Menu

Analizë

Pse nuk e grumbullon qeveria grurin e sivjetshëm?!

Nga Bislim AHMETAJ*

Dr. Bislim Ahmetaj

Ky titull shkrimi ngjet pak si komunist, megjithëse autori i këtij shkrimi jo vetëm që s’është i tillë, por dëshiron që kjo filozofi dhe bartësit e saj të ishin të kyçur nëpër muzeumet e arkeologjisë.
Por kriza globale, varfëria në rritje e bashkëvendasve të mi, rritja dramatike e çmimeve të produkteve të shportës, ku buka zë njërin prej zërave më të rëndësishëm të shpenzimeve të familjes shqiptare më ka shtërnguar të bëhem pak Kejsian në mendimet e mia si ekonomist, ku ndërhyrja e shtetit bëhet jo vetëm e nevojshme por e domosdoshme.
Sot jemi në kushtet kur kërkesa agregate e shpenzimeve të familjes , biznesit dhe shpenzimeve shtetërore është e kërcenuar jo thjeshtë nga rregullat e ekonomisë së tregut të lirë, por nga presioni i drejtëpërdrejtë i një lufte reale midis lindjes dhe perëndimit.
Por në këtë shkrim dua ti kthehem dhe të merrem vetëm me një produkt, me grurin, lëndën e parë të bukës, këtij produkti kaq të çmuar dhe jetik për shqiptarët.
Këtë vit prodhimi i grurit në vend sipas prognozave të Ministrisë së Bujqësisë do të jetë rreth 230 mijë tonë.
Sikur i gjithë ky prodhim hipotetik i fermerëve shqiptarë të grumbullohej nga shteti me çmimin e për-afërt të bursës (410 euro toni) do ti kushtonte shtetit rreth 10 milion euro.
Është i njohur fakti se më shumë se gjysma e këtij prodhimi përdoret nga prodhuesit, për konsum familjar, pasi e tillë është edhe struktura e fermave në Shqipëri, me parcela të fragmentuara që nisin nga 1 dynim dhe më të mëdhatë sosin me 4- 5 hektarë.
Kështu që shtetit shqiptar sigurimi i kësaj rezerve jetike në kushtet e krizës globale ushqimore, krizë kjo e paralajmëruar nga OBSH-ja dhe agjensitë e tjera ndërkomnëtare do ti kushtonte jo më shumë se 5 milion euro, aq sa përfiton një oligarg shqiptar në një ditë si favor nga banda qeveritare e çmimeve të karburanteve.
Nëqoftëse do ta ndërmerrte këtë nismë qeveria më së paku do të tregonte se është në mbështetje të drejtëpërdrejtë financiare për prodhuesin vendas, do të inkurajonte dhe stimulonte fermerët e tjerë për kultivimin e tokave djerrë në vitet e tjera bujqësore.
Do ti çlironte fermerët nga makthi i nxjerrjes së shpenzimeve të harxhuara, se dhe nga rritja e kostove për gjetjen e vendeve të ruajtjes së prodhimit të cilat shteti i ka me shumicë.
Në të njëjtën kohë shteti do të siguronte të paktën 50% të sasisë vjetore të konsumit të brendshëm të bukës.
Por (A) është kjo ide e imja në planet e qeverisë shqiptare si një instrument financiar, politik dhe strategjik në ndihmë të fermerëve, të sigurimit të rezervës së njërit prej produkteve jetike të familjeve shqiptare?
Unë as që e kam parë diku të shprehur, por as nuk e pres se do të ndodhë.
Pasi qeveria e udhëhequr prej Edi Ramës në këto 9 vite është dëshmuar qartazi që mision dhe qëllim të vetëm ka pasurimin e një grushti njerëzish, klientelë e saj.
Kjo qeveri është dëshmuar që përdor çdo skemë për të dekurajuar fermerin e thjeshtë shqiptarë, në mënyrë që ai të braktisë tokën e tij, fshatin e tij, vendin e tij.
Edi Rama i ka premtuar udhëheqësit të tij shpirtëror Xhorxh Sorosit, si edhe shefit të tij politik Aleksandër Vuçiçit që do ta “pastroj” Shqipërinë nga shqiptarët.
Edi Rama ka dëshmuar qoftë edhe me “Open Ballkan” që është shumë herë më i interesuar të shesë grurin e Vojvodinës në Shqipëri se sa atë të fermerëve të Muzeqesë, Korçës apo zonave të tjera që e prodhojnë këtë kulturë bujqësore jetike për jetën.
Gruri i sivjetshëm jam i sigurtë që s’do të blihet nga qeveria, gruri i këtij viti do të shitet nga fermerët tek grosistët në kosto apo nën të.
Por që kjo hsitori të mos përsëritet pafund duhet që fermerët, të parët, por edhe të gjithë ata që hanë bukë ta ndalin “yryshin” e kësaj qeverie antishqiptare.
Me 7/7 në orën 7 është një mundësi e art për ta çliruar vendin nga kjo bandë gangsterësh.
*Doktor i Shkencave Ekonomike.
Lektor në Universitetin “Aleksandër Moisiu” Durrës

Emërimet në administratë të “binjakëzimit” PD-PS

Nga Mirilda TILI

Në fillim të mujit tetor të vitit që lamë pas, kryeminsitri i vendit, Edi Rama, njoftoi ditën e zisë për energjinë elektirike dhe e faturoi vëshiresië në tregun ndëkmbëtar, dhe po në të njëjtën ditë, Partia Demokratike njoftoi planin me 7 pika për të dalë nga kriza. Që në ditën e parë u reflektua dakordësia mes PD dhe PS, për sa kohë që nga ana e opozitës, asnjëherë nuk është kërkuar shkaktari i krizës, por si të menaxhohej ajo.
Kjo dakordësi publike është manifestuar edhe në bashkëmenaxhimin e institucioneve kryesore të sektorit, ku familjarë të afërt të eksponentëve të rendësishëm të PD, kanë pozicion drejtues.
Në datën 11 shkurt 2022, Enti Rregullator i Energjisë, me firmën e kryterait Petrit Ahmeti, dhe me numër protokolli 182/3 është bërë njoftm fituesi për pranimin në shërbimin civili për shtetasin Denis Rushaj, si drejtor në drejtorinë Juridike dhe Zgjidhjes së Mosmarrëveshjeve.
Në dokument thuhet se Denis Rushaj është kandidat fitues me 95.8 pikë për pozicionin e drejtorit të Drejtorisë Juridike dhe Zgjidhjes së Mosmarrëveshjeve.


Denis Rushaj, është vellai i deputetit të Partisë Demokratike, Alfred Rushaj. Ky i fundit, i prezantuar edhe nga Basha si eksperti për energjinë brenda grupit të tij, kjo edhe për faktin se ka mbajtur disa pozicione ne sektorin e energjisë.
Alfred Rushaj është një emër i njohur për demokratët, i cili ka mbajtur poste të rëndësishme në qeverinë Berisha. Ai ka shërbyer si Zëvendës Ministër i Financave nga viti 2009 deri në vitin 2013 dhe si këshilltar juridik i Ministrit të Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjisë nga viti 2005 deri në vitin 2009.
Nga viti 1997 deri 2005 ka mbajtur disa pozicione menaxheriale dhe ekzekutive në Korporatën Elektroenergjetike Shqiptare (KESh), ka qenë Kryetari i Bordit Mbikëqyrës të OSSH , Anëtar i Bordit të Drejtorëve të OST, Anëtar i Bordit të Drejtues për Agjencinë e Burimeve Natyrore, por ka mbajtur edhe pozicione të rëndësishme drejtuese në kompani të mëdha që operojnë në Shqipëri.
Po kështu nga një kontroll në open data, Denis Rushaj rezulton të jetë edhe administrator dhe pronari i vetëm i shoqërisë me përgjegjësi të kufizuar BIG Machinery AL që nga data 22 shkurt I 2019-ës.

