktuara, të kafeinës, taurinës, kreatinës, beta-alaninës, L-citrulinës dhe L-argininës, që kujton përbërjen e pijeve energjike më të njohura. Dhe në fakt, lexojmë në faqen e internetit Sniffy, një dozë duhet të garantojë një efekt të krahasueshëm me atë të tri kanaçeve Red Bull brenda pak sekondave.

Eksperti

Një valë energjie edhe për shkak të mënyrës së konsumimit të saj, megjithëse në faqen e internetit prodhuesit pretendojnë se, produkti mund edhe të gëlltitet. “Edhe pse nuk ka studime mbi këtë temë, marrja përmes mukozës së hundës mund të çojë në përthithjen e një sasie më të madhe të përbërësve aktivë në krahasim me gëlltitjen, e cila përfshin disa hapa”, kujton Luca Pasina, kreu i Laboratorit Klinik të Farmakologjie në Mario, Instituti Negri, të cilit iu drejtuam për një mendim. “Megjithatë, të mos harrojmë se dëmtimi i mukozës së hundës për shkak të thithjes së këtyre substancave, apo efektet e padëshiruara si epistaksi – gjakderdhja nga hundët – infeksionet dhe perforimi i septumit të hundës nuk mund të përjashtohen”. Dhe vetë prodhuesit raportojnë se, disa përbërës si kafeina dhe kreatina mund të ndezin mukozën e hundës, aq sa rekomandojnë konsultimin me mjekun përpara përdorimit të produktit për të vlerësuar çdo rrezik.

Megjithatë, sipas ekspertit, problemi qendror është një tjetër: “Siç ndodh shpesh me suplementet, nuk ka studime që garantojnë se këto substanca – të vetme ose të kombinuara – mund të përmirësojnë kujtesën, vëmendjen, aktivitetin e punës ose performancën sportive, për të mos përmendur që në këtë rast, metodat e administrimit ngjallin sjellje të dyshimta dhe bien ndesh me promovimin e zakoneve korrekte të jetesës”.

Udhëzimet në Sniffy

Sipas prodhuesve, Sniffy, përveç rritjes së masës muskulore, duhet të japë qartësi dhe energji, një efekt që duhet të zgjasë 20-30 minuta. Kompania rekomandon fillimin me doza të vogla, rritjen graduale të tyre dhe mos tejkalimin e dozës së dy gram në ditë.

Ndër përbërësit, më të studiuarit janë kafeina dhe taurina: e para përdoret mbi të gjitha për aftësitë e saj stimuluese, “edhe nëse nuk ka prova shkencore që konfirmojnë aftësinë e saj për të përmirësuar aktivitetin mendor”, kujton Pasina, “ndërsa dozat e larta mund të shkaktojnë efekte të padëshiruara në nivel qendror dhe kardiovaskular, si palpitacione, aritmi, takikardi, shqetësim, nervozizëm, nervozizëm dhe pagjumësi”, ndërsa në rastin e abuzimit real mund të çojë në varësi fizike.

Për të kuptuar se çfarë nënkuptohet me doza të larta, thjesht mbani mend se një filxhan normal ekspres përmban 30 – 50 mg kafeinë, ndërsa për pijet energjike përmbajtja varion midis 80 dhe 260 mg: “studimet e publikuara në JAMA kanë nxjerrë në pah rreziqe serioze kardiovaskulare (rritur rrahjet e zemrës, rrahjet e parregullta të zemrës, rrahjet e zemrës, rritja e presionit të gjakut) të lidhura me konsumimin e pijeve energjike”, kujton studiuesi, aq sa Akademia Amerikane e Pediatrisë këshillon kundër përdorimit të tyre tek fëmijët dhe rekomandon që adoleshentët të konsumojnë në sasi të kufizuara, jo më shumë se 100 mg në ditë”. Për Sniffy nuk ka të dhëna të disponueshme, por nëse efekti është me të vërtetë ai i tre kanaçeve Red Bull, ka ndonjë arsye për shqetësim, duke marrë parasysh gjithashtu se aromat e zgjedhura – nenexhik, limon jeshil, karamele luleshtrydhe dhe fruta pasioni – ato duken të dizajnuara për të tërheqin një audiencë shumë të re.

Përfitimet apo rreziqet?

