Menu

Kryesore

BE rregullore të re për glifosatin, herbicidin që vret deri në tre breza

Autoriteti Evropian i Ushqimit (EFSA) dhe Agjencia Evropiane e Lëndëve Kimike po shqyrtojnë vazhdimiin e përdorimit të glifosatit, pas një studimi të zhvilluar nga katër vende anëtare të saj. Glifosati, herbicidi më i përdorur sot në botë – tani për tani është autorizuar që të përdoret në vendet anëtare të BE deri në dhjetor të vitit 2022.

Grupe studiuesish dhe ekspertësh nga Franca, Hungaria, Holanda dhe Suedia – të njohura si Grupi i Vlerësimit të Glifosatit – kanë marrë në shqyrtim të gjitha provat e dhëna nga kompanitë të cilat kërkojnë për një zgjatje të përdorimit të këtij herbicidi brenda vendeve anëtare të BE-së.

Raporti i grupi të vlerësimit është i përbërë nga rreth 11 000 faqe.

Të dy institucionet e BE-së, Autoriteti Evropian i Ushqimit (EFSA) dhe Agjencia Evropiane e Lëndëve Kimike do të organizojnë konsultime paralele në lidhje me draftin e raportit. Këto konsultime do të jetë të hapura për publikun dhe do të nisin në javën e parë të shtatorit.

Konsultimet janë hapi i parë i fillimit të vlerësimit të përdorimit të tij. Komiteti i Agjencisë Evropiane të Lëndëve Kimike për Vlerësimin e Rrezikut  do të rishikojë klasifikimin e glifosatit në bazë të rregullores së Klasifikimit, Etiketimit dhe Paketimit. Klasifikimi i kimikateve bazohet vetëm në vetitë e rrezikshme të një substance dhe nuk merr parasysh mundësitë e ekspozimit ndaj substancës. Ekspozimi konsiderohet si pjesë e procesit të vlerësimit të rrezikut të udhëhequr nga EFSA.

Glifosati aktualisht ka një klasifikim të harmonizuar si shkaktar i dëmtimit serioz të syve dhe si toksik për jetën ujore me efekte afatgjata, para dhe pas vlerësimit nga Agjencia Evropiane e Lëndëve Kimike në vitin 2017. Deri tani nuk është bërë asnjë klasifikim për mutacionin gjenetik të qelizave embriotike, kancerogjenitetin ose toksicitetin e riprodhimit. Propozimi nga katër vendet anëtare nuk parashikon një ndryshim në klasifikimin ekzistues.

Në momentin që Agjencia Evropiane e Lëndëve Kimike do të ketë gati opinionin e saj, EFSA do të finalizojë hartimin e draftit dhe do të publikojë konkluzionet e saj për këtë çështje që priten në fund të vitit 2022. Bazuar në raportin e vlerësimit të riskut, Komisioni Evropian do të vendosë për të rinovuar kontratat për glifosatin apo jo.

Po çfarë është glifosati?

Glifosati është një lëndë kimike që përdoret gjerësisht për mbrojtjen e bimëve dhe përdoret gjerësisht në bujqësi dhe në hortikulturë për të kontrolluar barërat e këqija që konkurrojnë me kulturat e kultivuara.

Komisioni Evropian ka dhënë një leje pesë- vjeçare për përdorimin e glifosatit deri në vitin 2017. Aktualisht është miratuar përdorimi i tij në vendet anëtare të BE-së deri më 15 Dhjetor 2022. Gjë e cila do të thotë që mund të përdoret si një substancë në bujqësi deri në atë datë, për të cilën është aprovuar dhe nga autoritetet kombëtare pas vlerësimit të sigurisë së përdorimit të tij.

Burimi: EFSA

Qendra Alert

alert.al/

Ekskluzive/ Raporti i KLSH: AKU favorizon supermarketet, shitet mish pa licenca, s’paguajnë gjobat, nuk raportohen shkeljet

Sipas raportit të KLSH*, dokument të cilin Qendra Alert e disponon, nga  auditimi i praktikave të inspektimit, në18  raste është konstatuar se nga inspektorët nuk është percaktuar afati konkret për korrigjimin e shkeljeve  nga  subjekti privat.  Në 29 raste është konstatuar se në inspektimet, në të cilat eshte percaktuar afati konkret për korrigjimin e shkeljeve, nga DRAKU Tiranë nuk është autorizuar inspektimi për verifikimin e korrigjimit të tyre. Në këto praktika janë konstatuar edhe raste të trajtimit me dy standarde (inspektimi për verifikimin e konigjimit të shkeljeve në disa subjekte  është përcaktuar afati kohor i korrigjimit të shkeljeve ndërsa tek supermarket e mëdha të kryeqytetit kjo nuk bëhet.

Supermarketet shesin mish pa licensë

Inspektimi i kryer pranë një supermarketi të njohur në Tiranë, në datën15 janar 2018 nxjerr në dritë mashtrimet e inspektorëve të AKU me kontrollet në njësitë tregtare.

Procesverbali i inspektimit pasqyron se subjekti ka një të punësuar pa librezë shëndetësore, disponon planin DDD, por i ka kaluar afati kohor, si dhe disa produktë janë pa etiketim në gjuhën shqipe. Gjithashtu subjekti nuk ka respektuar  detyrat e lëna nga inspektimi i kryer në datën 20.12.2017. Ndaj subjektit janë vendosur dy gjoba, me nga 50 mijë lekë secila, një për mosrespektimin e kërkesave të etiketimit dhe tjetra për moskorrigjimin e detyrave të lëna në inspektimin e mëparshëm.

Por KLSH ka zbuluar se këto shkelje ishin vetëm maja e ajsbergut.

Pjesë nga Raporti i Auditimit i KLSH

“Në këtë praktikë inspektimi konstatohet se:

-Inspektorët nuk kanë pasqyruar me vërtetësi dhe plotësi respektimin e kërkesave ligjore nga subjekti i inspektimit. Kjo për arsye se:

-Në  datën  që  është  kryer  inspektimi,  supermarketi

nuk ka qenë i pajisur me Iicencën perkatese, për ushtrimin e aktivitetit të tregtimit të ushqimeve me origjinë shtazore;

-Ky konstatim është nxjerrë pas verifikimit të kryer nga grupi  i auditimit, në regjistrin e lejeve/Iicencave në faqen zyrtare të QKB-së, të licencave që disponon supermarketi, dhe ka  rezultuar se ky subjekt për tu pajisur me licencë për ushtrimin  e  aktivitetit ka aplikuar në date 17.01.2018 pranë Qendrës Kombëtare të Biznesit;

-Kjo kërkesë është miratuar nga DRAKU Tiranë, pas inspektimit të kryer pranë ambienteve të këtij subjekti me datë 30.01.2018 (pra 15 ditë më pas, nga inspektimi i datës 15.01.2018), ku eshte pasqyruar se subjekti ploteson kushtet per t’u licencuar, konfinnuar edhe nga DRAKU Tiranë dërguar në Drejtorinë e Pergjithshme të AKU-se. Pas këtyre veprimeve ndaj subjektit është marrë licenca  më 07.02.2018.

Pra sa mw sipwr, supermarketi është pajisur  me licencë për ushtrimin e aktivitetit me date  07.02.2018, dhe në datën 15.01.2018, ky subjekt ka ushtruar aktivitet pa licencë, fakt që nuk është pasqyuar nga inspektorët.

Inspektimi tjeter është kryer prane të njëjtit supermarket, por në njësi tjetër tjetër, në datën 15.01.2018. Procesverbali pasqyron se subjekti duhet të mbajë të sistemuar ambjentin e magazinës, të pajiset me frigorifer të vogël për produktet e skaduara dhe të demtuara, kryesisht atyre shtazore, të pajiset me regjistër për monitorimin e temperaturave të ambjentit, të rinovojë një pjesë të flet-analizave të produkteve kryesisht atyre me

origjinë shtazore. Ndaj  subjektit është vendosur vetëm masa  paralajmërim dhe korrigjimi i shkeljeve deri më datë 25.01.2018.

