Menu

Blog

Shqipëria mes turizmit, hidrogjenit dhe vëmendjes globale

Vëmendje e turistëve perëndimor drejt Shqipërisë gradualisht po rritet. Por kjo nuk mjafton. Mobilizimi vendor për përmirësimin e shërbimeve në sektorin e turizmit është hapi i radhës i nevojshëm. Sektori i energjisë së gjelbër duhet të jetë në krye listës së përparësive sé bashku me turizmin. Prodhimi i Hidrogjenit të gjelbër nga uji (teknologjia e elektrolizës), së bashku me Hidrogjenin natyral,, janë  mundësia e dytë për të cilën Shqipëria duhet të fillojë të mobilizohet përmes bashkë-investimit me Perëndimin për tregun evropian.

 

Nga Skender Xhakaliu, Koblenz*

Ekonomia e Shqipërisë, një ndër më të pazhvilluarat në kontinentin Evropian, perspektivën e ka të hapur dhe ajo është në duart e saj.

Mundësitë që ajo të bëjë një hap të ri e të madh në një të ardhme të afërt në disa sektorë të industrisë janë të mëdha, pikërisht në momentin e përplasjeve të mëdha midis superfuqive botërore të dy blloqeve, vendeve të perëndimit dhe tandemit ruso-kinez, përkatësisht.

Turizmi

Vonesat e përmirësimit të gjendjes në sektorin e turizmit dhe standardizimit të tij me atë të vendeve evropiane, tashmë duket se janë kuptuar nga përgjegjësit në Shqipëri, dhe është duke ndodhur një vëmendjesim i klasës politike dhe të biznesit të këtij sektori, për investimet tejet të nevojshme që numri i vizitorëve të huaj nga rreth 10 milion që ishte në 2023 të rritet edhe më tej në 2024 dhe në vitet e ardhshme.

Shifrat e vitit të kaluar të numrit të turistëve nuk duhet që shkaktojnë vetëkënaqësi, por ato duhet që të jenë këndellje për përmirësimet që duhet të bëhen në infrastrukturën(at) në brigjet e detit të vendit, dhe atë në mënyrë të ekuilibruar nëpër krejt vendin, pra jo vetëm nga mesi i Shqipërisë e deri në jug, por po aq edhe nga mesi i Shqipërisë e deri në veri tek kufiri me Malin e Zi.

Turistët evropianë shprehen të kënaqur me bukuritë natyrore të bregdetit në Shqipëri, por jo edhe aq me cilësinë e shërbimeve.

Përqendrimi i menjëhershëm i masave duhet të jetë në cilësi të shërbimeve (hotelieri e ushqim – sektori HoReCa), për të ruajtur pra edhe rritur më shumë numrin e turistëve të huaj.

Pra, sektori i turizmit detar në Shqipëri e ka një moment tejet të mirë, por ai kërkon përkujdesje të shtuar tash dhe mobilizim të sektorit publik dhe atij privat për të bërë maksimumin e për ta shndërruar vendin në garues në cilësi të shërbimeve me vendet fqinje të rajonit të gjerë dhe vendeve të Bashkimit Evropian. Këtu pa lënë pas dore dhe rëndësinë e turizmit malor, kulturor e historik, mjaft të kërkuara në guidat e vizitorëve të huaj, por që edhe ato kanë mungesat e veta e nevojat e menjëhershme për përmirësim.

Energjia – Hidrogjeni

Sektori i energjisë është një aspekt me mundësi e jashtëzakonshme për Shqipërinë, dhe pikërisht në momentet kur vendet e zhvilluara ndodhet në mobilizim masiv në garën se kush më shumë do të jetë prodhues i energjisë së gjelbër.

Vendet e Bashkimit Evropian, po aq edhe SHBA-të dhe aleatët e tjerë të dy fuqive perëndimore, janë duke u mobilizuar tashmë edhe për prodhim Hidrogjeni të gjelbër po ashtu.

