Menu

Produktet joushqimore

Produktet kancerogjene që duhet t’i largojmë nga banesat

Një numër i madh prodhimesh të cilat i përdorim në shtëpi përmbajnë elemente të cilat konsiderohen se shkaktojnë kancerin, e të mos i përmendin ato të cilat shkaktojnë alergjitë, astmën dhe probleme të tjera.

Për këtë gjë, para së gjithash, duhet fajësuar rregullimin e keq të përbërësve të lejuar. Megjithatë, këtë mund ta përmirësoni, nëse kini kujdes. Për shembull, mjetet toksike për pastrim, mund t’i zëvendësoni me përzierje prodhimesh të sigurta, të cilat me siguri i keni në shtëpi.

Në vazhdim po japim listën e rreziqeve më të njohura. Ato nuk është e thënë se patjetër shkaktojnë kancerin, mirëpo nuk ka nevojë t’i ekspozohemi rrezikut, kur tashmë ekzistojnë opsione më të sigurta.

  1. Freskuesit e ajrit

Aroma e këndshme në ajër shpesh vjen e paketuar me naftalinë dhe formaldehidinë, të njohura si kancerogjene. Mirëpo, përmbajnë edhe një sërë kimikaliesh të tjera toksike. Dëshironi ajër të freskët në ambientin tuaj, fillojani menjëherë që të eliminoni shkaktarët e aromës së keqe. Kështu është shumë më mirë e sa të kamuflohet me diçka tjetër. Ambientin tuaj të jetesës shpesh ajroseni, rregullisht pastrojeni, dhe, nëse megjithatë diçka kundërmon, provoni zeolitin mineral, i cili është i njohur si njëri ndër vajrat eterikë më të mirë natyralë antitoksikë

  1. Ngjyrat e pikturimit, materialet për përpunimin e stolive dhe të tjera

Jini të kujdesshëm ndaj plumbit dhe metaleve të tjera me ngjyra, vernikut dhe emalit. Përdorni ngjyrat me bazë perimesh. Shfrytëzoni ngjitësit, ngjyrat dhe lapsat me bazë ujore dhe shmanguni nga tretësit e rrezikshëm siç janë: ‘çimento-goma’ apo lapsat të cilët përmbajnë aceton, heksan, heptan apo toulen.

  1. Mjetet për mirëmbajtjen e automjeteve

Duke pasur parasysh lirimin e tymit i cili del nga automjetet nuk është për t’u habitur që edhe mjetet për mirëmbajtjen e tij nuk janë të mira për shëndetin. Antifrizi dhe lëngjet të cilat përmbajnë etilen glikol janë shumë toksike, mirëpo nuk janë më të mira as ato për pastrimin e xhamave. Kurrë nuk bën të lihen në vende ku fëmijët mund t’i prekin, sepse nëse i pinë mund edhe të vdesin.

Vaji i përdorur i motorit është i rrezikshëm kur ka kontakt me lëkurën. Probleme shëndetësore shkaktohen rëndom pas ekspozimit të gjatë. Nëse patjetër përdorni mjete për lyerje dhe mirëmbajtje të automobilit, mbajini të mbyllura në çelës, ndërkaq mbetjet hidhni bashkë me mbeturinat e rrezikshme.

  1. Rrobat nga pastrimi kimik

Punëtoritë e pastrimit kimik rëndom shfrytëzojnë tonelata kemikalesh, siç janë perkloroetileni (tetrakloroetileni), naftalina, benzena, formaldehidi dhe trikloroetileni – të gjithë janë kancerogjenë. Këto avullime kimike mund të mbeten në rroba ditë të tëra.

  1. Mjetet kundër pleshtave, rriqrave dhe morrave

Shmanguni pesticideve me bazë lindani. Në disa shtete janë shpallur mjete kancerogjene.

  1. Ngjyrat

Disa përbërës avullues organikë, të cilët shfrytëzohen në ngjyra janë të njohur si kancerogjenë. Veç kësaj, ngjyra vite të tëra pas lyerjes nga pak avullon nga muret.

Kurrë mos i përdorni ngjyrat të cilat përmbajnë përbërës avullues organikë. Gjithmonë interesohuni për ngjyrat më pak toksike.

  1. Kokrrat nga naftalina

E njihni atë kundërmim të tmerrshëm të naftalinës? Është shenjë e qartë që jua dërgon trupi: keq, keq, keq! Thithja e naftalinës në esencë është thithje e insekticidit.

Naftalina përmban pothuajse 100% naftalinë, e cila është karcinogjen, apo paradilorobenzena, materie helmuese. Shumë njerëz kundër molëzave përdorin livandën, duhanin e tharë dhe materie të të tjera natyrale.

  1. Mjetet për pastrim

Të gjitha mjetet për pastrim nuk përmbajnë materie kancerogjene, mirëpo shumica janë të dyshimta. Mjetet kundër mykut të bardhë shpesh përmbajnë formaldehid. Më mirë është të provoni mjete natyrore, me ndihmën e uthullës, vajit apo çajeve. Përbërësve të tmerrshëm në mjetet për pastrimin e njollave në tepihë shmanguni, duke pastruar me avull dhe me mjete natyrore për pastrim. Divanet dhe kolltukët më mirë është t’i vishni me material stofi të bukur – që mund të hiqet dhe të pastrohet lehtë. Mjetet për polirimin e drurit mund të rrezikojnë sistemin nervor qendror dhe organet riprodhuese, sepse netrobenzena në to thithet nëpërmjet lëkurës. Blini mjete natyrale ose përpunoni mjetet tuaja nga 1/8 e gotës vaj ulliri me një lugë uthull dhe një lugë vodka.

