Menu

Ekonomi

Nga 7 marsi, aplikimet për rimbursimin e TVSH-së vetëm online

Nga data 7 mars 2022, çdo kërkesë për rimbursimin e TVSH-së do të bëhet vetëm online, përmes Platformës Dixhitale të Rimbursimit të TVSH-së.

Drejtoria e Pёrgjithshme e Tatimeve, e cila ka vënë në dispozicion udhëzuesin, orjenton tatimpaguesit hap pas hapi për mënyrën sesi duhet të përdoret platforma online e rimbursimit.

Sipas DPT-së, një nga objektivat parësorë, që do të realizojë përdorimi i platformës digjitale është eliminimi përfundimtar i kontakteve fizike me punonjësit e administratës tatimore, duke eliminuar çdo mundësi abuzimi, si edhe çlirimi i tatimpaguesve nga dokumentet në letër dhe nga koha e pritjes.

Falë automatizimit të sistemit, platforma digjitale e rimbursimit të TVSH-së do të garantojë transparencë të plotë në trajtimin e kërkesave sipas radhës, duke mundësuar në kohë reale përmes numrit të referencës edhe gjurmimin e statusit të aplikimit nga vetë tatimpaguesi, nё llogarinё e tij nё e-Filling.

Konkretizimi i këtij projekti të rëndësishëm në funksion të tatimpaguesve vjen si angazhim i pakthyeshëm i qasjes që Administrata Tatimore
ka për modernizimin dhe digjitalizimin e shërbimeve publike ndaj tatimpaguesve, që falë platformës online do të kursejnë kohë dhe do të përfitojnë shërbim cilësor.

*Për më shumë informacion, Administrata Tatimore fton taksapaguesit të telefonojnë numrin e gjelbër pa pagesë 0800 00 02 pranë Qendrës së Thirrjeve, si dhe të përdorni shërbimin Live Chat në faqen zyrtare të Administratës Tatimore. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Menaxhimi i aseteve tek shoqëritë ujesjelles kanalizime dhe si të përmirësohen

Menaxhimi i aseteve në shoqëritë Ujësjellës-Kanalizime, ku kërkesa për rritjen e të ardhurave është thelbësore, ka qenë edhe pika e diskutimit dhe prezantimit të Letrës së pozicionimit për përmirësimin e kornizës rregullatore për menaxhimin e Aseteve.

Mihallaq Qirjo, Drejtor pranë Qendrës Burimore të Mjedisit, në prezantimin e Letër Pozicionimit u shpreh: “Qëllimi është t’i prezantojmë Entit Rregullator të Ujit (ERRU) dhe Agjencisë Kombëtare të Ujësjellës Kanalizimeve dhe Infrastrukturës së Mbetjeve (AKUM) një qasje se si mund të standardizohet menaxhimi i aseteve në mënyrë që të mund të zbatohen dy metodologjitë. Është si një lloj parakushti, por jemi në nivelin kur institucione të tilla qendrore duhet të shohin elementë të standartizimit më shumë se sa mënyrën rutinë të kryerjes së këtij procesi. Si mund të bëjmë që dy metodologjitë të kenë një bazë më të shëndetshme”.

Problemi i menaxhimit të aseteve nuk është i ri, ndaj referuar raporteve vjetore që dalin nga ERRU dhe institucione të tjera, menaxhimi i aseteve është i trashëguar, sa edhe aktual. Mungesa e burimeve financiare dhe njerëzore në disa shoqëri ujësjellës kanalizime, kryesisht të vogla pengojnë menaxhimin e aseteve.  Një performancë e ulët e bën të pamundur menaxhimin e aseteve, dhe nuk mund të themi se nuk ka përpjekje, se nuk e njohin problemin. E adresojnë, por e shohin të pamundur zgjidhjen.

Për këtë arsye, roli më proaktiv është i nevojshëm nga ERRU dhe AKUM, të cilat duhet të përdorin momentin për të pasur ndikim në menaxhimin e aseteve.

Prezantimi i kësaj letre pozicionimi, u bë nga Shoqata Ujësjellës Kanalizime e Shqipërisë (SHUKALB) në kuadër të projektit “Rrjeti Rajonal i Zhvillimit të Kapaciteteve për Furnizimin me Ujë dhe Kanalizimet (RCDN)”, gjatë një takimi mes palëve të interesit. Gjatë takimit u diskutuan gjetjet dhe u mblodhën komentet-sugjerimet e palëve mbi rekomandimet e hartuara për përmirësimin e kornizës rregullatore për menaxhimin e aseteve, u prezantuan rolet institucionale të ERRU dhe AKUM në menaxhimin e aseteve dhe u prezantuan veprimet e ardhshme të advokimit për menaxhimin e integruar të aseteve.