Sa i përket taurinës, përbërësi tjetër aktiv, “është një aminoacid i cili merret nga goja mund të përmirësojë funksionin kardiak dhe të rrisë aftësinë për të kryer ushtrime fizike”, vazhdon studiuesi, “por nuk e dimë nëse përdoret në formën e suplementeve. apo pijet energjetike janë të sigurta tek fëmijët, për shkak të efekteve të mundshme në sistemin nervor, të cilat mund të përmirësohen nga marrja e kafeinës së bashku me kafeinë duke shkaktuar ankth, pagjumësi ose hiperaktivitet”. Më pak informacion është i disponueshëm për përbërës të tjerë aktivë, të tillë si aminoacidi L-arginine, i cili ende mund të ketë efekte anësore, ose kreatina që në disa raste mund të shkaktojë mosfunksionim të veshkave.

Megjithatë, ka të ngjarë që Sniffy të jetë jetëshkurtër, të paktën në kanalet zyrtare. Pas qëndrimit të marrë nga Ministria Franceze e Shëndetësisë, kompania Power Factory e cila tregton produktin ka deklaruar se nuk do të propozojë më marrjen e tij me frymëmarrje, por do të rekomandojë hollimin e tij në ujë ose lënien e tij të tretet në gjuhë dhe të paktën në. Në Francë, videot që tregojnë djem dhe vajza që synojnë të nuhasin pluhurin energjik janë zhdukur nga mediat sociale. Megjithatë, duhet thënë se në treg ka edhe stimulues të tjerë, veçanërisht në internet, për t’u thithur, në formë pluhuri ose lëngu dhe se nuk duket e thjeshtë të rregullosh një lloj produkti që nuk është në më të përhapurat. kategoritë: po kontaktojmë autoritetet shëndetësore për të mësuar më shumë dhe do t’ju mbajmë të informuar.

Burimi: ilfattoalimentare.it

Tërhiqen nga tregu akullore Nutella, këmbë bretkose dhe karkaleca të paketuar me vaj. Ja shkaqet

Tashmë ka nisur tërheqja e parë për akulloren Nutella, e cila sapo ka mbërritur në supermarketet italiane. Ministria e Shëndetësisë ka lëshuar gjithashtu urdhër për tërheqjen nga tregu të këmbëve të bretkosës nga Vietnami dhe karkalecave të paketuar pikante. Në të gjitha rastet, arsyeja e treguar është një gabim në etiketim që ka rezultuar në mungesën e disa indikacioneve të detyrueshme.

Akullorja Nutella

Ministria e Shëndetësisë dhe supermarketet ‘Deco’ kanë raportuar tërheqjen nga prodhuesi të një serie të Akullores Nutella të markës Ferrero. Arsyeja e treguar në njoftimin për tërheqje është mungesa e listës së përbërësve në italisht. Produkti i prekur shitet në kavanoza 230 gram me numër loti L074E32B00 dhe datë skadence 05/09/2025. Ferrero raporton se loti në fjalë është shitur kryesisht në Campania.

Kompania Ice Cream Factory Comaker e grupit Ferrero prodhoi akulloren Nutella. Fabrika e prodhimit ndodhet në Calle de la antigua Avidesa 1, në Alzira, Valencia, Spanjë. Lista e përbërësve mund të gjendet në italisht në faqen e Ferrero-s ose duke kontaktuar në numrin pa pagesë 800 909690.

Thirrja e këmbëve të bretkosës

Ministria e Shëndetësisë, megjithatë, publikoi tërheqjen nga prodhuesi i një serie me këmbë bretkosash të markës Epic ‘Style Yoga’ 13-15. Arsyeja e treguar është mungesa e shënimit të alergjenëve në etiketë në italisht, e cila është e pranishme në gjuhë të tjera. Produkti i përfshirë shitet në paketime prej 800 gramësh, me numër serie VN/364/IV/028 21/03/2023 (grizë komerciale: 347962) me datë skadence 31/12/2025.

Kompania belge Hottler Frozen Food importoi këmbët e bretkosave të tërhequra. Fabrika e prodhimit ndodhet në Vietnam (shenja e identifikimit të Vietnamit DL 364). Distributori italian është kompania Ma.Re. Ltd. Si masë paraprake, kompania rekomandon personat alergjikë ndaj peshkut dhe butakëve që të mos konsumojnë këmbët e bretkosës me datën e skadencës dhe numrin e serisë të treguar më sipër dhe t’i kthejnë ato në pikën e blerjes. Konsumatorët që nuk janë alergjikë ndaj peshkut dhe butakëve mund t’a hanë produktin pa rrezik.