Qendra Alert/Alert.al

Rishikimi i rregullave të BE-së për materialet në kontakt me ushqimin

Kanaçe prej kallaji që përmbajnë Bisphenol A, lodra me ftalate, bojëra flokësh me resorcinol në jetën e tyre të përditshme, pra konsumatori është i ekspozuar nga një sërë kimikatesh.

Legjislacioni REACH i BE-së po merret me regjistrimin, vlerësimin dhe kufizimin e kimikateve. Megjithatë, ky ligj dhe rregulla të tjera përmbajnë të meta të cilat rezultojnë në ekspozimin e konsumatorëve ndaj substancave të rrezikshme.

Nevojiten urgjentisht masa më të rrepta për të kufizuar ekspozimin dhe për të trajtuar rreziqet e paraqitura nga “Substancat me shqetësim shumë të lartë”, duke përfshirë ndërprerësit endokrinë.

Legjislacioni i BE-së për materialet në kontakt me ushqimin dështon që të mbrojë në mënyrë adekuate shëndetin dhe interesat e konsumatorëve, siç dokumentohet p.sh. në vlerësimin e Komisionit REFIT.1 Kështu, BEUC mirëpret synimin e Komisionit Evropian për të rishikuar më mirë kuadrin e FCM të BE-së për mbrojtjen e konsumatorit.

Një kornizë e rishikuar e FCM duhet të vendosë rregulla gjithëpërfshirëse dhe të harmonizuara për të gjitha materialet dhe produktet në kontakt me ushqimin, bazuar në parimet e kujdesit dhe të dhënave në treg, kombinuar me zbatim efektiv dhe informacion të përmirësuar për konsumatorët. (BEUC)

Qendra Alert/Alert.al

NEPTUN shkel Ligjin për Mbrojtjen e Konsumatorëve, shet TV me garanci vetëm 12 muaj / Dokumentet

Shitësi më i madh i pajisjeve elektroshtëpiake apo elektronike në Shqipëri, NEPTUN, shkel hapur të drejtat e konsumatorit, duke mos ofruar garancinë 24-mujore të parashhikuar në legjislacionin shqiptar në fuqi, për produktet që shet. Referuar garancisë dhe faturës tatimore që shikoni në foto, më 8 janar 2023 një klient blen një Tv Fuego, për të cilin I ofrohet garancia 12-mujore. Ndërsa sipas punonjësit të shërbimit në sallë dhe kasieres, për këta televizorë nuk ofrohet garanci 2-vjeçare, por vetëm një.

Situata në fjalë tregon që disa produkte në këtë rrjet të madh nuk respekton të drejtat e konsumatorit, ndërsa çështja e zbatimit të ligjit nuk është prioritet.

Ligji Nr.9902 “Për mbrojtjen e konsumatorëve” (i ndryshuar), në nenin 30 (afatet kohore),  shprehet qartë për garancinë e produkteve joushqimore:

“1. Shitësi përgjigjet për mospërputhjet që vërehen brenda afatit kohor të dy vjetëve nga çasti i dorëzimit të mallit.

  1. Çdo mospërputhje e dukshme, që konstatohet brenda një periudhe kohore prej gjashtë muajsh, që nga data e dorëzimit të mallit, derisa të mos provohet ndryshe, prezumohet se ka ekzistuar që në kohën e dorëzimit, me përjashtim të rasteve kur ky prezumim është i papajtueshëm me natyrën e mallit ose me natyrën e mospërputhjes”.

Sipas Komisionit për Mbrojtjen e Konsumatorëve në Ministrinë e Financave dhe të Ekonomisë (kmk.financa.gov.al), “Ligji për mbrojtjen e konsumatorëve parashikon afatet kohore, brenda të cilave shitësi duhet të përgjigjet për difektet e sendit, apo të quajtura ndryshe mungesë e përputhshmërishë kontraktore. Ligji përcakton se shitësi përgjigjet për mospërputhjet që vërehen brenda afatit kohor të 2 vjetëve nga çasti i dorëzimit të mallit”.

© Qendra ALERT

 

 

Valter Pinderi: Blerjet e shfrenuara dhe në momentin e fundit, pre e produkteve jo cilësore

I ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, Valter Pinderi nga “Albanian E-commerce Association” ka folur për rrezikun e blerjeve në fundvit dhe rënia pre e mashtrimeve nga paketimet apo marketingu i bukur.

“Në tregtinë me pakicë, dhjetori është muaji i shitjeve dhe mund të konsiderohet i shfrenuar pasi ka një përqindje të lartë të shitjeve. Njerëzit blejnë produkte edhe për të tjerët dhe kjo bën që të bien edhe pre e mashtrimeve të një marketingu të bukur. Më shumë blerje bëhen sidomos për dhurata për fëmijët që duan të festojnë, kryesisht lodra. Por, njerëzit janë të rrezikuar jo vetëm nga produktet, por nga mënyra se si konsumohet. Duke qenë online, shumë pak njerëz nisin t’i planifikojnë blerjet përpara, por i marrin 2-3 ditë para festave. Ndryshe nga jashtë që nisin planifikimet e dhuratave që në fillim të dhjetorit. Në momentin e fundit nese s’ke kohë, ne do biem pre e shitësve ambulantë, të një paktimi jo cilësor që nuk ka produktin e duhur brenda. Sot, online ekziston informacioni për gjithça që konsumojmë, në momnin që kemi këto e merrni me qetësi, fokusohuni te çmimi, pasi për çmimin ulët diçka është sakrifikuar. Jo pamja se ajo shet, por cilësia”-deklaroi Pinderi.

