Menu

Blog

Prof. Dr. Kristaq Bërxholi: Kontrolli i salmonelave përmes “zinxhirit ushqimor” të shpendëve

Problemet e salmonelave mund të ndodhin në të gjithë segmentet e zinxhirit të të ushqyerit të shpendëve. Infeksioni mund të ndodhë gjatë prodhimit të materialeve (lëndës së parë) për ushqim. Me “Iniciativën FOOD SAFETY”, mund të mbështetet industria e shpendëve për të fituar betejën kundrejt salmonelave. Salmonela, është një nga shkaktarët më të rëndësishëm i sëmundjeve që kalojnë nëpërmjet ushqimit tek njerëzit në të gjithë botën dhe është shkaktar sinjifikativ i sëmundshmërisë, vdekshmërisë dhe humbjeve ekonomike. Vezët dhe mishi i shpendëve janë burimi kryesor i salmonelozave që shkaktohen nëpërmjet ushqimit në të gjithë botën. Në Komunitetin Europian kriteret mikrobiologjike për salmonelat janë përcaktuar shumë qartë në dokumente të ndryshme të EU dhe në rregullat për lëndën e parë ushqimore për prodhimin e ushqimit, përbërësit ushqimorë, ambientin, popullacionet e kafshëve, karkasat dhe mishi i freskët.

INISIATIVA E KEMIN FOOD SAFETY (FSI)

 

Për një kontroll efektiv të Salmonelave, nëpërmjet zinxhirit të plotë ushqimor, që nga prodhimi i ushqimit deri tek prodhimi i kafshëve të gjalla në nivelin e fermës, Kemin AgriFoods ofron një program komplet për klientët të emërtuar “Food Safety iniciative” (FSi). Ky program përfshin gjithë mbështetjen e nevojshme. Ai përfshin një trajtim të përshtatshëm të ingredientëve ushqimorë, të përzierjes përfundimtare, ambientit, ujit dhe popullacionit të kafshëve me produktet e Kemin të tillë Sal CURB® dhe FormaXOLTM në koncetrime të përshtatshme, i cili është mjaft efektiv në kontrollin e kontaminimit salmonelar nga Salmonella spp. dhe organizmat e tjerë patogenë. Veprimi parandalues i FSi fillon në nivelin e farave në tokë dhe korrjen e bimëve. Rëndësia e kontrollit të Salmonelave herët që në nivelin e korrjes së bimëve dhe dorëzimit tek të tjerët është vendimtare, përkundrejt praktikës aktuale që fokusohet vetëm në bluarjen e ushqimit. Krahas kësaj, hapa të tjerë të rëndësishëm të kontrollit, duhet të merren në nivelin e fermës. Pluhuri, bashkimi i ushqimeve, si dhe uji duhet të monitorohen, po kështu duhet te monitorohet dhe prevalenca e eliminimit të salmonelave në pleh. Një program efektiv mbështetës që përfshin analizat laboratorike, konsultën teknike, punët inxhinerike, do të sigurojë një zgjidhje të përshtatshme. Këto benefite janë të afrueshme të plota nga Kemin.

 

KONTROLLI NË USHQIM DHE UJË

Përpunimi i farave gjeneron shumë pluhur dhe nxehtësi. Prodhimi i nxehtësisë sidomos gjatë sezonit të dimrit formon kondensime. Pluhuri, nxehtësia dhe gjendja humide në bimët që përpunohen janë kushte të përshtatëshme jo vetëm për salmonelat për mbijetesën e tyre, por dhe për një shumëzim të shpejtë dhe të fuqishëm të tyre. Është kjo arsyeja që salmonelat mund të bëhen rezidente në bimet e vjela dhe që përpunohen, me pasojë infektimin e produktit final duke kontaminuar pluhurin gjatë fazave të ndryshme të procesit të prodhimit të produktit final. Farërat e ndryshme si soja, farat e lule diellit, bathët, mishi i peshkut, janë burime kryesore të kontaminimit të ushqimit nga salmonelat. Këto shkaktojnë kontaminimin e komponentëve të ushqimit nga salmonelat si dhe tek ushqimet të cilët kanë pësuar procesin e trajtimit me nxehtësi. Kontrolli i salmonelave përfshin ndërhyrjen për sigurimin e ujit të lirë nga salmonelat. Higjiena e ujit të pijshëm është shumë e rëndësishme si pjesë e programit total të bio-sigurisë në nivelin e fermës. Kualiteti i ujit të pijshëm është një faktor i rëndësishëm për të pasur një ushqim të pastër nga salmonelat. Studimet e bëra për një kohë të gjatë kanë demonstruar që metodat janë në dispozicion dhe me përdorimin e tyre në nivelin industrial sigurohet prodhimi i materialeve ushqimore të lira nga salmonelat. Aplikimi i Sal CURB për të eliminuar patogjenët bakterialë në ushqimin e kafshëve dhe në ujin që pinë kafshët, ka shumë vite që përdoret në praktikë me sukses thuajse në të gjithë botën.