Në këtë praktikë inspektimi konstatohet se:

-Inspektorët nuk kanë pasqyruar me vërtetësi dhe plotësi respektimin e kërkesave ligjore nga

subjekti i inspektimit. Kjo për arsye se:

-Në datën që është kryer inspektimi, supermarketi me vendndodhje Tiranë, nuk ka qenë i pajisur me licencen përkatëse,  per ushtrimin e aktivitetit të tregtimit të ushqimeve me origjinë shtazore;

-Ky konstatim është nxjerrë pas verifikimit të kryer nga grupi  i auditimit në regjistrin e lejeve/licencave në faqen zyrtare të QKB-së.  Subjekti ka aplikuar 17.01.2018, pranë QKB; Kjo kërkesë është miratuar nga DRAKU Tiranë, pas inspektimit të kryer pranë ambjenteve të supermarketit më datë 31.01.2018 (pra 16 ditë më pas, nga inspektimi i datës 15.01.2018),

-Pra sa më siper, supermarketi është pajisur me licencë për ushtrimin e aktivitetit më datë 08.02.2018, dhe në datën 15.01.2018, ky subjekt ka ushtrnar aktivitet pa licencë dhe nga inspektorët ky fakt nuk është pasqyruar”.

Inspektimi tjetër i kryer pranë të njëtit supermarket, por në një degë tjetër, është kryer më 16.01.2018. Procesverbali thekson se subjekti duhet të lyejë muret në ambjentin ku  tregtohen produktet shtazore, si dhe të pajisë punonjësit me garderobë. Ndaj subjektit u vendos vetem masa paralajmërim dhe korrigjimi i shkeljeve brenda afatit 10-ditor.

Në këtë praktikë inspektimi konstatohet se:

-Inspektorët nuk kanë pasqyruar me vërtetësi dhe plotësi respektimin e kërkesave ligjore nga subjekti i inspektimit. Kjo për arsye se:

-Në datën që është kryer inspektimi, subjekti nuk ka qenë i pajisur me licencën përkatëse, për ushtrimin e aktivitetit të tregtimit të ushqimeve me origjinë shtazore;

-Ky konstatim është nxjerrë pas verifikimit të kryer nga grupi  i auditimit, në regjistrin e lejeve/licencave në faqen zyrtare të QKB-së, të licencave që disponon ky supermarket, dhe ka  rezultuar se ky subjekt ka bërë kërkesë per tu  pajisur me licencë për ushtrimin  e  aktivitetit në këtë vendndodhje, date 17.01.2018, prane Qendres Kombetare te Biznesit;

-Kjo kërkesë është miratuar nga DRAKU Tiranë, pas inspektimit të kryer pranë ambjenteve të këtij subjekti me datë 29.01.2018 (pra 13 dite më pas, nga inspektimi i datës 16.01.2018),

Pra, ky subjekt ka ushtruar aktivitet pa licence, fakt që nuk është pasqyruar nga inspektorët, dhe për këtë arsye, në 3 rastet e mesiperme, sipas ligjit “Për ushqimin”, duhet të aplikohej masë administrative gjobë në vlerën 1,000,000 !eke- 2,000,000 lekë, si dhe ne mbeshtetje të  Ligjit nr.87/2012 “Per  miratimin  e  aktit  nonnativ,  me  fuqinë e  Ligjit, nr.  4,  datë

16.8.2012, të Këshillit te Ministrave “për përcaktimin e rregullave për therjen e kafshëve dhe tregtimin e mishit të tyre”, duhej të bëhej ndalimi i ushtrimit të aktivitetit, masa të cilat nga ana e inspektoreve nuk janë ndërmarrë.

Autorizimi per inspektim nr.115, date 27.01.2018, një Supermarket Ushqimor

Nga grupi i inspektimit është vendosur gjobë 150 mijë lekë për shkelje të kërkesave ligjore, mbi etiketimin dhe gjurmueshmërinë e produktit.

Në këtë praktikë konstatohet se:

-Nuk është përcaktuar afati nga grupi i inspektimit, për korrigjimin e shkeljeve të konstatuara;

-Nuk dokumentohen kontrollet e kryera nga grupi i inspektimit (per planimetrinë, kushtet e ruajtjes së produkteve, temperaturën e frigoriferit, temperaturën e ruajtjes së ushqimit, etj);

-Në  proceverbalin përkatës, nuk jepet informacion për  subjektin e inspektimit, për  afatin  e ankimit, institucionin kudo të drejtohet për ankim;

-Nga subjekti privat është bërë ankim me shkresë  nr.897, date 05.02.2018,  pranë Drejtorisë së Përgjithshme, e ci1a nuk është shqyrtuar nga komisioni i posaçëm në DPAKU;

-Deri në momentin e konstatimit nga grupi i auditimit, nga subjekti nuk është kryer pagesa e gjobës, si dhe nga DRAKU Tiranë nuk është marrë asnjë masë për ndjekjen dhe arkëtimin e saj, duke sjellë edhe parashkrimin e kësaj gjobe në muajin Mars 2020;

-Si pasojë e këtyre mosveprimeve janë krijuar të ardhura të munguara për buxhetin e shtetit me efekt dëm ekonomik në vlerën 150 mijë lekë në total.

Ky subjekt eshte inspektuar per here te dyte, brenda vitit 2018, me autorizimin nr.AKU-TR- më date 06.12.2018, ku është konstatuar se nuk është rinovuar plani D.D.D, nuk kryhet në mënyrë sistematike regjistrimi i temperaturave frigoriferike, nuk janë të sistemuar produktet sipas natyrës.

-Vendimi perfundimtar me nr.AKU-TR-2018-004712-5, datë 06.12.2018: Jepet masa administrative paralajmërim, si dhe korrigjimi i shkeljeve të konstatuara.

Në këtë praktikë konstatohet se:

-Nuk  është përcaktuar afati nga grupi i inspektimit, për korrigjimin e shkeljeve, veprim i cili është përsëritur për herë të dytë;

-Nuk pasqyrohet asnjë infonnacion, nëse subjekti i ka korrigjuar shkeljet e konstatuara në inspektimin e mëparshëm,  të kryer me autorizimin  nr.115, datë 27.01.2018, për dokumentimin e etiketimit të produkteve, për kërkesat për gjurmueshmërinë;

-Nuk dokumentohen kontrollet e kryera nga grupi i inspektimit  për kryesisht për PMH, librezat shëndetësore te cilat ishin të parinovuara, konstatuar ne inspektimin e parë, analizat laboratorike të ujit, të cilat duhet te rinovoheshin nga subjekti;

-Ndodhur në këto kushte, kur subjektit i gjenden shkelje për herë të dytë, të cilat janë pasqyruar vetë nga inspektorët, për më tepër brenda vitit, nga grupi i inspektimit duhet të ishte vendosur gjobë për mos regjistrim të temperaturës  frigoriferike”.  (vijon)

*) Me urdhër të Kryetarit të KLSH, nga data 05.01.2021 deri ne date 05.03.2021, në Drejtorinë Rajonale të Autoritetit Kombëtar të Ushqimit, Qarku Tiranë (në vijim DRAKU) për periudhën nga 01.01.2018 deri 30.12.2020 u krye auditimi “Mbi funksionimin dhe veprimtarine ekonomiko-financiare”. Kontrolli ka zbuluar shkelje të rënda financiare, mos zbatim të  “Ligjit për ushqimin”, inspektime të parregullta dhe për pasojë neglizhencë ndaj problemeve që rrezikojnë shëndetin e konsumatorit.  

Qendra Alert

alert.al/

 

 

Konfirmohet rasti i parë i gripit të shpendëve

Sapo është konfirmuar rasti i parë me grip shpendësh në Shkodër. Në fshatin Barbullush menjëherë pas kryerjes dhe verifikimit të analizave shërbimi veterinar ka bërë asgjësimin dhe groposjen e 130 krerëve si dhe dezinfektimin e fermës. Çdo fermer i cili shet shpendë duhet të jetë i pajisur me 2 çertifikata, të vaksinimit dhe atë të sigurisë, me qëllim parandalimin e rasteve të tjera. Importet e shpendëve dhe mishit të tyre vijojnë të jenë të ndaluara edhe me Greqinë e Kosovën. Sipas autoriteteve të veterinarisë rreziku i përhapjes epidemike të këtij virusi është vetëm te shpendët, ndërsa njeriu rrezikohet vetëm përmes kontaktit fizik dhe konsumit të ushqimeve të pa gatuara mirë.