Qendra Alert/Alert.al

Gazetarja Dafina Hysa: Edhe nëse je konsumator i vëmëndshëm, jo domosdoshmërisht bën blerje të sigurt

E ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, Dafina Hysa gazetare, aktiviste ka folur për blerjet në fundvit, sa mund të bëjë konsumatori blerje të zgjuara dhe përgjegjësia e autoriteteve për të kontrolluar që produktet të jenë të sigurta për tregtim.

“Fundi i vitit sjell blerje të pakontrolluara, të pakujdesshme, por këtë vit mendoj se për shkak të rritjeve të çmimeve, në aspketin e buxhetit të familjeve s’jemi në kushtet për të bërë blerje të shfrenuara. Në njësitë tregtare nuk të përgjigjen siç duhet, po ashtu edhe nga ana institucionale. Shpeshherë i referohemi etiketimit, shpesh nuk është në gjuhën shqipe dhe një konsumator vunerabël mund të mos ta kuptojë, ose fëmijët, të moshuarit etj. Përveç ushqimeve në rrugë, a kemi ne garanci për subjektet nëse i mbajnë ushqimet sipas standardeve, respektojmë të gjitha kushtet higjeno-sanitare, nëse i fikin natën frigoriferët për të kursyer energji elektrike? Edhe nëse je konsumator i vëmëndshëm, jo domosdoshmërisht mund të bësh blerje të sigurt. Supozohet se në momentin që produkti kalon në doganë, edhe nëse i kalon produkteve doganore për lodrat pa markim CE është Inspektoriati i Mbikëqyrjes së Tregut që duhet të kontrollojë, të ndjekë procesin  deri në shkatërrimin e këtyre produkteve. Markimi CE ngatërrohet me China exports, i vetmi ndryshim është një hapësirë mes dy gërmave. Jo domosdoshmërisht mund ta dijë një konsumator sado i informuar të jetë, që të mos marrë këtë produkt”-tha Dafina Hysa.

Qendra Alert/Alert.al

BE përditëson rregullat e sigurisë së produktit për tregun e sotëm

Institucionet e BE-së kanë përfunduar një reformë të legjislacionit për sigurinë e produkteve. Ligji i ri pasqyron zhvillimet e tregut, si rritja e produkteve, shitja e produkteve të rrezikshme ose jo në përputhje nëpërmjet tregjeve online.

Kjo reformë ishte e nevojshme, pasi legjislacioni ekzistues nuk pasqyronte më tregun e sotëm dixhital dhe të globalizuar. Ligji i ri, i quajtur Rregullorja e Përgjithshme e Sigurisë së Produkteve, shënon shumë rregulla të reja për mbrojtjen e konsumatorëve. Për shembull, vlerësimi i një produkti ‘i sigurt’ tani do të duhet të marrë në konsideratë sigurinë kibernetike, rregullat më të fundit të mbikëqyrjes së tregut do të zbatohen për të gjitha produktet dhe konsumatorët, do të marrin mjete juridike në rast të një tërheqjeje produkti.

Në të kundërt, rregullat e reja nuk kanë ambicie në lidhje me rolin që luajnë tregjet online në tregun e sotëm. Organizatat e konsumatorëve kanë treguar vazhdimisht se këto janë një burim i produkteve të rrezikshme. Për të mbyllur boshllëqet ligjore do të ishte e nevojshme të përcaktoheshin tregjet në internet, si një pjesë integrale e zinxhirit të furnizimit që mund të mbajnë përgjegjësi për atë që shesin.

Monique Goyens, Drejtoresha e Përgjithshme e BEUC tha: Konsumatorët duhet të jenë të sigurt kur blejnë online dhe fizikisht, kjo është arsyeja pse organizatat e konsumatorëve mirëpresin rregullat e reja të sigurisë së produkteve që pasqyrojnë tregun e sotëm. Për shembull, në një botë produktesh është mirë që siguria kibernetike të shikohet dhe të vlerësohet nëse një produkt është i sigurt. Në të kundërt, organizatat e konsumatorëve do të kishin dashur të shihnin më shumë vullnet politik për të siguruar që tregjet në internet të mbajnë më shumë përgjegjësi për atë që shesin.

Pse ky ligj ka rëndësi për konsumatorët: Rregullorja e Përgjithshme e Sigurisë së Produkteve është e rëndësishme sepse vendos se çfarë e bën një produkt ‘të sigurt’ u jep autoriteteve kombëtare autorizimet për të mbajtur disa produkte të rrezikshme jashtë tregut dhe përcakton se kush është përgjegjës për çfarë në zinxhirin e furnizimit.