Bashkimi Evropian në dokumentin e parë të tij REpowerEU të vitit 2022, e ka futur Hidrogjenin e gjelbër në listën e planeve konkrete me burimet e tjera të energjisë së pastër, përkatësisht të energjisë së gjelbër, dhe tashmë fondet për investimet e nevojshme për prodhim të hidrogjenit të gjelbër po ndodhin. Madje Bashkimi Evropian e ka krijuar edhe një bankë të posaçme për Hidrogjenin, përkatësisht prodhim të tij me ndarjen e ujit (H20 ) në Hidrogjen (H2) dhe Oksigjen (O), pra për teknologjinë prodhuese dhe instalimet përcjellëse për transportim të tij deri tek industritë për përdorimin e tij.

Planet e Bashkimit Evropian për prodhim të hidrogjenit këtë vit janë freskuar edhe më shumë, nga sasia fillestare (20 milion ton në vit deri në vitin 2030, 10 milion prej tyre të prodhuar në vendet e Afrikës). Tash, synohet që deri në vitin 2040, të prodhohen deri në 35 milion ton hidrogjen në vit për tregun e BE-së.

Dhe pikërisht ndërlidhur me këto plane të BE-së, Shqipëria duhet që të kap momentin tash e jo më vonë për prodhim Hidrogjeni. Shqipëria ka mbi 400 km det i cili mund të shfrytëzohet për prodhim H2 të gjelbër.

Së fundi, pra këtë vit, hulumtimet thonë se në tokën e Shqipërisë, në minierat dhe në nëntokën Bulqizës, ka edhe rezerva të Hidrogjenit Natyror, sasia e rezervave të të cilit duhet ende saktësuar. Hulumtimet ende jo zyrtare thonë se Hidrogjen Natyror mund të ketë edhe në vende të tjera të Shqipërisë, përpos në Bulqizë.

Pra, Shqipëria ka dy të potencialet: detin dhe tokën për t’u bërë prodhues i hidrogjenit dhe prodhimeve të tjera që dalin nga vet hydrogjeni, e për të cilat kontinenti evropian, pra më së shumti BE, ka nevojë në kuadër të planeve për energji të gjelbër.

Deri më tash çështja e Hidrogjenit të gjelbër nuk është aktualizuar në opinion publik vendor në Shqipëri. Por kjo duhet që të ndodhë, dhe autoritetet shqiptare duhet që të mobilizohen, për të kërkuar bashkë-investitorë të huaj për prodhimin e Hidrogjenit të gjelbër nga uji, dhe të Hidrogjenit Natyror nga miniera e Bulqizës.

Meqë aktualisht Shqipëria nuk ka infrastrukturë të veten për përdorim vetjak të Hidrogjenit, ajo fillimisht mund të bëhet eksportuese  këtij burimi të ri të energjisë në vendet e BE-së, e më pastaj nga të hyrat e shitjes të krijojë fonde të mjaftueshme edhe për përdorim në tregun e brendshëm, përfshirë edhe në prodhim energjie elektrike, në mënyrë që përsëri edhe këtë prodhim të dytë ta përdorë për vete e të mos jetë e detyruar të shohë bursat dhe tregjet ndërkombëtare për blerje energjie kur kapacitetet prodhuese të hidrocentraleve vendore janë më të vogla.

Fuqizimi i sektorit të turizmit dhe prodhimi i Hidrogjenit, paralelisht me përmirësimet dhe rritjet e kapaciteteve të tjera prodhuese në sektorë të tjerë të industrisë, gradualisht do ta bënin Shqipërinë me një ekonomi shumë më të zhvilluar dhe garuese të fortë me ekonomitë konkurruese në Evropën Jug-Lindore.

E gjithë kjo do ta bënte një ‘Shqipëri të Re’, me fuqi blerëse të re të rritur të qytetarëve të saj, me gjendje ekonomike e sociale të stabilizuar e të fuqishme të tyre, e do ta bënte një Shqipëri të respektuar, të faktorizuar e të kërkuar nga Perëndimi.

Krejt çka duhet që kjo të ndodhë, është riorientimi i politikave ekonomike të Shqipërisë dhe mobilizimi i autoriteteve vendore në koordinim dhe bashkë-investim me aleatët perëndimorë sipas nevojave të tregut evropian, e ku energjia, përkatësisht burimet për prodhimet energjetike ndodhen në boshtin e krizës globale aktuale midis bllokut perëndimor në njërën anë dhe bllokut ruso-kinez në tjetrën anë.

