Menu

Kryesore

Studimet e reja: Përfitimet nga arrat për sistemin kardiovaskular

E përfshirë në të gjitha udhëzimet si një element i rëndësishëm i dietës është përfitimi nga konsumimi i frutave të thata për enët e gjakut dhe zemrën. Në fakt, në ditët e fundit janë publikuar dy studime që nxjerrin në pah përfitimet e arrave si në shëndet, ashtu edhe si faktorë të veçantë për sëmundjet kardiovaskulare, sidomos tek njerëzit në rrezik.

Në të parën, të botuar në Circulation, nutricionistët e klinikës Lipid të Spitalit Universitar të Barcelonës në Spanjë, donin të studionin në detaje me teknika të sofistikuara, efektin e mundshëm të një konsumimi të rregullt të arrave, veçanërisht në përqendrim dhe yndyrë në gjak. Për këtë qëllim, ata kërkuan nga rreth 700 persona të moshës 63 deri në 79 vjeç që të konsumojnë gjysmë filxhan arra çdo ditë, ose të mos të marrin asnjë lloj arre, për 2 vjet.

Në fund të periudhës, të gjitha u analizuan me kujdes, veçanërisht në lidhje me vlerat e kolesterolit LDL (lipoproteinat me densitet të ulët të klasifikuar si “të këqija”) dhe madhësinë e grimcave LDL, një parametër që nuk merret parasysh gjithmonë, por që përkundrazi është shumë e rëndësishme në lidhje me mundësinë që ato të depozitohen në enët e gjakut, duke i penguar ato. Rezultati ishte se ata që hëngrën arra kishin një rënie mesatare të kolesterolit total prej 8.5 mg / dl dhe në kolesterolin LDL prej 4.3 mg / dl.

Përveç kësaj, numri mesatar i grimcave LDL në to ishte ulur me 4.3%. Rënia ishte gjithmonë e pranishme dhe u konfirmua nga ulja e përqendrimit të një klase tjetër të lipideve zakonisht pak të analizuara: Ajo e proteinave të ndërmjetme midis Ldl dhe HDL, e quajtur pikërisht Idl (lipoproteina me densitet të ndërmjetëm ). Pastaj u shfaq një ndryshim në lidhje me gjininë: Tek meshkujt rënia në Ldl ishte më e qëndrueshme, e barabartë me 7.9%, ndërsa te gratë ajo u ndal në 2.6%. Së fundi, është gjithashtu e rëndësishme që në 2 vjet të mos ketë pasoja në peshë.

Në studimin e dytë, të botuar në Gazetën e të ushqyerit nga studiuesit në Universitetin e Xhorxhias, rreth 50 njerëz të moshës 30 deri në 75 vjeç, të gjithë të konsideruar në rrezik të lartë për sëmundje kardiovaskulare, u ndanë në dy grupe: Njërit iu kërkua që të shtonte 68 gramë arrë në dietën e tij normale, të barabarta me rreth 470 kalori, një tjetër për të zëvendësuar ekuivalentin kalorik të 470 kalorive me arra. Pas 8 javësh, të gjithë parametrat e atyre që hëngrën arra, duke i shtuar dhe duke i zëvendësuar me ushqime të tjera, ishin përmirësuar ndjeshëm: Kolesteroli total ishte ulur me 5%, Ldl me 6-9% dhe e njëjta gjë ishte parë edhe me sheqernat. Edhe me arra, pavarësisht përmbajtjes së lartë të kalorive, nuk pati shtim në peshë tek ata që i kishin marrë. Rezultatet e marra konsiderohen shumë interesante sepse efekti u pa pas disa ditësh dhe u shfaq tek njerëzit në rrezik, të cilët përdorin terapi me ilaçe. (IlFattoAlimentare)

Qendra Alert/Alert.al

Helmi i bletës vret qelizat e kancerit të gjirit

Shkencëtarët australianë thonë se kanë zbuluar se helmi nga bletët i shkatërron qelizat agresive të kancerit të gjirit në një mjedis laboratorik, njoftoi BBC.

