Menu

Kryesore

Propozimi i ekspertëve të OKB: Zero plastikë deri në 2040

Kombet e Bashkuara në Traktatin Global për t’i dhënë fund ndotjes plastike kanë punuar që nga marsi me kontributin e mbi 200 vendeve dhe që duhet të përpunohet në versionin përfundimtar deri në vitin 2024. Ata duhet të vendosin një qëllim të qartë dhe konkret, domethënë eliminimin e të gjithë prodhimit të plastikës së re deri në vitin 2040. Vetëm në këtë mënyrë do të ndikojë në praninë në tokë të këtyre materialeve të kudo ndodhura, përgjegjës për një pjesë të rëndësishme (për prodhimin dhe eliminimin) e lëshimit të gazeve serë dhe kontaminimet e llojeve të ndryshme, të dëmshme për shëndetin e njeriut.

Propozimi u lëshua nga ekspertët e Qendrës Globale të Politikave Plastike të Universitetit të Portsmouthit, në Britaninë e Madhe, në faqet e Nature Reviews Earth and Environment, dhe fillon nga vëzhgimi i paefektshmërisë së asaj që është propozuar dhe vënë në vend deri tani. Sipas vetë Kombeve të Bashkuara, prodhimi plastik është rritur nga 2 milion tonë në vitin 1950 në 348 milionë në vitin 2017 dhe duhet të dyfishohet deri në vitin 2040, i mbështetur nga një sektor industrial që sipas përllogaritjeve vlen më shumë se 522 miliardë dollarë. Deri në 2050, ajo do të jetë përgjegjëse për emitimin e 15% të gazeve të efektit serrë, nëse asgjë nuk ndryshon. Çdo vit, 11 milionë tonë përfundojnë në ujëra (një vlerë që mund të trefishohet deri në vitin 2040) dhe kërcënojnë mbi 800 lloje.

Sipas synimeve të versioneve të para të traktatit, një zvogëlim prej 55% në prodhim do të ketë ndërkohë efekte të rëndësishme të tilla si shkurtimi i emetimeve të gazit të efektit të serës me 25% dhe krijimi i më shumë se 700,000 vendeve të punës, veçanërisht në vendet më të varfëra. Por, sipas ekspertëve të Qendrës realiteti është i ndryshëm, siç dëshmohet nga një fakt shqetësues: Nëse masat do të mbahen deri në vitin 2040 më së shumti do të ketë një reduktim prej 7% në emetimin e plastikës së re në mjedis.(FoodSfetyNews)

Qendra Alert/Alert.al

COP27, arrihet marrëveshje për kostot e ndryshimeve klimatike

Në samitin COP27 të OKB-së u arrit marrëveshja për ndryshimet klimatike, sipas së cilës vendet e pasura do të paguajnë vendet më të varfra për dëmet dhe humbjet ekonomike.

Kjo marrëveshje i jep fund gati 30 viteve pritje nga vendet që përballen me ndikimet më të mëdha të ndryshimeve klimatike.

Por, vendet e zhvilluara u larguan të pakënaqura lidhur me progresin në fushën e reduktimit të karburanteve fosile.

“Një angazhim i qartë për të eliminuar gradualisht përdorimin e të gjitha lëndëve djegëse fosile? Kjo nuk është pjesë e tekstit të marrëveshjes,”-tha Alok Sharma, presidenti britanik i samitit të mëparshëm të COP që u mbajt në Glasgow.

Diskutimet e këtij viti në Sharm el-Sheikh të Egjiptit ishin pranë një kolapsi total dhe u mbyllën për dy ditë.

Disa duartrokitje të ngrohta e shpresëdhënëse u vunë re në momentin historik të miratimit të “fondit të humbjeve dhe dëmeve” në orët e para të ditës së dielë, pasi diskutimet konfuze dhe shpeshherë kaotike për rreth 48 orë i kishin lënë delegatët të rraskapitur.

Megjithatë, kjo është një deklaratë e madhe simbolike dhe politike nga vendet e zhvilluara, të cilat kishin bërë rezistencë prej kohësh ndaj një fondi që mbulon ndikimet e ndryshimeve klimatike, të tilla si përmbytjet dhe thatësirat.

Samiti filloi dy javë më parë me deklarata të forta nga vendet më vulnerabël. “Ne nuk do të dorëzohemi, alternativa është që të shkojmë në një varr prej uji-” tha kryeministri i Bahamas, Philip Davis.

