Menu

Këshilla

Embëlsirat dhe biskotat e gatshme: a janë vërtet kaq të dëmshme?

Në raftet e supermarketeve ndodhen qindra ëmbëlsira dhe biskota të gatshme, duke filluar që nga brioshët, kekët me shije të ndryshme dhe madje edhe tortat e gatshme dhe të paketuara. Disa prej tyre janë të mbushura me shtresa të ndryshme prej marmalate, reçeli, kakaoje ose të mbuluara sipër me çokollatë. Mbi të gjitha, janë praktike dhe komode për tu marrë me vete, por shpesh akuzohen edhe si produkte që ndikojnë negativisht për shëndetin. Nutricionistët nuk rekomandojnë shmangien plotësisht të tyre, por sugjerojnë që duhet që të zgjidhen me kujdes, pasi shpesh kanë sasi të mëdha sheqeri, yndyrnash dhe janë të varfëra përsa i përket vlerave ushqyese. Gjithashtu, ëmbëlsirat e gatshme kanë pak vitamina, minerale dhe fibra: kështu që nuk duhet ekzagjeruar me ngrënien e tyre dhe duhen alternuar me ushqime të tjera të cilat kanë vlera ushqyese të pasura.

Ëmbëlsirat e gatshme dhe fëmijët 

Këto lloj ëmbëlsirash janë një zgjidhje praktike dhe komode sidomos për fëmijët dhe të rinjtë. Sipas statistikave të ekspertëve, ëmbëlsirat e gatshme duhet të përfaqësojnë vetëm 5 deri në 8% të kalorive totale që ata marrin çdo ditë. Por nuk ka ndonjë tregues specifik për ëmbëlsirën e gatshme ideale për fëmijët apo për të rinjtë. Ajo që duhet të kihet parasysh është që:

  • Ëmbëlsirat deri në 130 kalori (kcal) janë të përshtatshme për fëmijët e shkollave fillore;
  • Ëmbëlsirat ndërmjet 130 – 180 kalorive (kcal) janë të përshtatshme për fëmijët nga klasa e 5 deri në klasën e 9-të.
  • Ëmbëlsirat e gatshme me më shumë se 180 (kcal) kalori janë të përshtatshme për më të rriturit.

Ëmbëlsira e gatshme ideale nuk ekziston, por megjithatë ekziston një rregull: përshtatja e këtyre ëmbëlsirave në bazë të moshës, dhe nevojave të momentit, duke zgjedhur ëmbëlsira më të lehta për ditët që nuk kanë shumë aktivitet fizik dhe ato me më shumë kalori të përdoren kur keni një aktivitet fizik më të madh.

Si të zgjedhim ëmbëlsirën e duhur të gatshme?

Duke i hedhur një sy listës së përbërësve apo tabelës së saj të vlerave ushqyese, aty ndodhen dhe vlerat kalorike, sheqernat dhe përbërësit e tjerë të produktit. Nuk ka një markë më të mirë sesa një tjetër përsa i përket ëmbëlsirave të gatshme, por gjithmonë duhen studiuar përbërësit e produktit për të bërë zgjedhjen e duhur.

Burimi: AltroConsumo 

Qendra Alert

alert.al 

AKU, këshilla për sigurinë ushqimore në shtëpi: Lani lëkurën e shalqirit!

Është pikërisht stina e këtij fruti të kuq. Lani lëkuren e shalqirit para se ta konsumoni, këshillon AKU. Ka disa pikëpyetje mbi larjen apo jo të tij përpara se ta prisni.

Ju si veproni? Në foton e dytë mund të mësoni përgjigjen e saktë.

 

Qendra Alert

alert.al/

Ushqimet që duhen shmangur gjatë shtatzanisë

Një dietë ushqyese dhe e ekuilibruar është një pjesë e rëndësishme e një shtatzanie të shëndetshme. Sidoqoftë, ushqime dhe pije të caktuara, mund të rrisin rrezikun e dëmtimit të foshnjës të palindur. Njohja e ushqimeve që duhet të shmangni dhe zgjedhja e alternativave të sigurta do të sigurojë shëndetin tuaj dhe të foshnjës tuaj. Sidoqoftë, nëse keni ngrënë aksidentalisht diçka potencialisht të rrezikshme, shanset janë të vogla që ajo të shkaktojë një dëm të menjëhershëm. Nëse shfaqni simptoma të helmimit nga ushqimi, gjithmonë kontaktoni mjekun tuaj, i cili mund t’ju këshillojë më tej.

Pse gratë shtatzëna duhet të shmangin ushqime të caktuara?