 

KONTROLLI NE KAFSHË

Prezenca e salmonelave në popullacionet e shpendëve, konsiderohet si një faktor risku për prezencën e salmonelave në mish dhe vezë. Ka një lidhje shumë të mirë midis prevalencës së salmonelave tek broilerët/tufave të gjelave të detit dhe prevalenceës së karkasave të broilerëve të infektuar me salmonela. Niveli i ulët i tufave broiler/gjela deti të infektuara me salmonelë, do të përkthehet në një nivel të ulët të prevalencës së karkasave të infektuara me salmonelë. Në prodhimin e vezëve ka gjithashtu një lidhje lineare midis prevalencës së tufave dhe numrit të vezëve të infektuara me salmonella enteritidis. Trajtimi me anën e FormaXOL i gjelave të detit/ broiler/ pulave prodhuese, vlerësohet si një masë efektive për të ulur eliminimin dhe prevalencën e salmonelave në popullacionet e shpendëve për shkak se efekti përfitues i tij është në balancën e organizmave të zakonshëm në zorrët e shpendëve. Produkti mund të përdoret në programin përkatës në tufat me prevalencë të lartë dhe ose risk të infeksionit nga salmonelat. Ai në mënyrë graduale redukton përqindjen e tufave pozitive, në kuadrin e arritjes së një niveli të përshtatshëm. Mandej , bazuar në një program preventiv, me ndihmën e këtij produkti, mund të mbahet nën kontroll niveli i sigurisë. Ky efekt mbrojtës është shumë i suksesshëm, së pari nga reduktimi i pervalencës së lartë të infeksionit salmonelar në kushtet e niveleve të larta të riskut. Së dyti ai ka një veprim parandalues për të mbajtur një status të lirë nga salmonelat. AMBIENTI Kontaminimi persistent i ambientit ka treguar se është një faktor kryesor në infektimin e tufave të shpendëve. Të gjitha pajisjet që përdoren për transportin e materialeve bruto për përgatitjen e ushqimit si dhe të përbërësve të ushqimit duhet të jenë subjekt i aplikimit në mënyrë të rregullt të programeve të sanitizimit e të pastrimit duke siguruar në këtë mënyrë që ata të jenë të pastër gjithnjë. Disa studim kanë theksuar mundësinë e kondesimit në ingredientët, në kontenierët e mbajtjes së ushqimeve, të salmonelave, pasi aty krijohen kushte të përshtatëshme që mbështetin rritjen e salmonelave. Magazinat janë vëndet e përshtatëshme dhe atraktivë për shpendët e egër dhe rodentët dhe për këtë arsye është domosdoshmëri ndërmarja e aksioneve për parandalimin e kontaminimit të ushqimeve. Është shumë e rëndësishme që silloset duhet të pastrohen rregullisht gjithashtu dhe vëndet, magazinat ku mbahen ushqimet. Kërkimet për të parë prevalencën e salmonelave në zinxhirin ushqimore ka treguar se një nivel i lartë prevalence e salmonelave është parë në pluhurin, në zonën e përpunimit të ushqimit, si dhe në vëndet e para dhe pas trajtimit të ushqimeve me nxehtësi si dhe në brëndësi të sistemit të ftofjes gjatë prodhimit të peletave. Rikontaminimi i ushqimit nga bakteriet patogjenë të ushqimit nëpërmjet pastrimit dhe dezinfektimit josanitar të sipërfaqeve të pasijeve mund të parandalohet nëpërmjet përdorimit të pulverit Sal CURB të thatë, i cili mund të përdoret pa asnjë rrezik me Kemin Dusters në doza të rekomandueshme. Ambienti i fermës mund të rikontaminojë ushqimin, ujin dhe kafshet. Risku është i rritur në rastet e një pamjaftueshmërie të pastrimit dhe dezinfektimit të silloseve, paisjeve dhe sistemit të të ushqyerit. Për këtë arsye është e domosdoshme që të aplikohet një program bio-sigurie i cili merret me shumë rreziqe. Këto rreziqe përfshijnë: njerzit dhe vizitorët, pasijet, shpendët e egra dhe të egrat në përgjithësi, parazitët, insektet, materialet shtresore, uji, mënyra e të ushqyerit, ushqimi, pluhuri, sipërfaqet, perimetri i dritareve dhe i dyerve. THERJA Procesi i therjes, ka një impakt të veçantë, në riskun e kontaminimit të karkasave. Salmonelat mund të transferohen tek karkasat gjatë therjes nga tre burime kryesore, por më i rëndësishmi është banja ku futen zogjtë e therur. Burimi tjetër është kontaminimi nëpërmjet shpendëve që vijnë nga një banjë e kontaminuar dhe nga një banjë e pa kontaminuar(kontaminimi i kryqëzuar). Kategoria e tretë e kontaminimit shkaktohet nga vendosja e një popullacioni të salmonelave në vendet e lidhura me pajisjet e procesit të përpunimit, ambientit dhe riciklimit të furnizuesve të ujit. Në këtë rast, origjina e futjes së kontaminimit nga zogjtë e infektuar mund të ketë ndodhur muaj ose vite më parë, por kanë persistuar atje si pasojë e një procesi jo të mjaftueshëm të dezinfektimit fillestar. Këto lloj kontaminimesh janë të vështira për tu eliminuar. Procedurat higjienike efektive të therjes dhe ndërhyrjet e tjera duhet të mbajnë në mënd se salmonelat rriten dhe në ambientet e thertoreve.