Të dielën, ministrja e klimës e Pakistanit, Sherry Rehman, e cila negocioi në emër të bllokut të vendeve në zhvillim plus Kinën, tha për gazetarët se ishte shumë e lumtur për arritjen e marrëveshjes.

“Jam e bindur se kemi bërë një ndryshim të madh në mënyrën se si punojmë së bashku për të arritur qëllimet klimatike,” tha ajo.

Përmbytjet shkatërruese në Pakistan gjatë kësaj vere, të cilat u morën jetën rreth 1,700 njerëzve dhe shkaktuan dëme që janë vlerësuar të jenë rreth 40 miliardë dollarë, ishin një sfond i fuqishëm për këtë samit.

Të dielën, ministri i mjedisit i Antigua dhe Barbuda, Molwyn Joseph, dhe kryetari i Aleancës së Shteteve të Vogla Ishullore, thanë se marrëveshja ishte një “fitore për të gjithë botën” dhe “riktheu besimin global në këtë proces kritik për t’u siguruar se askush nuk do të mbetet prapa.”

Por, disa vende dhe grupet, duke përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, BE-në dhe Zelandën e Re, u larguan nga Egjipti të pakënaqura me kompromiset për lëndët djegëse fosile dhe frenimin e ndryshimeve klimatike.

“Jam tepër i zhgënjyer që nuk ishim në gjendje të bënim më shumë,” tha për gazetarët kryenegociatori i Mbretërisë së Bashkuar, Alok Sharma, pas përfundimit të bisedimeve.

Vendet që luftuan për të ulur ambicien e reduktimit me shpejtësi të emetimeve të gazeve serë – gaze që ngrohin planetin – duhet t’i shikojnë vendet më vulnerabël “në sy”, tha ai.

Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Rishi Sunak, përshëndeti përparimin e bërë në COP27, por tha se “duhet bërë më shumë” për të trajtuar çështjen e ndryshimeve klimatike.

Marrëveshja përfundimtare gjithëpërfshirëse nuk përfshinte angazhime për të “eliminuar gradualisht” ose për të reduktuar përdorimin e karburanteve fosile.

Ajo gjithashtu përfshin një gjuhë të re e të paqartë për “energjinë me emetime të ulëta”, e cila, sipas ekspertëve, mund të hapë rrugën që disa lëndë djegëse fosile të konsiderohen pjesë e një të ardhmeje të energjisë së gjelbër.

Shumë vende, duke përfshirë grupin G20, kërkojnë që bota të reduktojë urgjentisht përdorimin e karburanteve fosile.

Por, vendet në zhvillim të tilla si India ose ato që varen nga nafta dhe gazi rezistojnë në këtë pikë, sepse duan të shfrytëzojnë rezervat e tyre, ashtu siç kanë bërë historikisht vendet perëndimore.

Ndërkohë, përgjatë samitit të COP27, një marrëveshje që premton t’i paguajë 20 miliardë dollarë Indonezisë për të reduktuar varësinë e saj nga qymyri u konsiderua një nga sukseset konkrete të këtij samiti. (BBC)

Qendra Alert/Alert.al

Europol, operacion kundër mashtrimit ushqimor

Operacioni i Europolit OPSON XI kundër mashtrimit me ushqimin çoi në një rritje të numrit të konfiskimeve të ushqimeve dhe pijeve të falsifikuara në të gjithë Evropën. Pothuajse 27 mijë tonë ushqime të falsifikuara u sekuestruan në 26 vende , autoritetet kombëtare të të cilave, të koordinuara nga Europol, kryen kontrolle në zonat doganore, tregjet fizike dhe online dhe përgjatë gjithë zinxhirit ushqimor për të zbuluar mashtrimet ushqimore. Veçanërisht, operacionet u përqendruan në mashtrimin në produktet e peshkut, alkoolin dhe verën.

