Menu

Non-food Alert

Lodrat me kimikate, ndërgjegjësimi i konsumatorëve dhe kontrolli i munguar në treg

Nga Bebjana Lala*

“Përvec argëtimit, asgjë tjetër nuk është reale”, kjo shprehje e shkrimtarit francez  Stendhal e thënë  disa shekuj më parë,  përkon saktësisht me realitetint dhe kohën e konsumizmit masiv që po jetojmë.  Dhe  për të përforcuar këtë realitet në botën e argëtimit, fëmijët janë ata që kërkojnë t’u plotësohen dëshirat me këmbëngulje thuajse cdo ditë. E kush më mirë se sa një lodër do tja zbuste kureshtjen dhe merrte më shumë kohën një vogëlushi që është duke zbuluar botën?

Kënaqësia që marrin është shumfish, dëshira e prindrit e pakufij, por neglizhenca dhe mungesa e informacionit për lodrën që duhet të blejnë mund të kthehet në pendesën më të madhe.

Në treg qarkullojnë  masivisht lodra të cilat nuk plotësosjnë kushtet e kërkuara për përdorim tek fëmijët nën moshën 14 vjec.

Ato përmbjanë lëndë të rrezikshme në brendinë e tyre por edhe aroma të cilat mund të dëmtojnë shëndetin e fëmijës tuaj. Pa asnjë etiketë shpjeguese, të ambalazhuara keq dhe pa certifikimin CE, sipas direktivës Europiane  të Gushtit 2009, ato ofrohen në cdo dyqan modest por edhe në subjekte të mëdha tregtare.

Konkretisht, këto makina për fëmijë që shihni në këtë foto, nuk kanë asnjë etiketë në shqip dhe asnjë markim që përmbush kushtet e Bashkimit Europian. Cdo fëmijë që shëtit në një lagje të Tiranës mund të kërkojë të ketë një prej këtyre lodrave. Të katërta mund të blihen për një shumë prej 1 mije lekësh.

Ekseprtët kimistë thonë se janë rreth 55 komponentë alergjenë që nuk duhet të jenë të pranishëm në lodrat e femijeve. Sipas tyre, është e pashmangshme prania në nivele gjurme për shkak të procesit të prodhimit. Ata gjithashtu deklarojnë se duhet të jenë të evidentuara në etiketim lendët aromatizuese që bartin lodrat, pasi janë të paktën 66 të të tilla si pjesë përbërëse të lodrave argëtuse për fëmijë.

Kryesisht materiali ndotet si pasojë e procesit që prodhohen nga perdorimi i makinerive e materialeve, duke qenë se prodhimi është në shkallë industriale.

Inspektoratet shpesh ndërmarrin aksione bllokimi të këtyre lodrave, por eliminimi nga tregu është thuajse i pa mundur për shkak të mungesës së laboratirëve specifik për matjen e ngarkesës së kimikateve dhe metaleve që këto sende mbartin. Kontrollet doganore vijojnë të funksionojnë në bazë  rrisku çka tregon se në treg do duhet të kemi ende lodra të tilla që dëmtojnë shëndetin.

Substancat toksike dhe metalet që ndodhen në këto lodra

Ekspertët kimistë konstatojnë të paktën 19 metale të rënda në përmbajtje të këtyre lodrave, siç janë Mërkuri dhe Kadmiumi.

Po ashtu, Ftalati është një ndër substancat organike që përdoret si tretës në lodra. Kontakti i fëmijëve me të shkakton dëmtime në veshka dhe mëlçi dhe organet e riprodhimit. Bisfenoli, i pranishëm në plastikë shkakton probleme në proçesin e zhvillimit. Plumbi i pranishëm në bojën e lodrave është toksik.

Kontakti i papërshtatshëm me këto lëndë të rrezikshme kimike mund të shkaktojë deri edhe kancer, ndryshime tek informacioni gjenetik, zvogëlojnë fertilitetin dhe ndikojne tek embrioni i palindur. Ne parim,  nuk duhet të lejohet në pjeset e prekshme të lodrës, me shumë se limiti i përcaktuar për këto lëndë toksike.

Si te dallojmë kodin e sigurisë CE?

Simboli i certifikimit nga Bashkimi Europian CE, shpesh ngatërrohet me të njëjtin kod që vendosë edhe prodhuesi më i madh i lodrave ne Botë, Kina.

Të gjitha produktet qe vijne nga Kina kane në qese apo trup CE por që nuk përfaqëson kushtet që duhet të plotesojë produkti sipas direktivave europiane. CE, tregon se produkti është një mall i prodhuar në Kinë (China Export), por nuk është produkt i certifikuar pa kimikatet dhe metalet e rënda që ndikojnë në shëndetin e fëmijëve.

Dallimi mes dy simboleve që ngjan thuasje njësoj është se në simbolin certifikues të sigurisë europiane C dhe E kanë një hapësirë mes tyre ndërsa prodhuesi kinez i ka dy simbolet shumë pranë njëri-tjetrit.

Eksportuesit e mëdhenjë në këtë fushë biznesi po ndërgjegjësohen për të pasur produkte të certifikuara në magazinat e tyre por duket se kërkesa dhe konkurrenca për nxjerrjen në treg të një produkti sa më të lirë dhe të përballueshëm ekonomikisht për familjet shqiptare, i detyron t’i nënshtrohen rregullave të pashkruara të tregut për të siguruar fitimin e synuar.

Kur siguria dhe kontrolli nga autoritetet ka mangësi për eliminimin përfundimisht nga tregu  të këtyre lodrave, mbetet informimi i prindërve si konsmuatorë fundorë të ndërgjegjësohen për blerje të kontrolluara për të mbrojtur  shëndetin e brishtë të fëmijëve, si një investim edhe për të ardhmen e shoqërisë.