Gjatë shtatzënisë është e rëndësishme të shmangni disa ushqime që mund të dëmtojnë foshnjën tuaj të palindur. Disa përbërës të ushqimit ose shtesave të ushqimeve, si dhe agjentë infektues të tillë si, bakteret dhe toksinat e tyre, viruset ose parazitët, mund të shkaktojnë sëmundje, i cili njihet edhe si helmim nga ushqimi.

Helmimi nga ushqimi është zakonisht i ngadaltë dhe do të shfaqë vetëm simptoma të lehta të ngjashme me gripin dhe problemet e tjera gastro-intestinale si ethe, të vjella ose diarre. Megjithatë, me ndryshimin e sistemit imunitar gjatë shtatzënisë,gratë  shtatzëna janë në rrezik më të madh të sëmuren nga agjentë të caktuar infektivë si listeria në ushqime sesa popullata e përgjithshme. Për më tepër, disa mikrobe që shkaktojnë sëmundje mund të jenë të dëmshme për fetusin. Megjithatë, rreziqet e përgjithshme të marrjes së sëmundjeve të shkaktuara nga ushqimi janë të ulëta. Duke zgjedhur dhe përgatitur me kujdes ushqimin tuaj mund ta ulni rrezikun edhe më tej.

Ushqimet e mëposhtme duhen kufizuar ose shmangur gjatë shtatzanisë:

Djathëra dhe qumësht të papërpunuar/ pasterizuar

Pasterizimi është një proces ku nxehtësia aplikohet për të vrarë bakteret potencialisht të dëmshme. Gjatë shtatzënisë, këshillohet që të qëndroni larg qumështit dhe kremit të papasterizuar, si dhe të gjithë djathrave të butë me myk ose me një lëkurë të bardhë të bërë nga qumështi i papasterizuar (i papërpunuar), duke përfshirë djathërat brie, camembert, chèvre (një lloj djathi dhie), rokfort, gorgonzola dhe djathrat blu danezë. Këto djathëra mund të përmbajnë Listeri, një bakter që mund të shkaktojë një sëmundje të quajtur listeriozë.

Të gjithë djathërat e tjerë janë të sigurtë për tu ngrënë! Mund të ushqeheni me djathëra të butë të prodhuar me qumësht të pasterizuar, të tilla si djathi feta, djathërat kremozë, moxarela etj.

Të gjithë djathërat e fortë janë të këshillueshëm të konsumohen gjatë shtatzanisë, edhe pse mund të jenë të gatuar me qumësht që nuk është pasterizuar. Djathi parmexhan për shembull përmban shumë pak ujë, kështu që bakteret e kanë më të vështirë që të mbijetojnë dhe të rriten aty.

Mish i pagatuar mirë

Mishi i papërpunuar ose i pagatuar, duke përfshirë dhe sallamet, proshurat etj., mund të përmbajnë parazitë të dëmshëm si Toxoplasma gondi ose baktere si Salmonella ose Listeria. Mishi duhet gatuar gjithmonë mirë edhe në brendësi të tij.

Vezët e pagatuara mirë

Vezët gjithashtu mund të kontaminohen me bakteret e salmonelës dhe mund të shkaktojnë helmim nga ushqimi. Salmonela nuk mund të mbijetojë në temperatura të larta. Prandaj vezët duhen gatuar mirë. Shmangni ushqimet që janë gatuar në shtëpi dhe që kanë në përmbajtjen e tyre vezë, të tilla si majoneza dhe ëmbëlsira. Por iu mund të ushqeheni me majonezë dhe akullore të blera në supermarket sepse ato janë të gatuara me vezë të pasterizuara dhe në këtë mënyrë janë të sigurta për tu konsumuar.

Produkte deti të pagatuara mirë dhe peshq që kanë përmbajtje të lartë të mërkurit

Mund të ushqeheni me peshk ose produkte të tjera deti përsa kohë ata janë të gatuara mirë, në mënyrë që të shmangni helmimin nga ushqimi. Ushqimet që përmbajnë produkte të pagatuara mirë të peshkut në brendësi të tyre, të tilla si sushi, si dhe të githa llojet e gaforreve dhe karkalecëve duhet që të shmangen.

Produktet e peshkut inkurajohen gjatë shtatzënisë sepse janë një burim i madh i acideve yndyrore të shëndetshme. Sidoqoftë, disa lloje peshqish që janë të pasur me mërkur duhet të shmangen sepse mërkuri përtej normave mund të dëmtojë fetusin. Kjo përfshin edhe konsumimin e shumicës së peshqve grabitqarë të tillë si peshkaqenët, peshkun shpatë etj.

Ngrënia e dy porcioneve të peshkut me mërkur të ulët në javë nuk paraqet rrezik në rritje për foshnjën e palindur. Ju mund të kufizoni marrjen tuaj të mërkurit duke zgjedhur peshk me nivele të ulëta të mërkurit si salmoni, merluci ose karkaleca deti. Kufizoni gjithashtu konsumimin e peshkut ton në një racion të freskët ose 4 racione ton të konservuar në javë.

