Kryesore

Një produkt mishi pa etiketë nuk është thjesht një produkt që i mungon informacioni. Është një produkt për të cilin konsumatori nuk mund të dijë nga vjen, ku është rritur kafsha, ku është therur dhe në çfarë kushtesh ka përfunduar në banakun e dyqanit. Për Alban Zusin, drejtor ekzekutiv i Albanian Food Industry (AFI), mungesa e etiketimit kthehet në një problem serioz të sigurisë ushqimore dhe të gjurmueshmërisë.

I ftuar në emisionin “Alert” në News24, Zusi ngriti shqetësimin se produktet e mishit po tregtohen pa informacionin bazë që do t’i lejojë konsumatorit të di se çfarë po blen.

“Nëse sheh produkt pa etiketë, aty nuk ke siguri” u shpreh Zusi, duke sjellë si shembull edhe mishin e kafshëve që mund të kenë probleme shëndetësore apo që janë parashikuar për asgjësim.

Sipas tij, problematika shfaqet edhe te tregtimi i pulave. Një nga rastet më të raportuara është shitja e pulave të ngrira, pasi shkrihen, si produkte të freskëta. Nëse produkti është i etiketuar si i ngrirë, konsumatori mund ta identifikojë dhe të vendosë nëse dëshiron ta blejë. Por, kur etiketa mungon, gjurmueshmëria humbet.

“Kur nuk kam etiketë, si ta marr? Pula është një industri e mirë dhe ne duhet t’i japim shans, por kur nuk kam etiketë, si ta di se çfarë po blej” tha Zusi.

Një tjetër problem i ngritur lidhet me pulat që dalin nga cikli i prodhimit të vezëve. Sipas ekspertit, pula të tilla mund të përfundojnë në treg si mish, madje edhe të shiten si “pulë fshati”, pa informacionin që i tregon konsumatorit origjinën reale të produktit.

“Gjurmueshmëria fillon nga etiketa” theksoi Zusi, duke argumentuar se mungesa e saj i hap rrugë abuzimeve dhe e lë konsumatorin të pa mbrojtur nga ajo që konsumon.

“300 inspektorë të AKU-së nuk vënë re këto problematika. Është e rëndë për shëndetin publik” tha Zusi, duke paralajmëruar se në treg mund të përfundojnë edhe produkte me përmbajtje toksike.

Në një treg ku konsumatori shpesh vendos vetëm mbi bazën e çmimit dhe pamjes së produktit, mungesa e etiketës heq edhe mundësinë për të verifikuar origjinën e ushqimit.  Dhe kur gjurmueshmëria mungon, konsumatori nuk ka më se si ta dijë nëse produkti që vendos në tryezë është realisht ai që i është premtuar në banak.

Qendra Alert/Alert.al

Importet e mishit përmes vendeve të treta, diferencat e pazakonta në çmime dhe mospërputhjet e mundshme në sasitë e deklaruara kanë ngritur pikëpyetje për sigurinë ushqimore dhe konkurrencën në tregun shqiptar.

I ftuar në emisionin “Alert” në News24, Alban Zusi, drejtor ekzekutiv i Albanian Food Industry (AFI), kërkoi që autoritetet të verifikojnë origjinën, gjurmueshmërinë dhe mënyrën e hyrjes në Shqipëri të produkteve të mishit që kalojnë përmes Kosovës.

Sipas Zusit, shqetësimi nuk lidhet domosdoshmërisht me faktin që një produkt ka origjinë nga Brazili, por me mundësinë që ai të qarkullojë përmes kanaleve që nuk janë të gjurmueshme.

“Fenomeni është i njohur për të futur në BE produkte nga vende që nuk janë të lejuara, por i fusin nga vende të treta. Marrim mish derri me origjinë nga Brazili, përmes një vendi me shumicë myslimane si Kosova dhe kjo lë vend për të hetuar. Mund të kemi problematika në sigurinë ushqimore” tha Zusi.

Ai theksoi se një produkt i importuar nga Brazili nuk mund të konsiderohet automatikisht i pasigurt, por problem mbetet mënyra se si ai mund të kalojë nga një vend në tjetrin dhe nëse ruhet gjurmueshmëria gjatë gjithë zinxhirit.

“Jo gjithmonë mund të themi që mishi nga Brazili është i pasigurt. Shqetësimi është se edhe kur produkti kalon përmes kanaleve joformale, ky është problem i madh” u shpreh ai.

Një tjetër pikë shqetësimi lidhet me çmimet. Sipas Zusit, prodhues dhe importues vendas kanë ngritur pretendime se disa produkte që hyjnë nga Kosova shiten në Shqipëri me çmime më të ulëta se ato që merren nga kostot e importit.

“Prodhuesit ankohen se nga Kosova vijnë produkte shumë të ulëta, më të ulëta se normalja. Diçka ndodh që ky produkt hyn nga Kosova. Vihemi përballë një dëmtimi ekonomik dhe konsumatori përballet me një situatë të pasigurt. Operatorët kosovarë nuk janë më të fuqishëm se shqiptarët. Ne kemi port, ata kanë kosto shtesë. Këtu ka anomali dhe duhet analizuar nga strukturat” deklaroi Zusi.

