Menu

Konsumatori

Quit Sense, aplikacioni nga Inteligjenca Artificiale për lënien e duhanit

Inteligjenca Artificiale (AI) ka krijuar aplikacionin e parë në botë për lënien e duhanit. Aplikacioni inteligjent Quit Sense arrin të kuptojë se kur doni të pini cigare dhe ju pengon ta bëni.

Aplikacioni gjithashtu ofron këshilla se si të lini duhanin. Sipas studimit të shkencëtarëve në Britani, ky aplikacion ndihmoi shumë duhanpirës që të linin duhanin.

“Ne e dimë se përpjekjet për të lënë duhanin shpesh dështojnë sepse dëshira për të pirë duhan nxitet duke qenë në vende ku njerëzit pinë duhan. Kjo mund të ndodhë për shembull në një lokal ose në punë.

Quit Sense është një aplikacion inteligjent që mëson për kohën, vendndodhjen dhe shkaktarët që të çojnë drejt pirjes së duhanit. Aplikacioni u dërgon mesazhe përdoruesve duke i frenuan që të pijnë duhan”, tha mjekja Chloe Siegele-Brown nga Universiteti i Cambridge, i cili krijoi aplikacionin.

Qendra Alert/Alert.al

Nuk është uji, zbuloni pijen më të mirë për hidratim

Uji konsiderohet si pija më e shëndetshme dhe në të njëjtën kohë si pija më e mirë për hidratim. Por, hulumtimi nga Universiteti Skocez i St. Andrews, i cili krahasoi reagimet e disa pijeve të ndryshme me hidratimin, arriti në përfundimin se uji i thjeshtë dhe ai mineral janë zgjedhje të mira, por sipas gjetjeve të reja qumështi është akoma më i mirë.

Sipas Ronald Maughan, profesor në Shkollën Mjekësore St. Andrews dhe autor i studimit, një nga faktorët është sasia e një pije të caktuar. Gjithashtu, një nga faktorët është edhe përbërja ushqyese e pijes.

Kështu, është vërtetuar se qumështi hidraton më shumë se uji i zakonshëm sepse përmban laktozë, proteina dhe yndyrna dhe kjo përbërje ndihmon në ngadalësimin e zbrazjes së lëngjeve nga stomaku. Përveç kësaj, qumështi përmban edhe natrium, i cili çon në prodhim më të vogël të urinës. E njëjta gjë mund të thuhet për solucionet e rihidrimit oral që përdoren për trajtimin e diarresë. Ato përmbajnë sasi të vogla sheqeri, si dhe natrium dhe kalium, të cilat gjithashtu mund të ndihmojnë në mbajtjen e ujit në trup. (CNN Health)

Qendra Alert/Alert.al

Ali Dedolli: Çmimi i miellit na u dyfishua, kemi vetëm 20 lekë rritje të çmimit të bukës

I ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, Ali Dedolli anëtar i Shoqatës së Prodhuesve të Bukës ka folur për rritjen e çmimit të miellit, për cilësinë e bukës në furrat e Turanës dhe për një çmim të saj sipas tij, më të ulëtin në rajon.

“Tregu i çmimeve ka luhatur, ka levizje, në kohën e pandemisë filloi procesi i rritjes së çmimeve, që u pasua edhe me ardhjen e luftës. Buka është baza dhe pjesa më e ndjeshme, ndërsa ne jemi më të dëmtuarit në treg, ku ofrojmë produktin më të lirë në rajon me cilësinë më të lartë. Jemi të goditur se kemi tvsh e rëndë. Jemi në vështirësi sidomos me largimin e punëtorëve, me çmimet e karburanteve. 700 gram bukë masive është 1 mijë lekë të vjetra. Trendi që mori çmimi i miellit do shkonte në rritje të bukës. Në periudhën e pandemisë, çmimi i miellit ka qenë 39 lekë/kg, shkoi në 55-60/kg kur buka ishte 80 lekë. Shteti ka patur më shumë kontroll dhe presion, pra vëmëndje ndaj këtij sektori. Shteti ka qenë i ndjeshëm, vinte çmimin dhe gramaturën për çdo situatë që ka patur luhatje. Subjekt kontrolli bëheshin të gjithë. Sot, nuk jemi të kënaqur akoma me çmimin, pasi 80 lekë është kur mielli merrej me 39 lekë/kg, sot kemi dyfishin e çmimit të miellit, kemi vetëm 20 lekë ngritje. Në rajon, çmimet më të larta dhe cilësi më të dobët, Serbia prodhon grurin vetë, ne kemi transportin, tvsh, të gjitha dhe jemi më lirë. Ka pastaj dhe raste abuzimi nga ata që duan të hyjnë në treg, ku shesin nën kosto apo kur bëjnë pastrim paraje”-deklaroi Ali Dedolli.