Pikat e Rregullores së re të Përgjithshme të Sigurisë së Produkteve:

  • Sjell legjislacion në përputhje me inovacionin në tregjet e konsumit duke përfshirë ‘sigurinë kibernetike’, si një kërkesë që produktet të konsiderohen ‘të sigurta’.
  • Kjo i bën të gjitha produktet të përfitojnë nga të njëjtat rregulla, të përmirësuara dhe nën mbikëqyrjen e tregut. Kjo përfshin më shumë kompetenca për autoritetet e mbikëqyrjes së tregut (siç është aftësia për të bërë blerje të fshehta në internet) dhe gjurmueshmëria më e mirë eprodukteve në zinxhirin e furnizimit (duke kërkuar detajet e kontaktit të prodhuesve dhe importuesve).
  • Konsumatorët do të marrin mjete juridike në rast se produktet e rrezikshme duhet të tërhiqen, për shembull një shkëmbim për një produkt të sigurt, një riparim pa kosto ose një opsion për kthimin e parave. (BEUC)

Qendra Alert/Alert.al

Alarmet e BE-së, për produkte sa më të sigurta

Nga gjerdanët që mund të shkaktojnë alergji, te krevate marinari ku fëmijët mund të ngecin kokën: Sistemi i paralajmërimit të shpejtë i BE-së për produktet joushqimore, i quajtur ‘Safety Gate’, përpilon njoftime për të gjitha llojet e produkteve të rrezikshme në mënyrë që shtetet anëtare të jenë të vetëdijshëm për kërcënimet më urgjente të sigurisë.

Europa thërret: Si filluan alarmet e sigurisë në mbarë BE-në

Në korrik të 1978, media raportoi se katër të moshuar ishin prekur nga botulizmi nga një kanaçe e përbashkët. BEUC më pas krijoi menjëherë sistemin e vet të alarmit të ndërsjellë midis anëtarëve dhe bëri fushatë për ngritjen e një sistemi alarmi në mbarë Evropën.

Sinjalizime të shpejta sot: Më shumë shkëmbim informacioni

Sot, BE ka dy sisteme njoftimi për mbikëqyrjen dhe zbatimin e tregut: Një për mallrat jo ushqimore (Safety Gate), një për ushqimin e njerëzve dhe ushqimin për kafshë (RASFF). Në këtë blog do të gërmoj në Safety Gate, e cila është një bazë të dhënash në internet që përshpejton shkëmbimin e informacionit. Kjo bazë të dhënash ka një ndërlidhje ku shtetet anëtare mund të shkëmbejnë fotografi, raporte laboratorike dhe informacione të tjera të ndjeshme. Një pjesë e aksesueshme për publikun i lejon konsumatorët të hulumtojnë informacione rreth produkteve të rrezikshme, të lexojnë raporte javore, të shohin statistikat vjetore dhe më shumë. Ajo që mungon megjithatë është se askush nuk e di se sa produkte jo ushqimore janë të lidhura me mbi 2000 njoftime në vit. BEUC dyshon se Safety Gate portretizon vetëm majën e ajsbergut pasi shumë produkte të rrezikshme mund të fluturojnë nën radarin e autoriteteve. Ekziston gjithashtu paqartësi rreth vazhdimit të njoftimeve, si p.sh. niveli i gjobave që aplikojnë shtetet anëtare ose nëse operatorët ekonomikë zbatojnë me sukses masat korrigjuese.  Përtej përgjegjësisë në treg, BE-ja duhet gjithashtu të mendojë sërish për rolin e politikave të tjera të sigurisë së produkteve. Për shembull, një sistem modern i gjurmueshmërisë mund të zbatohet ad-hoc për produktet me rrezik përgjatë zinxhirit të furnizimit. Kjo mund ta bëjë Safety Gate më me ndikim sepse produktet mund të identifikohen dhe hiqen më lehtë. Dënimet duhet të shtohen edhe ndaj bizneseve që shkelin legjislacionin e sigurisë. Këto dënime, të tilla si gjobat, duhet të jenë transparente dhe të mos mbrohen nga autoritetet si sekret biznesi, siç është tani.

Për më tepër, BE-ja nuk ka arritur të krijojë një bazë të dhënash të aksidenteve dhe lëndimeve, një tjetër plotësues i rëndësishëm për Safety Gate. Ndërsa grupet e konsumatorëve kanë mbrojtur një sistem të tillë, për të parandaluar që të ndodhin më shumë lëndime, aktualisht parashikohet që vetëm disa detyrime të reja raportimi t’i shtohen Safety Gate.

BEUC ka punuar shumë për sigurinë e produktit gjatë ekzistencës së tij: Ne do të vazhdojmë t’u japim të dhëna autoriteteve të BE-së dhe do t’u bëjmë thirrje atyre që të plotësojnë Safety Gate me legjislacionin dhe politikat me ndikim të vërtetë të sigurisë së produkteve. (BeUc)

Qendra Alert/Alert.al

Raporti i Komisionit Evropian nxin Shëndetin Publik me mangësi e probleme të shumta në shërbime. Konsumatori shqiptar ende i pambrojtur

Mbrojtja e konsumatorit në Shqipëri, vazhdon të jetë çështje shqetësuese për Komisionit Evropian, i cili në raportin e publikuar më 12 tetor për vendin tonë, vëren një sërë mangësish. Mbrojtja e Konsumatorit dhe Shëndeti Publik, të cilat i përkasin dhe Kapitullit 28, duket se ende lënë për të dëshiruar. Sipas raportit të publikuar nga KE, progresi është shumë i vogël në fushën e mbrojtjes së konsumatorit, ka mangësi të theksuara në Shëndetin Publik dhe ende nuk janë plotësuar as rekomandimet e lëna nga raporti i vitit 2021. Ndërkohë, ka pasur përmirësime në legjislacionin për sigurinë e produkteve apo edhe për marketingun të distancë të shërbimeve financiare.