Shqipëria e ka momentin TASH e jo më vonë.

*Autori është ish-Ambasador i Kosovës në Danimarkë dhe Gjermani. Aktualisht është anëtarë i Kryesisë së Dhomës së Biznesit të Diasporës

EFSA: Nevojitet strehim më i mirë për kafshët, për të përmirësuar mirëqenien e tyre

Lopët, rosat, patat dhe thëllëzat kanë nevojë për më shumë hapësirë dhe strehim të përmirësuar sipas rekomandimeve të mirëqenies së kafshëve të botuara në dy opinione të reja shkencore nga Autoriteti Evropian i Sigurisë Ushqimore (EFSA). Opinionet mbështesin rishikimin e vazhdueshëm të rregullave të Bashkimit Evropian për mirëqenien e kafshëve.

Lopët

Hapësira e mjaftueshme për të lëvizur dhe pushuar është një faktor i rëndësishëm në mirëqenien e lopëve qumështore. Dëshmitë shkencore tregojnë se lopët e lidhura përgjithmonë në stalla kanë dëmtuar mirëqenien dhe kjo praktikë duhet shmangur sipas EFSA-s. Çdo lopë duhet të ketë akses në një hapësirë totale të brendshme, duke përfshirë një zonë për t’u shtrirë prej të paktën 9 m2.

Rekomandime të tjera përfshijnë: dhënien e aksesit të lopëve qumështore në kullota; monitorim të rregullt, duke përdorur furça në të gjitha sistemet e strehimit të lirshëm (pra sistemet ku lopët nuk janë të lidhura) për të lejuar lopët të kryejnë sjellje natyrore të tilla si gërvishtjet dhe krehjen e trupit të tyre.

Rosat, patat dhe thëllëzat

Shkencëtarët e EFSA-s gjithashtu konsideruan rreziqet e mirëqenies për rosat, patat dhe thëllëzat. Ata vlerësuan sistemet për mbarështuesit, si dhe ato që përdoren për zogjtë për mish dhe për prodhimin e vezëve. EFSA identifikoi disa rreziqe që ndikojnë negativisht në mirëqenien e shpendëve dhe siguroi masa për parandalimin e tyre.

EFSA rekomandon shmangien e përdorimit të sistemeve si kafazë për rosat, patat dhe thëllëzat. EFSA rekomandon që zogjve t’u sigurohet më shumë hapësirë dhe rrethime me lartësi të mjaftueshme për të lejuar një person të hyjë në to për të kontrolluar kafshët. Rekomandime të tjera përfshijnë nevojën që: shpendët e ujit të kenë ujë për t’u larë ose për të zhytur kokën në të, materiale për të lejuar zogjtë të eksplorojnë dhe të ushqehen dhe mjediset e folesë për zogjtë që prodhojnë vezë.

Këshilla të bazuara në shkencë për të mbështetur ligjvënësit

Komisioni Evropian kërkoi disa opinione shkencore nga EFSA mbi mirëqenien e kafshëve, në kuadrin e strategjisë së saj nga ferma në tavolinë. EFSA ka publikuar tashmë vlerësimet mbi mirëqenien e derrave, broilers dhe pulave, viçave dhe kafshëve gjatë transportit. (EFSA)

Qendra Alert/Alert.al

Ndryshimet mes bebeve që ushqehen me qumësht gjiri dhe atyre me formulë

Të porsalindurit nuk janë të gjithë njësoj. Secili prej tyre do të ketë një temperament ndryshe që në momentet e para pas lindjes, por ndryshimet te fëmijët shkaktohen edhe nga mënyra e të ushqyerit.

Fëmijët që ushqehen me qumësht gjiri marrin më pak peshë dhe ushqehen më shpesh.

