Menu

Këshilla

Shijoni sfidën e gatimeve të shkenctarëve dhe shefave të kuzhinës

Çfarë ndodh kur shkencëtarët dhe shefat e kuzhinës mblidhen së bashku në kuzhinë? Ne vendosëm ta zbulojmë me sfidën tonë të gatimit #ScienceCooks. Shikoni argëtimin teksa dy nga kuzhinierët më kreativë të Evropës bashkohen me dy shkencëtarë të ushqimit nga rrjeti i Europës që siguron që ushqimi ynë të jetë i sigurt. Ju do të merrni këshillat e Ivës për ruajtjen e vajit të ullirit dhe këshilla nga Ermolaos se si ta servirni në mënyrë të sigurt djathin në temperaturën e dhomës. Rezultatet janë të shijshme, shijoni duke provuar recetat në shtëpi! (EFSA)

 

Qendra Alert/Alert.al

Studiuesit: Produktet që po nxisin rrezikun e kancerit të qafës së mitrës

Shumë vajza dhe gra përdorin produkte të ndryshme për të drejtuar flokët. Këto nuk përdoren vetëm nga gratë në sallonet e flokëve, por edhe në shtëpi. Megjithatë, këto produkte mund të rrisin ndjeshëm rrezikun e zhvillimit të kancerit të mitrës tek ata që i përdorin shpesh, sugjeron një studim.

Studiuesit, të udhëhequr nga Dr. Alexandra White e Institutit Kombëtar të SHBA për Sigurinë e Shëndetit Mjedisor (NIEHS) analizuan të dhënat mbi gati 34,000 gra të moshës 35 deri në 74 vjeç gjatë një periudhe prej rreth 11 vjetësh, gjatë së cilës 378 u diagnostikuan me kancer të mitrës.

Studimi zbuloi se gratë që kishin përdorur produkte për drejtimin e flokëve më shumë se katër herë në vit kishin rreth dy herë e gjysmë më shumë gjasa për të zhvilluar këtë kancer. Përdorimi më pak i shpeshtë i produkteve të tilla u shoqërua vetëm me një rritje margjinale të rrezikut të kancerit.

“Ne kemi vlerësuar se 1,64% e grave që nuk kanë përdorur kurrë produkte për drejtimin e flokëve do të zhvillojnë kancer të mitrës deri në moshën 70 vjeçare, por për përdoruesit e shpeshtë, ky rrezik shkon deri në 4,05%,” tha në një deklaratë udhëheqësja e studimit, Alexandra White.

“Është e rëndësishme që ky informacion të mbetet në kontekst. Kanceri i mitrës është një lloj kanceri  i rrallë”-shtoi ajo. Studimet e mëparshme kanë treguar se këto produkte përmbajnë kimikate që prishin sistemin endokrin. Produktet janë shoqëruar me rreziqe më të larta të kancerit të gjirit dhe vezoreve.

Sipas studiuesve, gratë me ngjyrë janë më të ekspozuara për shkak se përdorin produkte për rregullimin ose drejtimin e flokëve më shpesh dhe priren të fillojnë përdorimin në mosha më të hershme sesa racat dhe etnitë e tjera, këto gjetje mund të jenë edhe më të rëndësishme për to.

Studiuesit nuk mblodhën informacion mbi markat ose përbërësit në produktet e flokëve që u përdorën. Megjithatë, ata vunë në dukje se disa kimikate që janë gjetur në ndreqës (si parabenët, bisfenoli A, metalet dhe formaldehidi) mund të kontribuojnë në rrezikun më të lartë të kancerit të mitrës.

Qendra Alert/Alert.al

EFSA: Kriteret për vlerësimin e rrezikut të bimëve

Në një deklaratë të publikuar sot, shkencëtarët e EFSA kanë propozuar gjashtë kritere kryesore për të ndihmuar në vlerësimin e rrezikut të bimëve të prodhuara, duke përdorur teknikat e inxhinierisë gjenetike të mutagjenezës së synuar, cisgjenezës dhe intragjenezës. Komisioni Evropian kërkoi këtë këshillë shkencore për të mbështetur iniciativën e tyre të vazhdueshme të politikave mbi teknikat e reja gjenomike.