Potenciali i substancës helmuese për trajtimin e sëmundjes u raportua për herë të parë në një botim të vitit 1950 të revistës Nature, me shkencëtarët që demonstruan se helmi zvogëlonte rritjen e tumorit tek pacientët.

Me interesin për efektin terapeutik të helmit që po lulëzon në 20 vitet e fundit, një ekip nga Instituti i Kërkimeve Mjekësore Harry Perkins në Perth e testoi atë në lloje të ndryshme të kancerit të gjirit .

Ata zbuluan se helmi i bletës shkatërroi me shpejtësi qelizat e kancerit të gjirit trefish negativ dhe të pasuruar me HER2; ish e cila është tejet e vështirë për të trajtuar.

Helmi i bletës përmban një përbërës të quajtur melittin, i cili “shkatërroi membranat e qelizave të kancerit brenda 60 minutave” duke ndërhyrë në rrugët që indet malinje përdorin për të replikuar.

Një përqendrim specifik i helmit çoi në vdekjen 100% të qelizave të kancerit, ndërsa kishte “efekte minimale” në indet e shëndetshme, sipas shkencëtarëve.

“Ky është një vëzhgim tepër emocionues se melitina, një përbërës kryesor i helmit të bletës, mund të shtypë rritjen e qelizave vdekjeprurëse të kancerit të gjirit, veçanërisht kancerin e gjirit trefish negativ,
” tha autori kryesor Dr Ciara Duffy. (BBC)

Qendra Alert/Alert.al

Covid-19, Shqipëria hiqet nga lista e vendeve të sigurta

Situata e përkeqësuar si pasojë e Covid-19 ka bërë që Bashkimi Europian të heqë nga lista e vendeve të sigurta Shqipërinë dhe 5 vende të tjera.

Sipas vendimit të Këshillit të BE-së pjesë e listës përveç Shqipërisë, do të jetë edhe Serbia, Armenia, Azerbajxhani, Brunei Darussalam dhe Japonia.

Ky vendim do të jetë në fuqi për 2 javë, dhe më pas do të rishikohet sërish.

Ndërkohë sipas vendimit “që nga 9 shtatori 2021 shtetet anëtare duhet të heqin gradualisht kufizimet e udhëtimit në kufijtë e jashtëm për vende të tilla si: Australia, Bosnje dhe Hercegovina, Kanadaja, Jordani, Zelanda e Re, Katari, Republika e Moldavisë, Arabia Saudite, Singapori, Korea e jugut, Ukraina, Uruguaj (e re), Kina, subjekt i konfirmimit të reciprociteti”.

I gjithë Ballkani tashmë bën pjesë në listën e vendeve të pasigurta. Më herët edhe Kosova, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut iu shtuan kësaj liste. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Kujdes kur konsumoni peshk dhe fruta deti

Anisakidoza, një nga zoonozat që vjen nga peshqit.

Anisakidoza është një parazitozë që mund të prekë njerëzit dhe shkaktohet nga krimbat e rrumbullakët (nematodë), që i përkasin familjes Anisakidae. Këta gjenden shpesh në sardele, harengë, açugë, skumbër, kallamarë, merluc, peshk gjel, stavrid, barbun, gjuhëz, vopë, pagri, peshk kovac etj. Rreziku vjen nga konsumi i produkteve të peshkut apo cefalopodëve të papërpunuar, të marinuar jo mirë ose të ftohur në temperatura jo të duhura, nga ushqimet sushi dhe sashimi. Njeriu është një përbujtës aksidental i cili e merr infeksionin duke u ushqyer  me ushqime si peshq dhe cefalopodë të parazituar ku larvat mund të kalojnë te njeriu, në murin e traktit gastrointestinal, nga stomaku në zorrë.