Zgjidhjet duhet të kërkohen në kombinimin e shërbimeve me sistemet informative për menaxhimin e aseteve që synojnë përmirësimin e performancës dhe efikasitetit të përgjithshëm të shoqërive ujësjellës kanalizime.

Rehabilitimi i standardeve aktuale nga shoqëritë ujësjellës kanalizime me sisteme teknologjike bashkëkohore pritet të krijojë një ndikim të menjëhershëm në zbatimin e metodologjisë, në drejtim të realizimit të funksionit parësor të saj – që është llogaritja e tarifave për shoqëritë ujësjellës kanalizime.

Dixhitalizimi dhe aksesi i institucioneve qendrore në sistemet moderne të informacionit është një proces që ka patur një zbatim të mirë në Shqipëri, krahasuar me vendet e tjera të rajonit. Menaxhimi i aseteve në nivel të shoqërive ujësjellës kanalizime do të lehtësojë shkëmbimin e informacionit me sistemet qendrore të ngritura nga agjencitë përgjegjëse për sektorin, si AKUM.

Mesazhi i letrës së pozicionimit është “Standardizimi i menaxhimit të aseteve do sjellë përmirësim të performancës së shoqërive, të të dhënave të grumbulluara, me qëllim për të shkuar drejt një planifikimi më të mirë dhe shpërndarje më të drejtë të investimeve. Mbështetja duhet nisur që në planifikim, por dhe kapacitetet njerëzore e teknologjike për këtë proces. SHUKALB është një burim shumë  i mirë informacioni për të mbështetur shoqëritë që të përdorin teknologjitë e përparuara të informacionit dhe mundësitë alternative që ekzistojnë për të rritur performancën dhe menaxhimin e të dhënave.

SHUKALB do të dorëzojë së afërmi draftin final të Letrës së Pozicionimit tek dy institucionet kryesore qendrore, ERRU dhe AKUM, si dhe do ta shpërndajë tek të gjithë palët e interest nëpërmjet kanaleve të ndryshme të komunikimit.

Alert.al

Çmimi i naftës vazhdon të rritet pavarësisht masave urgjente

Çmimet e naftës janë rritur pavarësisht masave të reja që mëtojnë të stabilizojnë tregjet pas pushtimit rus në Ukrainë. Çmimi i naftës së papërpunuar Brent, ka arritur në 113 dollarë për fuçi, duke shënuar rritjen më të madhe në shtatë vjetët e fundit. Çmimi është rritur pasi anëtarët e Agjencisë Ndërkombëtare për Energji janë pajtuar për të lëshuar në treg 60 milionë fuçi naftë nga rezervat emergjente.

Shtetet e Bashkuara dhe 30 vende tjera anëtare të kësaj Agjencie kanë thënë se me këtë veprim synojnë të stabilizojnë tregjet. Rusia është një prej prodhuesve më të mëdhenj të energjisë në botë. Pas shpërthimit të luftës në Ukrainë, bota është shqetësuar për ndikimin e kësaj situate në tregjet e naftës dhe gazit.

Çmimet e naftës janë rritur edhe në Shtetet e Bashkuara, 109 dollarë për fuçi.

“Ne jemi të përgatitur për të shfrytëzuar secilin mjet të mundshëm për të shmangur pengesat në furnizimet me energji si pasojë e veprimeve të presidentit rus, Vladimir Putin”, ka thënë zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Jen Psaki. Ajo ka thënë se Uashingtoni do të analizojë mundësi si të shmangë varësinë për energji nga Rusia.

Sulmi i Moskës ndaj Ukrainës ka nisur në orët e para të 24 shkurtit. Presidenti rus, Vladimir Putin ka urdhëruar “operacion special” për të çmilitarizuar Ukrainën. Veprimi i Kremlinit ka nxitur zemërim dhe është dënuar në gjithë botën. Shtetet e Bashkuara dhe aleatët janë përgjigjur me sanksione të ashpra kundër Moskës.