*Autorja e këtij shkrimi është inxhinjere IT dhe e apasionuar pas gazetarisë. Prej 5 vitesh shkruan në media të ndryshme online si freelance dhe është njohëse e të drejtave të konsumatorëve.

KUJDES! Nga kullat e fëmijëve, te bizhuteritë e kozmetika kancerogjene, deri te kroskoti i makinave që mund të mos funksionojë, ja Alert-et e fundit të Komisionit Evropian

Qindra lloje produktesh joushqimore të përdorimit të përditshëm e deri te lodrat e fëmijëve apo edhe makinat, vazhdojnë të raportohen të pasigurta e që përbëjnë rrezik për konsumatorët. RAPEX i Komisioni Evropian ka raportuar sot për një agmë të gjerë produktesh që nuk janë konform rregulloreve të BE të sigurisë dhe që duhen hequr nga tregu apo nga përdorimi.

Një nga produktet e përhershme në raportimet e RAPEX janë kulluat e fëmijëve dhe lodrat e ndryshme. Dhe një prej raportimeve të fundit bën fjalë për kullulla, që përmbajnë një sasi të tepërt të di-2-etileksil ftalatit (DEHP) (vlera e matur deri në 38.3% ndaj peshës). Ky ftalat mund të dëmtojë shëndetin e fëmijëve, duke shkaktuar dëme të mundshme në sistemin e tyre riprodhues.

Cigaret elektrike raportohen gjithashtu si produkt që përmban vaj (vlera e matur deri në 55.4%), kryesisht në formën e acidit kaprilik dhe acidit kaprik. Këto mund të dëmtojnë mushkëritë kur thithen.

Kozmetika apo pafdumet janë sërish në listën e produkteve të pasigurta. Sipas RAPEX, një parfum përmban 2-(4-tert-butilbenzil) propionaldehid (BMHCA), i cili është i ndaluar në produktet kozmetike, pasi mund të dëmtojë sistemin riprodhues, mund të dëmtojë shëndetin e fëmijës së palindur dhe mund të shkaktojë ndjeshmëri të lëkurës.

Në kategorinë e bizhuterive, mes tyre veçojmë një byrzylyk, që ka një përqendrim të tepërt të kadmiumit (vlera e matur deri në: 85 % ndaj peshës). Kadmiumi është i dëmshëm për shëndetin e njeriut, sepse grumbullohet në trup, mund të dëmtojë veshkat dhe kockat dhe mund të shkaktojë kancer.

 

Si gjithmonë, edhe makinat përbëjnë rrezik për përdoruesie tyre. Dhe, rasti i fundit i raportuar nga RAPEX bëhet fjalë për një makinë Volvo XC40 elektrike. Ekrani qëndror i saj (kroskoti) mund të mos funksionojë për shkak të një problemi me softuerin. Kjo mund të bëjë që ekrani të mos funksinojë, duke errësuar leximin e shpejtësisë së makinës dhe duke penguar aftësinë e shoferit për të monitoruar shpejtësinë. Kjo rrit rrezikun e vozitjes me shpejtësi të papërshtatshme që mund të shkaktojnë aksidente dhe lëndime.

Produktet e raportuara nga RAPEX nuk detektojnë Shqipërinë si vend ku janë shpërndarë, por kjo nuk e përjashton mundësinë që të ndodhen dhe në tregjet tona.

Gamën e gjerë të produkteve që përbëjnë rrisk me detajet e secilit prej tyre, mund t’i gjeni në linkun e mëposhtëm.

https://ec.europa.eu/safety-gate-alerts/screen/search?token=17349998034B4BF2A21828F4797C05DD

Pjatat plastike të prodhuara në Shqipëri hiqen për të dytën herë nga tregu Italian. Po në tregjet tona a gjenden? Institucionit, asnjë komunikim për konsumatorët

Ministria italiane e Shëndetësisë ka raportuar tërheqjen nga tregu të pjatave plastike të thella dhe të sheshta të markës “Rey Natura”, pjatave të ëmbëlsirave të markës “Rey Desserts” dhe pjatave të ushqimit “Rey Natura T500” të prodhuara nga kompania “Rey Plastica” në Durrës (përditësuar më 17/05/2024). Arsyeja e përmendur në njoftimin e tërheqjes është një shkallë e përgjithshme e migrimit që tejkalon kufijtë e lejuar. Pjatat në fjalë nuk janë në përputhje me dispozitat ligjore (neni 3, germa b, e rregullores KE 1935/2004), sipas të cilës materialet në kontakt me ushqimin në kushte normale përdorimi nuk duhet të transferojnë përbërës në sasi si p.sh. për të çuar në një modifikim të papranueshëm të përbërjes së tyre (migrim i substancave kimike).

Produktet e prekura shiten në pako prej 20 copë, të barabarta me 300 gram (poshtë dhe sipër) dhe 25 copë, të barabarta me 550 gram (ëmbëlsirë). Njoftimet në portalin e Ministrisë tregojnë se pllakat plastike të tërhequra mund të mos kenë numër grupi, ose, vetëm për ato të poshtme, i përkasin loteve P000001 OP02 05/12/2023 dhe P.09/10/2023 OP_2 (përditësuar 20 / 05/2024).

Kompania Rey Plastica SHPK prodhoi pjatat plastike të tërhequra në një fabrikë në Durrës, Shqipëri (shenja identifikuese L71325502Q).

Janarin e kaluar, Ministria në Itali kishte raportuar tërheqjen e pjatave të sheshta plastike Rey Natura, së bashku me ato të markës Super Rey, për shkak të migrimit të tepërt të substancave kimike (lexoni artikullin për tërheqjen e parë të pjatave të kompanisë Rey Plastica) .