Mbrojtja e konsumatorit

Komisioni për Mbrojtjen e Konsumatorit, duket se ka qenë më i “përkëdheluri” i raportit, përsa i takon masave që ka ndërmarrë për periudhën raportuese.

“Komisioni i Mbrojtjes së Konsumatorit u mblodh shtatë herë dhe mori pesë vendime në lidhje me reklamat mashtruese dhe praktikat e padrejta. Gjatë të njëjtës periudhë, KMK ka pranuar 65 ankesa (58 nga konsumatorë individualë, organizatat e konsumatorëve ose pushteti vendor, 7 nga bizneset). Janë zgjidhur 30 ankesa, 28 janë referuar në organet kompetente, ndërsa të tjerët janë në proces. Zbatimi i legjislacioni i miratuar në korrik 2021 plotëson bazën ligjore mbi Zgjidhjet Alternative të Mosmarrëveshjeve të konsumatorëve, duke vendosur kriteret e funksionimit të strukturave për këtë mënyrë zgjidhjeje”, thuhet në raport.

Megjithatë, sipas dokumentit të KE për Shqipërinë, legjislacioni kombëtar është pjesërisht i përafruar me ‘acquis‘ të BE-së për sigurinë e produkteve dhe kjo duket se përbën një shqetësim. “Për periudhën raportuese, Inspektorati Shtetëror i Mbikëqyrjes së Tregjeve (ISHMT) ka kryer më shumë se 1700 inspektime, duke kontrolluar më shumë se 7000 produkte, nga të cilat 441 janë gjetur në mospërputhje, duke sjellë 152 masa administrative (51 paralajmërime, 86 gjoba dhe 25 masa urgjente). Në total, 31 produkte të ndryshme (3 697 njësi), janë ndaluar të tregtohen.

Në lidhje me sigurinë e produkteve, është bërë përparim drejt përafrimit të pjesshëm me acquis të BE-së për marketingun në distancë të shërbimet financiare të konsumatorëve, me miratimin e legjislacionit zbatues në dhjetor 2021, projektuar për të përmirësuar rregullat për informacionin që duhet t’u jepet konsumatorëve nga tregtarët”, thotë raporti.

Shëndeti Publik

Nga mungesa e kapaciteteve, e buxhetit, e burimeve njerëzorë, kontrollit të barnave e produkteve të tjera, janë disa nga problematikat e evidentuara në raportin e Komisionit.

“Përgatitjet janë në një fazë të hershme në fushën e mbrojtjes së konsumatorëve dhe shëndetit. Në lidhje me rekomandimet e vitit të kaluar, kishte progres të kufizuar për miratimin e kornizës së re të politikave për shëndetësinë 2022-2030. Politika trajton jo vetëm gatishmërinë emergjente, por të gjitha aspektet e saj sistemin shëndetësor. Ende duhet bërë progres i rëndësishëm për zbatimin e “One Health”, qasjen dhe gatishmërinë shëndetësore për të gjitha rreziqet, për të forcuar kuadrin e politikave dhe për të siguruar në Shqipëri mbulim cilësor të kujdesit shëndetësor, problematikat e të cilit u evidentuan nga pandemia e COVID-19. Megjithatë, ka pasur disa përparime në zgjidhjen alternative të mosmarrëveshjeve të konsumatorëve”, thuhet në raport.

Në dokumentin e publikuar nga Komisioni Evropian për Shqipërinë, për vitin 2022, theksi është vënë kryesisht te Shëndeti Publik, për të cilin, sipas raportit, për 2 vjet rresht, mangësitë në shërbimet e ofruara duket se kanë shumë mangësi. Për këto arsye, KE i rekomandon Shqipërisë, “që të harmonizojë më tej legjislacionin e tij me ‘acquis’ të BE-së për substancat me origjinë njerëzore, në barnat për përdorim njerëzor dhe veterinar dhe për kontrollin e duhanit”. Më tej, Raporti rekomandon dhe “rritjen dhe alokimin e burimeve financiare e njerëzore në sektorin e shëndetësisë, konkretisht në kujdesin parësor shëndetësor”. “Përdorni mësimet e nxjerra nga pandemia COVID-19 për të forcuar gatishmërinë për emergjenca shëndetësore për të gjitha rreziqet, duke përfshirë kërcënimet nga sëmundjet ngjitëse dhe përgjigjet si në nivel qendror ashtu edhe në atë lokal dhe rrisni cilësinë e konsistencën e të dhënave”, vijon më tej raporti i KE me rekomandimet për autoritetet shqiptare.

Një tjetër problematikë e evidentuar për vite me radhe e për të cilën përseriten këshillat dhe karkesat, është aksesi i barabartë i të gjithë popullsisë në shërbimet shëndetësore.

“Garantoni akses të barabartë në shërbime shëndetësore cilësore për popullsinë vulnerabël, përfshirë pakicat rome dhe egjiptiane, të moshuarit, personat me probleme paraekzistuese të shëndetit mendor, me aftësi të kufizuara, popullsi rurale ose të largëta, veçanërisht për gratë dhe vajzat që u përkasin këtyre grupe, që shpesh i nënshtrohen formave të shumta të diskriminimit”, thekson raporti.