Çfarë janë mutagjeneza e synuar, cisgjeneza dhe intragjeneza?

Ato janë teknika të inxhinierisë gjenetike, procese që ndryshojnë strukturën gjenetike të një organizmi duke modifikuar, hequr ose futur ADN- në .

  • Mutagjeneza e synuar është një term që përdoret për të përshkruar teknikat që nxisin mutacione specifike në vendndodhje të caktuara të synuara të gjenomit. Ndryshimet ndodhin pa futur material gjenetik.
  • Cisgenesis i referohet modifikimit të materialit gjenetik të një organizmi me një sekuencë nga e njëjta specie ose një e lidhur ngushtë. Sekuenca e re përmban një kopje të saktë të sekuencës tashmë të pranishme në grupin e gjeneve të mbarështuesve, i cili është grupi i të gjithë informacionit gjenetik për një specie të caktuar që është i disponueshëm për përdorim nga mbarështuesit e bimëve.
  • Intragjeneza i referohet modifikimit të materialit gjenetik të një organizmi me një kombinim të sekuencave të ndryshme nga e njëjta specie ose një e lidhur ngushtë. Sekuenca e re përmban një kopje të riorganizuar të sekuencave tashmë të pranishme në grupin e gjeneve të mbarështuesve.
  1. Si ndryshojnë bimët e prodhuara nga teknikat e reja gjenomike nga ato të prodhuara nga teknikat e vendosura GM ose mbarështimi tradicional?

Disa bimë të prodhuara me teknika të reja gjenomike mund të kenë vetëm ndryshime të vogla që mund të ndodhin edhe në natyrë ose nëpërmjet mbarështimit konvencional. Të tjerët mund të kenë modifikime të shumta dhe të gjera që mund të jenë të ngjashme me ato në bimë të prodhuara nga teknikat e vendosura të modifikimit gjenetik të përdorura në dy dekadat e fundit.

  1. Çfarë kriteresh propozojnë ekspertët tanë të përdorin për vlerësimin e rreziqeve nga bimët e prodhuara nga mutagjeneza e synuar, cisgjeneza dhe intragjeneza?

Kriteret e propozuara nga shkencëtarët e EFSA përshkruhen në një deklaratë të EFSA. Katër nga gjashtë kriteret e para lidhen me karakterizimin molekular të modifikimit gjenetik të futur në bimën marrëse. Ata vlerësojnë:

  1. Nëse ekziston një sekuencë e huaj (“ekzogjene”) e ADN- së
  2. Nëse po, nëse sekuenca është nga grupi i gjeneve të mbarështuesve
  3. Si integrohet sekuenca, për shembull është e rastësishme apo e synuar?
  4. Nëse ndonjë gjen i bimës strehuese “ndërpritet” (ndahet) nga sekuenca e sapo futur

Kriteret 1-4 janë krijuar për të përcaktuar nëse sekuencat cisgjenike dhe intragjenike kanë ndryshuar gjenet e bimës pritëse. Nëse nuk e kanë bërë, ose nëse nuk identifikohet asnjë rrezik kur një gjen i huaj është prekur, zbatohen dy kritere të tjera:

  • A ka një histori përdorimi?
  • Nëse jo, struktura dhe funksioni i versioneve të modifikuara të sekuencës së ADN-së duhet të vlerësohet me kujdes.

Këto dy kritere të fundit zbatohen gjithashtu për bimët e prodhuara nga mutagjeneza e synuar. (EFSA)

Qendra Alert/Alert.al

Kur sallata jeshile është e freskët?