 

Forma më e përhapur akute tek njeriu është ajo gastrike me shenja si dhembje epigastrike, të vjella, apo marrje mendsh që manifestohen pas disa orësh nga marrja e ushqimit. Shqetësimet intenstinale vijnë pas 7 ditësh nga ngrënia dhe karakterizohen nga dhembje barku, marrje mendsh, të vjella, diarre dhe temperaturë. Depërtimi i larvave në paretet gastrike apo intenstinale sjell formimin e lezioneve që më shumë janë granulomatoze, me hemorragji, nekrozë e infiltrim eozonofilik, që mund të provokojnë bllokim intenstinal dhe në disa raste shpim, çarje të organit. Format kronike janë të ndryshme. Ato mund të imitojnë sëmundje të ndryshme inflamatore dhe ulcerative të traktit të zorrëve ose të përfshijnë organe të tjera siç janë mëlçia, shpretka, pankreasi, enët e gjakut dhe zemra.

 

Anisakis gjithashtu është njohur si një shkak i mundshëm i alergjisë. Alergjia mund të shfaqet me  urtikarie, angioedema, rinite ose konjunktivite, astmë deri te shoku anafilaktik. Diagnoza e dyshuar e anisakidozës bazohet në vëzhgimin e simptomave dhe në zbulimin e gëlltitjes së produkteve të peshkut. Diagnostifikimi i saktë është shumë i vështirë dhe mund të jepet vetëm pasi është bëre identifikimi  i parazitit në indet e marra gjatë biopsive ose endoskopive. Testet serologjike për këtë patologji nuk janë të besueshme. Trajtimi i anisakidozës në shumicën e rasteve kërkon operacione për të hequr pjesën e stomakut ose zorrëve të pushtuar nga parazitët.

 

Si mund ta shmangim anisakidozën?

Shmangni konsumin e produkteve të papërpunuara të peshkut.

Nëse keni blerë peshk me parazitë, bëni heqje të tyre në mënyre mekanike, përpara se ata të kalojnë në muskuj. Realizoni gatim të produkteve të peshkut si skuqje, marinim apo tymosje sipas rregullave .

Kështu, larvat nuk i mbijetojnë temperaturave mbi 60°C për 10 minuta, pra temperaturat e larta që përdoren në skuqje garantojnë devitalizim të larvës parazitare. Nëse do dëshironi të hani peshq të tymosur me metodën e nxehtë, tymosja duhet të kryhet në temperatura rreth 70°deri 80°C për një periudhë kohore nga 3 deri në 8 orë, kohë kjo që është në gjendje të sigurojë ngordhjen e krimbave të anisakis. Tymosja në të ftohtë që kryhet në temperatura rreth 20-25°C dhe që shkon nga disa orë deri në disa ditë, është e pamjaftueshme për të devitalizuar larvat. Kur ju pëlqeni të hani gatime me marinim në të ftohtë, kryeni një ngrirje parandaluese sepse sjell një siguri në ngordhjen e parazitit. Ngrirja në temperatura -20°C për 24 orë ose -15°C  për 96 orë, apo edhe në temperatura -35°C për 15 orë, gjithashtu garanton devitalizim të parazitit. (UbGreen)

Dr. Enkelejda Buda, Departamenti i Akuakulturës dhe Peshkimit, Fakulteti i Bujqësisë dhe Mjedisit, UBT.

Qendra Alert/Alert.al

Rapex ngre alarmin: Produktet e rrezikshme që janë në përdorim të përditshëm

Rapex ka ngritur sërish alarmin për disa produkte jo ushqimore, të përdorimit të përditshëm. Në njoftimin e Rapex renditen si të rrezikshme një sërë produktesh, nga lodrat për fëmijët, veshje, barbeque, produkte kozmetike etj. Sipas Rapex këto produkte nuk janë në përputhje me direktivat e BE.

 

Pjesët e vogla (një sy plastik nga kukulla dhe unaza) mund të shkëputen lehtësisht nga lodrat. Një fëmijë i vogël mund t’i fusë në gojë dhe t’i mbyt.