SALMONELOZAT TEK NJERZIT

Salmonelozat mund të luhaten nga gastroenterite të lehta deri në të rënda dhe në disa njerëz deri në një sëmundje invazive, e cila mund të jetë fatale. Nga infeksioni salmonelar mund të ketë dhe pasoja për një kohë të gjatë, të tilla si artrite reaktive. Në 27 vendet e EU ka jo më pak se 1 milionë dhe ndoshta me tepër se 1.5 milionë raste të salmonelozës klinike në vit. Salmonelat shkaktojnë një kosto të sëmundjes midis 2-3 bilione euro për vit në EU. Aspekti më i rëndësishëm i shëndetit publik i përhapjes së salmonelave është nëpërmjet vezëve të kontaminuara. Shtrirja më e madhe e shpërthimeve të salmonelave që raportohet të ketë rezultate me vdekje, gjithashtu i atribuohet salmonelave nga vezët. Në Eu dy janë serovarët që konsiderohen si një rrezik sinjifikativ i shëndetit publik; Salmonela enteritidis dhe Salmonela typhimurium. Së bashku ato përbëjnë thuajse 80% të gjithë izolateve tek njerëzit, ku S. enteritidis është më e rëndësishmja. Serovarët e tjerë nuk i kalojnë 1%.

Nga Prof. Kristaq Bërxholi

Qendra Alert/Alert.al

Karta e vaksinimit ndaj Covid-19, pse është e rëndësishme ta ruani?

Marrja e vaksinës COVID-19 është një hap për të mbrojtur veten dhe të tjerët nga coronavirusi, pasi bota po përpiqet t’i kthehet jetës “normale”. Karta e vaksinimit ndaj Covid-19 është një dokument i rëndësishëm, pasi vërteton datën kur jeni vaksinuar dhe llojin e vaksinës që keni marrë. Ndërsa debati nëse një pasaportë dixhitale e vaksinës është një ide e mirë apo jo, karta juaj e vaksinës është dëshmia më e mirë për të treguar provën e vaksinimit.

Edhe pse ende nuk dihet saktësisht se si do të përdoren, ekspertët këshillojnë ta ruani atë si të jetë një certifikatë lindjeje.

Çfarë janë kartat e vaksinimit?

Kartat janë dëshmi se jeni imunizuar kundër SARS-CoV-2, virusit që shkakton Covid-19.

Informacioni i listuar është i shkurtër dhe i rëndësishëm. Në të shkruhet: emri juaj, data e lindjes, cilën vaksinë Covid-19 keni marrë, ku e keni marrë, dhe datat në të cilat keni kryer vaksinat.

Për çfarë do të përdoren kartat e vaksinave?

Akoma nuk është e qartë se si do të përshtaten kartat në jetën e njerëzve. Ato mund të kërkohen nga punëdhënësit ose mund të jenë të nevojshme nëse doni të shkoni në shkollë, të merrni pjesë në evente të mëdha ose në aktivitete të caktuara në grup.

Shumë njerëz shpresojnë se kartat do t’i lejojnë ata të udhëtojnë me më pak kufizime. Por kjo ide është ende e diskutueshme në një numër shtetesh, por në disa vende, të tilla si Izraeli, sisteme pasaportash vaksine janë vendosur tashmë.

Ruajeni kartën e vaksinimit në një vend të sigurt.

Ndoshta nuk do të jetë e nevojshme ta mbani kartën me vete sepse ka të ngjarë se nuk do të kesh nevojë për të çdo ditë.  Duke qenë se është shumë e lehtë ta humbasësh ose ta dëmtosh, këshillohet që ta ruani në një vend të sigurt pa lagështi, që boja të mos degradojë, thonë ekspertët.

Bëni kopje të kartës tuaj.

Gjëja e parë që mund të bëni është ta fotografoni kartën tuaj me celular.

Mos e postoni kartën në rrjete sociale!

Karta juaj përmban informacione të ndjeshme, përfshirë data e lindjes etj. Përveç mundësisë për vjedhje të identitetit, fotografitë e kartave të vaksinave ndihmojnë mashtruesit të krijojnë karta false vaksine, të cilat tashmë janë në shitje. (cnet.com)

Qendra Alert/Alert.al

Shpërthen Salmonela, mbyllet restoranti i njohur

Një restorant meksikan në Çikago është mbyllur për shkak të shpërthimit të Salmonelës. Administratorja e Shëndetit Publik McHenry Melissa H. Adamson kërkoi ndihmën e publikut për hetimin e rastit. Ajo kërkoi që kushdo që ka ngrënë në El Sombrero nga 23 gushti deri më 3 shtator të plotësojë një sondazh për të ndihmuar departamentin e saj në mbledhjen e të dhënave. Anketa duhet të plotësohet nga të gjithë pavarësisht nëse vizita e tyre në El Sombrero rezultoi me apo pa simptoma të sëmundjes Salmonel. Sipas Adamson, sondazhi është pjesë e një hetimi gjithëpërfshirës të krijuar për të eleminuar rrezikun e shëndetit publik. Departamenti i Shëndetit McHenry rekomandon që kushdo që ka ngrënë ushqim nga El Sombrero të kërkojë kujdes mjekësor dhe të kryejë teste nëse ka simptoma. Ushqimi i kontaminuar me bakteret e Salmonelës zakonisht nuk duket. Foshnjat, fëmijët, të moshuarit dhe njerëzit me sistem imunitar të dobët janë në rrezik më të lartë të sëmundjes.