Keni ndjesinë se fëmija juaj që ushqehet me gji ka gjithmonë uri? Kjo ndodh për shkak se qumështi i nënës është më i lehtë dhe lehtësisht i tretshëm, duke qënë gjithashtu edhe më i absorbueshëm nga fëmija. Qumështi i formulës ka një përbërje të tillë që e bën atë më pak të tretshëm dhe për pasojë fëmija do të ndiejë më pak uri, duke shtuar gjithashtu edhe më shumë peshë. Kujdes! Pesha e madhe nuk duhet të ngatërrohet me shëndetin e mirë të fëmijës! Gjithashtu, fëmija e konsideron momentin e pirjes si një moment përkëdheljesh dhe për këtë arsye ai do të dojë të pijë më shpesh.

Fëmijët e ushqyer me gji kanë një sistem imunitar më të mirë.

Ai i jep fëmijës shumë antitrupa të cilat e mbrojnë nga infeksionet.

Nëse fëmija ushqehet me gji do të ketë një zhvillim më të mirë të aparatit tretës.
Ai do të vuajë gjithashtu më pak nga kolikat, konstipacioni si edhe refluksi. Gjë e cila ndodh jo vetëm për shkak të vetisë për t’u tretur më shpejt, por edhe për shkak se kontakti me trupin e nënës e bën fëmijën t’i kalojë me me lehtësi këto shqetësime.

Fëmijët që ushqehen me qumësht gjiri kanë një rrezik më të vogël për të shfaqur alergji ushqimore.
Kjo ndodh pikërisht për shkak të zhvillimit të mirë që ka marrë aparati tretës.

Qumështi i gjirit i bën fëmijët më inteligjentë.

Shumë studime kanë treguar se qumështi i gjirit ka një rol shumë të rëndësishëm në zhvillimin e trurit të fëmijës si edhe intelektit. Nuk duhet të harrojmë pa përmendur se diçka e tillë favorizohet edhe nga kontakti që fëmija ka me nënën ndërsa ushqehet me gji, moment i cili e bën atë të ndihet tepër i lumtur.

Qendra Alert/Alert.al

Ushqimet e duhura për rigjenerimin e qelizave

Trupi i njeriut ka aftësi të rigjenerojë veten pas një farë kohe, për shembull lëkura rigjenerohet për 30 ditë, ndërsa qelizat e kuqe të gjakut rigjenerohen për 4 muaj.

Studiuesit duke përdorur fuqinë rigjeneruese të trupit kanë zbuluar trajtime për një sërë sëmundjesh, si kanceri i gjakut dhe dëmtimet e kyçeve.

Procesi i inflamacionit që zhvillohet në trupin tonë nga një dëmtim ose sëmundje, shkatërron qelizat duke i bërë ato të paafta të përfundojnë procesin e rigjenerimit.

Ushqimet që luftojnë inflamacionin

Frutat e pyllit duke qenë të pasura me antioksidantë dhe vitamina, janë në gjendje të zvogëlojnë inflamacionin dhe të mbështesin procesin e riparimit të qelizave. Ato ndihmojnë gjithashtu në zvogëlimin e dhimbjeve të kyçeve dhe mbështesin funksionin e mëlçisë.

Salmoni dhe prodhimet e detit janë thelbësore për trupin tuaj pasi përmbajnë acide të shëndetshme yndyrore, të cilat luftojnë inflamacionin.

Ato gjithashtu mbështesin funksionin e trurit dhe zemrës, kështu që përfitimet do të jenë të shumta.

Brokoli është i pasur me substanca anti-inflamatore, të cilat përmirësojnë funksionin e mëlçisë dhe procesin e përgjithshëm rigjenerues në trup.

Në të njëjtën kohë, brokoli është një agjent i shkëlqyer detoksifikues.

Xhenxhefili frenon veprimin e elementeve dhjamore që nxisin inflamacionin, duke mbështetur procesin e rinovimit në mënyrë të natyrshme.

Arrat dhe farat janë të pasura me acide yndyrore dhe proteina. Ato mbështesin rigjenerimin e qelizave dhe mund t’ju ndihmojnë të humbisni peshë në të njëjtën kohë.

Arrat, bajamet, farat chia dhe farat e lirit janë të gjitha të shkëlqyera kundër inflamacionit dhe ju mund t’i përfshini ato lehtësisht në regjimin tuaj ushqimor.

Kërpudhat janë të pasura me polifone, të cilët mbrojnë qelizat e mëlçisë nga dëmtimi dhe luftojnë inflamacionin.