Në total janë sekuestruar 26800 ton produkte të paligjshme. 15 milionë litra, pijet alkoolike janë produktet e para ilegale të sekuestruara, pasuar nga drithërat, frutat, perimet dhe bishtajoret, suplementet, ëmbëlsirat, mishi, prodhimet e detit, produktet e qumështit dhe së fundi, mishi i shpendëve. Në organet e drejtësisë janë denoncuar 137 persona, janë lëshuar 80 urdhër-arreste dhe janë hapur mbi 175 procedime penale dhe 2000 administrative. Në përfundim të operacionit të mashtrimit me ushqime u shkatërruan tetë rrjete kriminale.

 operacion morën pjesë edhe Carabinieri del Nas, të cilët zbuluan një punishte vere që prodhonte verë të sofistikuar, me shtimin e ujit dhe sheqerit. Verërave të tjera u ishin shtuar shije natyrale, ndërkohë që në disa raste produkti kishte një përmbajtje më të ulët alkooli se ajo e deklaruar nga prodhuesit. Autoritetet italiane denoncuan pronarët dhe sekuestruan bodrumin, 11 automjete dhe 1 milion litra verë. (IlFattoAlimentare)

Qendra Alert/Alert.al

Gjërat që do iu privohen tifozëve në Katar, dënime të rënda shkelësve

Ky Botëror që nis këtë të diel, i 22 në historinë e futbollit do të jetë më i pazakonti. Kjo për shkak se në Katari është një shtet islamik me rregulla shumë strikte dhe disa prej tyre shkelin edhe të drejtat e njeriut. Për cilindo tifoz që shkon atje për të ndjekur nga afër ndeshjet duhet të bëjë mirë disa llogari, pasi dënimet janë të rënda. Më poshtë janë 10 rregullat që asnjë tifoz nuk duhet ti shkelë.
1- PUTHJET – Të shprehësh dashamirësinë në publik nuk lejohet, e jo më gjëra të tjera. Vetë Komiteti organizativ i Botërorit “Katar 2022” e shprehu qartë këtë nëpërmjet drejtorit ekzekutiv Naser al Khater 1 vit më parë. Prandaj, nëse dilni në ekranet e stadiumeve dhe vendosni të putheni në publik, duke u dokumentuar, mos ju duket absurde nëse ju arrestojnë dhe më pas burgosin.
2- HOMOSEKSUALITETI – Sipas ligjit të shenjtë islamik, “Shari’ah”, homoseksualiteti dënohet edhe me vdekje. Jo më kot Xhosh Kavalo, futbollisti australian që doli publikisht 1 vit më parë dhe pranoi homoseksualitetin e tij, nënvizoi se nuk do të shkonte në Katar, pasi nuk ka ndërmend të rrezikojë. Madje, vetëm pak ditë më parë ambasadori i Botërorit, Khalid Selman e tha hapur: “Homoseksualiteti është haram”.
3- JOSHJA – E mbani mend Larisa Rikelmen, tifozen seksi të Paraguait që u bë e famshme, teksa mbante celularin mes gjoksit dhe vishej shumë provokative? Ndoshta po, por një Larisa Rikelme në Katar që ekspozon format e saj me të brendshme apo gjëra të tilla harrojeni. Do të arrestohej menjëherë.
4- SHTRËNGIMI DUARVE – Kjo vlen vetëm ndaj femrave, të kuptohemi. Myslimanët nuk u japin dorën personave të seksit të kundërt, duke qenë se një sjellje e tillë nënkupton tundim ndaj dikujt tjetër. Shkurt, barazia mes sekseve nuk ekziston në Katar.
5- DROGËRAT – Kush provon të konsumojë drogëra dhe të kapet në Katar dy gjëra janë të sigurta: ose një gjobë nga 25-75 mijë euro, ose burgim i përjetshëm e deri në dënim me vdekje, nëse je përsëritës. Këtë e thotë ligji numër 9 i vitit 1987.
6- BIRRAT – Edhe FIFA e pranoi këtë, teksa në shtator nënvizoi: “Nuk do të lejohen birrat në stadiume”. Kjo tërboi sponsorët, por në Katar konsumimi i pijeve të alkoolit në publik ndalohet, por jo në shtëpi. Gjithsesi, në Katar janë 35 hotele e restorante të licencuara për të pirë, por i pashoqëruar, ndonëse çmimi minimal i një gote birrë është të paktën 18 euro.
7- CIGARET ELEKTRONIKE – Doni të konsumoni duhan? Bëjeni sa të doni, denduni nëse mundeni, por kurrsesi me cigare elektrike, duke qenë se “vaping” është ilegale që prej vitit 2014 në Katar, ndonëse arsyeja nuk dihet mirë.
8- FOTO PA LEJE – Doni të fotografoni një ndërtesë, diçka të bukur në Katar? Atëherë merrni leje… Të fotografosh ushtarë, agjentë policie, apo ndërtesa publike në Katar është e ndaluar, nëse dikush nuk të jep leje.
9- PORNOGRAFIA – Në një vend që nuk lejohet puthja, a ka shanse të lejohet pornografia? Nuk na e do mendja. Madje, jo vetëm filmat, por edhe revistat, apo edhe lodrat e seksit rrezikohen të të kthehen në një telash të madh që mund të të çojë pas hekurave në Katar.
10- MISHI I DERRIT – Spanja pa dje që mos t’i jepej leja për nisjen e ushqimeve që do të konsumonte kombëtarja. Arsyeja ishte mishi i derrit dhe proshutrave të derrit, që siç dihet është sërish “haram” në Katar.
Qendra Alert/Alert.al