Kushdo që ka ngrënë ndonjë produkt dhe ka shfaqur simptoma të helmimit me ushqim nga Salmonela, duhet të kërkojë kujdes mjekësor. Njerëzit e sëmurë duhet t’u tregojnë mjekëve të tyre për ekspozimin e mundshëm ndaj baktereve Salmonella sepse teste të veçanta janë të nevojshme për të diagnostikuar salmonelozën. Simptomat e infeksionit me salmonelë mund të imitojnë sëmundje të tjera, duke çuar shpesh në një diagnozë të gabuar.

Simptomat e infeksionit të Salmonelës mund të përfshijnë diarre, dhimbje barku dhe ethe nga 12 deri në 72 orë pas ngrënies së ushqimit të kontaminuar. Të rriturit e shëndetshëm zakonisht sëmuren për 4-7 ditë. Në disa raste, pacientët mund të përfundojnë në spital. (FoodSafetyNews)

Qendra Alert/Alert.al

Sa të rrezikshme janë ushqimet e skaduara

Për të shmangur humbjen e ushqimit, ndonjëherë ne hamë ushqim përtej datës së skadimit të tij. Një rrethanë që mund të çojë në dëmtimin e shëndetit. Por, le të shohim se cilat janë rreziqet serioze që ne marrim përsipër nëse konsumojmë një ushqim të skaduar, mitet e rreme për produktet dhe qëndrueshmërinë e pretenduar të tyre me kalimin e kohës.

Para së gjithash, duhet të kuptohet ndryshimi midis formulimit “të harxhohet mundësisht” dhe “të konsumohet brenda”, shkrime që kanë një kuptim shumë të ndryshëm.

E dyta do të thotë që produkti nuk do të konsumohet më, sepse, përtej datës së skaduar të treguar, ushqimi do të jetë i dëmshëm për shëndetin për shkak të përhapjes së lartë të baktereve brenda.

Prandaj, mund të ndodhin infeksione të tilla si salmonelë dhe helmim nga ushqimi siç është botulizmi ose stafilokoku.

Për sa i përket “të konsumohet mundësisht”, ky term nënkupton që nëse produkti ruhet siç duhet, ai do të vazhdojë të ruajë vetitë e tij organoleptike dhe ushqyese edhe pas datës së skadimit, madje jo për një kohë të gjatë pasi që tregohet si data e skadimit mbase humbet mbi të gjitha shijen origjinale të ushqimit.

Në këtë rast, megjithatë, mund të shfaqen pasoja më të buta të tilla si dhimbje barku, të vjella dhe diarre.

Djathrat e freskët, proteinat si mishi dhe peshqit, si dhe qumështi dhe vezët janë të rrezikshme për shëndetin për shkak të origjinës së tyre shtazore që lehtëson përkeqësimin e tyre.

Për shembull, qumështi i freskët përkeqësohet në vetëm 2 ditë, ndërsa i zier mund të arrijë të rezistojë deri në 4 ditë. Nëse hapet, ushqimi fillon humbet. Për këtë arsye, ju rekomandojmë të kontrolloni kohërat e ruajtjes të treguara në paketë.

Sipas mendimit të zakonshëm, disa ushqime nuk kanë një datë skadimi siç janë sheqeri, kripa, uthulla, vera, speci. Edhe në këto raste, megjithatë, duhet pasur kujdes për ruajtjen e tyre. Prandaj kujdes nga oksigjeni, drita dhe temperatura, potencialisht shumë të dëmshme për këto ushqime. Prandaj rekomandohet të mos i ekspozoni në rrezet e diellit, t’i mbani ato në një vend të thatë dhe t’i vendosni ato brenda rafteve vetëm nëse ato më parë janë mbyllur. (BotaSot)

Qendra Alert/Alert.al

Qytetari denoncon pijen Campari Soda, kompania: Nuk ka rrezik për shëndetin

Një qytetar raporton se bleu një pako Campari Soda, në të cilën kishte një shishe që përmbante një pije me një ngjyrë krejtësisht të ndryshme nga e kuqja tradicionale. Pas raportimit, kompania siguroi që nuk ka rreziqe shëndetësore dhe bëri të ditur se do ketë një analizë të thelluar të arsyeve që përcaktojnë ndryshimin e ngjyrës.

Qytetari shkruan:

“Gjeta një shishe të verdhë brenda një pako Campari Soda, e cila zakonisht është e kuqe.