Karkalecat pikant në vaj

Më në fund, Ministria raportoi tërheqjen e një sasie karkalecash rozë të Adriatikut, xhenxhefil dhe spec djegës nën markën Le Ricette di Monia e Lorena. Arsyeja edhe në këtë rast është prania e alergjenëve të padeklaruar në etiketë. Produkti në fjalë shitet në vaska 90 gram, me numër serie L148NV dhe datë skadence 26.07.2024.

Kompania Blueshark Srl prodhoi karkalecat e tërhequra në vaj. Fabrika e prodhimit ndodhet në via Valle Piana 80/72, në San Benedetto del Tronto, në provincën e Ascoli Piceno (shenja e identifikimit IT N333C).

Si masë paraprake, personat alergjikë ndaj peshkut këshillohen të mos konsumojnë karkaleca me datën e skadencës dhe numrin e grupit të treguar më sipër. Konsumatorët që nuk janë alergjikë ndaj peshkut mund ta hanë produktin.

Burimi: www.ilfattoalimentare.it

KUJDES! Nga kullat e fëmijëve, te bizhuteritë e kozmetika kancerogjene, deri te kroskoti i makinave që mund të mos funksionojë, ja Alert-et e fundit të Komisionit Evropian

Qindra lloje produktesh joushqimore të përdorimit të përditshëm e deri te lodrat e fëmijëve apo edhe makinat, vazhdojnë të raportohen të pasigurta e që përbëjnë rrezik për konsumatorët. RAPEX i Komisioni Evropian ka raportuar sot për një agmë të gjerë produktesh që nuk janë konform rregulloreve të BE të sigurisë dhe që duhen hequr nga tregu apo nga përdorimi.

Një nga produktet e përhershme në raportimet e RAPEX janë kulluat e fëmijëve dhe lodrat e ndryshme. Dhe një prej raportimeve të fundit bën fjalë për kullulla, që përmbajnë një sasi të tepërt të di-2-etileksil ftalatit (DEHP) (vlera e matur deri në 38.3% ndaj peshës). Ky ftalat mund të dëmtojë shëndetin e fëmijëve, duke shkaktuar dëme të mundshme në sistemin e tyre riprodhues.

Cigaret elektrike raportohen gjithashtu si produkt që përmban vaj (vlera e matur deri në 55.4%), kryesisht në formën e acidit kaprilik dhe acidit kaprik. Këto mund të dëmtojnë mushkëritë kur thithen.

Kozmetika apo pafdumet janë sërish në listën e produkteve të pasigurta. Sipas RAPEX, një parfum përmban 2-(4-tert-butilbenzil) propionaldehid (BMHCA), i cili është i ndaluar në produktet kozmetike, pasi mund të dëmtojë sistemin riprodhues, mund të dëmtojë shëndetin e fëmijës së palindur dhe mund të shkaktojë ndjeshmëri të lëkurës.

Në kategorinë e bizhuterive, mes tyre veçojmë një byrzylyk, që ka një përqendrim të tepërt të kadmiumit (vlera e matur deri në: 85 % ndaj peshës). Kadmiumi është i dëmshëm për shëndetin e njeriut, sepse grumbullohet në trup, mund të dëmtojë veshkat dhe kockat dhe mund të shkaktojë kancer.

 

Si gjithmonë, edhe makinat përbëjnë rrezik për përdoruesie tyre. Dhe, rasti i fundit i raportuar nga RAPEX bëhet fjalë për një makinë Volvo XC40 elektrike. Ekrani qëndror i saj (kroskoti) mund të mos funksionojë për shkak të një problemi me softuerin. Kjo mund të bëjë që ekrani të mos funksinojë, duke errësuar leximin e shpejtësisë së makinës dhe duke penguar aftësinë e shoferit për të monitoruar shpejtësinë. Kjo rrit rrezikun e vozitjes me shpejtësi të papërshtatshme që mund të shkaktojnë aksidente dhe lëndime.

Produktet e raportuara nga RAPEX nuk detektojnë Shqipërinë si vend ku janë shpërndarë, por kjo nuk e përjashton mundësinë që të ndodhen dhe në tregjet tona.

Gamën e gjerë të produkteve që përbëjnë rrisk me detajet e secilit prej tyre, mund t’i gjeni në linkun e mëposhtëm.

https://ec.europa.eu/safety-gate-alerts/screen/search?token=17349998034B4BF2A21828F4797C05DD