Lakër të papërpunuar, sallata të gatshme për të ngrënë

Ushqimi i lakrave të papërpunuara mund të jetë i rrezikshëm gjatë shtatzënisë. Lakrat e papërpunuara, për shembull lakrat e fasuleve, jonxhës dhe rrepkës, si dhe sallatat e gatshme për të ngrënë mund të përmbajnë baktere të dëmshme si Listeria, Salmonella dhe E.coli. Larja e tyre nuk është e mjaftueshme për t’u siguruar që ato janë të sigurta prandaj mos i konsumoni  të papërpunuara. Për të vrarë bakteret e dëmshme, ato duhet të gatuhen tërësisht.

Ju ende mund të konsumoni marule dhe perime të paketuara dhe të lara paraprakisht, për sa kohë që i ruani në frigorifer dhe u jepni një larje tjetër para se t’i konsumoni.

Në përgjithësi, perimet dhe frutat janë të sigurta për t’u ngrënë dhe janë pjesë e rëndësishme e një diete të shëndetshme gjatë shtatzënisë. Sidoqoftë, mos harroni t’i lani gjithmonë mirë para se t’i konsumoni ose t’i përgatitni për të hequr çdo gjurmë të dherave në to. Ekziston një shans i vogël që frutat dhe perimet e palara mund të kontaminohen me baktere të dëmshme ose parazitë si Toxoplasma gondii.

Të brendshme të gjedhëve të tilla si mëlçia dhe suplementet e vitaminës A

Shmangni ngrënien e mëlçisë, pasi mëlçia është e pasur me vitaminë A. Disa studime kanë lidhur sasitë e mëdha të vitaminës A me defekte të lindura dhe dëmtime të mëlçisë. Prandaj nuk rekomandohet të merrni ndonjë shtesë dietike që përmban një dozë të lartë të Vitamina A gjatë shtatzënisë. Gjithashtu, ajo duhet shmangur pasi mund të përmbajë bakteret Listeria dhe virusin e hepatitit.

Alkooli

Pirja e alkoolit nuk është e sigurt në asnjë fazë gjatë shtatzënisë dhe nuk ka një nivel të sigurt të konsumimit të alkoolit gjatë shtatzënisë. Alkooli mund të kalojë nëpër placentë dhe fëmija do të ekspozohet ndaj alkoolit në gjak. Meqenëse mëlçia e foshnjës nuk është zhvilluar ende plotësisht, alkooli nuk do të prishet shpejt dhe nga ana tjetër mund të ndikojë në zhvillimin e foshnjës.

Sidoqoftë, nëse keni pirë herë pas here para se të kuptoni se jeni shtatzënë, duhet të ndaloni pirjen pasi të zbuloni se jeni shtatzënë.

Sa më shumë që pini gjatë shtatzënisë, aq më të mëdha janë rreziqet. Pirja gjatë shtatzënisë mund të shkaktojë sindromën e alkoolit të fetusit (FAS), një gjendje serioze ku foshnja ka probleme të rënda mendore dhe fizike gjatë gjithë jetës.

 

Kafeina

Gjatë shtatzënisë, rekomandohet të kufizoni marrjen e kafeinës në 200 mg në ditë nga të gjitha burimet. Një filxhan kafe filtër (200 ml) përmban rreth 90 mg kafeinë. Kafeina gjithashtu mund të gjendet natyrshëm në çaj, çokollatë dhe disa pije të buta dhe energjike. Edhe pse rreziqet janë të vogla, marrja e madhe e kafeinës (> 300 mg në ditë) gjatë shtatëzanisë është shoqëruar me një rrezik në rritje të peshës së ulët të lindjes. Më tej, disa dëshmi sugjerojnë që nivelet e larta të kafeinës mund të lidhen me rritjen e rrezikut të abortit dhe lindje të vdekur të foshnjës, kështu që është mirë të qëndroni nën kufirin e rekomanduar të sigurt të sigurt prej 200 mg në ditë.

Nëse jeni një person që konsumoni shumë kafe, përpiquni të ulni gradualisht konsumin tuaj ose ta zëvendësoni kafen me çajra pa kafeinë.

Ushqehuni me qetësi gjatë gjithë shtatzënisë

Edhe pse ka disa ushqime të cilave duhet t’u kushtoni vëmendje gjatë shtatzënisë, kanë mbetur ende shumë ushqime për tu shijuar! Mos u shqetësoni nëse keni ngrënë aksidentalisht diçka potencialisht të rrezikshme. Shanset që të shkaktojë dëm janë shumë të vogla. Sidoqoftë, gjithmonë kontaktoni mjekun tuaj nëse jeni të shqetësuar ose nëse përjetoni simptoma që mund të tregojnë helmim nga ushqimi, të tilla si të vjella, ethe ose diarre.