Qendra Alert/Alert.al

FAO: Mishi, vezët dhe qumështi janë “burimet thelbësore” të lëndëve ushqyese

Organizata Botërore e Ushqimit dhe Bujqësisë (FAO) në një raport të publikuar bën të ditur se mishi, vezët dhe produktet e qumështit janë “burime thelbësore të lëndëve ushqyese” për popullatën e botës. FAO, njëkohësisht i bën thirrje blegtorisë për të zgjidhur problemin e efekteve në mjedis.

Përballë shtrirjes së kequshqyerjes, agjencia e OKB-së po inkurajon qeveritë të “promovojnë përfitimet e ushqimeve që rrjedhin nga blegtoria”, të cilat ofrojnë lëndë ushqyese “të vështira për t’u marrë në një dietë me bazë bimore”.

Këto përfundime të FAO-s vijnë nga një raport i përpiluar pas grumbullimit të mbi 500 artikujve shkencorë dhe i paraqitur si analiza “më gjithëpërfshirëse deri më sot” e përfitimeve, por edhe rreziqeve, që lidhen me produktet me origjinë shtazore.

“Ushqimet nga kafshët e rritura në tokë ofrojnë proteina me cilësi të lartë, një numër acidesh yndyrore esenciale, hekur, kalcium, zink, selen, vitaminë B12, që sigurojnë funksione thelbësore për shëndetin dhe zhvillimin,” sipas organizatës.

“Kjo është veçanërisht e vërtetë gjatë disa periudhave të rëndësishme të jetës, si shtatzënia, ushqyerja me gji, fëmijëria, adoleshenca dhe pleqëria”, shton FAO, e cila nuk përfshin ushqimet e detit në raportin e saj.

Ngrënia e këtyre ushqimeve mund të luftojë lindjen e foshnjave nën peshë dhe të parandalojë aneminë tek gratë në moshë riprodhuese.

Organizata kujton gjithashtu se “konsumimi, qoftë edhe i ulët, i mishit të kuq të përpunuar mund të rrisë rrezikun e vdekshmërisë dhe sëmundjeve kronike, veçanërisht sëmundjeve kardiovaskulare dhe kancerit të zorrës së trashë”.

Qendra Alert/Alert.al

Djathi Parmigiano nuk është për vegjetarianët

Një masë e madhe konsumatorësh naivë nuk e kanë idenë se djathi luksoz italian ‘Parmigiano Reggiano’ nuk rekomandohet për vegjetarianët. Mediat njoftojnë se nëse je një vegjetarian dhe ke konsumuar rregullisht Parmigiano, ke qenë duke ngrënë pa e ditur produkte mishi gjithë kohës. Parmigiano-Reggiano i njohur në Evropë si ‘Parmesan’ është kaçkavalli i fortë që vjen nga një krahinë e vetme në Itali.

Ky lloj djathi ‘lidhet’ me mishin ose lëngjet e stomakut të lopëve, që prodhojnë emzimat e njohura si ‘cimosinë’.

Kur theret viçi, stomaku i tij nxirret dhe pastrohet, më pas ai pritet në copa të vogla të cilat i shtohen përzierjes së djathit Parmigiano, para se të ngurtësohet.

Çuditërisht kjo procedurë nuk kryhet vetëm për djathin e mësipërm, por dhe për variete të tjera të famshme italiane e franceze djathi si Gruyère, Manchego, Pecorino-Romano, Camembert, Emmenthal, Vacherin, and Bucheron.

Por sipas rregullave të BE, djathrat e reklamuar si ‘Parmigiano’ duhet të vijnë vetëm nga rajoni i Parma, Reggio-Emilia, ose Bologna, si dhe të jenë prodhuar në mënyrën e përshkruar.

Komentuesit në fakt nuk ishin shumë të lumtur me zbulimin.

Një vegjetarian prej tyre tha: “Sot kuptova se djathi Parmigiano ka brenda stomak viçi dhe më vinte të qaja”.

