Vajrat e ullirit të prodhuara e paketuara në Shqipëri vazhdojnë të shfaqin probleme. Rreth 30 për qind e sasisë së vajit që është marrë dhe analizuar nga Autoriteti Kombëtar i Ushqimit, kanë rezultuar jokonform. Bëhet fjalë për mostrat e marra nga nëntori 2024 deri në fund të qershorit 2025.
Qendra ALERT kishte mësuar se, nga analizat e kryera nga AKU në Itali dhe në ISUV, një pjesë e analizave kanë rezultuar jokonformdhe për këtë arsye, më 8 korrik 2025, i kërkoi nëpërmjet e-mailit Autoritetit Kombëtar të Ushqimit numrin e mostrave të marra për analizë nga 1 nëntori 2024, periudhë që kishin bërë dhe program të posatshëm, deri më 30 qershor 2025; rezultatet e analizave, madje dhe raport-analizat dhe emrat e kompanive, su dhe masat e marra.
Sipas përgjigjes zyrtare të AKU, “numri i mostrave të marra për analizim të produktit vaj i ullirit për periudhën e kërkuar, është 79”. Po sipas AKU, “mostrat janë analizuar për tregues analitik në përputhje me VKM 235 datë 21.3.2017, “Për miratimin e rregullores Për karakteristikat e cilesisë dhe kriteret e natyrshmerisë së vajit të ullirit dhe vajit të bërsisë së ullirit”. Dhe, sipas përgjigjes së të njëjtit institucion, nga 39 mostra të dërguara për analizim në Itali, 12 kanë rezultuar jokonforme, bazuar në treguesit e konformitetit të parashikuar në VKM e sipërcituar, të cilat janë specifike për secilën kategori të vajit të ullirit. Pra, rreth 30 % e mostrave, kanë rezultuar të pakonsumueshme, krahasuar me deklarimet në etiketë.
Duke qenë se përgjigjia e AKU ishte e paplotë, i kërkuam informacion dhe për pjesën tjetër të mostrave që nuk janë analizuar në Itali. “Në vijim të korrespondencës në lidhje me informacionin e kërkuar mbi mostrat e analizuar për produktin vaj ulliri, ju informojmë se pjesa tjetër e mostrave janë analizuar pranë laboratorëve te AKU dhe ISUV, ku kanë rezultuar me tregues brenda normave te lejuara”, përgjigjet AKU. Pra, 40 mostra të analizuara në Shqipëri kanë rezultuar konforom, sipas AKU.
Në fakt, rezultatet e këtyre mostrave nuk janë të sakta. Së pari, laboratorët e AKU nuk janë në gjëndje të bëjnë analiza për vajin e ullirit. Përndryshe, nuk do të ishte e nevojshme të dëegoheshin as në Itali dhe as në ISUV.
Ndërkohë, Qendra ALERT ka mësuar nga burime kofidenciale, se inspektorët e AKU kanë dërguar në ISUV vetëm 12 mostra, 8 në muajt tetor, nëntor e dhjetor 2024 dhee 4 përgjatë vitit 2025. Nga këto mostra, 3 kanë rezultuar jokonform standardeve të legjislacionit shqiptar.
Ndërkohë, mbeten “jetime” 28 mostra të tjera, të cilat nuk dihet ku janë analizuar dhe si kanë rezultuar. Ku janë???
Ndërkohë, AKU nuk ka pranuar të bëjë publike emrat e kompanive dhe as raport-analizat, me disa justifikime, që në asnjë moment nuk mund të prevalojnë mbi shëndetin publik. Duke qenë se është detyrim ligjor komunikimi i riskut me detajet e duhura, Qendra ALERT i kërkoi sërish AKU informacione për emrat e subjekteve, lotet e produkteve etj, ose nëse përbën sekret, një vendim të protokolluar që mund të ketë marrë AKU, që mund t’a konsiderojë sekret publikimin e të dhënave për kompanitë që na ofrojnë vaj ulliri të pakonsumueshëm, që mashtrojnë me deklarimet në etiketë dhe me përbërjen e produktit brenda.
„Publikimi i të dhënave të kërkuara mund të sjellë interpretime të gabuara që çojnë në perceptime të padrejta ndaj subjektit në fjalë. Kjo gje mund të cenojë jovetëm integritetin profesional dhe etik të subjektit, por edhe të shkaktojë dëme reale në aspektin tregtar dhe ligjor, veçanërisht kur preket marka tregtare dhe pozicionimi i saj në treg. Për më tepër, që ruajtja e konfidencialitetit dhe trajtimi me kujdes i çdo informacioni të tillë nuk është vetëm një çështje profesionale, por edhe një detyrim ligjor…
…Gjithashtu për sa i përket deklarimit te emrave te subjekteve te cilat mostra e analizuar ka rezultuar jo konforme përpos sqarimeve te tjera qe ju kemi dhënë ne korrespondencën paraardhëse ju informojmë se ndaj subjekteve te cilët mostra ka rezultuar jo konforme nga ana e AKU janë marrë masa administrative gjobë. Për këtë arsye ju sjellim në vëmendje që pas marrjes së masës administrative nga ana e AKU subjekti ka të drejtën e ankimimit të kësaj mase brenda 30 ditëve nga marrja në dijeni. Pas ezaurimit te kësaj të drejte subjekti mund të ndjekë hapat e mëtejshëm ligjor për kundërshtimin e masës në gjykatë konform Kodit te Procedurave Administrative. Për këtë arsye duke qenë se subjektet në fjalë mund të jenë në procedura ankimuese/gjyqësore nuk mund të identifikohen emrat e subjekteve në fjalë. Ne momentin qe këto procedura do te përfundojnë atëherë mund t’iu vëmë ne dispozicion informacionin e kërkuar”, thotë AKU, duke harruar që emrat e subjekteve, marken e vajit, nr. e lotit dhe çdo detaj tjetër të mundshëm duhet t’a kishte komunikuar për konsumatorët, publikisht, që në momentin e rezultatit të analizave nga laboratorët.
Ndërkaq, pavarësisht justifikimeve të AKU, gjykata nuk mund të hedhë poshtë një rezultat zyrtar të një analize, të bërë në laboratorë reverence siç është ISUV, apo dhe në Itali, të dy me analiza të akredituara.
Edhe në fund të vitit 2023, Qendra ALERT publikoi rezultatet e analizave të vajit të ullirit, të bëra të Itali, duke treguar për mashtrimet dhe abuzimet me lëtë produkt në Shqipëri.
©Qendra ALERT