Qendra Alert/Alert.al

Kristuli: Do shikohen tregjet alternative, bukë e miell do kemi, por me kosto tjetër

I ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, Theodhor Kristuli kryetar Unioni tregtar Agroushqimor dhe industrial ka folur për ndikimin global që do ketë lufta Rusi-Ukrainë, ndërsa theksoi se vendi jonë do sigurojë furnizime përmes alternativave të tjera. Kristuli deklaroi se nuk mund të bëhet gjë për rritjen e çmimeve në bursë, por qeveria mund të bëjë diçka për energjinë elektrike.

“Kompanitë kanë depozita, kanë mbi 2 muaj kapacitet grurë dhe kanë mundësi të orientohen lehtësisht. Rezervat e grurit i kanë të mira dhe po orientohen drejt tregjeve të Lindjes dhe Perëndimit. Në momentin e ndërprerjes së parë nisi rritja e bursës së grurit 20-30 euro. Bukë e miell do kemi ndaj nuk duhet asnjë lloj paniku, vetëm se do ketë kosto tjetër. Do shikohen tregjet alternative. Ukraina është vendi i parë në botë për prodhimin e vajit të lulediellit, përbën 60% të të gjithë totalit të vajit të lulediellit në botë, pra 6 milion ton në vit. 29.9% prodhohet nga Rusia, 3 milion ton në vit. 90% e të gjithë nevojave të botës për vaj luledielli është në këtë korridor, ndërsa rritja nuk ka ardhur tani as e miellit dhe as e vajërave. Problemi i furnizimit me vaj do jetë më i vështirë se me grurë, pasi është korridori kryesor dhe furnizmi kryesor nga ajo zonë. Besoj do dalim në alternativa. Industria e bukës, u bë diçka e mirë nga qeveria, u ruajt fasho e VKM që ka qenë, por ajo që kërkojmë nga shteti nuk është bursa. Edhe për pjesën e rritjes së çmimeve nuk kemi se çfarë të bëjmë, ndërsa mund të bëjmë diçka për energjinë elektrike. Çmimi i energjisë është sot 2.4 herë më i lartë se çka qenë më parë. Energjia elektrike rëndon edhe më shumë industritë, atë të përpunimit të qumështit, ku përveç hallit të rritjes së çmimit, kanë problemin e rimburësimit të 6% të TVSH. Kjo industri është detyruar që prodhimin final ta japin me 20% TVSH pa patur mundëi që të marrin TVSH nga pjesa tjetër. Ndërsa ngrohjet i kanë me kaldaja me gaz, çmimi i gazit është rritur 6 lekë/litër e taksuar. Duhet që shtetit qoftë edhe përkohësisht, që të vërë një fasho tek industria e miellit apo e bulmetit, pasi janë drejt falimentimit. Në të njëjtën situatë edhe te agrokultura, ku çdo lloj punimi është rritur, nga rritja e karburantit”-tha Theodhor Kristuli.

Emisioni Alert

Qendra Alert/Alert.al

Lufta, Haxhiymeri: Nuk do ngelemi pa furnizime, por do ketë rritje çmimesh

I ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, Adi Haxhiymeri kryetar i Shoqatës së Prodhuesve të miellit ka folur për faktorët që ndikuan përgjatë 6 muajve për furnizimin me grurë dhe ndikimin ekonomik që do ketë në Shqipëri lufta Rusi-Ukrainë.