Për shëndetin publik, sipas raportit të KE, në prill u miratua një kornizë e re e politikave që mbulon periudhën 2021-2030 dhe dokumenti i veprimit 2020-2025 për kujdesin shëndetësor parësor është duke u zbatuar. Shpenzimet për shëndetësinë mbeten të ulëta në përgjithësi, me shpërndarje joproporcionale për shëndetin parësor kujdesin, veçanërisht shëndetin e nënës dhe fëmijës. Investime të mëtejshme nevojiten për të siguruar në mënyrë progresive mbulim shëndetësor, veçanërisht për të adresuar nevojat e grupeve në vështirësi për t’i arritur dhe më shumë të pafavorizuara. Shkalla e vdekshmërisë mbetet e lartë, veçanërisht neonatale, nën 5 vjeç dhe vdekshmëria te foshnjat (përkatësisht 8, 9 dhe 11 për 1000 lindje të gjalla). Cilësia e kujdesit neonatal është shqetësim i veçantë.

Institucionet e qeverisjes shëndetësore mbeten të paqarta dhe cilësia joadekuate e shërbimit parësore të kujdesit shëndetësor janë një pengesë kryesore. Ndër rastet e raportuara në vitin 2021 nga Kontrolli i Lartë i Shetit në Prokurori, një rast ka të bëjë me një ish-ministër të Shëndetësisë.

Mungesa e shërbimeve për gratë e pakicave rome dhe egjiptiane, për abordin, si dhe për sistemet elektronike për shëndetin, janë të evidentuara ende si mjaft shtetëruese për Komisionit Evropian. Problematikat e raportuara për shëndetësinë dhe Shëndetin Publik, janë ndër më të theksuarat nga KE.

“Kujdesi për abortin është i garantuar me ligj, por gratë nga grupet e margjinizuara, veçanërisht romët dhe egjiptianët, përballen me pengesa për ta marrë atë. Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale dhe Agjencia Kombëtare e Shoqeërisë së Informacionit (AKSHI) janë përgjegjëse për e-shëndetin. Ministria e Shëndetësisë zbaton dhe operon një sistem elektronik për mbledhjen dhe raportimin e informacioneve shëndetësor të të dhënave, mjekësore bazuar në Treguesit Evropiane kryesorë të shëndetit (ECHI), por sistemi ende nuk është funksional.

Legjislacioni i Shqipërisë për gjakun, indet, qelizat dhe organet nuk është plotësisht në përputhje me legjislacionin përkatës acquis e BE-së dhe nuk ka asnjë sistem për të raportuar alarmet, reagimet serioze negative apo ngjarjet.

Për kontrollin e duhanit, ligji për mbrojtjen e shëndetit publik nga produktet e duhanit, i projektuar për t’u përafruar me acquis të BE-së, është duke u zbatuar, por Shqipëria ka ende nevojë të aderojnë në Protokollin e Konventës Kuadër të Organizatës Botërore të Shëndetësisë për Eliminimin e Ttregtimit të Paligjshëm tëi produkteve të duhanit dhe përafrimi i mëtejshëm të legjislacionit me acquis të BE-së.

Në fushën e kërcënimeve serioze shëndetësore ndërkufitare, duke përfshirë sëmundjet ngjitëse, COVID-19 ka evidentuar mangësi të konsiderueshme. Baza ligjore për sëmundjet ngjitëse, parandalimi dhe kontrolli është projektuar të jetë në përputhje me acquis të BE-së, por zbatimi i legjislacionit ende nuk është miratuar.

Shqipëria ka një plan veprimi për rezistencën antimikrobike (AMR). Megjithëse Shqipëria forcoi sistemin e saj kombëtar të alarmit, reagimit dhe mbikëqyrjet për sëmundjet ngjitëse gjatë pandemisë COVID-19, nuk pati asnjë asnjë plan kombëtar për zbatim.

Ofrimi i shërbimeve shëndetësore për nënat dhe fëmijët u ndikuan negativisht për shkak të mungesës së përkohshme të personelit shëndetësor. Pandemia theksoi dobësitë në fushën e menaxhimit të emergjencave shëndetësore dhe gatishmërinë, veçanërisht në parandalimin dhe kontrollin e infeksioneve dhe të dhënave epidemiologjike.

Shqipëria duhet të investojë në kërkimin dhe monitorimin epidemiologjik për të përfituar mësimet e ndjerra nga pandemia e COVID-19, përsa i përket qëndrueshmërisë dhe koordinimit të sistemit shëndetësor dhe në trajnimin e stafeve.

Legjislacioni shqiptar për të drejtat e pacientëve në kujdesin shëndetësor ndërkufitar ende nuk është përafruar me acquis të BE-së, ndërsa legjislacioni për barnat për përdorim njerëzor dhe veterinar është pjesërisht i përafruar. Nuk ka pasur progres të rëndësishëm me standardet në sektorin farmaceutik. Ende nuk ka legjislacion specifik për të adresuar rrezikun e ilaçeve të falsifikuara në furnizim, megjithëse ekzistojnë disa dispozita. Nevojiten përpjekje shtesë për të mbrojtur publikun nga falsifikimi i produkte mjekësore dhe bashkëpunim ndërkufitar për akses të qëndrueshëm në barna dhe përdorimin e duhur të tyre.