 

Botërori 2022, shpenzime marramendëse nga Katari

Katari ka shpenzuar rreth 185 miliardë sterlina për t’u përgatitur për organizimin e Kupës së Botës, me shumë nga ato para që shkojnë për qytetin e Lusail. Me një popullsi prej rreth 200 mijë banorësh, Lusail është qyteti i dytë më i madh në shtetin e Gjirit.

Aty janë investuar miliarda paund për ta shndërruar atë në një “qytet të së ardhmes”. Me një stadium krejt të ri, një hotel kullë në formë gjysmëhëne, ishuj të konsiderueshëm artificialë dhe lagje të tëra të lidhura për kontrollin e temperaturës, qyteti është një komponent i rëndësishëm i Vizionit Kombëtar të Katarit 2030.

Toka prej 14 miljesh katrorë u shndërrua si pjesë e projektit prej 40 miliardë paundësh në atë që katariotët e parashikojnë si një utopi në Gji. Për më tepër, qyteti do të presë ndeshjen e parë të Kupës së Botës të martën, kur Argjentina dhe Arabia Saudite përballen.

Megjithatë, ka shqetësime se, si shumë projekte infrastrukturore në Katar, qyteti fsheh një sekret të keq pas të gjitha strukturave të shkëlqyera dhe teknologjisë së fundit. Mijëra punëtorë emigrantë mendohet se kanë vuajtur për shkak të zhvillimit të shpejtë, diçka që Katari e mohon.

Që kur Katari fitoi Kupën e Botës, më shumë se 6,500 punëtorë atje thuhet se kanë vdekur, sipas organizatave të të drejtave të njeriut. Ka dy milionë emigrantë që punojnë në Katar, shumë prej të cilëve thuhet se punojnë në vapë shtypëse për paga të ulëta.

Një park tematik, një lagunë, dy marina, dy fusha golfi, 22 hotele, si dhe zona luksoze tregtare dhe biznesi, janë planifikuar për Lusail pasi të përfundojë. Qyteti, i cili shtrihet rreth Lagunës Ëest Bay dhe është 14 milje në veri të Dohas, pritet të ketë infrastrukturën e nevojshme për të mbështetur 450,000 njerëz në të ardhmen.

Kompleksi hotelier Katara Towers në formë gjysmëhëne është një nga monumentet më të njohura të qytetit. Dy hotele premium, së bashku me rezidencat, zyrat dhe shitjet me pakicë, janë vendosur në 40 katet e tij, të cilat janë 692 metra të larta.

Qendra Alert/Alert.al

Filantropi dhe biznesmeni Lazim Destani në konferencën "Sfidat e Botës Shqiptare në Mileniumin e Ri"

Filantropi dhe biznesmeni i njohur Lazim Destani mori pjesë në konferencën “Sfidat e Botës Shqiptare në Mileniumin e Ri”, organizuar nga Lidhja Shqiptare në Botë, si dhe Këshillimorja ABSM me rastin e 25 vjetorit të themelimit të këtyre dy entiteteve. Destani vlerësoi punën e palodhur të shumë aktivistëve të këtyre dy subjekteve që ndër vite kanë luajtur rol të rëndësishëm në proceset e zhvillimeve kombëtare.

Fjala e plotë e Z.Lazim Destani:

I nderuar Kryetar i Lidhjes Shqiptare në Botë, z. Nazmi Jakurti,
I nderuar Kryetar i Këshillimores ABSM, z. Skender Nikoliqi,
Të nderuar pjesëmarrës,
Duke ju falënderuar për ftesën si dhe për mundësinë e referimit tim, Ju përgëzoj për organizimin e këtij Forumi, pikërisht tani në muajin nëntor, në muajin e festave tona kombëtare, Dita e Alfabetit Shqip, si dhe Dita e Flamurit dhe e Pavarësisë së Shtetit Shqiptar. Më lejoni pra që përzemërsisht t’jua uroj festat tona kombëtare me dëshirën për rritje të ndërgjegjjes sonë kombëtare dhe zhvillimit gjithnjë e më të përparuar ekonomik e shoqëror të trojeve tona.