Sipas Mark Preçit, Krye/ Veteriner në Shërbimet Veterinare të Qarkut Shkodër ‘është një sëmundje që ka një transmetueshmëri të lartë, sidomos ndër shpendë’ dhe ‘menjëherë pas konstantimit të këtij rasti, por edhe më parë, Shërbimet Veterinare të Qarkut Shkodër kanë marrë të gjitha masat dhe deri tani nuk ka asnjë rast tjetër të dyshuar’.

Më herët dhe Shefja e Departamentit të Epidemiologjisë pranë ISHP-së Silva Bino është shprehur që se rreziku për të kaluar tek njerëzit është i ulët.

“Ky lloj virusi H5N8 përbën një rrezik të ulët për shëndetin publik, pra përbën rrezik të ulët për njerëzit.

H5N8 nuk shkakton forma të rënda, nuk është si H5N1, apo llojet e tjera të gripit të shpendëve, që transmetohet te njerëzit, pra risku mbetet i ulët dhe nuk ka raste të transmetimit nga njeriu te njeriu” ka thënë ajo.

 

Qendra Alert

alert.al/

Noval Diagnostic: Tani përgjigja e testit PCR për vetëm 1 orë, e njohur jashtë shtetit, superoferta edhe për analiza të tjera

Testet PCR që janë të domosdoshme mes dokumenteve të udhëtimit për jashtë shtetit, tani mund të kryhen në një kohë rekord. Noval Diagnostic, laboratori me standartet më të larta në rajon, ofron siguri dhe besueshmëri në analizat e gjakut duke reduktuar kostot dhe përshpejtuar kohën e rezultatit për vetëm 1 orë.

Labotatori ofron Testin Sars-Cov-2 me PCR (me tampon) dhe testin serologjik

Testi PCR me tampon është mënyra më efikase dhe me ndjeshmëri më të lartë, për të parë nëse jeni të prekur nga COVID-19.

Testi kryhet për të gjithë personat, për ata që kërkojnë të udhëtojnë jashtë si dhe për ata që duan të dinë nëse kanë Covid-19 apo grip të zakonshëm.

Staffi i Noval Diagnostic vjen atje ku jeni ju për të marrë tamponin

Mjafton një telefonatë në nr +355 68 607 9996.

Rezultatet e testit dalin për 1 orë dhe janë në 2 gjuhë shqip/anglisht. Ajo që është më e rëndëishmja, ky test është i njohura në kufi tokësor dhe ajror si dokument zyrtar.

Ky laborator ofron një gamë të gjerë analizash cilësore dhe me kosto të përballueshme nga qytetarët.

Laboratori Noval Diagnostic ofron për të gjithë pacientët paketën e monitorimit të imunitetit ndaj SARS COV2

-Gjak komplet

-Test serologjik (IgM,IgG)

Per vetem 3.000leke.

Dhe për të gjithë ata që vuajnë nga tiroidja, Laboratori Noval Diagnoctic tani ofron edhe paketa me ulje çmimi.  Përmes paketës Check- up Baze Tiroide mund të marrësh përgjigje të sakta mbi gjendjen e tiroides.

Paketa përmban analizat TSH, FT3 dhe FT4. Për më tepër, kjo paketë është lehtësim për pacientët, sepse nga 4500 lekë tashmë vjen me ofertë 3000 lekë.

-Laboratori kryen edhe Check up Baze

-Gjak komplet

-Glicemi esell

-Urea

-Kreatinina

-SGPT-ALT

-SGOT-AST

-Bilirubin Totale

Labotatori Noval Diagnostik e ka degën qendore në adresën Blv. Bajram Curri, Pallatet Agimi, ku të interesuarit mund të kontaktojnë për më shumë informacion.

Qendra Alert – Alert.al

 

A do të na duhen përforcues vaksinash kundër COVID-19?

Vetëm për shkak se Pfizer dëshiron të ofrojë doza përforcuese të vaksinave kundër COVID-19, nuk do të thotë që njerëzit do të rreshtohen menjëherë për t’i pranuar ato.

Autoritetet shëndetësore amerikane dhe ndërkombëtare, thonë se tani për tani, të vaksinuarit plotësisht, duken se janë të mbrojtur goxha mirë, raporton Associated Press.

Në nivel global, ekspertët po vëzhgojnë nga afër për të përcaktuar nëse do të kenë dhe kur mund të kenë nevojë njerëzit për një dozë tjetër shtesë. Në të njëjtën kohë, shumë sugjerojnë se për momentin duhet dhënë përparësi vaksinimit, duke vënë në dukje se mutacionet shqetësues të koronavirusit, nuk do të shfaqeshin kaq shpejt, nëse më shumë njerëz në SHBA dhe pjesa të tjera të botës, do të kishin marrë raundin fillestar të dozave.

Jennifer Nuzzo, një specialist i shëndetit publik në Universitetin John Hopkins, tha se “nëse doni të ndaloni së dëgjuari për variantin e javës, ne duhet të bëjmë më shumë për tu siguruar që të gjitha vendet të kenë më shumë qasje në vaksina”.

Këtu janë disa çështje në lidhje me imunitetin dhe përforcuesit e vaksinës.

Çfarë është duke e nxitur gjithë debatin për përforcuesit?

Prej kohësh, zyrtarët shëndetësorë amerikanë, kanë thënë që një ditë, njerëzit mund të kenë nevojë për një përforcues, pasi në fund të fundit, një gjë e tillë bëhet edhe për shumë vaksina të tjera. Kjo është arsyeja përse janë duke u zhvilluar studime për të testuar metoda të ndryshme: thjesht doza të treta, teste të përzierjes dhe çiftëzimit, duke përdorur një markë tjetër për një dozë të tretë, ose nxitës eksperimentalë, të ndryshuar për të përputhur më mirë variante të ndryshme vaksinash.

Por javën e kaluar, Pfizer dhe partneri i saj gjerman BioNTech, njoftuan se në muajin gusht, ata planifikojnë të kërkojnë autorizim nga Administrimi i Ushqimit dhe Barnave, për një dozë të tretë, sepse mund të rrisë nivelet e antitrupave që luftojnë virusin, mbase duke ndihmuar kështu, largimin e mutacioneve aq shqetësuese.

Kompanitë nuk kanë lëshuar publikisht të dhëna dhe zyrtarët shëndetësorë amerikanë, dhanë një përgjigje të prerë, se nxitësit nuk janë ende të nevojshëm dhe se është qeveria dhe jo prodhuesit e vaksinave, ajo që do të vendosë nëse dhe kur mund të ndryshojë kjo.

Organizata Botërore e Shëndetësisë, tha të hënën se nuk ka prova të mjaftueshme për të treguar se nevojiten doza të treta vaksinash. OBSH-ja tha që dozat e pakta të vaksinave duhet të ndahen me vendet e varfra, në vend që të përdoren nga vendet e pasura si nxitës vaksinash.

Cilat janë provat që mbrojtja nga vaksinat mbetet e fortë?

Një analizë e Associated Press muajin e kaluar, zbuloi se pothuajse të gjitha vdekjet nga COVID-19 në SHBA, po ndodhin midis njerëzve të pavaksinuar.

Në javët e fundit, kanë filluar të shtohen infeksionet dhe shtrimet në spital, ndërsa varianti shumë ngjitës Delta, po përhapet. Por, nga Qendra për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, thonë se vala e madhe është në drejtim të pjesëve me më pak të vaksinuar, të një vendi që ka shumë doza, por që thjesht njerëzit duhet t’i marrin ato vaksina.