Burimi: EUFIC

Qendra Alert

alert.al

Rastet e infektimit me Salmonelë në rritje, çfarë duhet të kemi parasysh për tu mbrojtur?

Gjatë muajve të fundit, rastet e infektimit të ushqimeve me Salmonelë kanë qenë në rritje, veçanërisht në Kanada, Gjermani dhe Britaninë e Madhe. Situata në Shqipëri paraqitet e stabilizuar dhe rastet nuk kanë qenë më të shumta sesa zakonisht.

Më poshtë do të japim disa këshilla sesi ta ruajmë dhe ta përgatisim mishin, veçanërisht atë të pulës që është dhe më i ndjeshëm ndaj këtij kontaminimi:

  1. Mishi i pulës të përgatitet në mënyrë të veçantë nga produktet e tjera.
  2. Mishi i pulës të ruhet në një temperaturë maksimale prej 4°C, dhe të gatuhet dhe të konsumohet brenda datës së skadencës.
  3. Pula e blerë të hiqet nga paketimi dhe të ruhet në një kuti, që të mund të mbajë ujin që mund të vijë si pasojë e shkrirjes.
  4. Materialet e paketimit të hiqen me kujdes dhe të hidhet menjëherë uji i përfituar nga shkrirja e pulës.
  5. Pula të mos lahet me ujë të rrjedhshëm sepse pikat e ujit mund të shpërndajnë baktere; është më mirë që të fshihet me kujdes me anë të një letre që thith ujin, e cila duhet që të hidhet menjëherë.
  6. Enët të cilat kanë mbajtur pulën e freskët apo sipërfaqet e tjera që kanë rënë në kontakt me të duhet që të lahen me ujë të nxehtë dhe me detergjent, përpara se ato të përdoren për diçka tjetër.
  7. Duart të lahen vazhdimisht me ujë të nxehtë dhe sapun pas çdo faze të përgatitjes së mishit të pulës.
  8. Pula të gatuhet mjaftueshëm, derisa të arrijë së paku +70°C në brendësi të saj dhe të qëndrojë të paktën për 2 minuta në këtë temperaturë.

Burimi: Corriere della Sera

Qendra Alert

Alert.al

Qumështi, është i mirë për shëndetin apo mund të jetë një nga shkaktarët e kancerit?

Ndërkohë që njihen vlerat e mëdha ushqimore të qumështit për fëmijët, ekziston një debat i madh nëse qumështi duhet që të konsumohet nga të rriturit. Shpesh, ekspertë të ndryshëm theksojnë që konsumimi i qumështit nga të rriturit bie në kundërshtim me vetë natyrën, sepse njerëzit e rritur janë të vetmit gjitarë të cilët vazhdojnë që ta përdorin këtë ushqim edhe në fazat e tjera të jetës.

Në fakt, organizmi jonë është i programuar për të konsumuar qumështin mëmësor vetëm në fazat e para të jetës, falë një enzime, laktozës, që i mundëson organizimit që të tresë sheqerin e pranishëm në qumësht. Por, me kalimin e moshës, sasia e kësaj enzime në organizëm shpesh zvogëlohet, derisa zhduket plotësisht rreth moshës 5 vjeç. Kjo shpjegon edhe pse shumë njerëz kanë intolerancë ndaj laktozës gjatë kohës që janë të rritur.

Por, natyra, ka krijuar modifikime të llojit gjenetik përgjatë mijëvjeçarëve, duke iu mundësuar disa individëve, që të ruajnë nivele të mira të laktozës edhe kur janë të rritur, dhe të mund të ushqehen me qumësht pa pasur probleme shëndetësore. Është rasti klasik i teorisë së evolucionit: në gadishullin skandinav, 9 në 10 njerëz kanë nivele të mira të laktozës dhe janë të varur nga konsumi i qumështit, nga ku marrin vitaminën D, në mungesë të diellit. Kjo përqindje vjen duke u ulur në Evropën Jugore, në rreth 15% të popullsisë, dhe gati nuk ekziston fare në Kinë apo në Japoni.

Shumë dyshime vazhdojnë që të mbeten për shkak se më herët shkëncëtarët kanë bërë një lidhje ndërmjet qumështit dhe mundësisë për të zhvilluar kancerin, por studimet nuk janë akoma të mjaftueshme. Disa rezultate të studimeve për tumoret e gastritit (ezofagut, stomakut, pankresit dhe zorrëve) tregojnë një zvogëlim të rrezikut nga këto sëmundje nëse konsumoni qumësht. Për tumoret që varen nga hormonet, të tilla si ai i prostatës, gjirit dhe vezoreve, rezultatet janë akoma shumë të dyshimta, dhe shkenca nuk ka dalë akoma me një përfundim të saktë. E njëjta gjë vlen edhe për tumoret e veshkave, tiroideve dhe mushkërive.