Sallatat e përbëra nga zarzavatet me gjethe jeshile kanë vend në çdo vakt të ditës, duke filluar që nga baza për sallata të ndryshme e deri tek të qenurit një përbërës për lëngje të pasura në vlera. Për fat të keq, këto zarzavate shpesh prishen në momentin kur i nxirrni nga rafti. Dhe nëse nuk dëshironi që ato të prishen brenda një kohe të shkurtër, ndiqni mëposhtë këshillat për të ruajtur freskinë e tyre për një kohë më të gjatë.

Zgjidhni gjithmonë produktin më të freskët

Kur jeni duke bërë pazar, bëni një kontroll të plotë të produktit dhe zgjidhni vetëm marulet që janë të freskëta.

Zgjidhni më të fortat

Jo të gjitha zarzavatet janë të barabarta. Për shembull, zarzavatet delikate si rukola dhe spinaqi kanë një kohë më të shpejtë prishjeje.

Nëse jeni duke kërkuar për opsione me jetëgjatësi më të madhe, zgjidhni ato që janë më të forta, si për shembull lakra jeshile.

Largoni lagështirën

Një truk i thjeshtë për të shpëtuar sallatën është që me anë të një peshqiri të largoni prej saj lagëshitnë. Ky hap i thjeshtë është vërtetuar se ndihmon në parandalimin e prishjes.

Ruajeni në një enë hermetike

Ju mund të përdorni një enë plastike hermetike për t’i shtuar jetëgjatësinë sallatës jeshile.

Sigurohuni që frigoriferi po punon me temperaturën e duhur

Meqenëse frigoriferi juaj do të bëjë pjesën më të madhe të punës, sigurohuni që temperatura të jetë nën 4 gradë Celsius.

Përdorni sirtarët e poshtëm të frigoriferit

Mbani frutat dhe perimet tuaja në sirtarët e poshtëm, sepse ato janë për të çliruar larguar gazin dhe lagështinë që përshpejton prishjen. (Agroweb)

Qendra Alert/Alert.al

Si ta largoni mykun nga shtëpia

Disa pjesë në shtëpi shpeshherë mbulohen nga myku. Mbajtja e shtëpisë për një kohë të gjatë mbyllur, lagështia dhe mungesa e ajrimit të përditshme janë disa prej shkaqeve që çojnë në shfaqjen e mykut në mjediset e ndryshme të shtëpisë.

Thithja në sasi të mëdha të sporeve të mykut është shumë e dëmshme për shëndetin.

Për të larguar këtë ju duhet të merrni dy filxhana uthull të bardhë i vendosni në një shishe me ujë të nxehtë dhe filloni ta vendosni në pjesën ku ka myk. Kjo do të largojë mykun nga muret e shtëpisë suaj. (Express)

Qendra Alert/Alert.al

Si t'i heqim kilet pas festave

Ajo çfarë na mundon pas teprimit me ushqim gjatë festave është se si të heqim kilet e tepërta. Megjithëse një shprehje e njohur thotë që mëngjesin haje si perandor, drekën si mbret dhe darkën si lypsar, gjatë ditëve të festave askush nuk e mbajti parasysh këtë gjë.

Kjo nuk do të thotë t’i nënshtroheni sakrificave të mëdha, por të ndiqni disa këshilla të thjeshta.

Menjëherë pas festave vihen re disa kilogram më tepër, peshë më e rëndë dhe bark i fryrë. Mos u shqetësoni nëse do të gjendeni me 2 – 3 kg më shumë, mjafton të ndjekësh rregullat e drejta ushqimore për të detoksikuar organizmin, për rregullimin e funksioneve të aparatit tretës dhe për pak kohë do t’i ktheheni formave tuaja të mëparshme.

Kjo dietë është një dietë 3 ditore detoksikuese dhe që pastron organizmin, dhe mund të ndiqet nga një person i rritur që gëzon shëndet të mirë për një periudhë jo më të gjatë se 3 ditë.