Asnjë vaksinë nuk është e përsosur, që do të thotë se here pas here, do të ketë njerëz të vaksionuar që do të infektohen sërish, por këto raste të ashtuquajtura të përparimit, zakonisht janë të lehta. Zyrtarët që monitorojnë nevojën për nxitës vaksinash, janë duke parë nga afër për çdo rritje serioze të infeksioneve të përparimit.

Deri më tani, lajmi i mire është që njerëzit e parë që kanë marrë vaksinat në dhjetor dhe janar, nuk duket se janë në rrezik më të lartë për infeksione të përparimit, në krahasim me ata që janë vaksinuar kohët e fundit, tha të martën Dr. Jay Butler nga CDC.

A ka të bëjë përforcuesi i vaksinave thjesht me variantet e reja të virusit?

Përgjigja është “Jo”, sepse shkencëtarët gjithashtu po shikojnë për të parë se sa dobësohet imuniteti i përgjithshëm i njerëzve të vaksinuar ndaj koronavirusit. Kjo gjithashtu, mund të kërkojë një dozë përforcuese.

Antitrupat që luftojnë viruset, gradualisht zbehen dhe kjo është normale, pasi që trupi nuk ka nevojë të jetë në gatishmëri të lartë përgjithmonë.

Por antitrupat nuk janë mbrojtja e vetme e trupit. Në kohën që nivelet e tyre bien, trupi ka formuar tashmë kopje rezervë. Ato kopje përfshijnë qelizat B të kujtesës, që herën tjetër kur t’i ekspozohen virusit, “ato shpërthejnë dhe fillojnë të shpërndahen si të çmendura” për të bërë antitrupa të rinj, tha imunologu nga Universitetit të Pensilvanisë Scott Hensley.

Një tjetër kopje rezervë janë qelizat T, të cilat vrasin qelizat e infektuara nga virusi, për të mos lejuar që një rast depërtimi i madh të bëhet i rëndë.

Studimet laboratorike thonë që antitrupat sinjalizues, nuk janë aq të fuqishëm kundër variantit Delta të virusit, sa janë kundër disa versioneve të mëparshme të koronavirusit, por që akoma janë mbrojtës. Specialistët janë të shqetësuar më shumë për përparimin e mutacioneve të ardhshme që mund të shpëtojnë nga vaksinat e tanishme, diçka që mund të parandalohet vetëm duke goditur përhapjen virale kudo.

Çfarë po bëjnë vendet e tjera kundër variantit Delta?

Të dhënat reale nga Anglia, Skocia, Kanadaja dhe Izraeli, tregojnë se vaksinat e përdorura më gjerësisht në vendet perëndimore, vazhdojnë të sigurojnë një mbrojtje të fortë nga virusi. Studiuesit në Britani të Madhe, gjetën dy doza të vaksinës Pfizer si shembull, të cilat janë 96% mbrojtëse kundër shtrimit në spital me variantin Delta dhe 88% efektive kundër infeksionit simptomatik.

Kohët e fundit, Izraeli raportoi të dhëna që sugjerojnë se mbrojtja prej infeksionit të butë Delta, ka rënë më poshtë deri në 64%. Por mbrojtja ndaj sëmundjeve të rënda megjithatë ka mbetur e lartë.

Ka më pak informacione në lidhje me atë se sa e sulmojnë vaksinat e tjera variantin Delta. Tajlanda njoftoi këtë javë se punëtorëve shëndetësorë që kishin marrë dy doza të një vaksine kineze, do t’u jepet një dozë përforcuese e bërë nga AstraZeneca.

A mund të kenë nevojë disa njerëz për përforcues përpara të gjithë popullsisë?

Me sa duket, kjo është e mundur. Izraeli sapo ka filluar shpërndarjen e dozave të treta të vaksinës Pfizer te marrësit e transplantimit dhe pacientët e tjerë me sistem të dobët imunitar. Arsyeja është se njerëzit që marrin barna të caktuara që dobësojnë imunitetin, nuk reagojnë aq fort ndaj çdo vaksine dhe jo vetëm vaksinave kundër COVID-19, sikur njerëzit e shëndetshëm.

Franca tashmë po aplikon një politikë të ngjashme të dozës së tretë për personat me imunitet të dëmtuar. Ndërkaq edhe pse nuk është e autorizuar në SHBA, disa marrës të transplantit, po kërkojnë një dozë të tretë me shpresë për më shumë mbrojtje.

Ende nuk është provuar nëse një dozë e tretë të ndihmon dhe nëse po, kush ka nevojë për një të tillë dhe kur. Studimi i parë i madh i strategjisë për këtë, po fillon në mijëra pacientë në Norvegji.

Burimi: Radio Evropa e Lirë

alert.al/

4 vite në krye të AZHBR, Krifca: Privilegj, rimëkëmbëm institucionin, akoma më shumë do të bëjmë!

Nga një një punë në sektorin privat, prej një eksperience gati 20 vjeçare, Frida Krifca , si kreu i AZHBR, mori detyrën e parë në një institucion shtetëror, në të cilin numëron plot 4 vite. Nëpërmjet një statusi në rrjete sociale, Krifca sjell në kujtesë, momentet e para të punës, sfidat dhe arritjet, falë së cilave, AZHBR së bashku me fermerët, u kthye në një kontributor të rëndësishëm për ekonominë e vendit dhe zhvillimin rural.

“Sot, katër vjet më parë, mora detyrën e drejtueses së Agjencisë për Zhvillim Bujqësor dhe Rural (AZHBR). Hera e parë në administrate publike, detyrë te cilën e mora me përgjegjësi e që mësova përtej çdo vështirësie, ta dua fort. Angazhimi në AZHBR më lejoi të mobilizoj transformimin më rrënjësor, me impakt, që kam mundur të kryej në karrierën time njëzetedy vjeçare kaluar në sektor privat dhe në institucione ndërkombëtare zhvillimi.

U mundësua rimëkëmbja e një institucioni që krijoi një standart të ri për shërbimin ndaj fermereëve dhe sipërmarrësve në bujqësi e turizëm rural. Institucion që punoi fort për t’u vetpërmirësuar, me efektivitet mes vështirësive e sfidave të mëdha për ngritjen e sistemeve, rritjen e transparencës dhe procedurave për të mundësuar lëvrimin e fondeve të huaja që do të sillnin transformimin në sektor. Nuk flas sot me shifra por me emocion”, shkruan Krifca.

Kreu i AZHBR, thekson se akoma më shumë do të punohet për Shqipërinë rurale.

“Kemi shumë punë për të bërë, sigurisht. Shumë më tepër do bëjmë për të shkuar aty ku Shqipëria rurale do të jetë. Por, ajo që më gëzon në këto momente reflektimi është se #AZHBR, falë punës ngulmuese të ekipit dhe marrëdhënies së besimit me fermerët dhe sipermarrësit, ka mundur të vendosë themele të patundëshme dhe ecën tashmë përpara në një rrugë pa kthim.  Është privilegj i jashtëzakonshëm të mund të ndikosh nëpërmjet punës, procesin e zhvillimit të pandalshëm që është bërë realitet në këtë sektor. Sektor që përfaqësohet nga pjesa më e madhe e popullatës në vend. Njerëz që punojnë ditë e natë, duan zhvillimin, që përbëjnë fuqi reale kontribuese ekonomike dhe vlerash në vendin tone”, përfundon Krifca.

alert.al/

Ekskluzive, Raporti i KLSH: AKU nuk i asgjëson mbi 35 mijë kg mish me Salmonele dhe Typhimurium, por ia lë në dorë tregtarit

Kontrolli i Lartë i Shtetit ka kryer një auditim nga data 05.01.2021 deri në datë 05.03.2021, në Drejtorië Rajonale të Autoritetit Kombëtar të Ushqimit, Qarku Tiranë (DRAKU) për periudhën nga 01.01.2018 deri 30.12.2020, “Mbi funksionimin dhe veprimtarinë ekonomiko-financiare”. Auditimi ka gjetur shkelje të rënda financiare, por edhe të protokolleve të inspektimit që përbëjnë rrezik për konsumatorin.