Qendra Alert/Alert.al

OBSH: Hiqni dorë nga zëvëndësuesit e sheqerit

Organizata Botërore e Shëndetësisë udhëzon për mospërdorim të zëvendësuesit të sheqerit nëse po përpiqeni të humbni peshë. OBSH tha se rishikimi i provave në dispozicion sugjeron se përdorimi i ëmbëlsuesve pa sheqer “nuk sjell ndonjë përfitim afatgjatë në reduktimin e yndyrës së trupit tek të rriturit ose fëmijët”.

“Zëvendësimi i sheqernave të lira me ëmbëlsues pa sheqer nuk i ndihmon njerëzit të kontrollojnë peshën e tyre afatgjatë,” tha Francesco Branca, drejtor i departamentit të ushqyerjes dhe sigurisë ushqimore në OBSH.

Ëmbëlsuesit pa sheqer shtohen në ushqim dhe pije për të zëvendësuar të gjithë ose një sasi nga sheqeri i pranishëm. Studimi nuk vlen për momentin për njerëzit me diabet, pasi ata nuk janë përfshirë në studim. Me fjalë të tjera, ashtu si shumë njerëz kanë mësuar të hanë dhe të gatuajnë pa kripë, njerëzit e tjerë mund të mësojnë të reduktojnë varësinë nga sheqernat e lira dhe ëmbëlsuesit joushqyes.

Për të shmangur sheqerin, nisni pak e nga pak të reduktoni sasinë e sheqerit në mënyrë që të “stërvisni” shijen. Më pas, konsumoni fruta nëse doni një shije të ëmbël. Pijeni kafenë ose çajin me pak ose aspak sheqer. Kafetë latte ose me shije mund të kenë po aq sheqer sa një kanaçe me pije me gaz. Ndërkohë, kini kujdes edhe nga sheqeri “i fshehtë”, që ndodhet te salcat e ndryshme apo buka.

Qendra Alert/Alert.al

Nëse dëshironi t’i mbani flokët me shkëlqim, provoni t’i eliminoni këto ushqime

Rënia e flokëve te njerëzit është një proces normal, pasi një person mesatar humbet rreth 50 deri në 100 qime në ditë. Mirëpo, nëse rënia e flokëve është më e theksuar, ajo mund të shkaktohet nga faktorë të ndryshëm, si: stresi, ushqimi i keq, gjenetika, çrregullimet hormonale dhe sëmundjet. Gjithashtu, trajtimi jo i duhur i flokëve, si ngjyrosja shumë e shpeshtë, drejtimi i tyre ose përdorimi i lidhjeve të forta të flokëve, mund të shkaktojë dëmtim dhe rënie të flokëve. Nëse keni vënë re se flokët po ju bien më shumë seç do të duhej, shkaku i mundshëm mund të gjendet në konsumimin e një lloji të caktuar ushqimi. Një studim japonez studioi ndikimin e konsumimit të ushqimit me përmbajtje të lartë yndyre në trup, me theks në rënien e madhe të flokëve. Ekspertët kanë dalë me të dhëna befasuese. Në fakt, eksperimenti u krye në dy grupe minjsh. Njërit grup iu dha ushqim standard, ndërsa tjetrit ushqim me përmbajtje më të lartë të yndyrës. Studiuesit supozuan se ata minj që hanin dietë me përqindje më të lartë të yndyrës do të humbnin më shumë flokë sesa grupi i parë që mori dietë me përqindje më të ulët yndyre. Ata kishin të drejtë. Në katër ditë, minjtë që hëngrën dietën më të lartë të yndyrës zhvilluan folikula pa qime. Gjithashtu u vu re se minjtë e moshuar janë më të prekur nga ky fenomen, Përfundimi është se njerëzit e moshuar që nuk kujdesen për dietën e tyre kanë më shumë gjasa të humbasin më shumë flokë.

Qendra Alert/Alert.al

Vetmia, si ndikon në mirëqënien e njeriut?