Prandaj, si masë paraprake, rekomandohet të mos përdorni pllaka plastike me karakteristikat e treguara më sipër. Konsumatorët që mund të kenë produktet e tërhequra mund t’i kthejnë ato në pikën e blerjes, raporton Ilfattoalimentare.it

Për pjatat plastike të prodhuara në Durrës, Ministria e Shëndetësisë në Itali ka njoftuar që në janar dhe njoftimin e dytë për një tjetër sasi e ka bërë në muajin maj. Ndërkohë, autoritetet në Shqipëri nuk kanë pasur asnjë njoftim zyrtar nëse këto produkte me përmbajtje materialesh kimike a ndodhen në tregjet e marketet shqiptare? Përsa kohë kompania prodhon dhe eksporon në Itali, dyshimi i arsyetuar qëndron edhe në faktin se këto produkte janë të disponueshme për përdorim edhe në treg në Shqipëri e ndoshta dhe në Kosove e rajon.

@Qendra ALERT – Dedikuar Konsumatorit

Enë kuzhine plastike të markës “Mastërshef” të prodhuara në Kinë hiqen nga tregu

Ministria e Shëndetësisë në Itali ka raportuar tërheqjen nga tregu të një grupi enësh kuzhine plastike të markës “Masterchef” të prodhuara në Kinë dhe të shitura nga zinxhiri Action. Arsyeja e treguar në njoftimin për tërheqje është “migrimi i aminës aromatike parësore përtej kufijve ligjorë”. Seti në fjalë përbëhet nga lugë, skamer dhe shpatull, me numër loti 2023-10207.

Pavarësisht datës 24.04.2024, Ministria e Shëndetësisë e publikoi dispozitën vetëm sot, më 20.05.2024, me gati një muaj vonesë.

Kompania Arovo BV importoi kompletin e enëve plastike të tërhequra nga Kina. Selia e kompanisë është e vendosur në Doblijn 26, Amsterdam, Holandë.

Si masë paraprake, Action rekomandon të mos përdorni grupin e enëve të kuzhinës me numrin e mësipërm të lotit. Konsumatorët që mund të kenë produktin mund ta kthejnë atë në çdo pikë shitje të zinxhirit, ku do të rimbursohet edhe pa paraqitur faturën, njofton Ilfattoalimentare.it

Megjithëse nuk ka një Alert zyrtar për Shqipërinë apo Kosovën, këto produkte mund të gjenden edhe në tregjet apo marketet e vendeve tona. Ndaj, konsumatorët duhet të tregojnë kujdes duke verifikyar numrin e lotit. E kujdesi duhet të jetë më i madh nga blerjet online apo nëpërmjet telemarketingut.

@Qendra ALERT – Dedikuar Konsumatorit

 

Abuzimi me blerjet online në “stratosferë”, qytetarët nuk denoncojnë, flasin ekspertët: Si të mbrohemi nga faqet e rreme

Nga Fation BINJAKU*

‘Shopping online’ po rezulton gjithnjë e më shumë në një tregti mashtrimi kundrejt qytetarëve. Të fshehur pas Instagramit apo Facebook-ut shumë prej subjekteve që tregtojnë veshje, produkte ushqimore apo elektronike, nuk janë të regjistruara në Qendrën Kombëtare të Biznesit, duke abuzuar kështu me të drejtat e konsumatorit.

Nëse bën një monitorim të thjeshtë nëpër faqe të tilla kupton se i njëjti produkt që ti do të blesh ka një diferencë në çmim me mesatarisht 10 deri 15 euro, dhe ky është vetëm një element mashtrimi kundrejt klientit. Kështu ka ndodhur me rastin që po ju rrëfejmë më poshtë. ‘’Për ditëlindjen e vazjës sime zgjodha të blija një fustan online, për arsye kohe me tepër. U nisa ta blija te një faqe e njohur që ka produkte të bukura dhe të mira. Kushtonte 35 euro. Ndërkohë që po lundroja në internet pashë se i njëti fustan pa asnjë ndryshim shitej në një tjetër faqe me çmimin 20  euro. Vendosa ta marr te kjo e fundit, dhe fustani ishte perfekt. Por nëse do e blija te faqja e parë do e merrja 15 euro më shtrenjtë plus dhe shërbimin për postën. Që atëherë vendosa që të ‘gërmoj’ gjithandej kur dua një produkt, dhe e porosis ku ta gjej më lirë,’’ thotë L.Zaimi, mami i dy vajzave.

Ankesat e konsumatorëve

Është e vështirë ti gjurmosh faqet online dhe të kërkosh ti kthesh produktin në rast se del i dëmtuar apo nuk vjen ashtu si ti e ke porositur në foton e reklamuar, kjo pasi jo vetëm që nuk kanë të dhëna të sakta  tek emërtimi i faqes dhe as numër kontakti, por edhe shkruajnë në krye të faqes se produkti i porositur nuk mund të kthehet apo të ndërrohet. Sipas të dhënave nga Ministria e Ekonomisë, (sektori që merret me monitorimin e subjekteve që operojnë online dhe mbrojtjen e konsumatorit), në vitin 2023 janë raportuar 85 ankesa, ku 20  prej tyre kanë qenë vetëm për blerjet online, ndërsa për 3 mujorin e parë të vitit 2024, janë listuar 14 ankesa për tregtinë online.  ‘’ Në përgjithesi per blerjet online është shumë e vështirë të zgjidhet një ankesë pavarësisht inspektimit që niset, pasi faqet nuk janë të regjistruara dhe nuk kanë NIPT. Konkretisht nga 14 ankesa që kanë ardhur për vitin 2024, vetëm 1 rast është zgjidhur, për shkak se nuk gjenden të dhënat e faqes si biznes,’’ shprehen specialistë pranë Ministrisë.