Në konferenca të këtilla shkencore zakonisht paraqiten analiza, trajtime apo pikëpamje teorike të bazuara në gjetje shkencore, ndërsa unë, në komunikatën time me titull “Sfidat ekonomike dhe investuese në funksion të Bashkimit Ekonomik Shqiptar”, jam fokusuar tek aspekti praktik i zbatimit të dijeve të fituara nga përvoja dhe veprimi im empirik gjatë pesë dekadave të aktivitetit e të punës sime.
Bashkimi Ekonomik Shqiptar, në historinë tonë më të re, është trajtuar edhe nga studiues të fushës së ekonomisë, siç janë dy librat e profesor Abdylmenaf Bexhetit, “Dekadat e mendimit ekonomik” (2004, 2014).
Tregjet në hapësirën tonë etnike, nga rrethana të njohura, kanë qenë të izoluara për një kohë të gjatë ndërsa vazhdojnë të jenë të fragmentuara në më shumë shtete të rajonit. Historia e padrejtë në trojet tona ka krijuar realitete ekonomike që lënë shumë për të dëshiruar. Diktatura dhe planifikimi i centralizuar i zhvillimit ekonomik gjithashtu ka qenë faktor shumë limitues i shfrytëzimit të resurseve tona natyrore, njerëzore si dhe ato kapitale duke na lënë në shkallë të ulët të zhvillimit ekonomik dhe jo vetëm.
Tre dekadat e pluralizmit demokratik e të ekonomisë së tregut akoma nuk po arrijnë t’i rrëzojnë plotësisht barrierat administrative dhe ekonomike që po i mbajnë tregjet tona të fragmentuara. Gjithashtu edhe mungesa e infrastrukturës është një nga pengesat që tregjet tona i mban larg njëri tjetrit. Kjo ka bërë që vlonjati, tiranasi apo durrsaku më lehtë të transportojë produktet greke apo italiane se sa produktet nga Kosova apo Maqedonia e Veriut dhe të mos flasim për kosovarin që vazhdon ta ketë më të lehtë transportin nga Serbia.
Gjatë këtyre tre dekadave në mese të ndryshme, në takime e konferenca të qeverive tona, gjithnjë e më shumë po e dëgjojmë shprehjen, bashkim kombëtar, por ajo që po shikojmë tregon një ecje shumë të ngadaltë në këtë drejtim. Nuk dyshoj tek dëshira e tyre për një ekonomi të bashkuar, për një treg sa më të bashkuar në trojet tona, por kjo nuk është diçka që ndodh vetvetiu. Duhet bërë shumë punë e koordinime, harmonizime e heqje barrierash, investime në infrastrukturë si në rrugë automobilistike, hekurudha, porte detare, rrjete të transmetimit të energjisë elektrike, e të tjera.
Trojet tona kanë diversitet të rrallë të veçorive e të resurseve natyrore. Në njërën anë është bregdeti (400 km) me plazhet e shumta e mahnitëse që jep mundësi të shkëlqyer për turizëm veror. Në anën tjetër janë bjeshkët e mrekullueshme me terrene të shumta e të përshtatshme për ski e për rekreacion në stinën e dimrit. Pra ky diversitet jep mundësi ideale për zhvillim turizmi gjatë gjithë vitit.