Pantallonat e shkurtra kanë litarë të gjatë me skaj të lirë në zonën e belit që mund të bllokohen kur fëmijët luajnë, duke sjell lëndime. Produkti nuk përputhet me kërkesat e Direktivës së Përgjithshme të Sigurisë së Produktit dhe me standardin përkatës Evropian EN 14682.

Grila e Barbeque bëhet shumë e nxehtë duke arritur një temperaturë prej 87 gradë mbi temperaturën e ambientit (kufiri është 50 gradë). Si pasojë, përdoruesi mund të pësojë djegie dhe produkti mund të shkaktojë zjarr. Produkti nuk përputhet me kërkesat e Direktivës së Përgjithshme të Sigurisë së Produktit dhe standardit përkatës Evropian EN 1860-1.

 

Sipas listës së përbërësve, produkti përmban Hydroquinone (2.0%). Hydroquinone mund të shkaktojë acarim të lëkurës dhe dermatit. Produkti nuk përputhet me Rregulloren e Produkteve Kozmetike.

Safety Gate for dangerous non-food products (europa.eu)

Qendra Alert/Alert.al

 

Më pak fast-food, për të fituar minuta të jetës së shëndetshme

Ndryshimet e vogla në zakonet e të ngrënit mund të sjellin përfitime shëndetësore. Ndryshimet në dietë nuk janë domosdoshmërisht të nevojshme: Çdo hot dog i konsumuar ju bën të humbni 36 minuta jetë të shëndetshme (për disa ushqime arrin 74), ndërsa duke zvogëluar kaloritë ditore nga viçi dhe mishi i përpunuar me 10%, ju merrni një përfitim shëndetësor 48-minutësh. Kështu, mendojnë autorët e një studimi të botuar në Nature Foods, nga Universiteti i Miçiganit, të cilët për herë të parë së bashku analizuan pasojat në trup e mbi 5,850 ushqimeve. Puna u krye duke kapërcyer rrezikun për shëndetin me atë mjedisor dhe duke atribuar rezultate dhe efekte specifike. Në veçanti, për të vlerësuar pasojat në shëndet, autorët konsideruan konsumin mesatar të qytetarëve amerikanë të përfshirë në bazën e të dhënave. Çfarë hanë në Amerikë dhe e lidhën me më shumë se 5,800 ushqime me faktorët e rrezikut të përfshirë në Barrën Globale të Sëmundjeve, e cila i atribuon një ndikim në shëndet. Kështu ata i caktuan një përfitim shëndetësor (të përcaktuar pikërisht në minuta të shëndetshme të jetës gjatë gjithë jetës) ushqimeve pozitive dhe anasjelltas, një rënie të njëjtë për ushqimet jo të shëndetshme.

Sa i përket pasojave mjedisore, ata kanë përdorur një bazë të dhënash tjetër, Impact World +, e cila llogarit, për çdo ushqim, kostot mjedisore të të gjithë ciklit të jetës (prodhimi, transformimi, transporti, magazinimi, përgatitja, konsumi dhe mbeturinat). Me pas, ata i shtuan të dhënave konsumin e ujit dhe dëmin shëndetësor të shkaktuar nga grimcat e emetuara gjatë të njëjtit cikël.

Në atë moment ata i ndanë ushqimet në tre grupe ngjyrash, të kuqe, të verdhë dhe jeshile sipas rezultatit negativ ose pozitiv dhe llogaritën minutat e shëndetit dhe pasojat në mjedis. Mesazhi më i forte, përsëritën autorët, përtej numrave individualë, është në kuptimin e përgjithshëm të të dhënave: Të gjithë mund të japin një kontribut në zvogëlimin e gjurmës mjedisore të ushqimit dhe në të njëjtën kohë, të ruajnë shëndetin e tyre me ndryshime të vogla në dietë. (IlFattoAlimentare)

Qendra Alert/Alert.al

Tragjedia në Tetovë, Filantropi Lazim Destani pranë bashkëvendasve, ndan dhimbjen me familjarët e viktimave

Filantropi Lazim Destani ka reaguar për ngjarjen e rëndë në Tetovë, ku nga shpërthimi i zjarrit në spitalin covid mbetën të vdekur dhjetëra persona, mes tyre mjekë, pacientë dhe familjarë të tyre e u plagosën disa të tjerë. Teksa shprehet i tronditur nga kjo ngjarje, Destani i shpreh ngushëllime familjeve të viktimave dhe uron shërim të shpejtë për të lënduarit.