“Në kuadrin e drithërave, grurit jemi në një moment stuhie përfekte. Pandemia kaloi si situatë, por brenda 6 muajsh ndodhet arsye të forta sa i përket grurit, pasi ishte një vit me prodhimtari shumë të ulët, u konstatua prodhim 25 milion ton grurë më pak. Kjo bëri rritjen e parë të çmimit në bursë, që ishte shumë i konsiderueshëm. Pas kësaj na ndodhi problemi i energjisë, naftës dhe transportit, ndërsa goditja e tretë është që ky treg merr nga lufta Rusi-Ukrainë. Pra ndodhën tre gjëra shumë të forta brenda 6 muajsh. Luftë ka patur edhe më parë por në Iran dhe Irak, ku këto tregje kanë qenë të papërfillshme. Ato tregje kanë përparësi se sasinë e naftës e shton apo e ul. Gruri është një gjë që prodhohet një herë në vit, nga momenti që korret nuk shtohet më, vetem pakësohet deri në korrjet e ardhshme. Problemi më i madh është se kjo gjë ndodhi në korridorin më të rëndësishëm, jo vetëm për produktet e energjisë, por edhe ato bujqësore kryesisht drithëra, ky hynë gruri, misri, vaji etj. Këtu kemi të bëjmë me shtetin e parë të botës që është Rusia, eksportuesi kryesor i grurit dhe Ukraina që tek gruri zë vend të tretë ose të katërt, por shumë të rëndësishëm, pasi të dyja bashkë për drithëra janë mbi 25% të prodhimit botëror. Bazën e importit të grurit e kemi në Rusi, pasi ofron për ne vendin më të mirë të raportit cilësi/çmim. Ka karburantet e veta, pesticidet e veta, ka koston e jetesës së ulët, prodhon sasi të madhe dhe çmim të ulët. Lufta na godet edhe ne pasi është korridor i rëndësishëm, furnizohet pjesa më e madhe e vendit. Nuk jemi për të dhënë alarm, kompanitë kanë ditë të tëra që po punojnë për sistemimin në tregje të reja, mundësi të reja në rajon, pastaj më larg. Mendojmë se me sasi do furnizohemi, kemi patur vështirësi me disa shtete si psh. Serbia e bllokoi që në tetor bursën e grurit. Vetem ajo që do ndikojë do jetë çmimi, atë se kemi më në dorë. Duke filluar nga e premtja, çmimi në bursë u rrit, duhet thënë se ka dhe momente abuzimi, përveç rritjes së kërkesës. Janë 6 milion ton të bllokuara në Ukrainë dhe 7-8 milion ton në Rusi. Mendoj se shtete si Franca dhe Bullgaria mund ta kompensojnë situatën. Ndërsa rritja e çmimit te miellit në disa qytete nuk ka të bëjë fare me grurin, por kompanitë nuk i kontrollojmë dot”-tha Adi Haxhiymeri.

Emisioni Alert

Qendra Alert/Alert.al

Çmimet e pijeve alkoolike rriten 5-30% nga shtrenjtimi i akcizës dhe ambalazhimit

Nga 1 janari 2022 çmimet e pijeve alkoolike vendase dhe të importit u shtrenjtuan nga 5 deri 30%. Rritja më e lartë ishte te pijet alkoolike vendase. Prodhuesit pohojnë se arsyet e shtrenjtimit janë nga rritja e çmimit të energjisë dhe të materialeve ambalazhuese në tregjet e huaja. Ndërsa importuesit thonë se ndikimi është nga shtrenjtimi i pijeve alkoolike nga kompanitë e huaja, tarifat e transportit dhe rritja e akcizës 3% nga 1 janari 2022.

Ashtu edhe siç kishin paralajmëruar dhjetorin e vitit të kaluar, kantina e pijeve “Gjergj Kastrioti Skënderbeu” nga 1 janari ka rritur çmimet e pijeve alkoolike 30% më shumë se vjet. Drejtori i Përgjithshëm i kantinës Denis Zhilla thotë se arsyet e rritjes të çmimeve janë shtrenjtimi i energjisë, karburantit, i qelqit, plastikës dhe materialeve të tjera të ambalazhimit.

“Çmimi i qelqit është rritur 20% më shumë se 2020, materialet e kartonit dhe letrës janë shtrenjtuar 15%, tapa dhe plastika 10%. Shqetësuese është edhe rritja e çmimit të energjisë elektrike nga 15 lekë/kwh në 41 lekë (me TVSH). Për të zbutur rritjen e kostove të prodhimit do të ishte e domosdoshme që nga qeveria të subvencohej tarifa e shtuar e çmimit të energjisë”, pohon z. Zhilla. Më herët edhe nga Bashkimi i Prodhuesve Shqiptarë dhe Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë kërkuan kompensim për rritjen e çmimit të energjisë për prodhuesit e industrisë ushqimore të lidhur në tensionin nga 35 deri 110 kilovat.

Rritja e çmimeve ka ndikuar te rënia shitjeve. Për periudhën janar-shkurt shitjet e kompanisë janë tkurrur 35% krahasuar me vjet. Operatorë të tjerë të tregut pohojnë se kjo situatë do të rrisë informalitetin e tregtimit të pijeve alkoolike në vend. Informaliteti, sidomos i tregtimit të rakisë, vijon të jetë problem për kompanitë e licencuara. Për shkak të stokut të krijuar vjet dhe informalitetit kantina e pijeve “Skënderbeu” këtë vit e nisi prodhimin me 20% se 2021.