Edhe vetë qytetarët ankohen në denoncimet e tyre se në rastet e tregtisë/blerjeve të produkteve online hasin në mungesë informacioni në lidhje me identitetin e pronarit, kontaktet e tij, karaktersitikat e produkit, çmimi, mënyra e pagesës, trajtimi i ankesës apo koha e dorëzimit të porosisë. Gjithashtu një tjetër problematikë e vënë re është edhe mungesa e kuponit tatimor në momentin e dorëzimit të mallit, gjë që sjell më pas vështirësi në identifikimin e subjektit tregtar, në rast të një ankese nga konsumatori, sidomos në rastet e blerjeve në rrjetet sociale.  Për më tepër subjektet nuk njohin dhe nuk vënë në zbatim periudhën e garancisë ligjore të produktit 6 muaj deri në 2 vjet, për detyrimin e përputhshmërisë së mallrave, në rastet e blerjeve nga konsumatori të mallrave  të dëmtuara gjatë kësaj periudhe.

Si të mbrohemi nga mashtrimet online

Sipas Denisa Kele, pedagoge dhe eksperte e teknologjisë dhe inovacionit edhe vetë qytetarët duhet të bëjnë kujdes me ‘online shopping’ pasi krahas rasteve me mallra të dëmtuar vidhen edhe të dhënat personale duke i shtuar vetes edhe një tjetër risk.

‘’Entuziastët e fishing po fokusohen gjithnjë e më shumë drejt online shopping, duke sjellë kështu risqe të asociuara me vjedhjen e të dhënave personale. Por të gjithë duhet të mbajmë parasysh disa këshilla eseneciale për të kuptuar nëse një website/faqe online është mashtrim apo jo. Së pari le të bëjmë verifikimin e autenticitetit të faqes, duke kontrolluar për një adresë fizike në website, një numër kontakti dhe informacione të kompanisë. Bizneset e ligjshme janë transparente me të dhënat e tyre. Tjetër element është edhe siguria e faqes, pra të sigurohemi që faqja përdor enkriptim SSL duke kontrolluar për “https”. Gjithashtu ka edhe shumë domaine të faqeve të rreme: Domainet e faqeve të rreme zakonisht janë të ngjashme me ato të markave prestigjioze, duke e plotësuar me një shtesë, e cila në shikim të parë nuk shkakton shqetësim për blerësin (si p.sh. “Zaraitaly”, “Zarasales”). Domaini kryesor përmban emrin zyrtar, plus “.com” për kompani ose .org për organizata etj, si dhe vendin ku operon i licensuar .al në vendin tonë,’’ shpjegon Denisa.

Ka edhe të tjerë elementë për të cilat nëse informohemi paraprakisht na mbajnë larg risqeve dhe mashtrimeve me tregtinë online. Një ndër to janë edhe procesorët e pagesave, çka do të thotë se konsumatori duhet të përdorë procesorë të sigurt të pagesave si PayPal për të shmangur vendosjen e të dhënave të kartës. ‘’Nëse nuk keni një procesor të tillë, pagesa duhet të kryhet me një kartë krediti me limit të caktuar dhe jo me kartë debiti, e cila është e lidhur me llogarinë rrjedhëse,’’ thotë më tej ekspertja e cila rekomandon gjithashtu edhe shmangien e Wi-Fi së lire (free) në vende publike gjatë blerjeve online, pasi hackerat mund të krijojnë Wi-Fi të rreme për të aksesuar të dhënat tuaja. ‘’Para blerjes, kontaktoni me shërbimin për klientët për të bërë pyetje rreth produktit. Një përgjigje e shpejtë dhe e saktë ju jep informacionin e nevojshëm, dhe bëni kujdes ndaj emaileve apo ofertave promocionale, duke mos klikuar në emaile të tilla, veçanërisht kur ato ju prezantojnë me oferta me alogjikë mbi çmimin  e produktit,’’ këshillon më tej Denisa.

G.Treska e cila ka vite që merret me shitje online, thotë se është shumë e rëndësishme të jesh serioze me klientët për të patur sukses në biznesin online. ‘’Jam e gatshme që ti kthej përgjigje çdo pyetje që ata kanë mbi produktin, edhe t’ua jap mundësinë e kthimit apo ndërrimit në rast se nuk iu përshtatet produkti për arsye të ndryshme dhe kështu kam krijuar një raport besimi me klinetët e mi që më japin dhe siguri për vijimin e punës sime, ndërkohë që sa vjen edhe kemi konkurencë në  tregun online se çdo ditë po hapen shumë faqe, dhe mendoj që ky raport besimi dhe serioziteti me klientët është çelësi i suksesit për ecurinë e një biznesi jo vetëm online por edhe fizkisht,’’ thotë G.T, e cila ka rreth 3 vite që tregton online produkte kozmetike por edhe veshje ‘second hand’.

Apeli për të rritur denoncimet

Rastet dhe eksperiencat janë të shumta, po ashtu edhe abuzimi në kurrriz të qytetarëve. E.Canaj prorositi një dhuratë për ditëlindjen e mbesës së saj, një kostum të një marke të njohur ndërkombëtarisht, por kur produkti erdhi në shtëpi dhe ajo hapi paketimin, pa që etiketa ku shkruhej emri i firmës ishte e prerë me gërshërë. E irrituar kontaktoi faqen duke i kërkuar llogari, dhe për ditë të tëra nuk mori përgjigje. Vetën në momentin që i shkruajti se do ta denonconte faqen pranë organeve kompetente sipas ligjit atëherë i kthyen përgjigje duke i kërkuar falje me arsyetimin se produkti nuk është i dëmtuar por se në doganë u presin etiketën, meqënese mallart që ata furnizojnë nuk janë produkte origjinale të markës në fjalë.