Armiku te porta: Sulmi Rusisë kundër Ukrainës dhe pasojat për sigurinë e Ballkanit Perëndimor

Nga Florion Metohu

Florian Metohu

Nuk ka asnjë dyshim që urdhri i Vladimir Putin, në 24 shkurt 2022, për të sulmuar Ukrainën, do të mbahet mend si një nga datat kryesore të shekullit të XXI që ndryshoi kornizën e rendit dhe sigurisë Botërore.

Pasojat e këtij veprimi, përveç humbjes së Ukrainës që tashmë është e sigurt, do të jenë afatgjata, jo vetëm për Perëndimin, por për të gjithë arenën ndërkombëtare. Një gjë është e sigurt. Trendi i viteve të fundit, ai i trimërimit të diktatorëve anë e mban botës, nuk mund të mohoet.

Politikat e sanksione ekonomike nuk janë më efikase për të parandaluar marrëzitë e këtyre individëve. Udhëheqësit perëndimor arsyetojnë, duke gabuar, sikur këta diktator janë të djeshëm ndaj mirëqënies së shtetasve të tyre. Kjo gjë do të ndodhte në një demokraci ku politikanët japin llogari përpara zgjedhësve të tyre por, jo në shtete ku nuk ekziston asnjë mjet kontrolli ndaj udhëheqësit.

Ndoshta kjo krizë do të sjellë dhe një ndryshim në të menduarin e Perëndimit dhe një nga zonat e fokusimit të aksionit euro-atlantik do jetë padyshim Ballkani Perëndimor.

Për të paktën një dekadë, kjo pjesë e kontinentit është neglizhuar nga Bashkimi Europian, duke vendosur kushte pas kushtesh për tu plotësuar nga shtetet e këtij rajoni me qëllim anëtarësimin. Por nuk duhet të harrojmë se vetë objektivi kryesor i projektit të bashkimit të vendeve europiane pas Luftës së Dytë Botërore, ishte eliminimi i konflikteve.

Sigurisht Ballkani Perëndimor ka probleme të mëdha me shtetin e së drejtës dhe korrupsionin. Të njejtën gjë mund të themi dhe për Bullgarinë dhe Rumaninë kur u anëtarësuan dhe në qoftëse do të zbatoheshin të njëjtat kritere si ato ndaj rajonit tonë, nuk do të ishin bërë pjesë e familjes europiane.

Anëtarësimi i tyre apo dhe i vendeve Balltike ishte mbi të gjitha një vendim gjeopolitik, për ti futur nën ombrellën mbrojtëse ekonomike, politike dhe ushtarake të NATOS-s dhe BE, pa të cilën edhe ato sot do të ishin të kërcënuara  nga revanshizmi i “Putin i Tmerrshmi”.

Ballkani Perëndimor gjendet në një udhëkryq dhe si një rajon ku influenca ruse ka qenë tradicionalisht e madhe, rrezikon të kthehet në një tjeter zonë e nxehtë për Perëndimin. Shenjat nuk janë aspak të mira. Serbia është kthyer në një qendër operacionale ruse nga ku koordinon aktivitetin e vet të influencës dhe destabilitetit për të gjithë rajonin. Kujtojme ketu tentativën për grusht  shteti në Mal të Zi, të organizuar nga operativ të shërbimeve sekrete ruse dhe serbe.

Vetë Serbia ka ndërmarrë një fushatë të madhe riarmatimi me anë të ndihmës së Moskës, duke ngritur shumë pikëpyetje të qëllimeve reale të Beogradit. Ndoshta një dritare e këtyre qëllimeve u pa disa muaj me parë me krizën e targave në kufirin me republikën e Kosovës, kur Beogradi dislokoi një numër të madh të ushtrisë. Një veprim ky që ngjan shumë me atë që Rusia bëri në kufirin ukrainas para se të sulmonte. Vetëm prania e forcave të NATO-s ndaloi një inkursion të mundshëm serb drejt territorit Kosovar.

Prania e këtyre forcave si në Kosovë ashtu edhe ne Bosnje Hercegovinë, i cili është një vend tjetër që do të rrezikohej të shpërbëhej, janë prova më e mirë që tregon se sa e rëndësishme është që Ballkani Perëndimor të futet plotësisht nën ombrellën mbrojtëse të Perëndimit.

Megjithëse duket cinike, duhet thënë që pushtimi i Ukrainës nga Rusia mund të sjelli zhvillime pozitive për sa i përket shanceve të integrimit të Ballkanit Perëndimir. Agresiviteti dhe revanshizmi i Putin do ndryshoj shumë llogaritë gjeopolitike, gjeostrategjike dhe gjeoekonomike të lidërve perëndimor, duke përfshirë edhe rajonin tonë. Këtë ndryshim do të kemi mundësi ta vërtetojmë në qershor të këtij viti kur të vendoset për hapjen e negociatave për integrimin e Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut.

Pas sulmit rus kemi hyrë zyrtarisht në një etapë të re të marrëdhënieve ndërkombëtare, ku do të mbizotëroj ligji i xhunglës, ligji i më të fortit. Kush ngelet jashtë i vetëm rrezikon të bëhet objekt i sulmeve predatore.

It’s a brave new World!

Prof. Dr. Kristaq Bërxholi: Kontrolli i salmonelave përmes “zinxhirit ushqimor” të shpendëve

Problemet e salmonelave mund të ndodhin në të gjithë segmentet e zinxhirit të të ushqyerit të shpendëve. Infeksioni mund të ndodhë gjatë prodhimit të materialeve (lëndës së parë) për ushqim. Me “Iniciativën FOOD SAFETY”, mund të mbështetet industria e shpendëve për të fituar betejën kundrejt salmonelave. Salmonela, është një nga shkaktarët më të rëndësishëm i sëmundjeve që kalojnë nëpërmjet ushqimit tek njerëzit në të gjithë botën dhe është shkaktar sinjifikativ i sëmundshmërisë, vdekshmërisë dhe humbjeve ekonomike. Vezët dhe mishi i shpendëve janë burimi kryesor i salmonelozave që shkaktohen nëpërmjet ushqimit në të gjithë botën. Në Komunitetin Europian kriteret mikrobiologjike për salmonelat janë përcaktuar shumë qartë në dokumente të ndryshme të EU dhe në rregullat për lëndën e parë ushqimore për prodhimin e ushqimit, përbërësit ushqimorë, ambientin, popullacionet e kafshëve, karkasat dhe mishi i freskët.