Telefonova dhe dërgova fotografi e jam në pritje të përgjigjes së kompanisë.”

Më poshtë është përgjigja e kompanisë:

“Ne ju falënderojmë për raportin tuaj dhe kërkojmë ndjesë për vonesën në dhënien e një përgjigjeje. Karakteristikat e tij kimike-fizike janë në përputhje me produktin standard. Bazuar në analizën e gjurmueshmërisë nuk u gjetën të dhëna të procesit në lidhje me këtë fenomen. Profili ndijor i shisheve të zbardhura është në linjë me atë të produktit standard, pa devijime të këqija. Analizat fiziko-kimike dhe mikrobiologjike, në bazë të të cilave lëshohen të gjitha grupet, konfirmohen si të pajtueshme. Me hetimet e mëtejshme që kemi kryer në produktin e zbardhur, ne konfirmojmë se nuk paraqet ndonjë rrezik për shëndetin e konsumatorit. Ndryshimi i ngjyrës që ka ndodhur nuk përfshin ndonjë rrezik për shëndetin, as nuk ndikon në shijen”.

Campari Soda decolorato: il giallo al posto del rosso non è un rischio (ilfattoalimentare.it)

Qendra Alert/Alert.al

"Në tavolinë me Hyridën" - Je në dietë? Ja pija alkoolike që lejohet të konsumosh

Nga Hyrida Basha*

Vera, kaq antike sa edhe njerzimi. Pija alkoolike, e cila ka marrë vëmendje dhe rëndësi të madhe kulturore, ekonomike dhe sociale. Kjo falë evolucionit të jashtëzakonshëm të përpunimit të saj për rritje të cilësisë në produkt. Vera është një subjekt interesant për degustuesit për hir të shijeve, aromave dhe ngjyrave që ofron. Sigurisht është dhe një pije e dashur për këdo. Pavarsisht gjithcka thamë, në verë ka edhe disa kompoentë që mund të jenë të dëmshëm për shëndetin nëse konsumi i saj është me tepri.

Ne pijmë verë, dhe pije të tjera alkoolike, pasi i pëlqen qiellzës sonë, por edhe pse na bën më alegro. Shija vjen si pasojë e materies bazë nga e cila përbëhet pija, gjithashtu prej teknologjisë së përdorur për prodhim të saj, sasia e alkoolit në përbërje, sasia e etanolit apo sheqerit etj. Diferenca ndërmjet verës dhe pijeve të tjera superalkoolike është sasia e alkoolit në përmbajtje. Alkooli etilik ose etanoli është substancë që formohet natyrisht nga fermentimi i disa sheqernave të thjeshtë ose nga distilimi i mostrës së fermentuar, dhe është përbërësi kryesor i pijeve alkoolike.  Duke qënë se këto produkte nuk përmbajnë vitamina, kripra minerale, proteina dhe yndyrna, atëherë konsiderohen ushqime me kalori boshe pasi ofrojnë vetëm energji dhe asnjë vlerë ushqyese.

Etanoli është një substancë e huaj në organizëm dhe pa asnjë benefit, përkundrazi për disa persona është toksike. Megjithatë brenda disa limiteve, trupi i njeriut është në gjendje që ta përballoje pa dëme evidente. Metabolizimi i etanolit provokon difuzion hematik të acetaldehideve,  që janë substanca reaktive dhe toksike të dëmshme për trupin, të cilat nëse janë me tepri do të sillnin situata të vecanta të rrezikshme në organe të ndryshme si:

  • mëlci me probleme që shkojnë nga steatoza (për të cilën kemi folur) deri tek cirroza hepatike,
  • sistemi nervor qëndror me efekte shkatërruese tek persona të vecantë (psh; halucinacione, psikoza dhe demenca), situata që mund të shkaktojnë edhe vdekje, vrasje apo aksidente rrugore ne metabolizëm, duke reduktuar përthithjen e vitaminave shumë të rëndësishme deri duke kaluar në kequshqyerje
  • krijon varësi
  • përfaqëson një rrezik të shtuar për shfaqjen e tumoreve
  • mund të kemi interferencë të disa medikamenteve duke shkaktuar reaksione të fuqishme
  • në moshëtë re determinojnë probleme dhe në aspektin psiko-social dhe në zvillimin konjitiv dhe emotiv
  • në shtatzani mund të shkaktojnë aborte apo edhe keqformime të fetusit

Alkooli përfaqëson një ushqim hiperkalorik, 1 gr alkool na furnizon me 7.1 kalori (kcal). Sa më e larta grada e alkoolit në pije, aq më të larta kaloritë. Kaloritë boshe të alkoolit nuk kanë dhe nuk përmbajnë asnjë nutrient, ndaj hipotalamusi “nuk i regjistron”. Hipotalamusi është ajo pjesë e trurit e cila ka për detyrë të kontrollojë cklin uri-ngopje. Kështu këto kalori nuk mund të përdoren për punë muskulare por vetëm mund të magazinohen në formë dhjami dhe rrisk për shtim në pesh e cila kryesisht depozitohet në bark (zona abdominale) duke rritur  atë që e quajmë dhjam viseral dhe që është rreziku kryesor i sëmundjeve kardiovaskulare dhe sëmundjeve të tjera metabolike.