Nga ana tjetër edhe vetë qytetarët apo klientët kanë peshën e tyre të fajit sepse nuk vijojnë me hallkat e denoncimit sipas rastit, por mjaftohen me faktin që e bëjnë block faqen me të cilin nuk janë të kënaqur, bëjnë review negative, dhe nuk porositin sërish aty. Sipas të dhënave zyrtare nga Autoriteti Kombëtar i Ushqimit, numri denoncimive është shumë i ulët në raport me pakënaqësitë e njerëzve që dëgjojmë rreth e rrotull nesh. Për vitin 2023 janë evidentar vetëm 4 denoncime për raste të mashtrimeve me blerjet online për produkte ushqimore. ‘’Në rastet e denoncimeve të mashtrimit të blerjeve të produkteve online, procedura e ndjekjes për verifikim nga Autoriteti Kombëtar i Ushqimit, në të tilla raste është e njëjtë me procedurën normale për verifikim të denoncimeve që vijnë pranë AKU nga kanale të ndryshme komunikimi; Krijimi i çështjes;Delegimi në qarkun ku ndodhet subjekti; Verifikimi nga qarku (nipt, adresë dhe aktivitet që ushtron subjekti. Gjatë vitit 2023 janë evidentuar 4 raste të tilla të denoncuara nga konsumatorët pranë AKU,’’ thonë autoritetet zyrtare pranë AKU, ndërsa ftojnë çdo qytetar që të mos ngurrojë të bëj denoncimin në rrugë zyrtare duke adresuara problematikën konkrete.  Denoncimet e qytetarëve në AKU vijnë në kanalet e saj të komunikimit:[email protected]; Numri i gjelbër 08007575; Në rrjetet tona sociale; Në mënyrë shkresore. Lidhur me masat e reja që do të ndërmerren gjatë ketij viti për ta reduktuar këtë fenomen, Autoriteti Kombëtar i ushqimit u bën thirrje konsumatorëve që të jenë sa më vigjilent në blerjen e produkteve si dhe ti drejtohen institucionit në të gjitha rastet kur pretendohet për cenim të sigurisë ushqimore apo produkteve të tjera.

*Autori i shkrimit është gazetar me perfoje 15 vjeçare ne mediat e shkruara dhe elektronike. Aktualisht drejton median online Panorama.

 

 

 

** Ky publikim është prodhuar në kuadër të projektit “ALERT pë mbrojtjen e konsumatorit”, me mbështetjen e Programit #SustainMedia, i bashkëfinancuar nga Bashkimi Evropian dhe Qeveria Gjermane. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendrës ALERT dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht pikëpamjet e BE-së ose të qeverisë gjermane.

Vëzhgimi i “Alert”/ Trendi i markave të produkteve kozmetike të rrugës, ‘kurth’ për shëndetin e lëkurës dhe të xhepit. Ja çfarë duhet të keni kujdes

Nga Biora Vojka*

Trendi i kohëve ka qenë dhe mbetet bukuria, e thënë ndryshe të jesh gjithmonë i ri. Por, bukuria vjen edhe me një faturë të kripur nga ana shëndetësore dhe ajo ekonomike. Kryesisht femrat shndërrohen në klientë potencialë të një çante tualeti të mbushur, që nxjerr në pah tiparet e fytyrës, duke rënë kështu pre e tregut kozmetik të rrugës që disponon variacione produktesh të markave të shtrenjta. Në pamundësi ekonomike për të aksesuar produktet kozmetike me çmimin real të firmave që i sjellin në treg, shpesh bëhen edhe kompromise të rrezikshme me blerjen e imitimeve. Pasi nëse kërkon të përdorësh një produkt cilësor dhe të efektshëm fatura e tij është pak e kripur dhe jo gjithmonë e përballueshme.

Përgjatë një vëzhgimi të Qendrës “Alert” u vunë re tregje informale, apo tezga ku tregtohen kremra nga të gjitha llojet, buzëkuq, fondatina, rimel, penel, tone, parfume, manikyr, qerpikë, thonj etj. Përveçse mund t’i gjesh shumë lehtë, pasi gati në çdo rrugë të kryeqytetit, ato janë edhe shumë të lira. Çmimet e tyre variojnë nga 100 deri në 1200 lekë. Problemi i këtyre produkteve është se tregtohen në kushte të papërshtatshme dhe shpeshherë janë mallra të dyshimtë dhe pa vend origjine.

Oksidimi shkak për alergjizma

Dermatologia Blerta Gjoni  këshillon që të bëhet kujdes në përzgjedhjen e produkteve që shiten në kushte të papërshtatshme pasi mund të kthehet në rrezik serioz për trupin, sidomos në rastet kur produkti oksidohet. Aroma dhe ngjyra e një produkti kozmetik janë faktorë që duhen patur në vëmendje. Por duhet të theksoj që mbrojtja e oksidimit të lipideve tek kremerat është e rëndësishme, pasi shumë prej tyre kanë jetëgjatësi të kufizuar për shkak të oksidimit të eksponentëve, gjë që mund të rezultojë në ndryshimin e tyre dhe rrjedhimisht shkakton probleme të alergjizimit në fytyrë qafë e dekolte. Kjo problematikë mund të shfaqet, edhe pas disa ditësh të përdorimit të këtyre produkteve pa e kuptuar që në fillim, se nuk është ai i duhuri për tipin e lëkurës, moshës po ashtu edhe për problemet e lëkurës që zgjedhin për t’i përdorur, në mënyrë që t’i japin zgjidhje problemeve si : aknet, njollat në fytyrë, rrudhat e para tek syri apo mbulimi i këtyre probleme me kremra tinted ( me ngjyrë).

Mund të them që përbërësit më të ndjeshëm tek kremerat janë ingrendientët si retinoli, çaji jeshil, vitamina C dhe vajra të pangopura që oksidohen më shpejt, dhe nëse nuk mbahen në kushte të duhura përdorimi i tyre shkakton probleme të alergjive të formave nga më të lehta deri të moderuara me përhapje dhe sistemike të alergjisë në zonat e kyqeve të ekstremiteteve të trupit. Përveç këtyre mund të krijojnë edhe njolla hiperpigmentimi ose akne e folikulit . Kini kujdes kur serumi i vitamines C merr ngjyrë kafe të errët, pasi tregon se serumi i është oksiduar dhe nuk do të jetë aq efektiv dhe duhet të hidhet poshtë. Parandalimi i oksidimit të kremrave dhe serumeve të kujdesit të lëkurës bëhet në disa mënyra si:

 1-Të zgjidhni kremëra me përmasa më të vogla nëse nuk e përdorni produktin çdo ditë.