INISIATIVA E KEMIN FOOD SAFETY (FSI)

 

Për një kontroll efektiv të Salmonelave, nëpërmjet zinxhirit të plotë ushqimor, që nga prodhimi i ushqimit deri tek prodhimi i kafshëve të gjalla në nivelin e fermës, Kemin AgriFoods ofron një program komplet për klientët të emërtuar “Food Safety iniciative” (FSi). Ky program përfshin gjithë mbështetjen e nevojshme. Ai përfshin një trajtim të përshtatshëm të ingredientëve ushqimorë, të përzierjes përfundimtare, ambientit, ujit dhe popullacionit të kafshëve me produktet e Kemin të tillë Sal CURB® dhe FormaXOLTM në koncetrime të përshtatshme, i cili është mjaft efektiv në kontrollin e kontaminimit salmonelar nga Salmonella spp. dhe organizmat e tjerë patogenë. Veprimi parandalues i FSi fillon në nivelin e farave në tokë dhe korrjen e bimëve. Rëndësia e kontrollit të Salmonelave herët që në nivelin e korrjes së bimëve dhe dorëzimit tek të tjerët është vendimtare, përkundrejt praktikës aktuale që fokusohet vetëm në bluarjen e ushqimit. Krahas kësaj, hapa të tjerë të rëndësishëm të kontrollit, duhet të merren në nivelin e fermës. Pluhuri, bashkimi i ushqimeve, si dhe uji duhet të monitorohen, po kështu duhet te monitorohet dhe prevalenca e eliminimit të salmonelave në pleh. Një program efektiv mbështetës që përfshin analizat laboratorike, konsultën teknike, punët inxhinerike, do të sigurojë një zgjidhje të përshtatshme. Këto benefite janë të afrueshme të plota nga Kemin.

 

KONTROLLI NË USHQIM DHE UJË

Përpunimi i farave gjeneron shumë pluhur dhe nxehtësi. Prodhimi i nxehtësisë sidomos gjatë sezonit të dimrit formon kondensime. Pluhuri, nxehtësia dhe gjendja humide në bimët që përpunohen janë kushte të përshtatëshme jo vetëm për salmonelat për mbijetesën e tyre, por dhe për një shumëzim të shpejtë dhe të fuqishëm të tyre. Është kjo arsyeja që salmonelat mund të bëhen rezidente në bimet e vjela dhe që përpunohen, me pasojë infektimin e produktit final duke kontaminuar pluhurin gjatë fazave të ndryshme të procesit të prodhimit të produktit final. Farërat e ndryshme si soja, farat e lule diellit, bathët, mishi i peshkut, janë burime kryesore të kontaminimit të ushqimit nga salmonelat. Këto shkaktojnë kontaminimin e komponentëve të ushqimit nga salmonelat si dhe tek ushqimet të cilët kanë pësuar procesin e trajtimit me nxehtësi. Kontrolli i salmonelave përfshin ndërhyrjen për sigurimin e ujit të lirë nga salmonelat. Higjiena e ujit të pijshëm është shumë e rëndësishme si pjesë e programit total të bio-sigurisë në nivelin e fermës. Kualiteti i ujit të pijshëm është një faktor i rëndësishëm për të pasur një ushqim të pastër nga salmonelat. Studimet e bëra për një kohë të gjatë kanë demonstruar që metodat janë në dispozicion dhe me përdorimin e tyre në nivelin industrial sigurohet prodhimi i materialeve ushqimore të lira nga salmonelat. Aplikimi i Sal CURB për të eliminuar patogjenët bakterialë në ushqimin e kafshëve dhe në ujin që pinë kafshët, ka shumë vite që përdoret në praktikë me sukses thuajse në të gjithë botën.

 

KONTROLLI NE KAFSHË

Prezenca e salmonelave në popullacionet e shpendëve, konsiderohet si një faktor risku për prezencën e salmonelave në mish dhe vezë. Ka një lidhje shumë të mirë midis prevalencës së salmonelave tek broilerët/tufave të gjelave të detit dhe prevalenceës së karkasave të broilerëve të infektuar me salmonela. Niveli i ulët i tufave broiler/gjela deti të infektuara me salmonelë, do të përkthehet në një nivel të ulët të prevalencës së karkasave të infektuara me salmonelë. Në prodhimin e vezëve ka gjithashtu një lidhje lineare midis prevalencës së tufave dhe numrit të vezëve të infektuara me salmonella enteritidis. Trajtimi me anën e FormaXOL i gjelave të detit/ broiler/ pulave prodhuese, vlerësohet si një masë efektive për të ulur eliminimin dhe prevalencën e salmonelave në popullacionet e shpendëve për shkak se efekti përfitues i tij është në balancën e organizmave të zakonshëm në zorrët e shpendëve. Produkti mund të përdoret në programin përkatës në tufat me prevalencë të lartë dhe ose risk të infeksionit nga salmonelat. Ai në mënyrë graduale redukton përqindjen e tufave pozitive, në kuadrin e arritjes së një niveli të përshtatshëm. Mandej , bazuar në një program preventiv, me ndihmën e këtij produkti, mund të mbahet nën kontroll niveli i sigurisë. Ky efekt mbrojtës është shumë i suksesshëm, së pari nga reduktimi i pervalencës së lartë të infeksionit salmonelar në kushtet e niveleve të larta të riskut. Së dyti ai ka një veprim parandalues për të mbajtur një status të lirë nga salmonelat. AMBIENTI Kontaminimi persistent i ambientit ka treguar se është një faktor kryesor në infektimin e tufave të shpendëve. Të gjitha pajisjet që përdoren për transportin e materialeve bruto për përgatitjen e ushqimit si dhe të përbërësve të ushqimit duhet të jenë subjekt i aplikimit në mënyrë të rregullt të programeve të sanitizimit e të pastrimit duke siguruar në këtë mënyrë që ata të jenë të pastër gjithnjë. Disa studim kanë theksuar mundësinë e kondesimit në ingredientët, në kontenierët e mbajtjes së ushqimeve, të salmonelave, pasi aty krijohen kushte të përshtatëshme që mbështetin rritjen e salmonelave. Magazinat janë vëndet e përshtatëshme dhe atraktivë për shpendët e egër dhe rodentët dhe për këtë arsye është domosdoshmëri ndërmarja e aksioneve për parandalimin e kontaminimit të ushqimeve. Është shumë e rëndësishme që silloset duhet të pastrohen rregullisht gjithashtu dhe vëndet, magazinat ku mbahen ushqimet. Kërkimet për të parë prevalencën e salmonelave në zinxhirin ushqimore ka treguar se një nivel i lartë prevalence e salmonelave është parë në pluhurin, në zonën e përpunimit të ushqimit, si dhe në vëndet e para dhe pas trajtimit të ushqimeve me nxehtësi si dhe në brëndësi të sistemit të ftofjes gjatë prodhimit të peletave. Rikontaminimi i ushqimit nga bakteriet patogjenë të ushqimit nëpërmjet pastrimit dhe dezinfektimit josanitar të sipërfaqeve të pasijeve mund të parandalohet nëpërmjet përdorimit të pulverit Sal CURB të thatë, i cili mund të përdoret pa asnjë rrezik me Kemin Dusters në doza të rekomandueshme. Ambienti i fermës mund të rikontaminojë ushqimin, ujin dhe kafshet. Risku është i rritur në rastet e një pamjaftueshmërie të pastrimit dhe dezinfektimit të silloseve, paisjeve dhe sistemit të të ushqyerit. Për këtë arsye është e domosdoshme që të aplikohet një program bio-sigurie i cili merret me shumë rreziqe. Këto rreziqe përfshijnë: njerzit dhe vizitorët, pasijet, shpendët e egra dhe të egrat në përgjithësi, parazitët, insektet, materialet shtresore, uji, mënyra e të ushqyerit, ushqimi, pluhuri, sipërfaqet, perimetri i dritareve dhe i dyerve. THERJA Procesi i therjes, ka një impakt të veçantë, në riskun e kontaminimit të karkasave. Salmonelat mund të transferohen tek karkasat gjatë therjes nga tre burime kryesore, por më i rëndësishmi është banja ku futen zogjtë e therur. Burimi tjetër është kontaminimi nëpërmjet shpendëve që vijnë nga një banjë e kontaminuar dhe nga një banjë e pa kontaminuar(kontaminimi i kryqëzuar). Kategoria e tretë e kontaminimit shkaktohet nga vendosja e një popullacioni të salmonelave në vendet e lidhura me pajisjet e procesit të përpunimit, ambientit dhe riciklimit të furnizuesve të ujit. Në këtë rast, origjina e futjes së kontaminimit nga zogjtë e infektuar mund të ketë ndodhur muaj ose vite më parë, por kanë persistuar atje si pasojë e një procesi jo të mjaftueshëm të dezinfektimit fillestar. Këto lloj kontaminimesh janë të vështira për tu eliminuar. Procedurat higjienike efektive të therjes dhe ndërhyrjet e tjera duhet të mbajnë në mënd se salmonelat rriten dhe në ambientet e thertoreve.