Sa i takon rezervave ujore, Shqipëria jo pa shkak konsiderohet si një vend i bekuar. Për numër popullate është vendi i dytë në Europë pas Norvegjisë. Sipas studimeve, në Shqipëri rrjedhin mbi 4 milion metër-kub ujë në orë, dhe përmes centraleve hidroelektrike, ke prodhim energjie sa të duash! Në anën tjetër, Kosova është ndër vendet më të pasura në Europë kur është fjala te rezervat e thëngjillit si lëndë djegëse për termocentrale. Me këto pasuri natyrore, trojet tona kanë potencial dhe perspektivë të sigurt për pavarësi energjetike. Arritja e kësaj pavarësie kërkon centrale dhe impiante moderne dhe sigurisht, ndërtimin e rrjetit për transmetimin e energjisë elektrike mes vendeve tona. Kur bën verë e thatë në Shqipëri, Kosova nuk e ka të vështirë ta shtojë prodhimin e energjisë elektrike përmes mihjes sipërfaqësore të thëngjillit.
Për të qenë më konkret, në vitin 2014 menaxhmenti i grupit tonë të biznesit bëri studimin e fizibilitetit të një projekti nga sfera e energjisë, Projekti i Hidrocentralit të Skavicës në lumin Drin. Ky projekt iu prezantua kompanisë gjermane ndër më të njohurat në botë për prodhim energjie, RWE. Pas prezantimit, investitorët gjermanë të RWE nuk u bindën për t’i hyrë realizimit, jo sepse nuk ishte i qëndrueshëm projekti por vetëm sepse mungonte rrjeti rajonal për transmetimin e energjisë elektrike.
Pra për ta realizuar bashkimin ekonomik kombëtar janë të domosdoshme politikat e përbashkëta zhvillimore, në të gjitha aspektet. Atëherë do të kishim edhe treg të bashkuar me mbi gjashtë milion konsumatorë. Një treg i këtillë i yni do të ishte konkurrues me tregjet e rajonit, me atë të Serbisë, Greqisë apo Bullgarisë.
Kur është fjala te mungesa e investimeve kapitale në trojet tona, dua ta theksoj se nga faktorët ekonomik, sërish tregu i vogël me fuqi të kufizuar blerëse mbetet ndër faktorët kryesorë. Në këtë tezë mund të replikohet me arsyen se tregjet tanimë po zgjerohen e rajonalizohen, siç është Ballkani i Hapur apo CEFTA, dhe se tregu i bashkuar shqiptar nuk është një koncept i qëndrueshëm. Përgjigjja ime në këtë rast është se, – niveli i zhvillimeve tona, teknologjive dhe ekonomive tona akoma nuk ka arritur që për nga sasia, çmimi, mbase dhe cilësia, të jetë konkurrues në tregun rajonal. Prandaj tregjet “mbrohen” dhe rregullohen përmes politikave të caktuara shtetërore. Sot vështirë se mund të futet birra italiane në Gjermani apo vera gjermane në Francë, e të mos flasim për djathin austriak të futet në Zvicër. Shikoni pra se si i mbrojnë këto vende produktet e veta, madje i kanë dhe “krenari kombëtare”. Ndërsa tregjet në trojet tona i kemi hapur përtej takatit tonë konkurrues. Për ironi, e gjithë kjo ndodh në emër të liberalizmit dhe globalizmit ekonomik!