Tek vera, rrushi dhe disa ushqime të tjera si kikirikat, është prezent një përbërës kimik i quajtur resveratrol. Ky përbërës ka veti të forta antikosidative të cilat ndalojnë oksidimin e kolesterolit të keq LDL si edhe agregimin e pllakëzave të gjakut duke embrojtur trupin nga sëmundjet kardiovaskulare dhe jo vetëm.

Kjo molekulë është e pranishme në  lëkurën e rrushit që i jep dhe ngjyrën e kuqe atij duke e mbrojtur edhe nga infeksionet kërpudhore. Ngjyra e verës në varësi të polifenoleve përcaktohet në e bardhë, rozë dhe  e kuqe etj.

Për këto arsye vera, është një ndër pijet e cila lejohet tek personat që duan të ndjekin një regjim ushqimor të shëndetshëm. Por, edhe këtu, ka po aq rëndesi sasia.  Sasia më e mirë e rekomanduar është 2 gota verë në ditë për burra dhe 1 për gra. (1gotë është 125 ml, 12 gr etanol).

Bazuar në studimin e kryer nga Instituti Amerikan  Kërkimor Për Kancerin, vlerësoi se kjo sasi etanoli mund të jetë e shëndetshme edhe për persona me sëmundje kardiovaskulare pasi ka efekt vasodilator (zgjeron eneët e gjakut). Efekti mbrojtës gjitahshtu I  referohet pranisë së resveratrolit dhe polifenoleve që gjenden tek vera me veti antikancerogjene, antiinflamatore, antifibrotike.

Megjithatë, efekti negativ që ka etnoli kur kalohet sasia, e mposht efektin mbrojtës që resveratroli ka. Ndaj kujdesi për sasinë duhet të jetë i madh. Sot në verë përdoren edhe substanca të tjera në formën e aditivëve apo substancave kimike që janë rreth 600 të tilla në mënyrë që të përmirësojnë cilësinë e verës. Por këto substanca dhe aditivë janë përgjegjës për reaksionet pseudo alergjike. Në etiketë mund të lexojmë termin kimik,si; anhidrid karboni dhe sulfite, këto janë përbërje që personat astmatik mund të pësojnë problem deri në shok anafilaktik.  Ndaj shprehja pak e saktë gjen vend edhe këtu

Disa këshilla:

  • Pavaësisht gradës së alkoolit që mendoni se mund ta toleroni, mundohuni të pini në mënyrë të kontrolluar
  • Preferoni verë ose birrë, jo pije me ngjyrë
  • Evitoni konsumin esëll të alkoolit, kështu zbehni efektin
  • Mbi moshën 65 vjec, reduktoni pijen, pasi në këtë moshë organizmi bëhet më i ndjeshëm dhe problemet prej tij janë më të mëdha.
  • Nëse je adoleshnet kujdes me sasinë
  • Evitojeni totalisht gjatë shtatzanise dhe gjidhënies
  • Evitojeni nëse jeni duke marrë medikamente
  • Kujdes, mos konsumoni nëse do udhëtoni me makinë
  • Reduktoje ose eleminoje nëse je mbipeshë
  • Gjatë pirjes së alkoolit, hidratohu shpesh me ujë.
  • Vetëm me raste të rralla mund të kalohet sasia  nga 12 gr etanol në  30 gr etanol  për burra dhe  15 për gra.

*Nutricioniste

Alert.al

Shqipëria në pandemi, grup-moshat më të infektuara

Studimi i publikuar që hedh dritë mbi ecurinë e pandemisë së covid-19 në Shqipëri, me autorësinë e ekspertëve të ISHP tregon se gjatë dimrit 2020-2021, grupmosha më e infektuar ishin të rinjtë 25–34 vjeç.

Në vend të parë renditet grupmosha 25-35 vjeç (20.03%), e përfaqësuar nga të rinjtë aktivë që zakonisht është e shkujdesur dhe e neglizhon zbatimin e masave anti-Covid dhe ndërkohë bëhet burim transmetues infeksioni ndaj grupmoshave të tjera. Prej tyre më të infektuar janë femrat (60.37%) në raport me meshkujt (39.62%).

Në vend të dytë renditet grupmosha mbi 65 vjeç (18.97%), prej të cilëve meshkujt (52.25%)dhe femrat (46.74%).

Në vend të tretë, grupmosha 55-64 vjeç (17.7%), prej të cilëve femrat (56.25%) dhe meshkujt (43.75%).

Sipas studimit, personat në moshë pensioni mbi 65 vjeç ishin grupmosha e dytë më e madhe e konfirmuar pozitive. Pas grupmoshës 25–35 vjeç, e cila ka ndikim në zinxhirin transmetues të infeksionit, shikohet se edhe grupmoshat 35–44 vjeç dhe 45–54 vjeç, si dy grupmosha aktive në punësim, por me pozitivitet më të ulur, konsiderohen edhe si transmetues të infeksionit.