SALMONELOZAT TEK NJERZIT

Salmonelozat mund të luhaten nga gastroenterite të lehta deri në të rënda dhe në disa njerëz deri në një sëmundje invazive, e cila mund të jetë fatale. Nga infeksioni salmonelar mund të ketë dhe pasoja për një kohë të gjatë, të tilla si artrite reaktive. Në 27 vendet e EU ka jo më pak se 1 milionë dhe ndoshta me tepër se 1.5 milionë raste të salmonelozës klinike në vit. Salmonelat shkaktojnë një kosto të sëmundjes midis 2-3 bilione euro për vit në EU. Aspekti më i rëndësishëm i shëndetit publik i përhapjes së salmonelave është nëpërmjet vezëve të kontaminuara. Shtrirja më e madhe e shpërthimeve të salmonelave që raportohet të ketë rezultate me vdekje, gjithashtu i atribuohet salmonelave nga vezët. Në Eu dy janë serovarët që konsiderohen si një rrezik sinjifikativ i shëndetit publik; Salmonela enteritidis dhe Salmonela typhimurium. Së bashku ato përbëjnë thuajse 80% të gjithë izolateve tek njerëzit, ku S. enteritidis është më e rëndësishmja. Serovarët e tjerë nuk i kalojnë 1%.

Nga Prof. Kristaq Bërxholi

Qendra Alert/Alert.al

A janë ushqimet ‘bio’ më të mira sesa ushqimet e zakonshme?

Termi “organik” është më i popullarizuar në SHBA dhe termi “BIO” është ndoshta  më i njohur për europianët. Etiketa “organike” është e rregulluar ligjërisht dhe duhet të plotësohen kushtet për të marrë këtë term. Në SHBA, kjo do të thotë që të lashtat rriten pa prezencën e OMGJ-ve, pa prezencën e pesticideve sintetike ose plehrave të bazuara në naftën ose mbetjet e ujërave të zeza. Në rastin e kafshëve që mbahen për mish dhe produktet e tyre, bujqësia organike duhet të përmbajë ushqim organik dhe të lejojë kafshët të lëvizin jashtë. Përveç kësaj, atyre nuk duhet t’u jepen hormone të rritjes, antibiotikë dhe nënprodukte shtazore.

Fermerët nuk mund t’i etiketojnë në mënyrë arbitrare produktet e tyre “organike” vetëm sepse kujdesen për të korrat dhe kafshët me dashuri. Në Shtetet e Bashkuara, nëse një produkt ushqimor ose pije etiketohet si “organik”, kjo do të thotë që produkti është rritur, prodhuar, inspektuar dhe certifikuar të jetë në përputhje me standardet organike të Programit Kombëtar Organik (NOP), një program i Departamentit Amerikan të Bujqësisë (USDA). Produktet duhet të plotësojnë standardet e këtij programi, të cilat përfshijnë pesticidet, plehrat, bioinxhinierinë dhe rrezatimin, antibiotikët dhe hormonet e rritjes, si dhe praktikat e qëndrueshme. Ekzistojnë tre nivele të produkteve organike në Shtetet e Bashkuara:

  • 100% Organike: 100% e përbërësve janë organikë, përpunimi është 100% organik.
  • Organike: 95% ose më shumë e përbërësve janë organikë, disa aditivë bapo shtesa kimike të miratuar nga autoritetet mund të përdoren në përpunim.
  • Përgatitur pjesërisht me disa përbërës organikë: Disa përbërës janë organikë. Kjo deklaratë etikete nuk është një deklaratë standarde e etiketimit të autoriteteve dhe nuk mund të përdoret jashtë Panelit të Përbërësve në etiketë. Sidoqoftë, mund të bëhet nëse një agjent certifikues i miratuar nga USDA ka verifikuar pretendimin se disa përbërës janë organikë.

Në të vertetë, autoritetet nuk japin “vulën” organike për asgjë, dhe nuk është e mjaftueshme që të mos përdorni pleh sintetik për perime, ose që lopët të mbahen “jashtë” në ajër të pastër. Rregulloret gjithashtu mbulojnë kontrollin e dëmtuesve dhe barërave të këqija ose cilësinë e tokës. Sa i përket tokës, nuk mund ta konsideroni atë “të virgjër” nga dita në ditë dhe ta shpallni atë të përshtatshme për kulturat organike. Duhet të merrni një vulë vetëm nëse substancat e ndaluara nuk janë përdorur në tokë 3 vjet para grumbullimit. Në rastin e mishit organik, kushtet e jetesës së kafshës duhet të përshtaten me sjelljen e tyre natyrore. ‘Viçi organik’ është nga gjedhët që kanë pasur mundësinë të kullosin në kullota dhe t’i ushqejnë ato me ushqime organike pa hormone dhe antibiotikë.

Ushqimi organik në BE

Ashtu si në SHBA-të, Bashkimi Evropian ka rregulla dhe etiketa për ushqimin organik. Sipas përcaktimit zyrtar të BE -së, prodhimi organik nënkupton një sistem të qëndrueshëm bujqësor që respekton mjedisin dhe mirëqenien e kafshëve, por gjithashtu përfshin të gjitha fazat e tjera të zinxhirit të furnizimit me ushqim.

Standardet e ushqimit organik nuk kanë të bëjnë vetëm me perimet, frutat ose kafshët dhe produktet e tyre. Rregulla specifike zbatohen gjithashtu për maja, akuakulturë dhe verë. Në fakt, rregullorja mbulon edhe vjeljen e bimëve të egra, me kusht që të respektohen kushtet natyrore. Vetëm kafshët e egra dhe peshkimi nuk përfshihen në prodhimin organik. Kjo do të thotë që ju mund të keni verë organike, krap organik ose maja organike, por “kafshët” nga pyjet nuk mund të përfshihen në këtë klasifikim.

Ka shumë rregulla dhe kushte që kërkon BE për ushqimin organik, dhe mund të përmendim për shembull:

  • ndalimi i organizmave të modifikuar gjenetikisht (OMGJ);
  • ndalimi i plehrave minerale të azotit;
  • blegtori në ajër të pastër;
  • kufizime të rrepta në përdorimin e antibiotikëve te kafshët;
  • kufizimi i plehrave, pesticideve dhe herbicideve;
  • parandalimi i riprodhimit të tepërt të kafshëve;
  • përdorimi i ushqimit organik.