Dokumenti të cilin Qendra Alert e disponon, përmend një sasi prej afro 35 mijë kilogram mish derri dhe pule me Salmonela, vetëm në një kompani. Ky mish nuk është bllokuar sipas rregullave, por ka qëndruar në ruajtje tek subjekti i kontrolluar. Madje nuk ka as fotografi apo procesverbal që të tregojë se ky mall është asgjësuar. Të gjitha dyshimet janë se kjo sasi mishi është hedhur në treg.

Mishi i derrit me Salmonele

Audituesi vëren se bllokimi i një sasie mishi derri nuk është bërë brenda ligjit, madje i është lënë në dorë subjektit ta asgjësojë këtë sasi mishi. Ironia është se në detyrën lënë kompanisë për asgjësim nuk ka një afat se kur duhet kryer kjo.

“Në vijim të inspektimit të kryer më datë 26 janar 2018, ku u morën mostrat: tremiks derri; kofshe derri me kocke dhe shpatull dem pa kocke, si dhe pas daljes së rezultatit të analizës, nëpërmjet raport-provës nr.454, date 05.02.2018, ku produkti tremiks dem, ka dalë me përmbajtje salmonele, pranë këtij subjekti është kryer përsëri inspektim më 06.02.2018. Nga inspektorët është vendosur gjobë në vlerën 300 mijë lekë për tregtimin e produktit të pasigurt, tërheqjen nga tregu të sasisë së shitur nga ky produkt deri me datën 09.02.2018, si dhe është lënë detyrë që të korrigjohet shkelja, duke bërë asgjësimin e sasisë 360 kg, por pa një afat të caktuar”, raportojnë audituesit.

Në këtë praktikë KLSH konstaton se:

“Sipas përcaktimeve të Ligjit të Inspektimit, ku parashikohet bllokimi dhe marrja në administrim e kafshëve, bimëve, mallrave, makinerive, produkteve apo sendeve, dhe në këtë rast, produkti i bllokuar duhej të merrej në administrim nga grupi i inspektimit

Por malli është lënë në ruajtje të subjektit, gjë e cila nuk parashikohet në asnjë akt ligjor apo nënligjor.

-Nuk është përcaktuar afat konkret për asgjësimin e produktit;

-Nuk dokumentohet me foto (produkti i bllokuar, me shenjat dalluese);

-Në vendimin përfundimtar, nuk vendoset edhe detyrimi për  likujdimin e shpenzimeve të analizës laboratorike, për produktin tremiks derri.

-Gjoba në v1erën 300 mije lekë është paguar nga subjekti në datën 08.10.2020;

Ndaj  këtij subjekti nuk është arkëtuar kamat-vonesa 2% në muaj  të masës së gjobes, ku sipas llogaritjeve të grupit të auditimit është një vlerë e humbur prej 174 mijë 1ekë”

Mishi i pulës me Salmonele dhe Typhimurium 

Akoma më uluritëse janë shkeljet me të njëjtën kompani po për nje prudukt tjetër dhe në një sasi shumë të madhe.

“Pranë subjektit është kryer përsëri inspektim më 15.05.2018, ku u morën sërish 5 mostra për analizë.

-Në vijim të praktikës së mësipërme, si dhe përgjigjes së analizës së produktit, gjoks pule i ngrirë pa kocka, nëpërmjet raport-provës nr.2515, datë 23.05.2018, ku është konstatuar prezencë e Salmonelles dhe e Typhimurium, pranë këtij subjekti, në datë 24.05.2020, është kryer inspektimi.

-Procesverbali i datës 07.06.2018, pasqyron se janë marrë mostra në masën 5 kampione me 25 gr secila, nga produkti kima pule, si dhe bllokohet sasia prej 6144 kg, e këtij produkti, deri ne daljen e përgjigjes së analizës.

Në këtë praktikë konstatohet se:

Inspektimi është kryer një muaj pas afatit të përcaktuar në autorizimin e inspektimit, si dhe në kushtet e mungesës së autorizimit të Drejtorit të DRAKU Tiranë për shtyrje të afatit të inspektimit. Në këto kushte ky inspektim është i pavlefshëm sipas ligjit  “Per inspektimin në Republikën e Shqipërisë”.

-Nuk administrohet fletë-shoqërimi i marrjes së mostrës, ç’ka nuk vërteton veprimin e kryer nga inspektorët;

-Nuk administrohet procesverbali i bllokimit të produktit”.

E si mund të besosh se ai mish nuk ka përfunduar në stomakun e qytetarëve të kryeqytetit apo gjetkë?

Ja si përgjigjet AKU: “Më 12 mars 2021 është bërë observacion lidhur me praktikën e inspektimit, ku në menyrë të përmbledhur parashtrohet:

Në vitin 2018 inspektimet janë kryer me bllok dhe jo në sistemin online, si dhe në atë periudhë nuk ka patur ndonjë format për shtyrjen e afatit. Për mungesën e fletë-shoqërimit, kjo është e pamundur pasi laboratori nuk ta pranon mostrën dhe ne si grupe i dorëzojmë praktikat në arkiv dhe mund të jetë shkëputur”.

Por në fakt formati për kërkesën për shtyrje të autorizimit është i përcaktuar në Urdhrin nr.58, datë 21.08.2014, të Inspektorit të Përgjithshem në RSH.

Pranë këtij subjekti është bërë kontroll i ri me qëllim verifikimin  e korrigjimit të shkeljes të asgjesimit/kthimit të 27 510 kg të produktit gjoks pule i ngrire pa kocka. Kompania nuk e asgjëesoi kurrë këtë sasi mishi. Është AKU që i krijoi terren kësaj situate absurde me pasoja të rënda për shëndetin e konsumatorit.

“Procesverbali i inspektimit me nr.AKU-TR-2018-002500-2, date 24.07.2018, pasqyron se subjekti edhe pas kalimit të këtij afati, nuk e ka realizuar detyrën  e lënë, por sasia është gjendur përsëri e bllokuar dhe jo e asgjësuar/kthyer. Si  arsye për moskorrigjimin e shkeljes është pasqyruar se subjekti është në pritje të përgjigjes së analizës nga një laborator në shtetin e Holandës.

Vendimi përfundimtar i inspektimit me nr.AKU-TR-2018-002500-2, datë 24.07.2018, nuk jepet asnjë masë.

Në këtë praktikë konstatohet:

-Nuk është vendosur gjobë për moskorrigjimin e shkeljes brenda  afatit të përcaktuar sipas ligjit”.

Është vetë AKU që ka miratuar kërkesën e kompanisë që të analizat t’i kryejë në Holandë, por nuk lë afate.

Në përgjigjen e DRAKU ndaj KLSH-së për këtë rast njoftohet se:

“Kemi marrë autorizim për verifikim të korrigjimit të shkeljes (asgjësim apo kthim në origjinë të sasisë prej 27 510 kg produkt “gjoks pule i ngrirë pa kocka”).

Me miratim nga DPAKU, subjekti kishte çuar mostër për analizë në Holandë, për këtë arsye nuk u vendos masë administrative për mosrealizim detyre”. Çfarë u bë me këtë mish? Nuk ka asnjë provë se është asgjësuar! Popullata ka konsumuar mish me Salmonelle për shkak të veprimeve dhe mosveprimeve abuzive të DRAKU. Për dëmet që i sjell shëndetit të popullatës me mosveprimet e paligjishme, këtij institucioni i shkon emri DRAKU-la.

Qendra ALERT – Alert.al

Infektologu flet për helmimet në Deçan: Bakteret e gjetura janë shumë të rrezikshme, sidomos te fëmijët

Një javë më parë, Qendra Kryesore e Mjekësisë Familjare në Deçan pranoi brenda një kohe shumë të shkurtër qindra qytetarë me simptoma helmimi, që dyshohej se ishte nga uji i pijes.  Qytetarët që kërkuan ndihmë në QKMF kishin simptoma si: temperaturë të lartë, të vjella, diarre e marramendje.