Falë atributeve që kemi ne shqiptarët si popull, shpirtit e përkushtimit për të arritur suksesin, të gatshëm për t’u përballur me sfida e për të sakrifikuar, duke shkuar edhe në vendet më të largëta të botës, ne kemi akumuluar kapital të konsiderueshëm për investime. Krahas kapitalit financiar, kemi fituar dhe eksperiencë e dije, kemi krijuar rrjete kontaktesh dhe operime në tregjet europiane e gjetiu. Nga i gjithë ky potencial, një pjesë e konsiderueshme mund dhe duhet të kanalizohet në trojet tona. Por një gjë duhet ta kuptojmë të gjithë, ndërmarrësit seriozë nuk mendoj se thjesht dhe vetëm për motive kombëtare janë të gatshëm të investojnë kapitalin e akumuluar ndër vite me shumë mund. Motivi patriotik në mënyrë të padiskutueshme është i rëndësishëm, por krahas tij janë dhe faktorë të tjerë të aspektit të sigurisë e të lehtësirave që duhet të vijnë nga institucionet përkatëse të qeverive tona. Këtë e them duke u nisur nga vet eksperienca e grupit tonë të biznesit familjar por edhe nga diskutimet me miqtë e mi të sferës së biznesit. Si shembull po e sjell investimin që po bëjmë në Tetovë, ndërtimin e fabrikës për prodhimin e veturave elektrike “e.Go Mobile” që hodhëm gurin e themelit para dy a tre muajsh. Pra sikur të mungonte baza ligjore për investime strategjike në Maqedoninë e Veriut si dhe infrastruktura e ofruar në Zonën e Lirë Industriale në Tetovë, do ta kisha të vështirë ta bind menaxhmentin ndërkombëtar për alokimin e këtij investimi.
Për investitorët e mundshëm, faktor shumë me rëndësi është dhe gjetja e fuqisë punëtore me përgatitje adekuate sipas natyrës së investimit. Ky është një nga problemet thelbësore me të cilin përballen investitorët potencial. Ka vite që po flasim për nevojën e reformës në arsim. Në trojet tona duhet të kemi shkolla të mesme profesionale për të nxjerrë profesionistë të profileve të ndryshme nga të gjitha sferat e ekonomisë. Kjo është një punë shumë voluminoze që kërkon angazhimin e shumë punonjësve të arsimit, shkencës e të dikastereve përkatëse qeveritare.
Atdhetarizmi sot kërkon punë profesionale dhe vepra konkrete, këtë ua kemi borxh gjeneratave të reja. Nuk bëhet atdhetarizëm me folklorizëm patriotik. Duhet të krijojmë eko-sisteme dhe ambiente për biznes në trojet tona. Prandja në këto Konferenca shkencore gjërat duhet thënë troç sepse e vërteta që del nga këto Forume nuk mund të ambalazhohet me politesa dhe lëvdata jomeritore.
Kjo periudhë krize që po kalojmë tash e tre vite, nga fillimi i pandemisë dhe tash situata inflatorike dhe energjetike, do të jetë akoma më e vështirë, të paktën deri në fund të vitit 2023. Sipas parashikimeve të dala nga Institucionet më relevante financiare ndërkombëtare, investimet do të pësojnë rrudhje akoma më të madhe. Kjo do të ndodh edhe për shkak të kostove rritëse të kapitalit. Borxhet që shteteve u solli pandemia si dhe kostot e larta të energjisë si rrjedhojë e pushtimit të paprovokuar rus të Ukrainës, gjithnjë e më shumë do ta rritin “çmimin e parave” dhe me këtë, edhe reduktimin e investimeve. Fatura e “parave të shpenzuara” e të pafituara, që kulmoi me inflacionin rritës, po arrin tani. Çmimi i kapitalit në tregjet e kapitalit ka arritur deri në 7-8%, madje jo i kapshëm për vendet tona. Borxhet publike të vendeve tona, posaçërisht borxhi i Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut, e kanë tejkaluar kufirin e 60 %-shit kritik sipas kriteriumeve të BE-së. Situata më e mirë mbetet në Kosovë për shkak të nivelit të borxhit të ulët (rreth 20% e Prodhimit të Brendshëm Bruto) dhe kjo është një rrethanë lehtësuese, nëse do shfrytëzohet si përparsi në këtë periudhë.
Në përfundim të kësaj komunikate dhe në frymë optimiste, mendoj se ndër rekomandimet që duhet të dalin nga kjo Konferencë shkencore do të duhej të jenë si në vijim:
-nevoja e përafrimit e deri te bashkimi i tregjeve tona etnike përmes politikave të përbashkëta të mbrojtjes nga importi i mallrave të caktuara që mund t’i prodhojmë në tregjet tona,
-harmonizimi maksimal i politikave dhe tarifave doganore dhe tatimore deri te tarifat e përbashkëta, në fillim të paktën Shqipëria dhe Kosova e më pas edhe vendet tjera të rajonit,
-nevoja urgjente për lidhje infrastrukturore, si rrugë automobilistike, hekurudha si dhe rrjete energjetike,
-investime tek burimet njerëzore në sferën e arsimit në të gjitha nivelet, me stimulim të profileve specifike dhe teknike të nevojshme për ekonominë,
-investime kapitale në shëndetësi dhe ekologji përfshirë ushqimin e shëndetshëm si dhe ekonomi qarkulluese në zinxhirin ekologjik të vendeve tona, dhe
-përkujdesja ndaj familjeve sociale. Faleminderit!