Rritje të çmimeve këtë vit pati edhe për pijet alkoolike të importit. Përfaqësues të distributorit “Agna Group” thanë se çmimet e pijeve të importit u rritën 5 deri 10% më shumë. Ndryshimet sipas tyre erdhën nga shtrenjtimet e çmimeve nga kompanitë e huaja dhe transportit si dhe rritja 3% e akcizës. Nga 1 janari 2022 hynë në fuqi ndryshimet në ligjin “Për akcizat” që parashikojnë indeksim çdo 2 vjet në masën zyrtare të inflacionit t për 2 vitet paraardhëse shpallur nga INSTAT-i, me përjashtim të duhanit dhe nënprodukteve të tij, për të cilat akciza aplikohet sipas kalendarit specifik. Ndryshimet përcaktonin se për vitin 2022 akciza indeksohet në masën e normës zyrtare të inflacionit të vitit 2020 dhe 9-mujorit tё vitit 2021. Për muajin janar 2022 prodhimi vendas është rritur 17% më shumë se 2021, ndërsa është më i ulët se periudha para krizës. Importet e janarit 2022 janë rritur 47% krahasuar me vitin e kaluar sipas të dhënave të doganave. Në 2021 prodhimi vendas i pijeve alkoolike u ul 24% në raport me 2020, ndërsa importet u rritën 33%. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Agresioni rus, rritet nafta, bien bursat, rubla në pikiatë

Nafta e papërpunuar shënoi rritje, ndërsa rubla ra me gati 30%, duke arritur një nivel të ri të ulët rekord të hënën, pasi vendet perëndimore vendosën sanksione të reja të ashpra ndaj Rusisë për pushtimin e saj të Ukrainës. Këto sanksione përfshinë bllokimin e disa bankave nga sistemi global i pagesave SWIFT. Kërkesa për investime të sigurta nxiti obligacionet së bashku me dollarin dhe jenin, ndërsa euro ra, pasi presidenti rus Vladimir Putin vendosi forcat e armatosura bërthamore në gatishmëri të lartë të dielën, në ditën e katërt të sulmit më të madh ndaj një shteti europian që nga Lufta e Dytë Botërore.

Rritja e tensioneve shtoi frikën se furnizimet me naftë nga prodhuesi i dytë më i madh në botë mund të ndërpriteshin, duke e çuar çmimin e kontratave të së ardhmes të naftës së papërpunuar Brent me 4,21 dollarë ose 4,3 për qind në 102,14 dollarë. Kontratat e së ardhmes së naftës së papërpunuar të Teksasit Perëndimor (WTI) u rritën me 4,58 dollarë ose 5,0% në 96,17 dollarë për fuçi.

“Unë po u them klientëve që gjithçka që dimë me siguri është se çmimet e energjisë do të jenë më të larta,” tha John Milroy, këshilltar financiar i Ord Minnett në Sydney.

“Është një klishe e vjetër, por është e vërtetë që pasiguria nxit lëvizjet në të dy drejtimet”.

Aksionet e Azi-Paqësorit u ulën në seancën e mëngjesit kryesisht, në linjë me rëniet për aksionet e së ardhmes në SHBA dhe Evropë. Nikkei 225 i Japonisë (.N225) ra me 0.25%, ndërsa aksionet kineze (.CSI300) ranë 0.36%. Standardi i Australisë (.AXJO), megjithatë, u rrit 0.64%, i nxitur nga aksionet e energjisë.

Indeksi MSCI i aksioneve rajonale (.MIAP00000PUS) humbi 0.58%. Kontratat e të ardhmes në SHBA sinjalizuan një rënie prej 2.35%, ndërsa kontratat pan-evropiane EURO STOXX 50 ranë 3.90%. Kontratat e së ardhmes FTSE ranë 1.21%.

“Ne patëm një lumë informacionesh shumë negative gjatë fundjavës,” tha Kyle Rodda, një analist tregu në IG Australia. “Po flasim për rreziqet e stabilitetit financiar dhe reflektojmë mbi atë kërcënimin e luftës bërthamore.”

“Paqëndrueshmëria është rritur,” tha ai. “Ecuria e çmimeve është tepër e luhatshme.”