Teksa dyshimet e para ishin se helmimi ishte shkaktuar nga uji, nga mostrat e dërguara jashtë shtetit, rezultatet kanë nxjerrë se pacientët janë të infektuar me dy lloje të E.Coli dhe një virus i quajtur Norovirus. Infektologu Hamdi Ramadani, në një prononcim për Telegrafin ka thënë se këto janë baktere shumë patogjene dhe të rënda, ndërkaq nëse do të ishin më të zhvilluara, sidomos tek fëmijët do të mund të jenë të rrezikshme.

“Këto rezultate të analizave të cilat janë marrë nga pacientët në një laborator jashtë vendit, kanë detektuar që bëhet fjalë për një formë shumë të rëndë të bakteries, shumë patogjene të cilën unë kam dyshuar në fakt qysh në ditët e para së bëhet fjalë për E.Coli. E ka po ashtu edhe atë formën e vet toksike, ose toksigjene E.Coli”, tha Ramdani për Telegrafin.

Sipas Ramadanit, qytetarët e Deçanit kanë pasur fat që bakteret nuk janë aq të zhvilluara, sepse siç tha ai tek fëmijët e kanë efektin shumë më të rëndë.

“E rëndësishme është që u identifikua një baktere e cila është shumë e keqe, sidomos tek fëmijët e ka efektin e rëndë, efektin e dhimbjeve, të temperaturës, bark qitjeve që mund të shkojë deri te më e keqja, por që për fatin tonë të mirë kjo nuk ka ndodhur. Po ashtu është identifikuar një lloj virusi, që mund ta ketë paraqit këtë simptomatoliogji me numër të madh të pacientëve”, tha infektologu Ramadani.

Ai u shpreh se “Me përvojën time, unë nuk mbajë mend se ka pasur brenda 2 ose 3 dite ndonjëherë një numër kaq të madh të pacientëve, ka në vende të tjera, por tek ne nuk më kujtohet kemi pasur raste të tilla”.

“Kjo baktere në suaza kur është e rëndë edhe agresive e prodhon këtë lloj të toksinës. Infeksioni ka vepruar në dy forma, ku njëra është me temperaturë në të cilin rast është manifestuar forma patogjene e E.Colit, ndërkaq ata me simptoma me të vjella e barke qitje që nuk ka dominuar shumë temperatura, atëherë kemi të bëjmë me atë formën e dytë që quhet E.Coli toksigjene. Paralel më këtë, është detektuar edhe një Norovirus, edhe një lloj virusi që në situata që është shumë i zhvilluar, ai mund të bëj një simptomatologji të një toksoinfeksioni hidrit që bëjnë pjesë në grupin e infektimeve”, tha Ramadani.

Ramadani tha se për fat të mirë ecuria e kësaj epidemie që ne e quajmë hidrike është në përmirësim e sipër.

“Që në fillim ka qenë e qartë se bëhet fjalë për një shpërthim epidemik, për një epidemi, nga kontaminimi i ujit, ku aty banorët kanë konsumuar ata ujë për nevoja të tyre, për pije dhe për të tjera. Edhe pse vonë është bërë një diagnozë laboratorike, është e vonuar, siç e dini vazhdimisht IKSHPK-ja, ka bërë të ditur që po zhvillohet një koloni bakteriesh të quajtura E.Coli, por edhe forma të tjera të baktereve të cilat ne i quajmë baktere toksike”, shpjegoi Ramadani.

Infektologu Ramadani, u shpreh se tashmë janë lehtësuar edhe mundësitë për të trajtuar pacientët, pasi dihet se si mund të trajtohen pacientët duke ditur edhe llojin e infeksionit.

Sipas tij, është dashur që këto analiza të bëhen më herët, por laboratori përkatës ka dashur të ketë më shumë të dhëna për të dhënë një rezultat final.

“Nuk mendoj se ka ndonjë dilemë më që ka të bëj me kontaminimin e ujit. Por, se si ka ardhur deri të kontaminimi i ujit, është kjo një punë e një epidemiologu dhe të organeve përkatëse. Kjo është çështje që do të duhej të hulumtohej edhe në aspektin e sigurisë”, tha Ramadani.

Ramdani po ashtu tha se “Organet përkatëse mjekësore dhe të sigurisë duhet ta hulumtojnë si ka ardhur ky kontaminim i ujit, mënyra si ka qenë e kontaminimit”.

Ndërkohë, Policia e Kosovës ka arrestuar një zyrtar të Agjencisë Kosovare të Pyjeve me seli në Deçan, i cili dyshohet për keqpërdorim të detyrës zyrtare.

Arrestimi i tij dyshohet se lidhet me rastin e helmimit të rreth 1 mijë e 500 qytetarëve në fshatrat e kësaj komune. /Telegrafi/

 

Ekskluzive / Raporti i KLSH zbulon skandalet: Ushqimet e bllokuara nga AKU janë hedhur në treg?! Kontrolli nuk gjen dokumente asgjësimi

KLSH ka kryer një auditim nga data 5 janar 2021 deri në 5 mars 2021 në Drejtorinë Rajona1e të Autoritetit Kombëtar të Ushqimit, Qarku Tiranë (DRAKU) për periudhën nga 1 janar 2018 deri 30 dhjetor 2020 mbi “Mbi funksionimin dhe veprimtarinë ekonomiko-financiare”. Kontrolli zbulon shkelje të mëdha të natyrës financiare, inspektime pa kriter që shkelin ligjin “Për ushqimin”, mungesën e standardeve në marrjen e mostrave dhe kryerjen e analizave si dhe vonesat në nxjerrjen e rezultatit. Raporti i Auditimit, të cilin Qendra “Alert” e disponon, nuk ka arritur të gjejë asnjë dokument asgjësimi të produkteve të bllokuara nga inspektorët.

Ku shkojnë ushqimet e sekuestruara në njësitë tregtare të Tiranës? Pas kësaj pyetje fshihet një skandal me pasoja për shëndetin e konsumatorit. Nuk janë pak, por 27,890 kg mish, 20,000 kg djathë, 20,525 kg yndyrë vegjetale, 9132 kg produkte të ndryshme si mocarella, briosh, djathra, 516 copë pasta Carmelloni, 3 raste të bllokimit të aktivitetit/linjës së prodhimit.

Problemi kryesor i bllokimit të djathit është prania e vajit të palmës, për të cilin ka patur ankesë nga konsumatorët.

Ndërkaq, KLSH konstaton një rast flagrant kur një sasi prej 20,525 kg yndyrë vegjetale, e shitur në treg si gjalpë, për të cilën është lënë detyrë tërheqja nga tregu. Sipas raportit, nuk administrohet informacion se çfarë është bërë me këtë sasi.

Po ka edhe raste të tilla, si ky i përmendur në raport: 4,242 litra vaj të cilat janë shitur, ndërkohë që analiza laboratorike e këtij produkti, e kryer më pas, ka dalë jashtë standardit. Ky vaj nuk u terhoq nga tregu. Pra,  produkti u konsumua nga qytetarët e Tiranës, edhe pse ishte jashtë standardit. I njëjti dokument konstaton se 587 kg yndyre vegjetale ishte shitur në treg si gjalpë.   

Ku ruhet mishi i sekuestruar? 

Nga auditimi i praktikave të inspektimit të produkteve me origjinë shtazore, në 12 raste është konstatuar se produkti mish, i cili u është konfiskuar subjekteve, të cilat kanë qenë në shkelje të ligjit, inspektorët e kanë dërguar në ambjentet e të tjera subjekteve private, si Balcan Zoo Fann sh.p.k., Kazazi sh.p.k. Këtu ka konflikt interesi, sepse këto subjekte jane vetë objekt inspektimi nga DRAKU Tiranë. “Ky veprim është kryer në tejkalim të kompetencave ligjore, pasi për kryerjen e tij, (pra mishin e konfiskuar ta dërgosh në ambjentet e një tjetër subjekti privat), nuk ka patur minimalisht as edhe një kontrate qiraje për dhomë/magazinë frigoriferike, ndermjet AKU dhe këtyre subjekteve, që të lejonte kryerjen e këtij akti”, thekson KLSH.