 

 

Statusi i plotë në Facebook i Lazim Destanit:

Hidhërim i jashtëzakonshëm nga tragjedia që mbrëmë i gjeti bashkëqytetarët e mi!

Ngushëllime të sinqerta për familjet e viktimave. Të ndjerit u prehshin në paqe, familjeve u dhëntë Zoti forcë e durim për përballimin e dhembjes, ndërsa uroj shërim të shpejtë për të lënduarit!

Gjithnjë pranë bashkëvendësve të mi!

Qendra Alert/Alert.al

Edhe Maqedonia e Veriut rrit çmimin e bukës

Ditëve të fundit në disa furra private të bukës është vërejtur rritje e çmimit të bukës me 5 denarë. Ky shtrenjtim për qytetarët është i papranueshëm dhe rëndon edhe më shumë buxhetin e tyre familjar. Ata shprehen se nuk janë të befasuar nga rritja e çmimeve sepse janë mësuar me këtë dukuri pasi siç shprehen çdo ditë po përballen me to, por kjo e bukës thonë se është kulmi.

“Kjo nuk është normale, çdo dit po përballemi me çmime të reja, dje u shtrenjtuan vaji, sheqeri dhe shumë artikuj tjerë, të nevojshëm për jetën e përditshme dhe ja tani së fundmi edhe buka, kjo është e patolerueshme”, shprehet një qytetar.

“Vërtet është e papërballueshme, nuk mundet të shtrenjtohen të gjitha gjërat e vetëm rroga të mbetet e njëjta. Jemi dëshmitarë se çdo ditë po përballemi me çmime të reja. Por kjo me bukën është kulmi”, tha një tjetër qytetar. (Alsat.mk)

Qendra Alert/Alert.al

Konsumimi i alkoolit në shtatzëni, projekt për të luftuar pasojat tek foshnjet

9 shtatori është Dita Botërore e ndërgjegjësimit për Fas (spektri i alkoolit fetal) dhe Fasd (Çrregullimi i spektrit të alkoolit fetal). Këto janë sëmundje të shkaktuara nga konsumimi i alkoolit në shtatzëni, të cilat prodhojnë paaftësi të përhershme fizike, mendore dhe të sjelljes. Në fakt, nuk ka të dhëna domethënëse në vend, në lidhje me incidencën dhe ashpërsinë e problemit.

Për të kapërcyer këtë mungesë, Ministria e Shëndetësisë i ka besuar Qendrës Kombëtare të Varësisë dhe Dopingut të ISS (Instituti i Lartë i Shëndetit) një projekt pilot të zhvilluar në pesë rajone (Lazio, Marche, Sicili, Emilia-Romagna, Friuli Venezia Giulia). Nisma, e quajtur Parandalimi, Diagnostifikimi i Hershëm dhe trajtimi i synuar i Fas dhe Fasd filloi në vitin 2019 dhe do të përfundojë në fund të vitit 2021. Projekti ka tre objektiva: Të monitorojë konsumin e alkoolit në shtatzëni, të informojë për rreziqet dhe të trajnojë profesionistë shëndetësorë dhe punonjës socialë për parandalimin, diagnostikimin dhe trajtimin.

Qendra Kombëtare për Varësinë dhe Dopingun nxori dy broshura. E para “Le të mendojmë për fëmijët”, bën analiza se si të diagnostikojmë Fas, ndërsa e dyta, “Sindromi Fetoalkoolik”. Ky është një mjet për të ndihmuar njerëzit me Fas. Në frontin e trajnimit përfshihen rreziqet e konsumimit të alkoolit dhe mbi ndërhyrjet që do të zbatohen për foshnjat e ekspozuara. Trajnimi specifik mbi këtë temë do t’i drejtohet gjithashtu rreth 2.000 punonjësve socialë dhe shoqatave që merren me birësime, në mënyrë që ata ta dinë problemin, të dinë se si ta identifikojnë atë tek fëmijët dhe të dinë se si t’u japin informacione të sakta familjeve birësuese në çdo rrugë që duhet të ndjekin.