Një studim i fundit nuk ka gjetur asnjë lidhje ndërmjet tumorit të mushkërive dhe konsumimit të qumështit, madje rezultatet e publikuara në revista shkencore të onkologjisë theksojnë që kosi mund të ndihmojë për të mos zhvilluar këtë lloj kanceri, veçanërisht për shkak të probiotikëve në përmbajtjen e tij.

Burimi: Corriere della Sera

Qendra Alert

Alert.al

Çfarë duhet të kemi parasysh kur marrim ushqim me vete?

Ushqimet duhet të gatuhen në një temperaturë të caktuar për të eleminuar bakteret, por ato gjithashtu duhet të ruhen siç duhet për t’u siguruar që bakteret të mos rriten midis kohës që përgatitni ushqimin deri kur mbërrin ora e drekës.

‘Ushqimet me rrezik më të lartë nuk duhet të përdoren në një drekë që do të qëndrojë në temperaturën e dhomës për më shumë se disa orë’, shprehet Barbra Brown, specialiste e ushqimit. Ushqimet me rrezik të lartë përfshijnë mishin, mishin e pulës, ushqimet e detit, vezët, produktet e qumështit (qumësht, djathë dhe kos), fruta të konservuara të hapura, fruta të gatuara dhe perime, fruta dhe perime të freskëta të prera/të qëruara, makarona dhe oriz.

Ushqimet e sigurta për tu paketuar dhe ruajtur në temperaturës së dhomës përfshijnë: sanduiçe me gjalpë kikiriku, kokoshka, bukë, bagels, fruta të freskëta, konserva frutash, lëng frutash, mish të përgatitur komercial, mish pule i pahapur, ushqim deti dhe fasule të konservuara të cilat mund të hapen dhe hahen menjëherë; fruta të thata; arra; biskota; kek drithërash dhe kek granola.

‘Kur paketoni ushqimet që kanë nevojë për ngrirje në frigorifer, kur nuk ka frigorifer, ftohini ato ushqime para se të shtohen në çantën e drekës dhe merrni me vete gjithashtu një pako akulli, një xhel frigoriferi ose ujë ose lëng të ngrirë në një shishe plastike’, thotë Brown.

Për të ruajtur temperaturën e ftohtë deri në drekë, mbani të paktën dy burime të ftohta në çantën e izoluar të drekës. Për ta paketuar më mirë ushqimin e drekës, vendosni ushqimin më delikat për tu prishur më afër burimeve të ftohta.

Paketat e akullit të ngrirjes dhe shishet e ujit të ngrirë do ta mbajnë ushqimin të ftohtë në mënyrë të sigurt në më pak se 40 gradë Celcius. Zhvillimi i një rutine për të kthyer paketat e akullit në frigorifer është vendimtare, prandaj ato do të jenë gati për paketimin e drekës ditën tjetër.

Kur paketoni sende të nxehta, përdorni një enë të izoluar për ta mbajtur ushqimin të nxehtë. Për të ngrohur enën e zbrazët para se të paketoni ushqimin e nxehtë, mbushni me kujdes enën me ujë të valuar. Nëse ena lihet e mbyllur deri në drekë, ushqimi do të qëndrojë i nxehtë deri në 60 gradë Celcius ose më lart.

Gjithashtu është e rëndësishme të përdorni një qese dreke të izoluar, në vend të një qese letre kur paketoni sende ushqimore që prishen. Për ta mbajtur qesen e izoluar të ftohtë, konsideroni ta ruani çantën në frigorifer brenda natës për t’u siguruar që të jetë sa më e ftohtë që të jetë e mundur para se ta paketoni në të një drekë. Nëse dreka është e paketuar paraprakisht, ruani të gjithë çantën në frigorifer derisa të vijë koha për t’u nisur për në punë apo për në shkollë.

Siguria e ushqimit nuk ka të bëjë vetëm me ushqimin. Çanta e drekës në vetvete mund të strehojë baktere të rrezikshme nëse nuk pastrohet rregullisht. Në varësi të cilësisë  së çantës së drekës, përdorimi i një makine larëse mund të eliminojë bakteret e padëshiruara.

‘Nëse zgjedhja juaj është një mbajtëse letre ngjyrë kafe, ajo duhet të përdoret posaçërisht për konservimin e ushqimit me vete dhe një e re të përdoret çdo ditë,” shprehet Brown. “Nëse zgjidhen enë të cilat mund të përdoren sërish, të forta ose të buta, ato duhet të lahen me ujë të nxehtë dhe detergjent pas çdo përdorimi. E njëjta gjë vlen edhe për termuset dhe shishet e ujit’.