Vetmia ka nisur të konsiderohet nga ekspertët si një kërcënim për shëndetin tonë fizik. Megjithëse vetmia konsiderohej si një gjendje psikologjike, studimet po tregojnë ndikimin e saj të madh në mirëqenien e përgjithshme të një individi. Kohët e fundit, kirurgu i përgjithshëm amerikan Vivek H Murthy, në një këshillë shëndetësore, paralajmëroi se vetmia po bëhet një shkak serioz shqetësimi në Shtetet e Bashkuara. Ai u kërkoi amerikanëve të kalonin më shumë kohë me njëri-tjetrin, në një shoqëri gjithnjë e më të ndarë.

Vetmia mund të përkufizohet si një gjendje, ku nevoja e dikujt për lidhje të thellë njerëzore mbetet e paplotësuar. Është ndryshe nga të qenit vetëm. Një person gjithashtu mund të përjetojë vetminë midis miqve dhe të dashurve. Sipas studimeve, njerëzit që përjetojnë vetminë, kanë një rrezik të lartë për të zhvilluar depresion, ankth, sëmundje të zemrës, goditje në tru dhe çmenduri. Ata janë gjithashtu në një rrezik të shtuar të vdekjes së parakohshme. Sipas ekspertëve, vetmia ka ndikuar negativisht në shëndetin fizik dhe jetëgjatësinë. Gjithashtu, COVID-19 dhe bllokimet e mëvonshme kanë përkeqësuar efektet e vetmisë në popullatë.

Çfarë mund t’i bëjë vetmia trupit tuaj?

Kirurgu përmendi se vetmia është përshkallëzuar duke u bërë një kërcënim për shëndetin publik gjatë viteve. Sipas një studimi të cituar në këshillim, koha e kaluar me miqtë u ul me 20 orë në muaj që nga viti 2003. Koha e kaluar vetëm, u rrit me 24 orë në muaj në të njëjtën periudhë.

Sipas një media ndërkombëtare, ndjenjat e vetmisë kronike shoqërohen me një rrezik të shtuar të depresionit një vit më vonë. Vetmia është e lidhur me përgjigjen ndaj stresit. Ai nxit sistemin luftarak të trupit. Nëse vetmia është kronike, personi i prekur mund të qëndrojë në stres për një periudhë të gjatë. Kjo mund të shkaktojë më tej inflamacion që dihet se dëmton indet dhe enët e gjakut. Mund të rrisë më tej rrezikun e kushteve shëndetësore kronike si sëmundjet e zemrës.

Vetmia ndodh shpesh për shkak të mungesës së lidhjes kuptimplote, prandaj një person mund të jetë ende i vetmuar edhe nëse është në një grup të madh shoqëror.

Simptomat e vetmisë kronike

Vetmia kronike mund të ndikojë në shëndetin fizik të një personi. Nëse një person ka përjetuar vetminë për një periudhë të gjatë, ai mund të përjetojë disa nga shenjat e mëposhtme:

-Nuk kërkon ndihmë

-Ka nivele të ulura të energjisë

-E ka të pamundur për t’u përqendruar

-Ka një tendencë për t’u sëmurur shpesh

-Ka dhimbjet kronike

– Përjeton ankth dhe shqetësim

Qendra Alert/Alert.al

Frutat konsiderohet si një nga ushqimet më të shëndetshme në botë

Frutat konsiderohet si ushqime shumë  të shëndetshme. Ato janë kryesisht të ëmbla, me vlera ushqimore dhe kërkojnë shumë pak kohë për t’u përgatitur. Disa prej tyre konsiderohen si super ushqim dhe janë:

1 – Mollët: Mollët janë të pasura me fibra, vitaminë C dhe antioksidantë të shumtë. Shërbejnë si një ushqim i përsosur midis vakteve nëse ndiheni të uritur. Jo më kot, një mollë në ditë, mban doktorin larg!

2 – Avokadot: Avokadot janë ndryshe nga shumica e frutave sepse përmbajnë yndyrna të shëndetshme në vend të karbohidrateve. Janë të pasura me fibra, kalium dhe vitaminë C.

3 – Bananet: Bananet janë një nga ushqimet më të pasura në botë përsa i përket kaliumit. Gjithashtu përmbajnë vitaminë B6 dhe fibra.

4 – Boronicat: Boronicat janë të pasura me antioksidantë.