Dita 1

Mëngjes: 1 filxhan çaj jeshil me 1 lugë të vogël mjaltë dhe 10 kokrra bajame

Paradite: 1 filxhan kos me kanellë dhe 1/2 mollë

Drekë: Supë me thjerrëza dhe sallatë me spinaq të freskët, portokall, finok dhe vaj ulliri dhe limon, bukë integrale.

Pasdite:1 filxhan çaj hibiskus me 1 kivi dhe 10 kokrra bajame.

Darkë: Brokoli dhe karrotë të zier me vaji ulliri, limon, bukë integrale, 1 vezë të zier dhe djathë dhie.

Dita 2

Mëngjes: 1 filxhan çaji mali dhe 1 kivi dhe 10 kokrra bajame.

Paradite: 1 filxhan dhallë dhe bukë integrale të lyer me avokado, gjizë dhe 1 mandarinë.

Drekë: Supë me perime (karrotë, presh, selino, brokoli dhe pak patate), sallatë jeshile, peshk ton, qiqra të ziera, karrotë me vaj ulliri dhe bukë integrale.

Pasdite: 1 filxhan çaji mali, 1 karrotë dhe 10 kokrra bajame.

Darkë: Panxhar të zier me vaji ulliri, uthull dhe 1 kupë kos me arra, kopër, bukë integrale dhe 1 frut

Dita 3

Mëngjes: 1 vezë të zier me pak rigon, bukë integrale me gjizë ose rigota dhe 1 mandarinë.

Paradite: 1 gotë dhallë dhe 1 frut.

Drekë: sardele të pjekura me vaj ulliri dhe supë me perime.

Pasdite: 1 filxhan kakao ose 30 gram çokollatë të zezë dhe 1 frut.

Darkë: sallatë jeshile me limon dhe vaji ulliri, bukë integrale të lyer me hummus (qiqra dhe vaj ulliri , karrotë të grira) dhe 1 frut.

1. Mos harroni përdorimin e erëzave si rigon, kurkuma, piper, rozmarinë, kanellë dhe konsumin e reduktuar të kripës.

2. Personat që vuajnë nga kostipacioni (jashtëqitja jo e rregullt) do të këshilloheshin të përdornin kefirin ose probiotikët.

3. Sa më pak yndyrë shtazore këto ditë duke zëvendësuar me yndyrë bimore si frutat e thata dhe vaji i ullirit.

4. Mirë është të ulni konsumin e mishit të kuq, sidomos atë që kanë yndyrat e larta në gjak.

5. Mos harroni aktivitetin fizik.

Qendra Alert/Alert.al

Pse nuk duhet derdhur asnjëherë në lavaman vaji i gatuar

Çfarëdo që të bëni, nuk duhet ta hidhni vajin e gatimit të përdorur tek kullesa e lavamanit tuaj.

Kjo do të infektonte ujin dhe do ta bënte të pamundur trajtimin e mëtejshëm. Kjo vlen edhe për hedhjen e vajit në tualet pasi mund të bllokojë tubat e shtëpisë tuaj. Kur bëhet fjalë për të hequr qafe vajin e gatimit është më mirë të dini sesi qyteti juaj e trajton këtë lloj mbeturine.

Disa vende kanë një politikë riciklimi që në të vërtetë mund t’i lehtësojë gjërat për ju. Por rekomandimi i paracaktuar është që ta vendosni vajin në enë të riciklueshme dhe më pas ta hidhni. (Ekspress)

Qendra Alert/Alert.al

Ushqimet e skuqura, 4 këshilla si t’i gatuani në mënyrë të shëndetshme

Ushqimet e skuqura preferohen nga shumë njerëz,.por dihet që nuk janë aq të shëndetshme. Megjithatë, nëse ndiqni disa këshilla mund t’i gatuani në mënyrë të shëndetshme.