Shqipëria duhet të rrisë investimet dhe ngritjen e kapaciteteve në këtë sektor. Për masat parandaluese, ekziston një plan kombëtar për kontrollin e kancerit. Strukturat e përshtatshme për shërbimet e depistimit të kancerit ekzistojnë, por ende nuk është krijuar një regjistër i kancerit. Ekziston një program i depistimit të kancerit të gjirit, i cili përfshin ekzaminime sistematike për gratë 50-60 vjeçare, së bashku me ekzaminimet klinike falas të gjirit. Ekziston një plan kombëtar për depistimi i kancerit të qafës së mitrës, por çështjet e integrimit të shërbimit të kujdesit shëndetësor kufizojnë efektivitetin e tij.

Megjithëse, COVID-19 ndikoi rëndë në parandalimin dhe kontrollin e sëmundjeve jo të transmetueshme janë siguruar shërbimet thelbësore të trajtimit.

Për ushqimin dhe aktivitetin fizik, kequshqyerja është një çështje kritike, veçanërisht për fëmijët dhe gratë shtatzëna. Shqipëria duhet të hartojë një plan të ushqyerjes dhe të ndërgjegjësojë shkollat ​​dhe komunitetin përqendrohet në rreziqet e kequshqyerjes.

Nevojiten përpjekje të mëtejshme për t’u përmirësuar akses në shërbime shëndetësore për grupe të tjera, duke përfshirë gratë, njerëzit me aftësi të kufizuara dhe popullsinë në zonat rurale apo të largëta dhe për shëndetin mendor të fëmijëve.

Qendra ALERT

Mbyllet hetimi për TikTok, shumë pyetje të rëndësishme ende të pazgjidhura, konsumatorët u lanë në errësirë

Komisioni Evropian dhe autoritetet kombëtare të konsumatorit (Rrjeti i Bashkepunimit per Mbrojtjen e Konsumatorit) njoftuan dje përfundimin e dialogut të tyre me TikTok , i cili ishte i hapur per më shumë se një vit dhe mbylljen e hetimit të tyre në platformën e mediave sociale. Pavarësisht disa përmirësimeve të mirëpritura në politikat e TikTok, disa çështje shqetësuese mbeten të hapura ose të pazgjidhura. Ky njoftim është rezultat i një procesi që filloi në shkurt 2021, kur BEUC (Organizata Europiane për Mbrojtjen e Konsumatorit) dhe 18 organizata të konsumatorëve (rrjeti CPC) ne te gjithë Europën paralajmëruan autoritetet për shkelje të shumta që rrezikonin përdoruesit e TikTok, veçanërisht fëmijët dhe të rinjtë, audiencën kryesore të platformës. Në fillim të këtij muaji, BEUC i dërgoi një letër Rrjetit te Bashkepunimit per Mbrojtjen e Konsumatorit, duke shprehur shqetësime për mungesën e progresit në këtë rast, si dhe paqartësinë e ndryshimeve të politikave të TikTok.
Siç theksojnë Komisioni dhe Rrjeti i Bashkëpunimit për Mbrojtjen e Konsumatorit në komunikimin e tyre, angazhimet e bëra nga TikTok (veçanërisht transparenca e reklamave, politika e artikujve virtualë) do të kërkojnë vëmendje të vazhdueshme.
Fatkeqësisht, disa pika që BEUC theksoi në ankesën e tij fillestare nuk janë adresuar. Ky është veçanërisht rasti i klauzolës së të drejtës së autorit të TikTok, i cili ende i jep platformës një licencë shumë të gjerë për të përdorur përmbajtjen e krijuar dhe postuar nga përdoruesit e saj. Shqetësimi mbetet i njëjtë edhe për mungesën e një mekanizmi për të mbrojtur konsumatorët e rinj nga abuzimi nga inflencuesit kur blejnë “monedha virtuale” në TikTok. Gjithashtu, TikTok nuk ka marrë angazhime për të ndaluar profilizimin dhe targetimin e fëmijëve me reklama të personalizuara.
Zëvendësdrejtoresha e përgjithshme e BEUC Ursula Pachl tha se, “mirëpresin që TikTok, siç është zotuar, të përmirësojë transparencën e marketingut në platformën e tyre, por ndikimi i angazhimeve të tilla te konsumatorët mbetet shumë i pasigurt”. “Pavarësisht dialogut mbi një vit me TikTok, hetimi tani është mbyllur, duke lënë shqetësime të rëndësishme të paadresuara ence, të cilat ne i ngritëm. Ne jemi veçanërisht të shqetësuar se profilizimi dhe tragetimi i fëmijëve ndaj reklamave të personalizuara nuk do të ndalet nga TikTok. Kjo është në kundërshtim me pesë parimet mbi reklamimin ndaj fëmijëve, të miratuara nga autoritetet për mbrojtjen e të dhënave dhe mbrojtjen e konsumatorit javën e kaluar. U bëjmë thirrje autoriteteve që të monitorojnë nga afër aktivitetet e TikTok dhe të ndërmarrin veprime kombëtare të zbatimit nëse angazhimet nuk realizohen. Ky nuk duhet të jetë fundi i historisë. BEUC dhe anëtarët tanë do të ndjekin me vëmendje zhvillimet”, theksoi Pachl.
Në “Pesë Parimet kryesore të reklamimit të drejtë për fëmijët” të miratuara dhe publikuara javën e kaluar, autoritetet e mbrojtjes së konsumatorit dhe autoritetet e mbrojtjes së të dhënave deklaruan qartë se, fëmijët nuk duhet të profilizohen për qëllime reklamimi. Ligji i ardhshëm i Shërbimeve Dixhitale do të vendosë një ndalim në këtë drejtim.