Raporti auditues rekomandon që DRAKU dhe DPAKU të blejnë dhoma frigoriferike ose t’i marrin me qira, me qëllim që produktet e bllokuara gjate inspektimit, që do të asgjësohen, të ruhen në këto ambjente. Audituesi shkon edhe më tej, duke kërkuar që shërbimi i ruajtjes së produkteve të bllokuara t’u tarifohet subjekteve, deri në momentin e asgjësimit.

KLSH këmbëngul në këtë procedurë pasi dyshohet se këto produkte futen sërish në treg.

Nuk ka dokumente që të tregojnë se produktet u asgjësuan

Nga auditimi i praktikavc të asgjësimit të  produkteve, të cilave u ka kaluar afati i përdorimit ose kanë qenë të dëmtuara dhe nuk mund të konsumohen, është konstatuar se në 59 raste, procedura është kryer në kundërshtim me ligjin “Për ushqimin”.

Në këto praktika nuk administrohen dokumentet, të cilat vërtetojne kryerjen e asgjësimit, si procesverbali, i cili nënshkruhet nga të gjithë pjesëmarrësit në procedurën e asgjësimit, dokumenti i transferimit te mbetjeve në Landfillin e Sharrës, fletëdalja e mallit për asgjësim nga magazina, foto të ngarkimit të produkteve në makinerinë e shkatërrimit dhe dërgimit në landfill.

Nga auditimi i praktikave të inspektimit (kryesisht atyre me ankesë/indicie), në të cilat sipas informacionit të pasqyruar në procesverbalet e inspektimit, është bërë bllokimi i produkteve ushqimore të ndryshme dhe linjës së prodhimit, është gjetur se në 35 raste nuk dokumentohet me shenjat dalluese.

Sipas KLSH, inspektorët e AKU duhet që të pajisen me shenjat dalluese të bllokimit (shiritat ngjitës për bllokimin e produkteve, plumçe per bllokimin e  aktivitetit/linjes se  prodhimit.

Qendra ALERT / Alert.al

vijon….

Investigimi - Produkte pule "të freskëta"? Aspak, por të ndenjura dhe me prani bakteriesh. Si mashtrojnë tregtarët me origjinën e produktit dhe pa etiketa

Nga Mariglen MERTIRI*

Mishi i pulës po njeh rritje në preferencat e kosumatorëve në përditshmërinë e tyre gjatë vakteve ushqimore. Dietat që sygjerohen kanë në përmbajtjen thelbësore mishin e pulës. Ndërsa amvisat në shtëpi e përdorin si një ushqim të shpejtë dhe të lehtë për konsumim nga pjestarët e familjes.

Prirjet drejt këtij produkte janë të qarta dhe në rritje çdo vit. Referuar raporteve të INSTAT, në Anketën e Buxhetit të Familjes për vitin 2019 në Shqipëri, zëri i shpenzimeve për mish dhe nënproduktet e tij zinte mbi 20% të shpenzimeve mujore.

Shpendët zënë një vend të rëndësishëm në zakonet e të ngrënit edhe të evropianëve. Në dhjetë vitet e fundit, konsumi i mishit të shpendëve evropianë është rritur me 23% për të arritur 23.5 kg për frymë në vit.

Arsyet e rritjes së këtij konsumi lidhen me shumë faktorë pozitivë që sjell në shëndetin e qytetarëve përdorimi i mishit të shpendëve pasi është burim i shkëlqyer i proteinave të dobta, ka pak kalori, promovon shëndetin kardiovaskular dhe është i pasur me vitamina dhe minerale.

Dr.Blerta Brati

“Përveç se është i pasur me proteina, mishi i shpendëve është një burim i mirë i fosforit dhe mineraleve të tjerë si dhe vitaminave të kompleksit B. Është më pak i pasur në yndyrë sesa shumica e prurjeve me mish të viçit dhe derrit. Mishi i shpendëve është i ulët në acide yndyrore, por i lartë në yndyrna mono të pangopura të cilat përbëjnë rreth gjysmën e gjithë yndyrës” – deklaron mikrobiologia Blerta Brati. Por a po marrim vlerat e duhura ushqyese nga produktet që në blejmë në tregjet tona?

Qëndra “Alert” nisur nga shqetësimet në rritje të konsumatorëve dhe denoncimeve në disa raste për dyshimet mbi produktet që blejnë, investigoi se si këto produkte ruhen dhe shiten për qytetarët dhe a janë të shoqëruara me informacionin e nevojshëm në etiketat e tyre apo ambalazhet.

Në vëmendje të hulumtimit është edhe përmbajtja e filetove të pulës dhe trashkofshave, gjendja e tyre në frigoriferë dhe përbërist fiziko-kimik, por edhe nëse egzistojnë mundësitë e mashtrimit të konsumatorit, duke i shitur produkte importi të ngrira në vend të produkteve si “të freskëta” apo edhe “të vendit”. Në shumë raste rezultoi se, shitja me kilogram nuk shoqërohet me etiketa informuese mbi origjinen e produktit, ndërsa askush nuk i kontrollon se sa herë shkrihen e ngrihen këto produkte.

Në disa prej supermarketeve në Tiranë, por edhe në tregun Agro-Ushqimor ku furnizohen shumë markete të vegjël në kryeqytet, në blemë në mënyrë rastësore disa produkte të mishit të pulës dhe në bashkëpunim me laboratorin e certifikuar “Noval” analizuam përmbajtjen e këtyre produkteve në dy komponentë, freskinë dhe lagështirën e tyre si dhe praninë e elementit Azot në përbërje të produktit.

Ekspertët  e fushës thonë se për të parë freskinë e një mishi pule, fileto apo trashkofshë duhet të bazohemi në dy faktorë, testimi me shikim dhe me prova të menjëhershme para blerjes dhe analizimi i thelluar në laboratorë.

Lagështia dhe freskia e mishit janë dy tregues me rëndësi për të kuptuar nëse produkti është në parametrat e duhura. Lageshtia është e lidhur me ujin që mbart produkti, që do të thotë se një mish është i freskët kur ka lageshtirë gati 75%. Për freskinë, llogaritet edhe qëndrueshmeria e mishit, rrjedhja e lëngjeve. Nëse ne e shtypim me gisht mishin ngadalë dhe e heqim nga mishi gishtin, nesë është i freskët, vjen në pozicion shpejt, në të kundërten nuk mund të merret parasysh se mishi është i freskët.

Ekspertët këshillojnë konsumatorët se, mishi nuk duhet të ketë erë, ose të ketë filluar të marrë ngjyrën jeshile. Prania e elementit Azot rritet me humbjen e lagështisë, pasi denatyrohen proteinat. Ngjyra e mishit, është gjithashtu një tregues tjetër për freskinë e tij, por baza për freskinë eshte niveli i lageshtisë, thonë ekspertët e pyetur mbi këtë çështje.

Kapllan Sulaj

Laboratori “Noval”, nga 5 monstra të analizuara që ju dorëzuan nga blerja në mënyrë rastësore publikoi rezultate e përftuara, të cilat u intepretuan nga Dr. Kapllan Sulaj, Dekan i Fakultetit të Bioteknologjisë dhe Ushqimit në Universitetin Bujqësor të Tiranës.

Fileto pule importi, KMY, Rr.Ali Demi

Nga shqyrtimi i kampionit me numrin 6, i analizuar që është një fileto pule importi, eksperti Kapllan Sulaj deklaroi se, rezulton se lagështia është 73.09% dhe Azoti total Volativ është 43.20mg/kg. Bazuar në këto të dhëna, vlerat paraqiten normale dhe nuk kanë asnjë shqetësim si në mbajtjen dhe ruajtjen e produktit ashtu edhe në elementët fiziko-kimik.

Fileto pule, One Stop Shop, Shallvaret, Tiranë

Nje tjetër kampioni i analizuar, i cili identifikohet me numrin 7 që përkon me fileto pule që kur tregtohet suket sikur është e prodhuar në vendin tonë, por që në fakt është importi. Rezultatet, sipas ekspertitit, lagështia është 81.32 % dhe Azoti total Volativ është  13.20 mg/kg. Bazuar në të dhënat e përftuara, eksperti Sulaj deklaron se, lagështia nuk mund të jetë në këtë vlerë për mishin e pulës, pasi cilësohet mbi normën e duhur.