Vaji i ullirit është ndoshta më i miri që mund të përdorni kur gatuani ushqime të skuqura. Është më i qëndrueshëm në temperatura të larta që do të thotë se mund ta përdorni më gjatë se llojet e tjera të vajit. Për më tepër, ruan vlerën dhe cilësitë e tij ushqyese.

Përdorni vaj të pastër

Nëse jeni duke skuqur në një tigan, është e rëndësishme që vaji të jetë i pastër. Nëse përdorni një vaj, me të cilin më parë keni skuqur gjëra të tjera, do të fillojë të digjet dhe ushqimi do të ketë shije të djegur. Për më tepër, mund të ketë humbur dhe vlerat e tij ushqyese. Mënyra më e mirë është ta ndërroni vajin rregullisht.

Përdorni ujë të gazuar ose sodë buke

Një tjetër gjë që mund të ndihmojë kur shijoni diçka është të shtoni pak ujë të gazuar ose sodë buke. Gjatë skuqjes, flluska gazi do të dalin nga ushqimi, kështu që ushqimi do të thithë më pak yndyrë. Nëse e kombinoni këtë dhe trukun e mëparshëm, është e sigurt që vakti juaj do të jetë më i shëndetshëm.

Ruani temperaturën e vajit

Temperatura ideale për vajin e skuqjes është midis 162 dhe 204 gradë Celsius. Nëse vaji nuk është mjaftueshëm i nxehtë, ushqimi nuk do të skuqet aq shpejt sa duhet, kështu që do të thithë shumë më tepër yndyrë. (Express)

Qendra Alert/Alert.al

Përfitimet që sjell qumështi i kokosit

Qumështi i kokosit është si një krem natyral për flokët. Miksoni në mënyrë të barabartë me qumësht dhe shampo, dhe mbajeni për 15 minuta në flokë, pastaj lani kokën. Bëjeni këtë proces 3-4 herë në javë dhe rezultati do të jetë fantastik.

  1. Parandalon rrudhat

Qumështi i kokosit ndihmon në parandalimin e rrudhave. Përmbajtja e vitaminës C ndihmon në mbajtjen e freskisë të lëkurës. Vendosni qumësht në fytyrë dhe mbajeni për 15 minuta. Pastaj lajeni me ujë të ftohtë. Lëkura juaj do të bëhet më e butë.

 

  1. Largon skuqjen nga dielli

Qumështi i kokosit përmban veti antiseptike që ndihmon në heqjen e nxirjes së marrë nga rrezet e diellit. Aplikoni qumështin e kokosit në zonën e prekur nga dielli dhe mbajeni gjatë natës. Në mëngjes lani fytyrën dhe rezultati do të jetë i dukshëm.

 

  1. Hidraton lëkurën

Qumështi i kokosit hidraton lëkurën e thatë. Vitamina C që përmban, ndihmon në freskimin e lëkurës. Përdorni vazhdimisht duke lyer duart.

  1. Ndalon rënin e flokëve

Problemi më i madh që kanë vajzat sot, është rënia e flokëve. Por mos u shqetësoni më, sepse duke përdorur qumësht kokosi, ju jo vetëm do parandaloni rënien e flokëve, por flokët tuaj do të trashen. Aplikojeni në flokë dhe lëreni disa orë. Pasi të lani flokët, lërini të thahen në mënyrë natyrale.

Qendra Alert/Alert.al

Ushqimet që duhen shmangur për fëmijët

Teksa fëmija rritet i pëlqen kur provon ushqim nga pjata jote. Padyshim që do të keni dyshimet tuaja nëse fëmija juaj duhet të provojë diçka të ofruar nga gjyshi apo gjyshja. Sidoqoftë, t’i sërish dëshiron t’i ofrosh fëmijës tënd një gamë të gjerë ushqimesh,  për kënaqësi dhe ushqim më të mirë. Por a janë të gjitha ushqimet të sigurta për fëmijët? Sigurisht jo. Qoftë për shmangien e rrezikut të mbytjes apo reaksioneve alergjike të ushqimeve, këshillohet të jeni në linjë me ushqimet që do të lexoni në këtë artikull. Në këtë mënyrë do t’ia dilni të menaxhoni rreziqet që mund edhe të kërcënojnë jetën e bebes  apo thjesht të mërzitin rutinën e familjes për disa ditë.