5 – Portokallet: Portokallet njihen për faktin që përmbajnë vitaminë C, por kanë edhe fibra dhe antioksidantë.

6 – Luleshtrydhet: Luleshtrydhet janë shumë ushqyese dhe kanë pak kalori. Gjithashtu përmbajnë vitaminë C, fibra dhe mangan.

Fruta të tjera të shëndetshme: Qershi, rrush, shegë, kivi, mango, pjepër, pjeshkë, dardhë, shalqi, ananas, mjedër dhe kumbulla.

Qendra Alert/Alert.al

Michelle Obama lançon një linjë pijesh të shëndetshme për fëmijët

Ish-Zonja e Parë Michelle Obama nuk e ka braktisur kurrë angazhimin e saj për përmirësimin e ushqyerjes së fëmijëve, e cila ndër vite në Shtëpinë e Bardhë ishte materializuar, ndër të tjera, në fushatën e edukimit të të ushqyerit dhe aktivitetit fizik të quajtur Let’s Move dhe në mbështetjen e rishikimit të standardeve për vaktet e shpërndara në shkollat publike. Në fillim të muajit maj paraqiti për publikun amerikan linjën e re të pijeve për fëmijë PLEZi, pa sheqerna të shtuara apo me shumë pak sheqer, me përbërës të tjerë me vlera të larta ushqyese si fibra, paketim i qëndrueshëm dhe veç të tjerash, një shije që duhet të jetë në gjendje të tërheqë fëmijët, duke i ndihmuar të braktisin pijet e sheqerosura dhe të gazuara.

Gjatë prezantimit, Obama theksoi se nëse doni ta ndryshoni botën, duhet ta bëni nga brenda, duke punuar në menaxhimin e kompanisë (PLEZi Nutrition) dhe nisjen e produkteve të reja. Tani për tani ka katër pije: Tropical Punch, Orange Smash, Sour Apple dhe Blueberry Blast dhe përmbajnë mesatarisht 75% më pak sheqer se ato që janë zakonisht të pranishme në 100% lëngje frutash. Përveç kësaj nuk ka kurrë sukrose ose shurup, ëmbëlsues natyral me zero kalori. Çdo lëng përmban 2 gramë fibra dhe 100 miligramë kalium. Përbërësit janë të dukshëm në çdo paketë duke lexuar një Kod QR. Një paketë prej katër shishesh) do të kushtojë pak më pak se 4 dollarë. Por, ambiciet e PLEZi Nutrition shkojnë edhe përtej komercializimit të produkteve të shëndetshme. Shpresa është në fakt të ndihmojë në përhapjen e një kulture e cila sensibilizon të rriturit, si prindërit dhe mësuesit, mbi rëndësinë e rritjes së fëmijëve me zakone të sakta të të ngrënit, duke shmangur ushqimet dhe pije plot sheqerna. (IlFattoAlimentare)

Qendra Alert/Alert.al

Letër e hapur Ministres së Bujqësisë, Znj.Frida Krifca dhe disa pyetje per rezultatet e Planit Kombëtar të Monitorimit të Mbetjeve

Znj.Ministre! Në një deklaratë të një dite më parë, ju, pra MBZHR kundështoi dhe përgenjeshtroi një deklaratë të një zyrtari të Koalicioni “Bashkë Fitojmë”, Z.Gjok Vuksani, i cili marrë shkas nga Emisioni ALERT, kishte bërë një deklaratë në kuadër të subjektit politik që përfaqëson.

Së pari, Z.Vuksani, për rastësi ishte i ftuar në ALERT si pedagog në UBT, si agronom, si njohës i bujqësisë dhe si ish-Drejtor i AZHBR dhe është e drejta e tij te bëjë deklarata teknike apo politike. Këtë të fundit, nuk e ka bërë në asnjë moment gjatë emisionit, pasi kam dashur të qëndroj jashtë dhe larg politikës, anshmërive politike, pavarësisht se herë cënohen e herë mbrohen iniciativa apo vendimmarrje politike.