2-Ekspozimi ndaj dritës dhe ajrit mund të shkaktojë oksidim, ndaj mos harroni të mbyllni fortë paketimin.

3- T’i mbani ato në një vend të freskët. Ruajtja në një frigorifer specifik për kujdesin e lëkurës është më e mira që mund të bëni.

4-Shmangni vendosjen e tyre direkt sapo dilni në rrezet e diellit.

5-Një mënyrë tjetër, është të kërkoni produkte me formula të qëndrueshme të vitaminës C, si acidi etilik askorbik. Këto janë më pak të prirur ndaj oksidimit.

Njohja e shenjave kremrave dhe serumeve të oksiduar dhe marrja e masave parandaluese siguron që regjimi juaj i kujdesit të lëkurës të mbetet efektiv. Nëse vëreni prishje të ngjyrës, lëngëzim të kremrave, ndjarje të pjesëve në të ngurtë dhe të lëngshme, ose tharje të produktit, mos i injoroni ato!

Kurat e shtrenjta

Farmacistja Oltjana Miftari tregon për “Alert” se trajtimi i alergjive i shkaktuar nga produktet kozmetike varion nga 500-1200 kur përfshin vetëm krem për trajtim lokal dhe në gjendje më të rënduara kur arrin 2000-4000 trajtimi që ka domosdoshmëri edhe për medikamente orale. Ndër të tjera Miftari shpjegon se risku i produkteve kozmetike të lira që nuk kalojnë në asnjë rrjetë kontrolli, mbartin rrezik të madh, edhe sa i përket sasisë së duhur të përbërësve, si parabene, formaldehid, mërkur,arsenic etj,. të cilat mund të shkaktojnë dëmtime të përhershme në lëkurë  si: Tharje të lëkurës dhe plakje të parakohshme, akne dhe inflamacione të lëkurës. “Në farmaci më ka ndodhur shpesh të më vijnë pacientë, të cilët kanë pasur probleme dermatologjike të rënda nga produkte kozmetike, ndaj është e rëndësishme ndërgjegjësimi,por edhe kontrolli nga autoritetet përkatëse, që janë në zinxhirin fillestar të përgjegjësisë”, tha ajo.

Ligji për mbrojtjen e përdoruesve nga kozmetika zbatohet vetëm në letër

Ligji i ri nr. 26/2017 date 16.03.2017 “Për produktet kozmetike” përcakton kërkesat që duhet të përmbushë çdo produkt kozmetik i vendosur në treg me qëllim mbrojtjen e shëndetit të përdoruesve dhe garantimin e funksionimit të tregut të brendshëm. Por në praktikë , tezgat me produkte të pasigurta po cenojnë rëndë shëndetin e qytetarëve.

*Autorja e këtij shkrimi është gazetare me eksperiencë 5-vjeçare në media të shkruara dhe online. Aktualisht punon në Gazetën Telegraf.

 

** Ky publikim është prodhuar në kuadër të projektit “ALERT pë mbrojtjen e konsumatorit”, me mbështetjen e Programit #SustainMedia, i bashkëfinancuar nga Bashkimi Evropian dhe Qeveria Gjermane. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendrës ALERT dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht pikëpamjet e BE-së ose të qeverisë gjermane.

ALERT!!! Këta tasa pkastikë kinezë me përmbajtje të lartë të melaminës, mund t’ju rrezikojnë shëndetin. Gjenden dhe në Shqipëri

Produktet në kontakt me ushqimin vazhdojnë të paraqesin rreziqe për konsumatorët. Njoftimi i fundit që ka ardhur pra autoriteteve shqiptare, konkretisht pranë Autoritetit Kombëtar të Ushqimit nga RASFF I Komisionit Evropian, është për një seri tasash plastikë me origjinë nga Kina, në të cilët, prezenca e melaminës dhe migrimi I saj në ushqim, përbëjnë rrezik serioz për shëndetin.

Sipas njoftimit të RASFF, i datës 5 mars 2024, në tasat e melaminës, pas analizimit, u demonstrua migrimi i tepërt i melaminës, (kalimi në ushqim pas kontaktit me produktin) në sasi të mëdha dhe konkretisht, 2,6 +/-0,7; 5,2 +/-1,3; 1,8+/- 0,5 mg/kg – ppm nga 2.5 mg/kg.

Bëhet fjalë për tasat e zi që shikoni në foto, me numër artikulli T8164Z, Kodi EAN: 8024112006042 dhe numër loti: 22/01.

Supas njoftimit të RASFF, i cili e konsideron si rrezik serioz, autoritetet duhet të ndërhyjnë për heqjen nga tregu, ose konsumatorët që mund ta kenë në shtëpitë e tyre, të mos e përdorin.

Shqipëria është një ndër ato vende ku është shpërndarë ky produkt dhe mund të jetë importuar nga Italia apo Polonia, nga dy subjekte që kanë bërë distribucionin në Evropë, ndërsa produkti është i prdhuar në Kinë.

Megjithëse si produkt në kontakt me ushqimin, njoftimi i ka ardhur AKU-së, institucioni që ndërhyn për heqjen nga tregu është Inspektoriati Shtetëror i Mbikqyjres së Tregut, pasi është pridukt joushqimor.

Megjithatë deri sot, nga ky inspektoriat nuk ka bërë asnjë njoftim për konsumatorët, as në faqen e tij për konsumatorët apo masat e marra.

Po çfarë është Melamina?