Një tjetër tha: “Ka shumë djathra që nuk janë vegjetarianë pasi përdorin ‘rennet’, enzimën e stomakut të dhive ose lopëve. Pa llogaritur që kafsha duhet të thërret”.

Djathra të tjerë të prodhuar në mënyrë të ngjashme janë Gorgonzola, Gruyère, Manchego, Parmesan, e Pecorino Romano.

Qendra Alert/Alert.al

Pesticidet në ushqim, publikohen të dhënat më të fundit

Raporti më i fundit i EFSA-s mbi mbetjet e pesticideve në ushqimin në Bashkimin Evropian është tani në dispozicion. Ajo jep një raport të niveleve të mbetjeve që gjenden në një përzgjedhje produktesh që konsumohen zakonisht.

Një total prej 87.863 mostrash ushqimore u mblodhën në Bashkimin Evropian në vitin 2021. Analiza e rezultateve tregon se 96.1% e mostrave ishin brenda niveleve të lejuara ligjërisht. Për  13,845 mostra të analizuara si pjesë e programit të kontrollit të koordinuar nga BE (MACP e BE), 97.9% qenë brenda kufijve ligjorë.

MACP e BE analizon mostrat e mbledhura rastësisht nga disa prodhime ushqimore. Për vitin 2021 ishin bananet, brokoli, kërpudhat, pjepri, specat, rrushi, vaji i ullirit, gruri dhe vezët e pulës.

Nga ato mostra të analizuara në programin e koordinuar:

58.1% (8,043 mostra) u gjetën të lira nga nivelet e kuantifikuara të mbetjeve.

39.8% (5,507) përmbanin një ose më shumë mbetje në përqendrime nën ose të barabarta me nivelet e lejuara (të njohura si nivelet maksimale të mbetjeve ose MRLs).

2.1% (295) përmbanin mbetje që tejkalonin nivelet e lejuara.

E njëjta përzgjedhje e produkteve testohet çdo tre vjet, që do të thotë se mund të identifikohen prirjet lart ose poshtë.

Norma e përgjithshme me të cilën mbetjet e pesticideve e tejkaluan MRL u rrit nga 1.4% në 2018 në 2.1% në 2021. Në vitin 2021, Shtetet Anëtare tërhoqën vëmendjen në praninë më të lartë të mbetjeve të pesticideve në rrush të importuara nga jashtë BE-së dhe në të njëjtin vit, Komisioni Evropian rriti kontrollet kufitare. (EFSA)

Qendra Alert/Alert.al

Orizi i mbetur mund të shkaktojë helmim

Njerëzit e dinë se duhet të shmangin ngrënien e pulës së papërpunuar, majonezën që nuk futet në frigorifer dhe madje edhe produktet e palara, për të parandaluar helmimin nga ushqimi.

Por edhe një kokërr e gatuar si orizi mund të shkaktojë probleme gastrointestinale dhe njerëzit në internet po ndajnë historitë e tyre për të paralajmëruar të tjerët.

Në TikTok, videot që tregojnë se njerëzit sëmuren pasi hanë oriz të mbetur, po bëjnë xhiron e rrjetit. Këto rrëfime ngrenë pikëpyetje tek njerëzit nëse ngrënia e tij është me të vërtetë kaq e rrezikshme, apo është thjesht një tjetër thashethem TikTok-u.

“Sporet bakteriale janë rezistente ndaj nxehtësisë, kështu që ato mbijetojnë edhe pasi orizi të jetë gatuar dhe ngrohur”, tha për Health Nancy Mitchell, RN, eksperte e kujdesit infermieror geriatrik. “Problemi është se lënia e orizit jashtë për një kohë të gjatë në temperaturën e dhomës mund të inkurajojë sporet të zhvillohen në baktere.”

A është orizi i mbetur i lidhur me helmimin nga ushqimi?

Helmimi nga ushqimi është një sëmundje që shfaqet pasi një person ha ushqim ose pi ujë që është kontaminuar me disa baktere, parazitë, viruse ose toksina potencialisht të dëmshme. Është gjithashtu mjaft e zakonshme, çdo vit, rreth 48 milionë njerëz në Shtetet e Bashkuara kanë helmim nga ushqimi.

Njerëzit e infektuar mund të përjetojnë të vjella, diarre, ethe dhe ngërçe në stomak.

Shumica e rasteve të helmimit me ushqim zgjidhen vetvetiu brenda një jave. Por ekspozimi ndaj këtyre artikujve të dëmshëm mund të jetë veçanërisht i rrezikshëm për njerëzit që janë të imunizuar, shtatzënë ose nën moshën pesë vjeç.