Një logo uniforme vlen edhe për të gjitha produktet ushqimore organike të paketuara që janë prodhuar në territorin e vendeve të BE -së dhe plotësojnë standardet përkatëse. Mund ta keni vënë re, tregon një gjethe yjesh në një sfond të gjelbër. Ky etiketim është i detyrueshëm për të gjitha ushqimet organike në BE nga 1.7.2012. Logoja u prezantua më 1 korrik 2010, por duhet pak kohë për të kaluar në një lloj të ri të shënimit dhe nuk është e mundur ta ndryshoni atë nga dita në ditë. Për të shmangur humbjen e paketimit të krijuar tashmë pa etiketim, është vendosur një periudhë 2-vjeçare në mënyrë që të përshtatet me ndryshimin.

A është “bio” dhe “organike” e njëjtë?

Mund të keni vënë re se në BE, ushqimi organik shpesh quhet “bio” në vend të “organik”. Nuk është gjë e keqe të shpjegosh nëse është cilësia e saktë ekuivalente apo e vlerësuar ndryshe e ushqimit. Prodhimi organik është i njohur tashmë në BE ose SHBA, në thjeshtësi mund të themi se është një prodhim miqësor në lidhje me natyrën, kafshët dhe njeriun. Shprehjet si “bio”, “organike” ose “eko” janë përcaktime për produktet organike. E vërteta është se etiketa ndryshon sipas vendit në të cilin jetoni. Vendet që flasin anglisht përdorin termin “organik”, ndërsa në vendet që përdorin degët gjermane ose latine të gjuhëve, mbizotëron varianti “bio / biologjik”. SHBA ka certifikatat dhe produktet e saj në BE, të cilat gjithashtu duhet të jenë në përputhje me Rregulloren e BE -së për Bujqësinë Organike.

Ushqimi organik kohët e fundit është bërë popullor, dhe përdorimi i kimikateve të ndryshme në mbarështim ose kultivim ka filluar që të fajësohet për një sërë sëmundjesh tek njerëzit.  Shumë të moshuar që jetojnë në fshatra do t’ju thonë se të gjithë ushqimet e tyre janë organike, sepse nuk përdorin aq shumë kimikate. Nuk dihet nëse kjo gjë mund të quhet si diçka e vërtetë, sepse plehrat kimike dhe pesticidet janë përdorur prej vitesh jo vetëm nga prodhuesit e mëdhenj, por edhe nga fermerët që e vegjël. Sipas ekspertëve, të gjitha ushqimet ishin organike para zhvillimit të plehrave azotikë në fillim të shekullit të 20 -të. Në Gjermani, bujqësia organike u prezantua që në vitet 1920, dhe sigurisht në vende të tjera shumë para vitit 2000. Rregullimi zyrtar i prodhimit “organik” në BE filloi në 1991 dhe në 1999 rregullat u shtrinë në prodhimin e kafshëve. Paraardhësit tanë e konsideruan të zakonshme fekondimin e fushave me “burime biologjike” dhe lopët ose pulat kishin më shumë hapësirë. Për shembull, është e mundur që shumë fermerë të moshuar që refuzojnë substancat sintetike në prodhim të jenë “prodhues-bio” pa e ditur fare këtë gjë.

Ushqimet organike kanë shumë përfitime, dhe përveç atyre të përmendura, do të gjeni të tjera, por këto i konsideruam si vendimtare. Sidoqoftë, përveç përfitimeve, gjithashtu është e rëndësishme të prezantojmë disavantazhet:

  • Ushqimi organik është më i shtrenjtë – prodhimi i produkteve organike kërkon ndjekjen e disa udhëzimeve, që logjikisht do të thotë se mund të rrisin kostot e prodhimit. Fermerët mund të përdorin një sërë praktikash standarte që përmirësojnë prodhimin dhe kostot. Këto përfshijnë herbicide të ndryshme ose pesticide që nuk lejohen nga prodhuesit organikë.
  • Përmbajtja e njëjtë e lëndëve ushqyese – ndër përparësitë që përmenden për produktet organike është fakti që mund të kenë një përmbajtje më të mirë të lëndëve ushqyese, por disa studime kanë konfirmuar se kjo mund të mos jetë e vërtetë. Nga këndvështrimi ynë, duket se dallimet ndodhin vetëm në raste të caktuara. Prandaj është e drejtë të përmendim të dy anët e pikëpamjes.
  • Prishet më shpejt – qëllimi i lëndëve kimike ruajtëse është të sigurojë freskinë e produkteve për një periudhë më të gjatë kohore. Meqenëse konservuesit nuk lejohen në rastin e produkteve organike, mos u habitni që frutat nga tregu “organik” do të prishen më shpejt.

Mund të thoni që produktet organike janë të shtrenjta dhe përbëjnë vetëm një pjesë shumë të vogël të tregut. E vërteta është se ky treg po rritet vazhdimisht. Shitjet e produkteve organike u rritën me 47.7% midis 2012 dhe 2016 dhe në vitin 2016 arritën në 30.7 miliardë euro. Pyes veten se cili vend konsumon ushqimin më organik? Statistikat e shitjeve me pakicë për vitin 2016 tregojnë sa vijon:

SHBA – 38.9 miliardë dollarë

BE – 30.7 miliardë

Gjermania – 9.5 miliardë dollarë

Kina – 5.9 miliardë

Burimi:

https://gymbeam.com/blog/are-organic-and-bio-foods-really-better-than-regular-foods/

Qendra Alert

alert.al 

Pulat greke me rezistencën më të lartë ndaj antibiotikëve në vendet e BE

Autoriteti Europian për Sigurinë Ushqimore (EFSA) ka publikuar raportin për rezistencën ndaj antibiotikëve të shpendëve, studim i cili ka përfshirë 66 vende të ndryshme të botës në tre kontinente (Azi, Afrikë dhe Evropë). Në shkallë botërore, vendet aziatike janë ato që kanë rezistencën më të lartë ndaj antibiotikëve, ndërsa përsa i përket vendeve të Bashkimit Europian, ndonëse ato kanë në përgjithësi një rezistencë të ulët, Greqia është ajo që e ka rezistencën më të lartë të antibiotikëve te pulat. Mendohet se kjo vjen si pasojë e përdorimit të ekzagjeruar të antibiotikëve nëpër pulari.

Ndër bakteret më rezistente ndaj antibiotikëve kanë rezultuar: E.Coli, Enterococcus faecalis dhe E.cecorum.

Një përjashtim ishte sistemi francez i vëzhgimit Resapath (2020) që raportonte të dhëna për shpendët e pularive të grupuar në pula të bardha dhe të kuqe. Ky raport francez tregoi se proporcionet e rezistencës për E.coli ishin të ngjashme në dy sistemet e prodhimit, por pak më të larta tek pulat e bardha. Dallimet më të theksuara ishin për tetraciklinën (44% për pulat e badha  kundrejt 29% për pulat e kuqe) dhe sulfonamide-trimethoprim (25% për pulat e bardha kundrejt 10% për pulat e kuqe).