Ajo është një përbërës me bazë azoti që përdoret nga shumë prodhues për të krijuar një sërë produktesh, veçanërisht enët plastike. Ndërsa melamina gjendet gjerësisht në shumë artikuj, disa njerëz kanë ngritur shqetësime për sigurinë, pasi përbërja mund të jetë toksike.

Çështja e sigurisë është se melamina mund të migrojë nga pjatat në ushqim dhe të çojë në konsumim aksidental. Administrata e Ushqimit dhe Barnave në SHBA, (FDA) ka kryer teste sigurie mbi produktet me melamine. Shembujt përfshijnë matjen e sasisë së melaminës së depërtuar në ushqim kur melamina është mbajtur në temperatura të larta për disa orë.

FDA ka zbuluar se produktet acidike, të tilla si lëngu i portokallit ose produktet me bazë domate, priren të kenë nivele më të larta të migrimit të melaminës sesa ato jo acide.

A ka ndonjë rrezik apo efekte anësore?

Shqetësimi kryesor me melaminën është se një person mund të përjetojë helmim nga melamina.

Një problem tjetër me toksicitetin e melaminës është se mjekët nuk i kuptojnë plotësisht efektet e ekspozimit kronik të melaminës. Shumica e hulumtimeve aktuale vijnë nga studimet e kafshëve. Ata e dinë se disa shenja të helmimit me melaminë përfshijnë: gjak në urine; dhimbje në krahë; presion të lartë të gjakut; nervozizëm; nevoja urgjente për të urinuar.

©Qendra ALERT

Vidal dhe Palmolive, Alert-i i Komisionit Evropian dy sapunë të lëngshëm që rrezikojnë shëndetin. Detajet për produktej tjera të pasigurta…

Komisioni Evropian sjell Alert-et e radhës për produktet joushqimore të pasigurta dhe që duhet ndaluar përdorimi i tyre, si dhe kërkohet heqja nga tregu. Mes dhjetra pridukteve, gjenden dhe dy spunë të lëngshëm duarsh, emrat e të cilëve gjenden masivisht edhe në tregun shqiptar. Bëhet fjalë për Vidal dhe Palmolive, dy sapunë të lëngshëm duash, nga një lot për secilin, që mund të shkaktojnë probleme serioze për shëndetin. Siç njofton RAPEX, të dy produktet që duhen hequr menjëherë nga tregu apo përdorimi, me të dhënat dhe numrat e loteve siç i shikoni në foto, përmbajnë 2-(4-tert-butilbenzil) propionaldehid (BMHCA), i cili është i ndaluar në produktet kozmetike. BMHCA mund të dëmtojë sistemin riprodhues, mund të dëmtojë shëndetin e fëmijës së palindur ende nëse përdoret nga nënat, si dhe mund të shkaktojë ndjeshmëri të lëkurës.

Megjithëse njoftimi nuk ia adreson Shqipërisë këtë alert, këto produkte me të njëjtin lot dhe të dhëna tjera mund të gjenden masivisht edhe në tregjet tona.

Njoftimi i KE tregon dhe për dhjetra produkte tjera të pasigurta, që nga lodrat e fëmijëve, kozmetika, higjiena, maskat e rripat e sigurimit të automjeteve, që mund t’i gjeni të plota në linkun e mëposhtëm.

https://ec.europa.eu/safety-gate-alerts/screen/search?token=17349998034B4BF2A21828F4797C05DD

Qendra ALERT – Dedikuar Konsumatorit

“Bukuria e përjetshme”, premtimi i rrjeteve sociale dhe viktimat e tyre

Nga Edlira SULEJMANI*

Në rrjetet sociale tashmë është bërë mëse e natyrshme që nëse konsumatorit i duhet diçka mjafton të kërkojë në adersa të ndryshme produktin dhe ai vjen në derën e shtëpisë. Kjo ndodh edhe me produkte që etiketohen si mjete mjekësore dhe që duhen të përdoren nga profesionistët. Besoj të gjithë i keni dëgjuar fjalët, filler dhe botox. Shitja lirshëm  e botoksit dhe fillerave në rrjetet sociale nuk është një tendencë, por është e jashtëligjshme dhe e rrezikshme. Mjekja e njohur dermatologe, Erjona Shehu thotë se produkte të tilla si filler dhe botox në përshkrimin e tyre emërtohen si “Medical Device” apo e thënë shqip: mjete mjekësore dhe kjo automatikisht i klasifikon në produket që duhet të përdoren vetëm nga profesionsitët e shëndetit. Të tilla produkte shprehet ajo duhet të merren në farmaci apo nga distrubutorët zyrtarë të regjistruar sipas legjislacionit përkatës në Shqipëri. Çdo lloj shitje në rrjete sociale bart me vete rrezikun e produkteve të falsifikuara me origjinë të panjohur apo dhe të keq transportuara e keqkonservuara. Ky rrezik nga ana tjetër përkthehet në dëme të pakthyeshme në shendetin e konsumatorit”- shprehet mjekja.

Tik- Tok, Instagram, Facebook, por edhe faqe të tjera janë të mbushuara me “reels” dhe njoftime për blerje produktesh nga më të ndryshmet që mund të injektohen dhe përdoren në lëkurë e që premtojnë mrekullinë dhe rininë e përjetshme.

Mjekja dermatologe, Erjona Shehu thotë se produktet e sigurta që injektohen në fytyrë nuk mund të blihen në farmaci, ato gjenden vetëm në klinika mjekësore, ku ushtrojnë profesionin e tyre mjekë të licensuar nga Urdhëri i Mjekut. Kjo është e padiskutueshme! Çdo blerje, injektim nga injorantë që guxojnë dhe veshin bluzën e bardhë të mjekut, staf i pacertifikuar që ben “reels” dhe “story” në Tik Tok e Instagram është e tmerrshme, e rëndë dhe ulëritëse, tregues i hapur i mungeses së strukturave kontrolluese shtetërore”- shprehet mjekja.