Trupat e tyre mund të mos jenë të pajisur për të luftuar këto organizma të padëshiruara në mënyrë të përshtatshme. Në raste më ekstreme, helmimi nga ushqimi mund të shkaktojë edhe vdekje, ai është lidhur me rreth 3000 vdekje në Shtetet e Bashkuara çdo vit.

Për shkak të kësaj, është e rëndësishme të merren hapat e duhur për të shmangur helmimin nga ushqimi, në mënyrë që njerëzit të mund të zvogëlojnë rrezikun e tyre për t’u sëmurë.

Orizi mund të duket si një ushqim me rrezik të ulët për t’u konsumuar. Por edhe pse orizi i gatuar është një ushqim që nuk përfshin asgjë të papërpunuar, ai mund të strehojë baktere të caktuara që mund ta bëjnë një person të sëmuret nëse nuk ruhet dhe ringrohet siç duhet.

“Orizi i gatuar ka një histori të përmbajtjes së baktereve të quajtur Bacillus cereus”, tha Toby Amidor, një ekspert ushqimor.

Bakteret gjenden në tokë dhe prodhojnë një toksinë që shkakton sëmundje gastrointestinale kur gëlltitet.

“Bacillus cereus është një nga shkaqet më të zakonshme të sëmundjeve të shkaktuara nga ushqimi, me mbi [63,000] raste çdo vit në SHBA,” tha për Health, Melissa Azzaro, dietologe.

“Është kaq e zakonshme, sa të vjellat dhe diarreja që mund të ndodhin 1-5 orë pas ngrënies së orizit që nuk është ruajtur dhe quhet sindroma e orizit të skuqur.” Infeksioni i Bacillus cereus është zakonisht i butë, por mund të jetë i rrezikshëm, sidomos tek ata që kanë një sistem imunitar të dobësuar.

Ky rrezik nuk vlen vetëm për orizin, shtoi Azzaro. Çdo kokërr mund të mbajë baktere nëse nuk ruhet siç duhet, dhe mund ta bëjë që një person të sëmuret nëse nuk ruhet dhe ringrohet siç duhet.

Qendra Alert/Alert.al

Ushqimet e skuqura, ndikim negativ në shëndetin mendor

Patate të skuqura janë një ushqim i pëlqyer për shumë njerëz. Por, ushqimet e skuqura mund të ketë një ndikim negativ në shëndetin mendor.

Një ekip hulumtues në Hangzhou, Kinë zbuloi se konsumimi i shpeshtë i ushqimeve të skuqura, veçanërisht patateve të skuqura, lidhej me një rrezik 12% më të lartë të ankthit dhe 7% rrezik më të lartë të depresionit sesa te njerëzit që nuk hanin ushqime të skuqura.

Lidhja ishte më e theksuar mes të rinjve dhe konsumatorëve të rinj.

Ushqimet e skuqura janë faktorë rreziku të njohur për obezitetin, presionin e lartë të gjakut dhe efekte të tjera shëndetësore. Këto rezultate “hapin një rrugë në rëndësinë e reduktimit të konsumit të ushqimit të skuqur për shëndetin mendor”, sipas punimit të botuar në revistën PNAS.

Megjithatë, ekspertët që studiojnë ushqimin thanë se rezultatet janë paraprake dhe nuk është domosdoshmërisht e qartë nëse ushqimet e skuqura po nxisin probleme të shëndetit mendor, apo njerëzit që përjetonin simptoma të depresionit ose ankthit iu drejtuan ushqimeve të skuqura.

Studimi vlerësoi 140,728 njerëz mbi 11.3 vjet. Pas përjashtimit të pjesëmarrësve të diagnostikuar me depresion brenda dy viteve të para, gjithsej 8,294 raste të ankthit dhe 12,735 raste depresioni u gjetën tek ata që konsumuan ushqim të skuqur, ndërsa patatet e skuqura veçanërisht kishin një rritje prej 2% në rrezikun e depresionit mbi mishin e bardhë të skuqur.

“Përbërësi njerëzor i këtij studimi mund të tregojë pikërisht atë që pretendon: se marrja më e lartë e ushqimit të skuqur rrit rrezikun e ankthit/depresivit”-tha Dr. David Katz, një specialist i mjekësisë së stilit të jetesës.