Së dyti, nga deklarata e vartwsve tuaj, u vu re se nuk ishit dakord as me shifrat e publikuara gjatë emisionit, të cilat për hir të së vërtetës, ishin të frikshme në raport me sigurinë ushqimore dhe mbrojtjen e konsumatorëve. Gjithësesi, duket se nuk ishit dakord me shifrat e publikuara nga vetë dy institucionet tuaja të varësisë, ligjzbatuese, AKVMB dhe AKU, te cilave jua kishim kërkuar dhe u përgjigjen në mënyrë zyrtare.

Znj.Krifca! Përsa më sipër dhe referuar deklaratës tuaj të djeshme, kam disa pyetje për Ju, përgjigjet e të cilave mund t’i ktheni po me një deklaratë publike, ose në Emisionin ALERT, kur të keni deshirë dhe mundësi ju. E rëndësishme është që publiku, konsumatorët të kenë një përgjigje dhe informacionin e duhur (personalisht unë jam i qartë). Siç dhe ka gjatë të ndodhë, edhe mund të mos përgjigjeni fare, ne kemi të drejtë vetëm t’ju bëjmë pyetjet.

  1. A iu duken normale statistikat e mbetjeve të antibiotikëve në vezë dhe mjalt?
  2. A iu duken normale rezultatet e analizave të mbetjeve të pesticideve në fruta-perime?
  3. A është normale që në këto rezultate analizash të rezultojë edhe prezencë pesticidesh apo antibiotikë të ndaluar?
  4. A iu duket normale se për të gjitha sa më lart, por edhe për rastet kur qumështi rezulton me aflatoksinë, nuk ka asnjë masë konkrete as nga ana e institucioneve për gjurmueshmërinë dhe asnjë informacion për konsumatorët, asnjë komunikim risku?
  5. Në lidhje me alert-et nga RASFF që ju e përmendni, sa raste eksportesh keni monitoruar ju? Sepse plani i mbetjeve nuk është për eksportet!!! Apo është për eksportet dhe tregu vendas nuk monitorohet???!!! (Vetëm nga 1 prill 2023 deri më 10 prill, në portaline konsumatorit RASFF, janë 3 raste produktesh ushqimore që kanë rezultuar me probleme në BE)
  6. Po Shqipëria sa raste ka deklaruar në RASFF?
  7. A është mostruar ndonjë produkti importit?
  8. Cilat janë masat që janë marrë në të gjithë zinxhirin, nga të gjitha institucionet dhe cilat kanë qenë rezultatet për rastet e analizave jokonform (pozitive)?
  9. Gjatë deklaratës tuaj, përse nuk thatë një fjalë të vetme për impaktin e Fletores së Fermerit, e cila “festoon” dhe 1-vjetorin?
  10. Çfare ka përmirësuar Fletorja në lidhje me gjurmueshmërinë?
  11. Çfare i kontrollon AKU kësaj fletoreje dhe si është reflektuar ajo në Planin e Mbetjeve?
  12. Çdo rast jokonform është ndjekur bazuar në ligj nga strukturat përgjegjëse për të zbuluar hallkën e zinxhirit e cila ka nevojë të përmirësohetm, thoni ju në deklaratën tuaj, pa sqaruar se cilat kanë qenë masat dhe sa rastë janë zbuluar; këshillime, studime për përmirësim nga MBZHR etj.?
  13. Sa ton produkte jokonfom janë asgjësuar dhe çfarë produktesh ushqimore?
  14. Kur flisni për RASFF, sigurisht që produktet blegtorale mbeten jashtë, sepse ne nuk eksportojmë. Po situata e produkteve blegtorale si është? Aflatoksina, qelizat somatike, infeksionet, antibiotikët…???
  15. Në RASFF dalin edhe raste me infeksione Jovetëm me mbetje!
  16. Si në rastin e Planit të Monitorimit të Mbetjeve, ashtu dhe në Planet Vjetorë të Inspektimeve të AKU dhe AKVMB, si nuk ka asnjë rast komunikimi që X produkt, X fermë, prodhues apo importues, ka këto produkte në treg që të mos konsumohen?

Duke iu falenderuar për vëmendjen, konsumatorët presin përgjigjet tuaja.

Granit Sokolaj

Drejtor i Qendrës ALERT

Autor dhe moderator i Emisionit ALERT