Ekspertët që kanë gjurmuar pandeminë në terren shprehen në studimin e tyre se pati infektim të lartë edhe tek grupmosha 55–64 vjeç, e cila është kryesisht e angazhuar në institucione drejtuese publike dhe jopublike. Ekspertët pohuan se infektimet në institucione publike dhe jopublike vërtetojnë se nuk janë zbatuar siç duhet masat mbrojtëse anti-Covid dhe për pasojë është zgjeruar zinxhiri transmetues i infeksionit viral. Grupmoshat pediatrike dhe shkollore zënë nga 0.05 deri 1.13% të të konfirmuarve pozitivë.

 

Grumbullimet nga 600 në 2000 persona në institucione u infektuan më shumë

Studimi i epidemiologëve që morën të dhënat nga terreni gjatë valës së dytë të pandemisë vunë re përhapje të infektimeve në institucionet publike dhe private që grumbullonin shumë persona në ambientet e tyre. Grupmosha më e infektuar në institucione ishte ajo 45-60 vjeç, të cilët ishin më tej zinxhiri kryesor i transmetimit, duke infektuar në shumë raste prindërit në shtëpi apo edhe të tjera.

Sipas vatrave të identifikuara, gjatë hetimeve epidemiologjike dhe testimeve të kryera për kontaktet e zgjeruara, nga ekspertët e ISHP-së u vërtetua se përhapja ishte më e lartë në institucionet publike që grumbullojnë nga 150 deri në 600 persona dhe për kompanitë private që grumbullojnë nga 500 deri në 2,000 persona.

Pavarësisht vlerës absolute të rasteve pozitive për meshkuj dhe femra, përqindjen më të madhe të rasteve e zënë femrat, gati në të gjitha grupmoshat, thotë studimi i ekspertëve të ISHP-së. Ekspertët thanë se femrat rezultuan më të infektuara se meshkujt pasi socializohen më shumë.

Konfirmimi i rasteve pozitive, sidomos i burimeve vatrore në institucione publike dhe jopublike, çoi në fenomenin e testimit të parakohshëm të kontakteve të zgjeruara në institucionet përkatëse, nëpërmjet të cilit pati rezultatet negative më shumë sesa pritej. Shumë punonjës me kontakte të zgjeruara, duke marrë informacionin mbi rezultatin testues si “Negativ”, neglizhuan për t’u izoluar dhe për të qëndruar në izolim, duke rezultuar pozitivë pas 7 ditësh testimi nga testimi i parë.

 

Shumica, negativizohen në javën e tretë dhe të katërt

Ekspertët e ISHP-së ndoqën 25 pacientë nga dita e parë e infektimit deri në negativizimin e plotë. Koha maksimale e negativizimit rezultoi 35 ditë. Në 85% të rasteve, negativizimi nisi në javën e katërt ose deri në javën e pestë për 10-12% të rasteve, ose fundi i javës së gjashtë, për rreth 3-5% të rasteve.

Ekspertët e ISHP-së kanë sqaruar se megjithatë, një PCR pozitive pasqyron vetëm zbulimin e ARN-së virale dhe nuk tregon domosdoshmërisht praninë e një virusi me kapacitet infektues, për vetë faktin që ka mjaft raste asiptomatike, Në lidhje me asimptomatikët, Instituti i Shëndetit Publik do të arrijë të paraqesë raportin përfundimtar analitik pas pandemisë.

Megjithatë, nga studimet e publikuara nga laboratorët shkencorë të vendeve europiane dhe botërore shumë të zhvilluara, është zbuluar në disa raste ARN virale prej PCR edhe pas javës së 6 nga testi i parë pozitiv. Në disa raste të tjera shumë të rralla, janë raportuar rezultate pozitive edhe pas dy testeve të njëpasnjëshme negative të kryera 24 orë larg njëri test nga tjetri, të cilat janë vlerësuar ose gabim në testim, ose një riinfeksion, apo riaktivizim i virusit. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Vitamina C, studiuesit: Doza e rekomanduar nga OBSH, e pamjaftueshme

Sasia e vitaminës C rekomanduar nga OBSH si një dozë minimale ditore për ruajtjen e një gjendje të mirë shëndetësore, e barabartë me 45 miligramë është krejtësisht e gabuar. Në një studim nga Universiteti i Uashingtonit doli në përfudnimin se duhet një dozë dyfish nga ajo e rekomanduar nga OBSH, pra 95 miligramë. Studimi rianalizoi një eksperiment të kryer në vitin 1944 nga Instituti Scorby në Sheffield, Britani.