Ushqimi i pashëndetshëm dhe ushqimi i dobët mund të ulin disponimin e dikujt dhe të përparojnë një gjendje të shëndetit mendor, siç është gjetur në një studim të mëparshëm.

Qendra Alert/Alert.al

Birra, e pasur me aminoacide, karbohidrate, minerale dhe vitamina

Disa lloje birre mund të jenë më të mira se të tjerat, por moderimi është çelësi, paralajmërojnë nutricionistët.

Ekspertët më pas shpjegojnë më në detaje se çfarë duhet të kërkoni kur kërkoni birrën më të shëndetshme, shkruan The Healthy.

Birra të lehta

Këto birra kanë më pak kalori dhe më pak alkool se ato të zakonshmet. Kjo është pija alkoolike që dëmton më pak mëlçinë tuaj.

Birra të tharta

Këto birra zakonisht bëhen nga bakteret të cilat prodhojnë acid laktik, kështu që mund të jenë pak të tharta. Këto birra kanë më pak kalori dhe alkool, dhe gjithashtu mund të përmbajnë probiotikë.

Birra organike

Nuk u përdorën kimikate në prodhimin e birrës organike. Kur krahasoni birrat e tjera me ato organike, versioni organik vjen me më pak alkool dhe kalori.

Birrë pa gluten

Për ata që e kanë të vështirë të tolerojnë birrën, por ende shijojnë shijen e saj, birra pa gluten ka bërë një rrugë të gjatë në vitet e fundit. Birra pa gluten do të ishte e dobishme për njerëzit me sëmundje celiace. Ajo gjithashtu ka shije të ndryshme, mund të jetë më e ëmbël ose më pak e gazuar në krahasim me birrën tradicionale.

Birrë pa alkool

Përsëri, nëse ju pëlqen shija e birrës dhe nuk ju pëlqen, jo-alkoolike mund të jetë një opsion tjetër për ju. Këto janë pije si lager ose birra që synojnë të imitojnë shijen e birrës duke minimizuar efektet e konsumimit të birrës standarde. Të gjitha janë përgjithësisht 100 kalori ose më pak. (Th Healthy)

Qendra Alert/Alert.al

Listeria, ku gjendet dhe si të mbrohemi në kuzhinë?

Listeria mund të kontaminojë ushqimin në çdo nivel të zinxhirit të prodhimit, prandaj vëmendje e madhe duhet t’i kushtohet praktikave higjienike jo vetëm në industrinë ushqimore, por edhe në shtëpi Mund të jetë i pranishëm dhe zhvillohet në tokë ose ujë, në enë ose në kuzhinë dhe madje edhe në frigorifer. Rruga kryesore e transmetimit për njerëzit është ushqimi. Fëmijët dhe të rriturit e shëndetshëm mund të infektohen herë pas here, por rrallë zhvillojnë një sëmundje serioze, ndryshe nga ata me imunitet të dobët dhe gratë shtatzëna, në të cilat sëmundja mund të çojë, në disa raste në lindje të parakohshme. Listerioza zakonisht manifestohet me simptoma gripi ose gastroenterit febrile. Tek njerëzit me sistem imunitar të fortë zakonisht nuk ka pasoja serioze dhe mund të jetë edhe asimptomatike. Për disa segmente të popullsisë, megjithatë, ajo përfshin  rreziqe më të mëdha si shtrimi në spital dhe në disa raste edhe vdekje.

Ushqimet më kritike janë ato me bazë mishi të papërpunuar ose të papjekur dhe mish të freskët ose pak të stazhionuar. Në listë gjejmë edhe qumësht të papërpunuar, djathëra të përgatitur me qumësht të papërpunuar. Ka edhe produkte të tymosur si salmoni dhe trofta. Rreziku mund të zbulohet gjithashtu në perimet që i nënshtrohen trajtimeve të konservimit, në produktet e thata dhe në produktet e gatshme si majoneza, ëmbëlsirat me krem, sallata ruse dhe sanduiçe. Për të reduktuar rrezikun e ndotjes është e nevojshme të zbatohen disa praktika të thjeshta higjienike: pastrimi i plotë i tavolinave të punës, enëve, frigoriferëve dhe ngrirësve (të cilët duhet të mbahen respektivisht në temperatura nën +4°C dhe -17°C). Gjithashtu është e nevojshme të lahen mirë frutat dhe perimet. (IlFattoAlimentare)
Qendra Alert/Alert.al