Një përjashtim tjetër ishte Gjermania dhe sistemi i tyre i mbikqyrjes Germ-Vet (2020) duke raportuar të njëjtën tendencë të përgjithshme të niveleve më të larta të rezistencës në E.coli tek pulat e bardha. Dallimet më të theksuara u vunë re për ampicilinën (30.6% për pulat e bardha kundrejt 14.8% për pulat e kuqe) dhe tetraciklinë (27.6% për pulat e bardha kundrejt 13.5% për pulat e kuqe).

Një mënyrë tjetër për të analizuar të dhënat është vlerësimi i tendencave gjeografike. Gjatë vlerësimit të të dhënave nga kontinentet më të përfaqësuara në grupin e të dhënave (Azi, Afrikë dhe Evropë), tendenca është e njëjtë për pothuajse të gjithë antibiotikët; me Azinë që kanë përqindjet mesatare më të larta të rezistencës të ndjekur nga Afrika dhe Evropa. Përjashtimet e vetme janë për tetraciklinat dhe spektinomicinën për të cilat proporcionet mesatare të rezistencës ishin më të larta në Afrikë sesa në Azi.

Duke studiuar nga afër antibiotikun enrofloxacin, ilaçi i vetëm për të cilin ekziston një disekuilibër specifik për shpendët, vendet e BE-së dallohen për nivelet më të ulëta të rezistencës mesatare. Nga viti 2005 ky antibiotik është ndaluar që të përdoret në pulari, por përqindja e tij e lartë në Europë (rezistenca 58.7%) u raportua tek pulat e bardha në Greqi (Koutsianos et al., 2020). Autorët nuk paraqesin asnjë shpjegim specifik për këtë gjetje, përveçse nivelet e përgjithshme të larta të rezistencës së studimit për disa ilaçe dukej se pasqyronin një konsum relativisht të lartë të antibiotikëve në Greqi në krahasim me vende të tjera europiane.

Enrofloxacin është një ilaç modern antibakterial me origjinë europiane për injeksionin nën lëkurë ose gëlltitjen me gojë nga kafshët e sëmura. Në përbërjen e saj antimikrobike “Enrofloxacin” ka atome fluori, por ky ilaç është ndaluar që të përdoret në pulari duket filluar që nga viti 2005 për shkak të rezistencës së lartë që shkakton tek kampilo-bakteret.

Burimi: EFSA Animals 

Qendra Alert

alert.al

Bosët e supermarketeve paralajmërojnë: Gjatë Krishtlindjeve do të ketë mungesa në ushqime

Prej disa muajsh kompanitë ndërkombëtare europiane të ushqimit po përjetojnë një krizë të furnizimeve si pasojë e mungesës së shoferëve të kamionëve për shkak të certifikimeve të shtuara ndaj Covid -19.

Mungesat në furnizime kanë bërë që të ketë mungesa në ushqime të kompanive të mëdha të tilla si McDonald, Nandos si dhe KFC, disa marka prej të cilave edhe janë mbyllur.

Gjatë ditës së djeshme rrjeti i restoranteve fastfood McDonald paralajmëroi që ka mungesa të milkshake-ve për rreth 1000 restorante të saj.

Gjithashtu mediat britanike kanë njoftuar që edhe rrjeti i restoranteve Nandos ishte detyruar të mbyllte rreth 50 degë për shkak të mungesës së mishit të pulës.

Bosët e supermarketeve në një intervistë për BBC po ashtu kanë pohuar të njëjtën gjë duke thënë që zakonisht furnizimet për Krishtlindje i bëjnë gjatë muajit shtator dhe këtë vit po hasin në problematika të ndryshme.

Ata janë shprehur që mungesat e shoferëve të kamionëve po ndikojnë furnizimet në supermarket dhe po sjellin mungesa në raftet e tyre.

Bosi i supermarketit Co-op, Steve Murrels, gjithashtu ka shtuar që kjo është kriza më e madhe që kanë pësuar ndonjëherë, dhe që supermarketet po reduktojnë sasinë e produkteve për shkak të këtyre problemeve. ‘Nëse më parë kishim tre lloje të ndryshme luleshtrydhesh, tani kemi vetëm një seri prej tyre’.

Produktet që kanë mungesa më të mëdha janë uji me shishe, frutat e freskëta si dhe perimet.

Burimi: BBC

Qendra Alert

alert.al

Njerëz të ndryshëm, fate të ngjashme

Nga Bislim Ahmetaj

Unë jam një njeri që e dua dhe e çmoj fort natyrën dhe njerëzit sidomos të vendit tim.

Kjo më bën të mos resht së eksploruari natyrën dhe njerëzit.

Të udhëtosh është të fitosh eksperienca, ndërsa të takosh njerëz është ti shtosh shpirtit thesare.

Dje pasdite kur po ktheheshim nga Pogradeci e hodha në diskutim brenda familjes time të vogël se ku mund ta hamë drekën, përjashto mundësitë që të japin dy anët e rrugës nacionale.

Endi ishte rast i përjashtimit tim dhe u skualifikua pa vërtetim , Vetimi si oportunist që është tha ku të doni.

Ajrisi tha që donte të kthehej sa më parë në shtëpi, ndërsa nana e tyre Mimoza, bashkëudhëtarja ime e jetës këtu e 30 vite, tha që dua të shkojmë në Gjinar.

I kishin mbetur në mendje përshkrimet që i kisha bërë unë një udhëtimi në atë vend me miqtë e mi të letrave.

U tha u ba, gruaja vendos në shpi, kot mburremi ne burrat.

Deri sa mbërritëm në fshat pati vetëm ankesa ndaj Mozës, aty e mbrapa deri sa kthyem në Tiranë veç lavdrime për vendimmarrjen e saj.

Por unë s’dua të ndalem hiç te gastronomia, shërbimi, çmimi simbolik i drekës, ajri i pastër dhe klima e freskët që afron ky atraksion i njohur në tregun turistik të Shqipërisë.

Diçka tjetër më shtyu të hedh disa mbresa nga kjo vizitë në fshatin Gjinar dhe ajo diçka ishte pikërisht njeriu.

Ai njeriu që po e humbim, ai njeriu që ka nevoj për një fjalë të mirë, për një përshendetje me dorë.

Ai njeriu që e gjen cep e në cep të Shqipërisë .

***

Unë si poet e shkrimtar flas dhe ju afrohem njerëzve edhe pa i njohur fare.

I pyes për shëndetin, për familjen, për jetën që bëjnë.

Kryesisht këtë e bëj me njerëzit e moshës së tretë por edhe me të rinjtë.

Kam vënë re se ata jo vetëm nuk bezdisen, por përkundrazi ndihen mirë dhe të vlerësuar.

Mosha e mesme burra dhe gra kam konstatuar që janë ma pordhacë , gjasme s’kanë kohë për të humbur edhe pse shumicën e kohës e harxhojnë pa asnjë efektivitet.

***

Pas drekës në Bujtinën “Andrra” u ulëm në qëndër të fshatit në njërën prej dy a tri bar-kafeve që gjendën aty .

Në qoshen e majtë të verandës ishin dy vajza të reja nën shoqërinë e kamarjerit simpatik.

Në qoshen tjetër qe ulur e vetme një grua në moshë, veshur me të zeza , me tipare të skalitura që tregonin që kishte qënë një grua të hijshme, veç kësaj me përsonalitet të fortë dhe krenare.

Sapo hodha nja dy a tri romuze tek tavolina e të rinjëve, shkova tek tavolina e zonjës së moshuar.