Ndërsa fëmija rritet, kufizimet e përgjithshme reduktohen. Pas viti të 5-të, ju duhet të vijoni të jepni të njëjtën vëmendje ndaj ndjeshmërivë e reaksioneve alergjike të përjetuara nga fëmijët në vitet e mëparshme të jetës. Le të shohim për se duhet të kemi kujdes në çdo stad.

12-24 muajsh

Yndyrna të ulëta ose qumësht i skremuar: Fëmija juaj ka nevojë për yndyrnat dhe kaloritë e qumështit të plotë për formimin dhe zhvillimin normal. Pas vitit të dytë të jetës, mund të nisni t’i jepni qumësht me pak yndyrna, kos ose djath, nëse ka një arsye specifike, siç janë pesha  e tepërt apo nevoja për të reduktuar marrjen e yndyrnave të ngopura.

Copa të mëdha dhe të trasha ushqimi: Copat e ushqimit në madhësinë e bizeleve janë të sigurta, përderisa ato nuk mund të ngecen në fytin e fëmijës suaj. Perimet, siç janë karrotat, bishtajoret dhe ushqime të ngjashme duhet të priten në copëza të vogla. Duhet të bëni të njëjtën gjë me frutat, si rrushin, copat e pjeprit, qershitë të cilat duhet të priten në copëza përpara se t’i jepen fëmijës.

Ushqime të vogla dhe të forta: bajamet, arrat, kokoshkat, karamelet madje dhe stafidhet apo fruta të tjera të thata duhet të shmangen pasi fëmija mund të mbytet me to.

Këshilla të tjera: Mos e lejo fëmijën të ushqehet kur nuk mund ta supervizosh (psh në makinë).

24-36 muajsh

Rreziku i mbytjes: Në këtë moshë fëmija mund të hajë shumë më mirë. Nuk i pëlqen më ushqimet e shtypura, ndërsa përpiqet të shijojë gjithmonë ushqime të reja që ju konsumoni. Duhet që ende të shmangni ushqimet me rrezik të lartë në moshën 12-24 muajsh dhe duhet të përpiqeni të bëni dallim të qartë mes kohës së ngrënies dhe asaj të lojës. Kështu  fëmija do të mësojë të përtypet dhe të gëlltitet më mirë.

 

Mbi 3 vjeç

Rrezik mbytjeje: Pas vitit të tretë të jetës, fëmija juaj do të nisë të garojë gjatë vakteve. Përpiqet të hajë shpejt ose më shumë dhe përpiqet të imitojë të tjerët, veçanërisht  prindërit e tij. Si rezultat shpesh mund të mos e përtypë ushqimin. Kështu përpiqu ta dekurajoni këtë sjellje dhe shmangni servirjen e ushqimit ndërsa shikoni televizor apo bëni diçka tjetër që ndërpret vëmendjen e tij.

Ushqimet alergjike: ashumica e fëmijëve nuk kanë reaksione alergjike pas vitit të parë të jetës.

Shenjat e reaksioneve alergjike: Shenjat fillestare të reaksioneve alergjike përfshijnë vjelljen, diarrenë, djersitjen e tepërt, dhimbje të barkut, gazra të shumta, kruarje, frymëmarrje e shpeshtë etj. Shenjat e para shfaqen pak orë pas ngrënies së ushqimit. Në këto raste, kontaktoni menjëherë pediatrin. Reaksionet alergjike shpesh shpejtohen dhe bëhen shumë të forta në hark të shkurtër kohor. (foodsafetynews)

Qendra Alert/Alert.al