Hedhja e mbeturinave dhe mbetjeve të ushqimit gjatë drekës do të ndihmojë në mbajtjen e çantës së drekës të pastër nga çdo aromë e pakëndshme ose bakterie.

‘Nëse paketoni një drekë për një fëmijë, mësojini ta hedhë paketimin e ushqimit të përdorur, si dhe ushqimet që prishen në fund të drekës’,  thotë Brown. ‘Nëse ai/ajo duhet që të konsumojë diçka edhe më vonë gjatë ditës, vetëm për këtë qëllim paketoni një artikull që nuk prishet”.

Duke paketuar edhe dezinfektuesin e duarve ose peceta të lagura për drekë, fëmijët apo të rriturit mund t’i pastrojnë plotësisht duart para se të shijojnë ushqimin e tyre.

Burimi: Food Safety News

Qendra Alert

alert.al

Salca e domateve dhe përfitimet kryesore për shëndetin

Përveç kripës dhe sheqerit, të cilët mund të jenë përbërës të rëndësishëm të salcës së domateve, pjesa tjetër e përbërësve të saj, e veçanërisht domatet kanë shumë vlera pozitive për shëndetin e njeriut. Në përgjithësi, sipas studimeve, vlerat e salcës së domateve për shëndetin mbeten të rëndësishme, pavarësisht nëse është e freskët apo e konservuar.

  1. Përmban vitamina dhe minerale

Domatet, qoftë të freskëta apo të gatuara si salcë, janë të pasura me vitamina dhe minerale natyrore përfshirë keëu Vitaminat A, K, B1, B3, B5, B6, B7 dhe Vitaminë C. Gjithashtu përmban kalium, folate, hekur, magnez, krom, kolinë, zink dhe fosfor. Me përmbajtjen e lartë të vitaminës C, domatet janë një ushqim natyral i bukurisë, që promovojnë lëkurë të shëndetshme ndërsa mangani dhe kaliumi ndihmojnë trupin tuaj të ndërtojë kocka më të forta dhe lehtëson ngërçet e muskujve. Vitamina A në përgjithësi përmirëson shikimin dhe parandalon një sërë sëmundjesh të tij.

  1. Parandalon kancerin

Likopeni, një përbërës fitokimik me të cilin janë të pasura domatet, luan një rol të madh si një antioksidant që mbron indet e trupit tuaj nga dëmtimet dhe radikalet e lira. Disa kancere, përfshirë atë prostatës, qafës së mitrës, të fytit, stomakut, ezofagut, zorrës së trashë dhe vezoret mund të parandalohen ose zvogëlohen me domate!

  1. Rregullon sheqerin në gjak

Duke qenë një burim i mirë i kromit, domatet mbajnë sheqerin në gjak të qëndrueshëm.

  1. Ndihmon lëkurën, kockat dhe flokë të shëndetshëm

Kolagjeni, i krijuar nga Vitamina C, është një përbërës thelbësor i lëkurës, indeve lidhëse dhe thonjve. Mungesa e vitaminës C e lë lëkurën më të prekshme ndaj dëmtimit nga rrezet e diellit, siç janë rrudhat, lëkura e varur dhe njollat. Salca e domates është e pasur me Vitaminë K që forcon fijet e flokëve dhe rigjallëron rritjen e flokëve. Gjithashtu ndërton kocka më të forta. Likopeni gjithashtu është treguar se përmirëson masën e eshtrave, e cila është një mënyrë e shkëlqyer për të luftuar osteoporozën.

  1. Redukton dhimbjet kronike

Nëse jeni një nga miliona njerëz që përjetojnë dhimbje kronike të buta deri të moderuara nga inflamacioni (të tilla si dhimbja e shpinës, dhimbja e muskujve ose artriti), domatet mund të japin lehtësim dhe të parandalojnë dhimbjen falë sasisë së lartë të bioflavonoideve dhe karotenoideve, të cilat janë agjentë të njohur anti-inflamatorë.

Burimi: LivingStrong.com 

Qendra Alert

Alert.al

 

Vetitë e tetë djathrave më të mirë europianë, tre prej tyre nga Ballkani

Më shumë se 200 varietete të djathrave janë të mbrojtura nga Komisioni Evropian. Këto djathra sëbashku me ushqime të tjera cilësore janë të mbrojtura me etiketa dhe marka të cilësisë. Markat ruajnë emrat e produkteve të cilat janë të lidhura me rajone specifike dhe me procese prodhimi tradicionale.