E nisa shtruar bisedën me të.

Historia e saj më bëri të qaj.

Burri e kishte lënë para shumë vitesh, e vetme ja kish dalë të rriste dy djemtë e tyre.

Ata, djemtë si shumica e të rinjëve kishin vite që jetonin në Itali, por më e keqja njëri prej tyre kishte vdekur në një aksident automobilistik tragjik pa i mbushur të 30-at.

“Ma ka lënë një djalë të paktën, prapë kam dy djem, djalin e vogël dhe nipin, djalin e djalit.”

Ndërsa sytë e mi pas syzeve u lagën, asaj i rrodhën dy lotë kristal që i fshiu pa i ra poshtë mollëzave…

Me zor e qerasa me një fanta.

E pranoj dhe më uroj me zemër në dorë për ato pak minuta që i kushtova.

“Jetoj mirë, s’më mungon asgjë, po na griu vetmia more bir.

Dalë e rri në këtë kafe, e cila pas pak mbushet plot me pleq e plaka.

Flasim për fëmijët, për nipër e për mbesa. Po nata nuk shtyhet, është e gjatë ferr.”

I mora leje të bëja një foto me të dhe i tregova që do ta nxjerr në rrjetet sociale ndoshta edhe në ndonjë gazetë .

“Nxire ku të duash mor bir, ta ruajtë perëndia kokën dhe familjen….”

***

Bisedën me zonjën fisnike nga Gjinari e ndoqën e gjithë familja ime që ishte vetëm një tavolinë larg.

Ashtu të prekur u nisëm të zbrisnim drejt Elbasanit.

Nja tre- katërqind metra më poshtë pashë një dardhë plot me kokrra që skuqnin nga pjekja.

U ndalëm, dolëm nga makina të gjithë.

Në rruginën që të nxirte në rrugën e asfaltuar po ngjitej një plak shumë i moshuar.

Ecte me hapa të lehtë, dhe tepër ngadalë duke u mbajtur në një shkop të sajuar.

E përshendeta nga larg, mu përgjigj me një zë burri që tregonte jo vetëm vëndosmëri por edhe dinjitet.

Pasi u afruam ja dhamë dorën njëri tjetrit sikur të ishim të njohur të vjetër.

Fjala e dytë që më tha ishte “Hajdeni shkojmë nga shpia, merri të gjithë familjen.”

I thashë që jemi për rrugë por ndalëm se pashë dardhën poshtë rrugës.

“Shko e merr sa të duash, por kujdes mos biesh e vritesh.”

I kishte kaluar të 90-at, dhe i tregonte, ishte i lëshuar, tërhiqej thuajse zvarrë për të mos zënë krevatin.

“Po u shtriva në krevat varri më çon prej tij, plaka më ka lënë tash 10 vite.

Siç duket se paskam dashur aq sa duhej dhe tani po e vuaj dënimin e saj.

Kam gjashtë djem të gjithë të martuar e me fëmijë.

Që të gjashtë bashkë me familjet e tyre jetojnë jashtë Shqipërisë nga Greqia në Amerikë.

Në verë vinë thuajse të gjithë, tani e kam shtëpinë plot.

Ndaj të thashë hajdeni në shpi se ka kush jua bënë kafenë, ka kush ju nxjerr rakinë dhe mezen.

Më kanë lutur djemtë t’ju shkoj nga pas, e kam provuar, por unë këtu kam lindur dhe këtu dua të vdes- vazhdonte e fliste gjithë mburrje plaku i urtë.”

Me burrin në moshë të thyer që nisi të më tregonte se ishte dikushi as qamë, as u jargavitëm por u ndamë si burrat e maleve duke u përqafuar me prekje krye për krye dy a tri herë…

***

Duke u larguar nga ato male dhe duke më rënduar mendimi që Shqipëria mund të jetë azili më i madh në botë për numër popullsie, gjithashtu më i paorganizuari në rruazin tokësor.

Rreth shtatëqind mijë pensionist jetojnë shumica e tyre sa nga krenaria, aq nga pamundësia të vetmuar nëpër shtëpitë që jua kanë ndërtuar në më të shumtën e rasteve fëmijët emigrant.

Ata fëmijë që i ka “përzënë” atdheu i tyre ndër më të beguarit në planet.

Herë me dëshirën e tyre dhe shumicën e herëve nga politikat e mbrapshta të qeverive antishqiptare që nuk vinë në pushtet përmes votës, por përmes dallavereve ballkanike, parave të drogës dhe korrupsionit.

Mosha e tretë kjo plagë e dhimbshme sociale po tretet nga vetmia, ajo ka nevojë për dashuri dhe respekt.

Ata kanë nevojë për një fjalë të mirë. Jepjuani o njerëz të moshës së mesme, se kohë edhe më të këqia ju presin, na presin…

Tiranë me 23 Gusht 2021

Lajthitë e Nutellës po shkatërrojnë ekosistemin italian

Fermerët italianë kanë nisur protestat kundër markës së famshme të çokokremit Nutella për shkak të mbjelljes së shumtë të pemëve të lajthive në kodrat që më parë mbilleshin me bimësi të ndryshme duke përfshirë ullinj dhe vreshta.

Por kohët e fundit, kompania Ferrero, prodhuesi Italian i Nutellës ka vendosur që shumë kodra në Itali të prodhojnë vetëm lajthi, duke krijuar plantacione me vetëm këtë pemë, duke mos pasur më fermerë të vegjël, kullota apo edhe vreshta me rrush.

Kultivimi i lajthive është bërë kaq masiv duke ndryshuar në mënyrë të shpejtë ekosistemin në të cilin banojnë fermerët italianë, dhe sipas tyre nuk ka më një mjedis të qëndrueshëm.

Ata deklarojnë që pemët me lajthi tashmë po kultivohen kudo, dhe kjo gjë po dëmton tokën e tyre.

Vendimi i kompanisë Ferrero për të mos u furnizuar më me lajthi nga Turqia, e cila është dhe prodhuesi kryesor i tyre në botë, erdhi si pasojë e dëshirës për të rritur prodhimin vendas në Itali, për të mos u varur nga furnizuesit e jashtëm si dhe për të pasur të drejta më të mëdha për punonjësit e përfshirë në këtë sektor. Kjo sepse konsumatorët po ndërgjegjësohen gjithnjë e më shumë për mënyrën sesi ushqimi i tyre është prodhuar dhe në lidhje me origjinën e tij.

Por, këto politika të kompanisë Ferrero, për ta përqendruar prodhimin e lajthive në Itali, kanë ngritur probleme të tjera mjedisore, duke e ndarë komunitetin në qëndrime të ndryshme: ata që kërkojnë që të rrisin fitimet e tyre duke prodhuar vetëm lajthi dhe ata që besojnë që rezultantja e kultivimit të vetëm kësaj bime do të thotë shkatërrim i mjedisit.

Që nga mesi i viteve 1960-të, lajthitë në Itali janë kultivuar vetëm në zonën e Vignanello-s, por ndërkohë projekti Nocciola Italia, thënë ndryshe projekti italian për lajthitë, kërkon që të rrisë prodhimin me 30% të tyre duke shtuar edhe 90 000 hektarë të tjerë deri në vitin 2025.