Të dhënat më të fundit të mbledhura në Itali lidhen me një studim të kryer në vitin 2011, ku mbi 607 fëmijë në 7 spitale të ndryshme tregojnë një ekspozim të fetusit ndaj etanolit prej 7.9%. Krahasimi midis foshnjave të ekspozuara dhe atyre të paekspozuara të bëra në Romë nxjerr në pah një dëmtim të rëndësishëm të të parëve në zhvillimin njohës dhe aftësivë adaptive. Në mbarë botën, të dhënat në dispozicion vlerësojnë se fëmijët e prekur nga Fas dhe Fasd janë rreth 15 nga 10 mijë, ndërsa mesatarja e grave që pinë alkool gjatë shtatëzanisë është rreth 10%. Në veçanti, një raport i OBSH -së i vitit 2018 tregon se në Evropë kjo mesatare është më e lartë dhe është rreth 25%. Në fakt, ka disa vende, të tilla si Irlanda, Danimarka, Mbretëria e Bashkuar dhe Rusia, të cilat regjistrojnë normat më të larta të konsumit të alkoolit gjatë shtatëzanisë në botë (Lancet Global Health). (IlFattoAlimentare)

Qendra Alert/Alert.al

Shumë shtete kundër produkteve plastike njëpërdorimshe

Britania kërkon të zhdukë tetë kontribues të mëdhenj ndaj ndotjes plastike të cilët gjejnë përdorim të përditshëm, deri në fund të vitit të ardhshëm. Edhe Sllovenia e Gjermania ndaloi përdorimin e produkteve plastike njëpërdorimshme.

Lista përfshin plastika famëkeqe një përdorimshme, të tilla si thika prerëse plastike, ambalazh plastik, kunja pambuku plastike, si dhe pipa për pijet si dhe disa mjete të tjera që gjejnë përdorim të përditshëm.  Mënyra kryesore se si industria mund të mbështesë këtë dëshirë publike është adresimi i problemeve që çojnë në paketimin e plastikës.

Pra, për çdo artikull paketimi, duhet të shqyrtojmë nëse plastike është zgjedhja e duhur materiale, ose nëse paketimi nuk është i nevojshëm. Në shumë raste, plastike mund të jetë zgjedhja më e mirë materiale nga një perspektivë mjedisore.

Në këto raste, ne duhet të sigurojmë që plastika mund të riciklohet. Sipas marrëveshjes, bizneset gjithashtu kanë rënë dakord me objektivat për të bërë të gjitha paketimet e tyre plastike të ripërdorshme, të riciklueshme ose kompostabile.

Qeveria e Sllovenisë ka ndaluar shitjen e pjesës më të madhe të produkteve plastike njëpërdorimshme.

Lista e produkteve të ndaluara përfshin pjatat, lugët, thikat dhe pirunët plastikë, përveç atyre që përdoren në pajisjet mjekësore dhe në sektorin industrial, tha qeveria në një deklaratë.

Qeveria ndaloi edhe shitjen e kontejnerëve të ushqimit dhe pijeve, si dhe gotave të bëra nga polistireni dhe paraqiti kërkesa për etiketimin e disa produkteve plastike.

Në vitin 2019, BE-ja miratoi Direktivën për Plastikat Njëpërdorimshme (SUPD) për të ndaluar në mënyrë progresive përdorimin e produkteve të tilla plastike, për të zvogëluar ndotjen në dete.

Edhe Gjermania bëri të ditur se do të ndalojë përdorimin e produkteve plastike njëpërdorimshme në të gjithë vendin. (Spektrum)

Qendra Alert/Alert.al