Marka apo etiketa e cilësisë për BE-në do të thotë që: 1)  përbërësit e produktit duhet që të jenë të zonës në të cilën ai prodhohet; 2) së paku njëra nga fazat e prodhimit, të procesimit dhe të përgatitjes duhet që të zhvillohet në zonën gjeografike nga ka marrë dhe emrin si dhe3)  reputacioni dhe karakteristikat e tij duhet ti atribuohen vetëm zonës së origjinës.

  1. Djathi FETA, në Greqi

Prodhohet nga qumështi i bagëtive të imëta, më së shumti delet dhe dhitë, të cilat ushqehen në florën unike të fshatrave greke, për këtë arsye djathi grek FETA ka një status gati mitik. Forma më e hershme e djathit FETA përmendet në një fragment të poemës Odisea të Homerit, në të cilin heroi Odiseu rrëmben djathin e prodhuar nga Polifemus ndërkohë që arratiset nga shpella e tij. Sot, djathi feta zë 10% të eksporteve greke, gjë e cila është dëshmi e reputacionit të tij të njohur tashmë.

  1. Jihočeská Niva PGI, në Republikën Çeke

Ky lloj djathi çek shquhet për shijen e tij të kripur, dhe prodhohet kryesisht në rajonin shumë të populluar të Bohemisë së jugut në Çeki. Zona ndodhet ndërmjet pyjeve të Çeski Krumlov dhe kodrave të Sumavës, të cilat janë deklaruar një trashëgimi e UNESCO në vitin 1990, si dhe ushqehen nga ujëra të freskëta dhe ka një flora dhe fauna të shumëllojshme. Djathi prodhohet nga qumështi i lopës, dhe brenda tij përmban një krem me ngjyrë të bardhë, me nuanca të tjera të gjelbra.

  1. Djathi Guda në Holandë

Nëse bëni një udhëtim në qytetin holandez të Gudës, nuk mund ta quani të plotë udhëtimin nëse nuk vizitoni tregun më të madh të djathit, i cili daton në shekullin e 14-të. Këta djathëra të pasuruar edhe me arra prodhohen në klimën detare të Holandës, ku bari i gjelbër me të cilat ushqehen lopët rritet në një shtrat me tokë ranore.

  1. Telemea de Sibiu në Rumani

Djathi telemea e ka zanafillën në rajonin e Transalvanisë, dhe sekreti i tyre njihet vetëm nga cobanët, të cilët merren edhe me rritjen e bagëtive të imëta. Janë cobanët ata që merren me të gjithë procesin, duke përdorur mjete tradicionale dhe teknika për ta transformuar qumështin e freskët të bagëtive në një djathë të bardhë kremoz dhe i cili përmban dhe aromat e barërave dhe luleve të egra.

  1. Paški sir PDO në Kroaci

Paški sir PDO prodhohet në ishullin kroat Pag në detin Adriatik, i cili është i dominuar nga peisazhi i ashpër karstik. Djathi prodhohet nga qumështi i deleve Pag, një racë vendase që mbijeton në bimësinë e pakët të bimëve aromatike dhe mjekësore që rriten në kullota shkëmbore. Për ta bërë gati djathin në klimën e lagësht mesdhetare, prodhuesit e lajnë dhe lyejnë djathin me vaj ulliri, duke krijuar një lëkurë të butë dhe të fortë që ndryshon nga ngjyra e verdhë e artë në të kuqërremtë-kafe të zbehtë.

  1. Comté PDO, Francë

Prodhohet në rajonin e Burgonjës në Francë që nga shekulli i 13-të, dhe ngjyra e tij nga e artë në të argjendtë përmban një sërë aromadh të pasura. Qumështi i përdorur për këtë varietet të famshëm të djathit të fortë vjen nga dy racat e bagëtive lokale: Montbéliarde dhe Pie rouge de l’Est. Djathi prodhohet nga “fruitières”, grup fermerësh dhe prodhuesish djathi të cilët mblidhen në baza bashkëpunimi për të ndarë punën dhe prodhimin e tyre.

  1. Mozzarella di Bufala Campana PDO, Itali

Shija unike e Mozzarella di Bufala Campana vjen nga qumështi i buallit të ujit, dieta e të cilit është nxjerrë nga fushat vullkanike të Italisë Jug-Qendrore. Pasi të jetë mbledhur qumështi i buallicës së ujit, fermerët kanë vetëm 60 orë kohë për të filluar procesin e prodhimit të djathit. Pasi të jetë shkrirë me kujdes, djathi vendoset në ujë të ftohtë dhe më pas zhytet në shëllirë. Gjatë këtij procesi, një kore e hollë formohet rreth djathit, duke përfshirë thelbin e tij të butë dhe kremoz.