Në atë kohë, (ishte kohë lufte) kërkuesit nuk ishin aspak të interesuar për të përcaktuar dozat minimale të lëndëve ushqyese thelbësore si vitamina C. Përkundrazi, ata donin të vendosnin sasi minimale të ushqimeve të freskëta (veçanërisht perimeve) për t’u caktuar ekuipazheve të anijeve për të parandaluar skorbutin, një sëmundje e shkaktuar pikërisht nga nivelet e pamjaftueshme të vitaminës C dhe ushqyesve të tjerë. Për këtë qëllim ata rekrutuan 20 vullnetarë, ndërsa anëtarët e grupi i nënshtroheshin një trajtimi të ndryshëm: 0, 10 ose 70 miligramë vitaminë C në ditë. Ky eksperiment bëhej për të parë shfaqjen e shenjave të sëmundjes së skorbutit. Për të verifikuar kohën, pjesëmarrësve u shkaktonin herë pas here plagë të vogla, për të kontrolluar shërimin e tyre.

Eksperimenti, i cili sot nuk do të pranohej nga asnjë lloj komiteti etik, u konceptua me kontributin e nobelistit të ardhshëm Hans Krebs dhe ishte i njohur si Eksperimenti i Mbytjes së Anijeve. Pas 9 muajsh eksperimentimi, doza minimale e vitaminës C e nevojshme për të shmangur skorbutin u identifikua, e miratuar më vonë nga OBSH dhe që korrespondon në fakt me 45 miligramë në ditë. Siç raportohet në American Journal of Clinical Nutrition, këto llogaritje ishin më shumë se të përafërta dhe çuan në përfundime krejtësisht të gabuara. Duke i përsëritur ato, ne arrijmë në një dozë shumë më të afërt nga shoqëritë e ndryshme shkencore të të ushqyerit njerëzor, të cilat rekomandojnë 75 dhe 110 mg / ditë: domethënë mesatarisht 95 mg / ditë.

Në mënyrë të veçantë, llogaritjet e reja tregojnë se marrja prej 10 mg / ditë, e vazhduar për 11.5 muaj u shoqërua me një rënie prej 42% të rezistencës ndaj plagëve në krahasim me atë të marrë me 80 mg / ditë. Një dozë prej 65 mg / ditë për 6.5 muajt nuk kishin qenë të mjaftueshme për të siguruar shërimin e plagëve. E gjithë kjo çon në një përfundim: Sasia minimale e nevojshme për të ruajtur një gjendje të mirë të shëndetit të indeve është 95 mg / ditë, që është mbi 100% më e lartë se ajo e rekomanduar akoma sot nga OBSH.

Qendra Alert/Alert.al

Aktori refuzonte testimin dhe vaksinën, pezullohen xhirimet për serialin e shumëpritur

Aktori i njohur i filmit “Whiplash”, Miles Teller nuk u vaksinua dhe refuzoi të bënte testin e Covid-19, deri në momentin që doli pozitiv teksa punohej për xhirimet e një seriali.

Sipas një zëdhënësi, xhirimet për serialin dramë “The offer” nga Paramount Plus ndaluan në 28 Korrik pasi një pjesëtar i produksionit doli pozitiv.

Një burim i afërt më ekipin ekzekutiv të serialit informoi Daily Mail se ai që doli pozitiv ishte Miles Teller. Aktori kishte refuzuar vaksinimin anti-Covid ose të testohej paraprakisht deri në momentin që doli pozitiv.

“Miles Teller nuk është i vaksinuar. Ai refuzoi gjithashtu të bënte testin”, informon burimi për Daily Mail. “Ai e solli virusin në xhirime dhe tani e gjitha puna duhet të ndalojë.”

Publicisti i yllit, Lauren Hozempa, reagoi duke i quajtur të gabuara spekulimet, por refuzoi të fliste më shumë. Aktori pritet të luajë në serialin e bazuar tek filmi i vitit 1972 “The Godfather” krah emrave të mëdhenj si Giovanni Ribisi, Collin Hanks, Mathew Goode.

Qendra Alert/Alert.al

Pas vaksinës anti-covid , Oksford ka gati vaksinën kundër kancerit

Ekipi që krijoi njërën prej vaksinave kundër Covid, ai i Universitetit të Oksfordit ka prodhuar dhe një vaksinë që premton të revolucionarizojë trajtimin kundër kancerit

E kombinuar me terapi të tjera ekzistuese, kjo vaksinë nxit sistemin imunitar të njeriut qe luftojë sëmundjen. Së bashku, ato kanë qenë në gjendje të tkurrin ndjeshëm tumoret tek minjtë, e të përmirësojnë shumë shanset e mbijetesës.

Eksperimenti i parë mbi njerëzit do të përfshijë 80 pacientë me qeliza kanceroze në mushkëri- një prej llojeve më të përhapura dhe më të rënda te kancerit në Mbretërinë e Bashkuar, me të cilin diagnostikohen 47.000 persona çdo vit.

Professor Adrian Hill, drejtor i Universitetit Jenner pranë këtij Universiteti tha se “vaksina e re ka potencialin ta ndryshojë rrënjësisht trajtimin kundër kësaj semundjeje”. Ajo bazohet mbi një njëjtën teknologji vektori që u përdor për vaksinën anti Covid të Oksfordit dhe AstraZenecas.

Materiali genetik i përcjellë në këtë mënyrë e nxit trupin t’i përgjigjet molekulave të njohura si proteina MAGE, të cilat gjenden në sipërfaqen e qelizave të kancerit.

Qendra Alert/Alert .al