Yield-i 10-vjeçar letrave më vlerë të thesarit të SHBA ra me rreth 9 pikë bazë në 1.89%, dhe yield-et ekuivalente Australiane u tërhoqën me rreth 6 pikë bazë në 2.177%. Euro ra 1.1% në 1.11465 dollarë dhe 1.1% në 128.785 jen, ndërsa dollarët australianë dhe të Zelandës së Re të ndjeshme ndaj rrezikut u ulën përkatësisht me 0.78% dhe 0.88%.

Rubla ra ndjeshëm me deri në 29.67%, duke arritur në një rekord të ulët 119.5 për dollar. Ari u rrit me më shumë se 1% në rreth 1,909 dollarë, si rrjedhojë e kërkesës për aktive më të sigurta. “Kjo paqëndrueshmëri do të vazhdojë edhe për një kohë, derisa situata të qetësohet,” tha Shane Oliver, kryeekonomist në AMP Capital. Ndërkohë, “tregjet do të luhaten, në varësi të titullit “, tha ai. (Reuters)

Qendra Alert/Alert.al

Në 2023, Shqipëria pritet të ketë borxhin më të lartë publik në rajon

Shqipëria po ecën me ritme më të ulëta sesa fqinjët në drejtim të konsolidimit fiskal, që nënkupton uljen e ngadaltë të borxhit publik në një të ardhme afatmesme. Sipas raporti të fundit të Komisionit Europian për vendet kandidate, në vitin 2023 vendi pritet të ketë një nivel të borxhit publik prej 73.9% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB), që vlerësohet se është më i larti në rajon, duke ia kaluar dhe Malit të Zi, që deri tani mbante rekordin.

Në vitin 2020, kur pandemia goditi botën, të gjitha vendet e rritën borxhin publik, teksa qeveritë rritën shpenzimet për të kompensuar humbjet që sollën në ekonomi kufizimet e rrepta me qëllim frenimin e virusit. Në rajon, nivelin më të lartë të borxhit e arriti Mali i Zi, në 105.3% të PBB-së, e ndjekur nga Shqipëria, në rreth 76% të PBB-së. Ndonëse vendi ynë kishte borxhin e dytë më të lartë publik në rajon dhe rritje me rreth 10 pikë përqindje në 2020-n, në raport me vitin e mëparshëm, sërish ndihma për bizneset dhe individët në raport me madhësinë e ekonomisë, ishte më e ulëta në Europë, në rreth 1% të PBB-së, sipas vlerësimeve të Fondit Monetar Ndërkombëtar FMN).

Pas kalimit të fazës emergjente të shkaktuar nga Covid-19, të gjitha vendet po rendin drejt konsolidimit fiskal, që nënkupton frenimin e shpenzimeve jo të domosdoshme dhe përmirësimin e rendimentit të të ardhurave. Mali i Zi parashikon që të ulët borxhin publik në vitin 2023, në 71.7% të PBB-së, duke e reduktuar me ritme më të shpejta sesa Shqipëria. Shtetet e tjera të rajonit ndërkohë janë në një pozicion më komod, pasi kanë borxhe më të ulëta, si Kosova 22% e PBB-së, Bosnjë Hercegovina 35%, Serbia 54% dhe Maqedonia e Veriut 58%, sipas pritshmërive për vitin 2023, publikuar nga Komisioni Europian.

FMN e ka këshilluar vazhdimisht qeverinë që të jetë e kujdesshme me shpenzimet dhe të përshpejtojnë procesin e konsolidimit fiskal. Sipas deklaratave t FMN-së, në periudhën afatshkurtër, politika fiskale duhet të vazhdojë të mbështesë rimëkëmbjen nëpërmjet masave të përkohshme dhe të mirëshënjestruara, që duhet t’i nënshtrohen transparencës dhe përgjegjshmërisë. Sipas Fondit, do të ishte e këshillueshme që të moderoheshin investimet publike tepër ambicioze të financuara me burime të brendshme për të mbrojtur shpenzimet prioritare për mbrojtjen sociale, kujdesin shëndetësor (sidomos vaksinimin), dhe rindërtimin nga tërmeti si dhe për të rritur kontingjencën.