  1. Allgäuer Bergkäse PDO, Gjermani

Në rajonin Allgaü të Gjermanisë, lopët kullosin mbi kullotat e harlisura malore në ultësirën e Alpeve. Qumështi i tyre, i mbushur me aroma alpine, është përdorur për të prodhuar Allgäuer Bergkäse PDO që nga shekulli i 19 -të. Prodhimi filloi me barinjtë alpinë zviceranë, të cilët sollën teknika të prodhimit të djathit nga vendlindja e tyre dhe i zbatuan ato në bergkäse (djathin malor) lokal të rajonit.

Burimi: Komisioni Evropian

Qendra Alert

alert.al

Perime të skuqura vs. të ziera: Rezultatet e papritura të testit të kryer nga Universiteti i Granadës

Skuqja është “demonizuar” nga mjekët dhe nutricionistët, pasi konsiderohet mënyra më e pashëndetshme e gatimit.

Ekspertët rekomandojnë zgjedhjen e pjekjes ose gatimit për të siguruar vlerën maksimale ushqyese të ushqimit dhe për të mbrojtur shëndetin tonë.

Sidoqoftë, një studim i ri i kryer nga studiuesit në Universitetin e Granadës vjen për të përmbysur gjithçka që besonim deri më sot.

 

 

Në studimin, rezultatet e të cilit u botuan në revistën Food Chemistry, studiuesit shikuan profilin ushqyes të perimeve që janë tradicionalisht pjesë e dietës mesdhetare, kur gatuhen në mënyra të ndryshme.

Studiuesit gatuan kubikë me patate, kunguj, domate dhe patëllxhanë në mënyrat e mëposhtme: tiganisje me vaj ulliri ekstra të virgjër, tiganisje në vaj ulliri ekstra të virgjër, zierje në ujë dhe zierje në një përzierje uji dhe vaj ulliri ekstra të virgjër.

Profili ushqyes i perimeve pas çdo metode gatimi u krahasua gjithashtu me profilin ushqyes të perimeve të papërpunuara. Studiuesit matën nivelet e lagështisë, yndyrës dhe nivelet totale në polifenole dhe antioksidantë.

Eksperimenti ka gjetur se vaji i ullirit rrit fenolet vegjetalë, një grup kimikatesh të dobishme që mbrojnë qelizat dhe zvogëlojnë rrezikun e kancerit, diabetit dhe plakjen e parakohshme nga degjenerimi i disa përbërësve të lëkurës.

Meqenëse vaji transferon nxehtësinë tek perimet në një mënyrë të ndryshme sesa uji, është treguar se rrit polifenolet në perime, duke shtuar nivelet e tyre. Përqendrimi i polifenoleve nuk duket se preket nga zierja.

Bazuar në sa më sipër, studiuesit arritën në përfundimin se skuqja në vaj ulliri ekstra të virgjër ose një përzierje vaji ulliri ekstra të virgjër dhe ujë është mënyra ideale për të gatuar perime për të rritur profilin e tyre ushqyes.

Qendra Alert

alert.al/

Cili është vaji më i mirë për të skuqur peshkun, do habiteni nga rezultati i studimit!

Studiuesit nga Universiteti i Barcelonës ekzaminuan se sa i shëndetshëm është peshku në varësi të llojit të vajit në të cilin është skuqur.

Ata gjithashtu studiuan nëse teknika specifike e ndjekur në tiganisje dhe lloji i peshkut shoqërohen me ndryshime specifike në profilin lipidik të peshkut.

Sipas gjetjeve të publikuara në revistën Food Research , lloji i vajit dhe mënyra e tiganisjes përcaktojnë nivelet e substancave toksike të prodhuara gjatë tiganisjes.

Studiuesit skuqën levrekun (Dicentrarchus labrax) dhe karkalecat (Sparus aurata) në një tigan (“tiganisje të cekët”) po ashtu në një furrë me mikrovalë me vaj ulliri ekstra të virgjër ose vaj luledielli të rafinuar. Ndryshimet në profilin lipidik të vajit dhe peshkut u regjistruan duke përdorur rezonancë magnetike bërthamore.

Gjetja kryesore e studiuesve ishte se gjatë “skuqjes së cekët” me vaj luledielli u formuan produkte oksidimi (aldehide), disa prej të cilave konsiderohen toksike . Ky reagim nuk u vu re gjatë skuqjes me vaj ulliri ekstra të virgjër as gjatë skuqjes në furrë me mikrovalë me vaj luledielli.

Gjithashtu u vu re se përmbajtja e yndyrës në karkalecat e detit u zvogëlua pas skuqjes, ndërsa për peshkun e detit u rrit ose mbeti në të njëjtat nivele.

Kështu, studiuesit sugjerojnë përdorimin e vajit ekstra të virgjër të ullirit kur skuqni peshkun dhe madje edhe në mikrovalë në vend të tiganit.

Qendra Alert

alert.al/