Ndaj kompanisë Ferrero u shtuan presionet nga politikanët që kërkonin që ata të mos ishin të varur nga furnizuesit turq. Po ashtu ndikoi dhe konkurenca me kompaninë vendase Barrilla, e cila lançoi një fushatë të produkteve të bëra nga “100 për qind lajthi italiane”.

Kompania Ferrero është shprehur që ajo është fokusuar vetëm në rajone ku ekzistonte rreziku që toka bujqësore mund të braktisej ose që nuk kultivohej. Por ekspertët e mjedisit paralajmërojnë që kjo politikë e kompanisë ka sjellë që fermerët të mbjellin pemët e lajthive edhe në zona që ato nuk mund të rriten, të tilla si afër bregdetit. Bujqësia intensive gjithashtu mund të pakësojë akuiferët nëntokësorë dhe të zhdukë habitatet e tyre nga speciet autoktone. Ambjentalistët gjithashtu thonë se monokulturat ndihmojnë në përhapjen e sëmundjeve dhe insekteve të bimëve, duke rezultuar në përdorimin më të madh të pesticideve dhe herbicideve. Megjithatë, plani kombëtar i rimëkëmbjes i qeverisë italiane ka një komponent bujqësor prej 6.8 miliardë euro, një pjesë e të cilit kërkon të nxisë bujqësinë organike, të përmirësojë biodiversitetin dhe të zvogëlojë përdorimin e kimikateve.

Ferrero ka kundërshtuar në mënyrë të prerë pretendimet se veprimet e saj dëmtojnë mjedisin.

“Kultivimi i lajthisë nuk po shkatërron fshatrat italiane; në fakt, vendi ka një histori të gjatë të kultivimit të lajthisë dhe është një nga vendet kryesore prodhuese, me lajthi italiane që përdoren nga kompanitë në industri të shumta”, është shprehur kompania në një deklaratë për Financial Times.

Kompania tha se ka mbledhur ekspertë bujqësorë dhe shkencorë për të adresuar sfidat e qëndrueshmërisë dhe se promovoi praktikat më të mira përmes programit të saj të qëndrueshmërisë. Shumë fermerë italianë kanë mirëpritur gjithashtu të ardhurat që siguron kultivimi i lajthive.

‘Ky debat është surreal’, shprehet Lorenzo Bazzana nga Coldiretti, sindikata e fermerëve italianë. “Monokultura, qoftë e grurit, misrit apo hardhisë, nuk është asgjë e re. I takon secilit sipërmarrës të bëjë zgjedhjet e veta dhe të ketë përgjegjësinë për të ndjekur teknikat e sakta agronomike’.

Rritja më shumë e prodhimit të lajthive në Itali e ndihmon kompaninë Ferrero të shkurtojë disa zinxhirë furnizimi dhe të rrisë aftësinë e saj të monitorimit. Aktualisht furnizohet me një të tretën e të korrave vjetore të lajthive të Turqisë, e cila përbën 65-70 përqind të prodhimit botëror të lajthisë, dhe gjithashtu ka furnizime nga Kili dhe Gjeorgjia.

Por ndërsa industria e lajthisë në Itali po rritet, ka një presion të shtuar mbi kultivuesit për të ruajtur furnizimet me cilësi të lartë.

“Tregu duhet të ushqehet vazhdimisht. Ai dëshiron lajthi të përsosur dhe e dëshiron shpejt atë, shprehet Marcello Lagrimanti, i cili filloi të rrisë lajthitë në Vignanello në 2017.

Duke vëzhguar fermat përreth tij, Andreocci pohon se i kuptonte argumentat e fqinjëve të tij, por ka frikë të shprehet.

“Nga pikëpamja ekonomike, tani [kjo] është gjëja më e mirë që ekziston. Kur mbërrin një kompani e madhe, komuniteti lokal përqendrohet në një produkt që paguan. Krjohet punë dhe fitim’, thotë ai.

‘Por, çfarë u lëmë brezave të ardhshëm? Nëse vazhdojmë të plaçkisim tokën, siç po bëjmë, nuk do të mbetet asgjë tjetër veç shkretëtirës’.

Burimi: Financial Times

Qendra Alert

alert.al

Bien çmimet e produkteve ushqimore në rang ndërkombëtar, në Shqipëri nuk ka ndonjë ndikim domethënës

Indeksi i çmimeve ndërkombëtare të publikuara nga Organizata Ndërkombëtare e Ushqimit (FAO) tregon rënie të çmimeve të kategorive të ndryshme të ushqimeve, veçanërisht atyre të drithërave, bulmetit si dhe vajërave vegjetalë. Sidoqoftë, raporti për muajin korrik thekson që këto çmime janë më të larta sesa një vit më parë, gjatë vitit 2020.

Çmimi i produkteve të bulmetit në rang ndërkombëtar ka rënë për të dytin muaj radhazi me rreth 2.8% më lirë sesa muaji qershor. Në korrik, kuotimet ndërkombëtare për të gjitha produktet e qumështit të përfaqësuara në indeks ranë, me qumështin e skremuar që shënoi rënien më të madhe, të ndjekur nga gjalpi, qumështi pluhur dhe djathi, duke reflektuar kryesisht kërkesën e reduktuar të importit për furnizime vendore. Ndër faktorët kryesorë të kësaj rënie në hemisferën veriore mendohet që të jetë rënia e kërkesës gjatë pushimeve verore.

Ndërkohë statistikat shqiptare për çmimet e konsumit tregojnë që ato gjithashtu kanë pësuar rritje në krahasim me një vit më parë, por kanë një ulje të vogël në vogël në muajin qershor krahasuar me muajin maj. Statistikat për muajin korrik nuk janë publikuar akoma.

Kështu, duke iu referuar statistikave zyrtare të INSTAT:  Ndryshimi vjetor i matur nga Indeksi i Harmonizuar i Çmimeve të Konsumit në muajin Qershor 2021 është 2,1 %. Rritja më e madhe e çmimeve prej 4,2 % vërehet në grupin “Transporti”, pasuar nga grupet “Ushqime dhe pije joalkoolike” me 2,8 %, “Komunikimi” me 2,7 %, “Pije alkoolike dhe duhan” me 2,2 %, “Hotele, kafene dhe restorante” me 2,1 %, “Shëndeti” me 1,2 %, “Mobilim, pajisje shtëpie dhe mirëmbajtje” me 1,1 %, “Qira, ujë, lëndë djegëse dhe energji” dhe “Argëtim dhe kulturë” me 0,8 % secili, “Mallra dhe shërbime të ndryshme” me 0,7 %, “Veshje dhe këpucë” me 0,2 %.

Në muajin Qershor 2021, ndryshimi mujor i matur nga Indeksi i Harmonizuar i Çmimeve të Konsumit është -1,0 %. Ky ndryshim është ndikuar kryesisht nga ulja e çmimeve të grupit “Ushqime dhe pije joalkoolike” me 3,1 %, pasuar nga grupi “Veshje dhe këpucë” me 0,2 %. Nga ana tjetër çmimet e grupit “Hotele, kafene dhe restorante” u rritën me 1,0 %, pasuar nga “Argëtim dhe kulturë” me 0,5 %, “Pije alkoolike dhe duhan” me 0,4 %, “Transporti” me 0,2 %, “Mobilim, pajisje shtëpie dhe mirëmbajtje”, “Shëndeti” dhe “Mallra dhe shërbime të ndryshme” me 0,1 % secili.

Burimi: FAO & INSTAT

Qendra Alert

alert.al