Trashkofshë pule, Conad, ETC

Kampioni me numrin 8, që është u analizua nga laboratori “Noval” është një trashkofshë pule me origjinë importi. Nga analiza rezultoi se, kishte lagështi 74.46% ndërsa Azoti total Volativ 23.10 mg/kg. Sipas ekspertiti Kapllan Sulaj, në produkt ka vlera normale të lagështisë dhe vlera normale të Azotit total Volativ.

Fileto pule, Big Market, Ali Demi

Kampioni me numrin 9, që u analizua nga laboratori “Noval” është një fileto pule po me origjinë importi. Lagështia në këtë produkt është 64.85% ndërsa Azoti total Volativ është 54.90 mg/kg. Çka do të thotë sipas ekspertit se, produkti ka një humbje të lehtë të lagështisë dhe vlera të shtuara të Azotit total Volativ, duke e renditur si nje produkt problematik për konsumatorin.

Fileto Pule, Coopavel, Tregu Agro-Ushqimor

Kampioni me numrin 10 i filetove të pulës që u analizua rezultoi me lagështi 75.70% ndërsa Azoti total Volativ  17.70 mg/kg. Eksperti deklaroi se produkti ka vlera normale të lagështisë dhe  vlera normale të Azotit total Volativ.

Pra në 5 produkte të analizuara të mishit të pulës, kryesisht fileto dhe trashkofsha importit, 2 prej tyre rezultuan me probleme në freskinë e mishit dhe me prezencë bakteriale për shkak të kushteve të trajtimit, duke e ekspozuar konsumatorin përballë risqeve të shtuara për shëndetin e tyre.

Nga hulumtimi në terren në shumë raste rezultoi se, në filetot e pulës të cilat blihen kryesisht me kilogramë nga qytetarët dhe ndodhen të ekspozuar në frigoriferët e njësive tregtare rezulton se, nuk kanë asnjë tabelë informuese mbi origjinën apo kushtet e përdorimit, ndërsa nuk mungojnë as mashtrimet e shitësve, të cilët mishin e pulës që vjen nga importi ta tregtojnë për produkt të freskët të vendit.

Ndërkohë që nga autoritetet kompetente nuk ka një një kudër të detajuar rrëgullator specifikisht për mishin e pulës.

Nutricionistët japin shpjegimet e tyre për kushtet se si duhet të ruhet një mish pule që të mund të jetë i konsumueshëm pa shqetësim. Një prej tyre, Hyrida Basha, biologe molekulare dhe nutricioniste dekaron se, mishi i pulës ka një kohëzgjatje deri në rreth 6 muaj që mund të mbahet në ngrirje dhe është përsësi i konsumueshëm në të njëjtat vlera si mishi i freskët dhe elementë si tiamina, riboflavina, acidi nikotinik dhe piridoksina ruhen mjaft mirë edhe në ngrirje.

“Ajo çka ndodh në ngrirje është, një reduktim i vogël i vlerave të disa vitaminave specifike si  20-40% për vitaminat e grupit B dhe 2-3% për vitaminën A”, sqaroi Basha

Hyrida Basha

Ngrirja, gjithashtu është një metodë mbrojtëse dhe penguese e trasmetimit të disa mikroorganizmave, si psh; Compylobacteri. Por, të gjitha produktet ushqimore kanë një ngarkesë mikrobike të cilat edhe pse në ngrirje, nuk zhduken. Përkundrazi, në ngrirje futen në një stad “letargjie”, “pezullie”, të cilat rivitalizohen dhe shumohen menjhëherë pas shkrirjes.

“Nëse bëjme veprimin ngrirje-shkrirje-ngrirje, u kemi dhënë mundësi këtyre baktereve të shumohen në mënyrë potenciale, duke e bërë ushqimin të rrezikshëm për ne dhe shëndetin tonë. Mund të themi se një pjesë e baktereve mund të humabsin aktivitetin gjatë gatimit, pikërisht këto baktere mund të lënë toksina potencialisht të rrezikshme, të cilat janë termorezistente. Vec kësaj, kemi humbje të vlerave ushqyese; humbje të ujit, sasisë së proteinave, ngjyrës, mineraleve etj”, deklaroi ekspertja Hyrida Basha

Nisur nga gjetjet e analizave, ekspertët thonë se, mishi i pulës kur nuk trajtohet me kujdesin e duhur si nga mbarështuesit, shitësit dhe më pas konsumatorët, mund të kthehet në një ushqim të rrezikshëm për konsumim.

“Në të vërtetë, mishi i pulës është një shkak i shpeshtë i helmimit nga ushqimi (salmonella, Campylobacter).  Sipas EFSA, 20% deri në 30% të rasteve njerëzore të kampilobakteriozës i atribuohen drejtpërdrejt konsumit të mishit të pulës. Përveç kësaj, për të parandaluar dhe luftuar shfaqjen e sëmundjeve të shoqëruara me mbipopullimin e kafshëve, antibiotikët u shpërndahen zogjve në sasi të mëdha, ndonjëherë direkt në ushqim. Ky përdorim masiv i produkteve veterinare shkakton shfaqjen e baktereve të cilat janë rezistente ndaj tyre”, deklaroi Mjekdia Mikrobiologe, Dr. Blerta Brati

Ekspertët sygjerojnë që, qytetarët të mund të jenë sa më të mbrojtur duhet të jenë sa më vigjilentë në përzgjedhjen e produkteve për konsumim. Ekspertët këshillojnë se duhet të kemi shumë vëmëndje duke përdorur shqisat tona, prekjen, nuhatjen dhe shikimin. Duhet të sigurohemi që mishit të mos jetë i butë në prekje. Në të kundërt, ky mish ka humbur masë proteinike të rëndësishme. Të sigurohemi që  mishi nuk lë në në paketim mbetje likuidi, apo të jetë me pore. Nëse është kështu, ka humbur minerale dhe hekur, dhe sasi uji të rëndësishme. Ekspertët thonë se ngjyra duhet të jetë rozë dhe jo gri, në të kundërt ka humbur hekur dhe është oksiduar. Produkti që ka kohë të gjatë në vitrinë, nuk këshillohet të konsumohet. Kini kujdes dhe lexoni etiketimin që duhet patjetër të tregojë: Emërtimin e produktit, vendin e origjnës së mishit, vlerat nutricionale, kushtet e ruajtjes dhe tregtimit si dhe skadencën.

Mungesa e bazës ligjore

Në vendin tonë, mundon baza ligjore për këtë kategori produktesh, çfarë konsiderohet “i freskët” dhe kushtet, si dhe për normat e lagështisë. Kjo ka bërë që konsumatorët të jenë të rrezikuar, ndërsa institucionet kontrolluese e ligjzbatuese të mos kenë në dorë disa normativa, të cilave mund dhe duhet t’ju referohen.

*Autori i shkrimit ushtron profesionin e gazetarit prej 12 vitesh. Ka mbaruar studimet për Gazetari në Universitetin e Tiranës. Ai ka ushtruar profesionin e gazetarit në disa media të shkruara dhe vizive, duke qenë dhe gazetar investigativ. Aktualisht, është redaktor i lajmeve ne Televizionin Klan News dhe bashkëpuntor në projektin e Qendrës ALERT.

Shënim: Ky publikim është ekzkluzivitet i Qendrës ALERT, e cila gëzon të drejtën e autorësisë, bazuar në Ligjin Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”. Materiali mund të ripublikohet në mediat tjera, vetëm duke cituar burimin në fund dhe të vendoset linku i burimit. Në rast ndryshimi titulli nga mediat, në fund të shkrimit duhet të saktësohet, se cili ka qenë titulli i tij. Në të kundërt, çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi, sipas Nenit 178 të Ligjit Nr/ 35/2016

© Qendra ALERT – Alert.al