Fondi Monetar Ndërkombëtar, përvese e ka konsideruar borxhin e ri të ekzagjeruar dhe kërkoi qeverisë të zbatojë një strategji të shëndoshë afatmesme për të ardhurat sa më shpejt. Shqetësimi i institucioneve financiare ka qenë dhe borxhi i fshehur, që rrjedh si nga partneritetet publike private (PPP), detyrimet e të cilave regjistrohet vetëm për vitin korent ashtu dhe nga detyrimet e prapambetura dhe faturat e arbirtrazhit (humbjeve gjyqësore ndaj kompanive me të cila qeveria ka pasur konflikte. Në vitin 2021, borxhi publik i vendit tonë theu rekordin historik në vitin 2021 duke arritur nivelin më të lartë të shënuar ndonjëherë, në 78.1 për qind të Prodhimit të Brendshëm bruto (PBB), sipas të dhënave zyrtare nga Ministria e Financave. Stoku në vlerë i borxhit arriti në 1,38 triliardë lekë me një rritje 1,5 miliardë lekë (1.3 miliardë euro) në raport me vitin e kaluar. Ky është zgjerimi vjetor më i lartë i ndërmarrë nga qeveritë shqiptare ndër vite. Në fund të vitit 2021, çdo shqiptar kishte 3,850 euro “borxh” (treguesi i borxhit për frymë).

(Monitor)

Qendra Alert.al/Alert.al

Sulmet ndaj Ukrainës, ndikim në ekonominë shqiptare

Sulmet e Rusisë ndaj Ukrainës do ndikojnë edhe në ekonominë shqiptare. Kjo për shkak të varësisë së furnizimeve me naftë dhe grurë nga Rusia dhe me rritjen e çmimeve të mallrave, pasi Ukraina është eksportuesi kryesor global për lëndë të para për industrinë ushqimore si (drithëra, vaj luledielli etj.) Grosistët pohojnë se ka rezerva me naftë për tre muaj, ndërsa me grurë për 45 ditë, por pohojnë se furnizimet e reja do të jenë me çmime më të larta.

Sipas të dhënave të INSTAT, Shqipëria siguron nga tregu rus 47% të nevojave vjetore për grurë, 12% naftë, ndërsa nga Ukraina 3.3% lëndë të parë  për industrinë ushqimore. Të dhënat nga doganat tregojnë se në vitin 2021 u importuan 326 mijë tonë drithëra, 50% e të cilave ishin furnizime nga zonat në konflikt. Burimet e importit të drithërave dominohen nga Rusia, Ukraina dhe Serbia në 86% të totalit të nevojës për konsum.

 

Lufta do të ndikojë edhe në sektorin e turizmit, pasi pritej që në 2022, vendi ynë të frekuentohej nga turistë nga Rusia dhe Ukraina, këta të fundit përbënin 22% të lëvizjeve me charter drejt Shqipërisë.

Qendra Alert/Alert.al

 

Resuli: Sektori i blegtorisë, i diskriminuar dhe përjashtuar nga Skema Kombëtare

Në një lidhje Skype për emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, eksperti i bujqësisë Ervin Resuli ka folur për situatën në blegtori dhe për Skemën Kombëtare që sipas tij jo vetëm që nuk e mbështet këtë sektor, por e diskriminon atë dhe e përjashton.
“Blegtoria gjendet në një situatë jo të këndshme apo të favorshme për të vazhduar ekzistencën e saj. Duke iu referuar edhe të dhënave të INSTAT kemi një rënie të blegtorisë. Kjo situatë duke marrë në konsideratë imputet bujqësore, drithërat dhe çmimin e naftës në rritje, ekzistenca e blegtorisë është bërë shumë e vështirë. Ajo që na shqetëson më shumë është fakti se Ministria e Bujqësisë duhet të prodhonte një politikë që blegtorët ta kalonin lehtë këtë lloj krize. Fermerët janë ulur në tryezë me ministren e Bujqësisë dhe ishin dakordësuar që Skema Kombëtare do mbështeste 10 lekë për liter pa limit. Me këtë skemë mendonim se do kalonim këtë vit të vështirë, por kemi ngelur në kuadrin e takimeve dhe fjalëve të pambajtura. VKM jo vetëm që nuk mbështet blegtorinë, por e diskriminon atë dhe e përjashton, pasi dyshemeja nga 5 krerë për lopë ka shkuar në 10 krerë. Përbën një numër të konsiderueshëm në vendin tonë, pra janë përjashtuar nga mbështetja”-tha Resuli.

Emisioni Alert

Qendra Alert/Alert.al