Marrë nga BEUC.eu

Qendra ALERT / Alert.al

Superaksioni ndërkombëtar, më shumë se 5 milionë lodra potencialisht të rrezikshme janë sekuestruar në 21 shtete

Operacioni i dytë i koordinuar nga Europoli Ludus II çoi në sekuestrimin e lodrave të rrezikshme me një vlerë totale prej më shumë se 18 milionë euro

Midis tetorit 2021 dhe 31 janarit 2022, Europol koordinoi operacionin Ludus II që synonte trafikimin e lodrave të falsifikuara dhe mallrave të tjera. Ludus II, i udhëhequr nga Garda Civile Spanjolle (Guardia Civil), Policia Kombëtare Spanjolle (Policia Nacional) dhe autoritetet doganore spanjolle (DAVA), të dhe bashkëadrejtuara nga Policia rumune, përfshiu autoritetet e zbatimit të ligjit nga 21 vende gjithsej. Zyra Kundër Mashtrimit të BE-së (OLAF) dhe Zyra e Pronësisë Intelektuale të Bashkimit Evropian (EUIPO) gjithashtu mbështetën operacionin, ndërsa Organizata Botërore e Doganave (OBD) mori pjesë si vëzhgues dhe siguroi komunikim të sigurt me anëtarët e saj, për të mbështetur aktivitetet operacionale. Konfiskimet e kryera gjatë operacionit përfshijnë lodra të falsifikuara dhe të paligjshme, video lojëra dhe personazhe të lidhura me to, kukulla nga seriale të famshme televizive, lojra për fëmijë dhe veshje e aksesorë të markave të famshme. Malli i sekuestruar përmban rreziqe të tilla si ekspozim kimik, mbytje, goditje elektrike, dëmtim të dëgjimit dhe rrezik zjarri. Ky ishte rezultati i një analize të EUIPO-së për këto sinjalizime, e cila çoi në ngritjen e operacionit të parë Ludus në vitin 2020.

Gjatë fazës operacionale të Ludus II, autoritetet e zbatimit të ligjit kryen kontrolle dhe inspektime për të zbuluar dërgesat dhe magazinimet e paligjshme. Një numër bastisjesh pasuan hetimet në internet të iniciuara në platformat e tregtisë elektronike. Shumica e lodrave false u importuan nga Azia Lindore në BE, Mbretërinë e Bashkuar dhe SHBA. Autoritetet zbuluan shkelje të të drejtave të pronësisë intelektuale, mungesë të markave CE dhe deklaratave të konformitetit të BE-së, si dhe praninë e substancave të rrezikshme të padëshirueshme.

Operacioni Ludus II arrini në:

Sekuestrimin e lodrave me vlerë afro 18 milionë euro

Më shumë se 5 milionë lodra të falsifikuara

Më shumë se 2600 raste të gjetura për parandalimin e nxjerrjes në treg të lodrave

99 persona janë denoncuar në organet gjyqësore

1459 individë u raportuan pranë autoriteteve administrative/shëndetësore

72 tregje online të kontrolluara

30 faqe interneti u mbyllën

Pikat kryesore të operacionit

Në rajonet e Lazios dhe Campania-s, Korpusi Financiar Italian (Guardia di Finanza) përgjoi dhe sekuestroi një sasi të madhe lojërash të paligjshme produktesh që vinin nga një vend aziatik. Lodrat ruheshin në dy depo. Autoritetet doganore franceze (Direction Générale des Douanes et Droits Indirects) ndërprenë furnizimin e rregullt të lodrave të falsifikuara, të cilat shiteshin nëpërmjet një platforme të famshme të tregtisë elektronike. Hetimi, i quajtur Pokezone, lejoi autoritetet të zbulonin një sasi të madhe produktesh, të cilat shiteshin në tregjet e brendshme të Francës dhe gjashtë vendeve të tjera.

Fronti ndërkombëtar kundër lodrave false

Europol koordinoi aktivitetet operacionale, lehtësoi shkëmbimin e komunikimit dhe ofroi analiza operacionale. Europol gjithashtu i mbështeti aktivitetet me ekspertizë teknike. IPC3 i Europolit (Koalicioni i Koordinuar i Krimit të Pronësisë Intelektuale), i cili mbështeti hetimin, është një projekt për të luftuar krimin e pronësisë intelektuale i bashkëfinancuar nga EUIPO (Zyra e Pronësisë Intelektuale të Bashkimit Evropian). Shtetet Anëtare të BE-së pjesëmarrëse: Belgjika, Bullgaria, Kroacia, Çekia, Estonia, Franca, Gjermania, Greqia, Hungaria, Italia, Letonia, Holanda, Portugalia, Rumania, Sllovakia, Sllovenia, Spanja. Vendet e joanëtare: Cote d’Ivoire, Maqedonia e Veriut, Mbretëria e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara.

Burimi: www.europol.europa.eu

Qendra ALERT – Alert.al