Dr. Erjona Shehu

Një mjek duhet të ketë të afishuar në murin e dhomës së vetë të vizitave:

  1. Diplomën e Fakultetit të Mjeksise
  2. Diplomën e specializimit
  3. Licencën e Urdhërit të Mjekut
  4. Licencen e lëshuar nga QKR

Tek këto mjekë merren edhe protokollet që duhen ndjekur për regjimin e lëkurës së tyre përmes recetave që ata lëshojnë.

Në rrjetet sociale kemi parë që reklamohen gjithnjë e më shumë produkte në ofertë, me çmime të arsyeshme për konsumatorët.

Në fakt kjo joshje që i bëhet konsumatorëve shpesh rezulton e dëmshme shprehet mjekja sepse klientët rendin në “klinika” dhe lejojnë në mënyrë të verbër që në trupin e tyre të injektohen substanca që nuk dihet as origjina, për më tepër që në jo pak raste injektimet behën nga persona të parasimuar në profile të ndryshme nga ai i Dermatologjise dhe Kirurgjise plastike. “Marrin në dorë shiringat dhe aget me substance si BTX apo acid Hyaluronic dhe i injektojnë në lëkurë, përdorin pajisje mjekësore të familjes së lazerave dhe i aplikojnë pa pasur njohurite minimale të biofizikës, bëjne djegie të indeve dhe lezioneve pa ditur se çfarë kanë përpara”- shprehet mjekja.

Përballë këtij rreziku që premton bukurinë, konsumatori mund të humbasë dhe jetën, po po!

Nëse botoxi injektohet në doza të mëdha, ai mund të çojë deri në humbjen e jetës së pacientit pasi është një toksinë që paralizon nervat dhe mund të paralizojë deri muskujt e frymarrjes nëse injektohet në mënyrë të pakontrolluar.

Gjatë viteve të fundit mund të keni dëgjuar shumë edhe për acidin Hyaluronic. Edhe ai mund t’ju sjellë shumë probleme nëse injektohet nga njerëz që nuk e njohin anatominë dhe nuk dinë çfarë dhe ku e injektojnë. “Ai mund të bëjë nga okluzione vaskulare (bllokim të vazave të gjakut) e deri në verbim të plotë, kur injektohet në zona si hunda dhe balli”- shprehet mjekja.

Produktet që aplikohen në lëkurë kanë kushtet e tyre të ruajtjes, kërkojnë përqindje të caktuar lagështie dhe duhet të mbahen jashtë dritës. Shumë i rëndësishëm në to është edhe zinxhiri i transportit. Produket që shiten në Insta më se shumti, nuk kalojnë filtra kontrolli e sigurie. Nëse janë jashtë kushteve te ruajtjes dhe transportit që nevojitet, mund të ndodhë denatyrimi i tyre dhe të kthehen në dëmtues të lëkurës, sidomos në rastet e lekurave sensitive”- shprehet mjekja.

Nëse i hedh një sy faqes së Ministrisë së Shëndetësisë është e publikuar lista e substancave të ndaluara për produktet kozmetike. Janë plot 1328 produkte që ndalohen të hyjnë në treg, ndërkohë që Shqipëria disponon Ligjin Nr. 26/2017 për PRODUKTET KOZMETIKE. Por teksa mjekët ngrejnë këto shqetësime, a mos ndoshta i ka ardhur koha që edhe ligji të ndryshpjë për të ndaluar “marrëzitë” që po joshin konsumatorët me lloj e lloj produktesh në rrjetet sociale? A duhet të vihen para përgjegjësisë këta që po shesin pa kriter kimikate që rrezikojnë jetën e konsumatorit, ndërkohë që zbehim edhe besimin e pacientëve tek profesionistët e vërtetë….

Në këtë kohë mediash sociale për mjekët është shtuar një kontigjent i ri “viktimat e rrjeteve sociale”.

 *Autorja e shkrimit është gazetare me eksperiencë mbi 20-vjeçare në çeshtje sociale, shendetësi dhe arsim. Pre disa vitesh punon në Top Channel.

 

 

 

** Ky publikim është prodhuar në kuadër të projektit “ALERT pë mbrojtjen e konsumatorit”, me mbështetjen e Programit #SustainMedia, i bashkëfinancuar nga Bashkimi Evropian dhe Qeveria Gjermane. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendrës ALERT dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht pikëpamjet e BE-së ose të qeverisë gjermane.

Cigaret elektrike, rreziku serioz me përbërje kimikatesh fatale. Ja produktet të Komisioni Evropian kërkon të tërhiqen nga tregu e të mos përdoren

Raporti i radhës i Komisionit Evropian për produktet joushqimore që duhen tërhequr nga tregu, rendit dhjetra të tilla që rrezikojnë shëndetin e përdoruesve. Lodrat, veshjet për fëmijë, produktet e kozmetikës, materialet eklektrike të përdorimit të përditshëm e deri te rripat sigurimit të makinave që nuk funksionojnë, janë ato çfarë sistemi RAPEX ka njoftuar ditën e sot. Por, vendin kryesor dhe numrin më të madh në raportimin e radhës e zënë cigarette elektrike dhe produktet që përdoren në to. Sipas rapex, rreziku që paraqesin për konsumatorët është shumë I lartë, për shkak të kimikateve të rrezikshme që kanë në përbërje.

Por, në listën e produkteve me përmbajtje kimikatesh të rrezikshme, futen edhe disa lloje tollumbacesh nga ato që kryesisht përdoren në raste festash.

Detajet dhe shumëllojshmërinë e produkteve që iu rrezikojnë, mund t’I gjeni në linkun e mëposhtëm:

https://ec.europa.eu/safety-gate-alerts/screen/search?token=17349998034B4BF2A21828F4797C05DD

@Qendra ALERT