Sipas tij, pikërisht këto diferenca duhet të shërbejnë si sinjal për autoritetet që të kontrollojnë origjinën e produkteve, dokumentacionin dhe rrugën që ndjek mishi përpara se të mbërrijë në tregun shqiptar. Zusi ngriti gjithashtu shqetësimin për konkurrencën mes operatorëve vendas dhe atyre që furnizojnë tregun përmes vendeve të treta.

“Europa bllokoi Brazilin, pasi prodhuesit vendas thanë që nuk po trajtohemi në mënyrë të barabartë. Brazili përdor medikamente që Europa nuk i përdor dot. E kemi detyrë t’i ndërpresim këto lloj kanalesh, pasi operatorët kosovarë krijojnë avantazhe të pandershme ndaj operatorëve tanë” tha ai.

Ai argumentoi se marrëveshjet e tregtisë së lirë nuk duhet të shndërrohen në mekanizma që krijojnë avantazhe të padrejta, veçanërisht kur bëhet fjalë për produkte me origjinë nga vende të treta.

“Marrëveshjet e tregtisë së lirë kanë kuptim sa kohë janë të ndershme. Në momentin që ka anomali, Kosova me pak kultivim të derrit ta furnizojë Shqipërinë nuk është normale” tha Zusi.

Një tjetër element që kërkoi të verifikohet është përputhja mes sasive të produkteve që importohen në një vend dhe sasive që më pas rezultojnë të hyjnë në tregun shqiptar.

Si shembull, u mor mishi me origjinë nga Tajlanda, duke ngritur pikëpyetje mbi rastet kur shifrat e deklaruara në vende të ndryshme nuk përputhen.

“Nëse kanë hyrë 190 ton në Kosovë dhe janë bërë 284 ton në Shqipëri, do të thotë se ka problem. Nga kanë ardhur, cila është origjina e tyre? Dhe nuk e dimë nëse 190 ton janë nga Tajlanda. Në momentin që shifrat nuk rakordohen, ka një problem që kërkon vëmendje dhe gjurmim”, deklaroi ai.

Për Zusin, çdo mospërputhje në origjinë, sasi apo çmim duhet të jetë objekt kontrolli nga institucionet përgjegjëse.

“Duhet të mbyllet çdo lloj kanali që është i pakontrollueshëm nga kanalet publike. Ai nuk është i mirë. Në radhë të parë është siguria ushqimore. Transferimi në mënyrë ilegale dëmton” u shpreh ai.

Në një treg ku produktet e mishit kalojnë nëpër disa vende përpara se të mbërrijnë te konsumatori shqiptar, pyetja që mbetet është nëse origjina, sasia dhe gjurmueshmëria e tyre kontrollohen në çdo hallkë të zinxhirit. Pikërisht këtu, sipas Zusit, autoritetet duhet të përqendrojnë verifikimet: Nga vjen mishi, nëpër cilat kanale kalon dhe si shpjegohen diferencat e pazakonta në çmim dhe sasi.

Qendra Alert/Alert.al

Pas misrit me aflatoksinë, Ministria e Bujqësisë ka nxjerrë një urdhër që çdo ngarkesë me misër të importuar t’i nënshtrohet analizave në doganë.

“Kemi vendosur që çdo sasi që vjen nga importi të kalojë në analizë në mënyrë që ne të kontrollojmë standarde. Çdo ngarkesë importi kalon në analizë në doganë më pas nëse ka probleme merren masa nga AKU, si asgjësimi apo kthimi në vendin e origjinës” tha Salla.

Drejtoresha e AKU, Blerina Gjylameti tha se 13 ngarkesa misri të importuara nuk kanë rezultuar konform standardeve. Gjylameti sjellë rastin e një subjekti ushqimor në Shkodër i cili kishte importuar 130 tonë misër me aflatoksinë dhe pavarësisht se kishte detyrim bllokimin e sasisë, deri në përgjigjen e analizave, ai e kishte përdorur për ushqim për pulat.

“Në rastin e misrit me aflatoksinë kemi patur për 398 ton misër të importuar nga Serbia, nga Kroacia dhe nga Greqia, nga të cilët vetëm 13 raste kanë rezultuar të jenë jo konform, pra kanë rezultuar me aflatoksinë, nga të cilët në rastin e Shkodrës ka patur 130 ton misër të importuar nga ky operator i biznesit ushqimor dhe ka patur një bllokim të tij, derisa të dilte përgjigja e analizave të marra për të parë me çfarë përbërje kishte misri. Ndërkohë nga operatori i biznesit ushqimor kishte cenuar të gjitha shenjat e bllokimit dhe ishte dhënë për konsum pulave ky misër. Në këtë aspekt përsëri nga ana e Autoritetit Kombëtar të Ushqimit ka patur një kallëzim në prokurori për operatorin e biznesit ushqimor dhe përfaqësuesit e tyre dhe ndërkohë ka patur masa të largimit nga detyra të shtatë inspektorëve dhe largimin e drejtorit të drejtorisë rajonale të Shkodrës” tha Gjylameti.

Qendra Alert/Alert.al