Qendra Alert/Alert.al

Sipërmarrësi Alban Zusi: Kontrollet pa kriter, jo vetëm dëm në shëndet, por edhe ekonomik

I ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, sipërmarrësi Alban Zusi drejtor i “Albanian Food Industry” ka folur për rrezikun që shkaktohen qoftë për shëndetin e konsumatorit, por edhe dëmin ekonomik dhe tregtar hapja e mallrave me origjinë shtazore në mes të sheshit, pa asnjë kriter nga Policia e Shtetit. Zusi e cilësoi të papranueshëm mosreagimin e AKU, që sipas tij nuk duhet të lejonte një gjë të tillë.

“Së pari, si qytetar dhe sipërmarrës që dua të punoj në një mjedis të sigurt pune do doja ta falenderoja policinë që po merr seriozisht luftën ndaj trafiqeve, pasi të gjithë humbasim, shkatërrojnë biznese, ekonominë dhe shoqërinë. Nga ana tjetër, dalim tek plagët që ka mënyra si funskionon administrata shqiptare, që është mungesa e ndërveprimit institucional. Policia para se të bëjë gjëra të tilla, duhet të konsultohet, pasi që të sjellësh mall me kontenier të zakonshëm apo me frigorifer ka diferencë në para, 1-2 mijë euro. Nëse nuk do ishte problem që malli të qëndrojë në frigorifer apo diell do i sillnim mallrat me kontenier të zakonshëm dhe nuk kishim nevojë për frigorifer. Të gjithë këto kontenierë kanë regjistrues temperature dhe pritësi i mallit në momentin e marrjes së mallit, nëse regjistruesit i ka rënë temperature, pra është më poshtë se -15 gradë ka të drejtë ta kthejë mallin. Nëse importuesi e refuzon dhe i kërkon para kompanisë së transportit, kjo e fundit mund t’ja kërkojë paratë qeverisë shqiptare që e ka shkaktuar këtë gjë. Përveç problemit shëndetësor, mund të kemi dhe ekonomik, tregtar. Prej vitesh është kërkuar nga biznesi që pranë pikave doganore të ketë magazine frigoriferike, për të bërë kontrollin e mallrave me origjinë shtazore ose mallrave ushqimore që duhet të kontrollohen në mjedise, së pari të mbyllura dhe të mbrojtura nga mundësia e kontaminimit dhe në temperaturë të kontrolluar. Një inspektor i AKU-së mund të humbasë edhe vendin e punës që bën dokumentat e një tranziti nëse nuk kanë njoftuar 24 orë para. Në këtë rast e gjithë trupa inspektuese e AKU duhet të ishte pushuar nga puna se përse e ka lejuar një gjë të tillë. Inspektorët e Autoritetit Kombëtar të Ushqimit duhet të ishin bërë barrier për të mos lejuar kontrollet në kushte të tilla. Edhe mund të bëhej puna, edhe siguria ushqimore të mos cënohej dhe e ciëlsoi të papranueshme qëndrimin e AKU”-u shpreh Alban Zusi.

Qendra Alert/Alert.al

Kontrabandë dhe tregti me barna të ndryshme, 8 në pranga në Tiranë

Finalizohet nga Seksioni për Hetimin e Krimeve Ekonomike dhe Financiare, në bashkëpunim me Prokurorinë e rrethit Tiranë, operacioni policor i koduar “Veterinary”. Bashkëpunonin për kontrabandimin dhe tregtimin e barnave të ndryshme, vihen në pranga 8 shtetas, procedohen penalisht 10 shtetas dhe shpallet në kërkim 1 tjetër. Sekuestrohen rreth 100 lloje të ndryshme barnash, të dyshuara të kontrabanduara, me vlerë të konsiderueshme monetare.

Specialistët e Seksionit për Hetimin e Krimeve Ekonomike dhe Financiare të DVP Tiranë, në bashkëpunim me Prokurorinë pranë Gjykatës së Rrethit Gjyqësor Tiranë, pas një pune hetimore disamujore, të ndjekur me metoda proaktive, organizuan dhe finalizuan operacionin policor të koduar “Veterinary”.

Si rezultat i këtij operacioni u arrestuan në flagrancë shtetasit:

– Dragjica Aleksi, 53 vjeç, Cen Miftaraj, 60 vjeç, Dilaver Dorzi, 60 vjeç, Fatmir Reçi, 63 vjeç dhe Pavlo Vasili, 60 vjeç;

– Fatbardha Guri, 55 vjeçe, Gëzime Shehu, 49 vjeçe dhe Nikolin Daija, 34 vjeç, të tre punonjës të AKVMB (Autoriteti Kombëtar i Veterinarisë dhe Mbrojtjes së Bimëve).

Gjithashtu, u proceduan penalisht shtetasit A. M., 30 vjeç, D. Sh., 46 vjeç, K. C., 30 vjeç., A. T., 46 vjeç, B. Xh., 48 vjeç, V. P., 38 vjeç, V. Rr., 60 vjeç, V. K., 54 vjeç, V. B., 67 vjeç, E. Xh 56 vjeç, si dhe u shpall në kërkim shtetasi A. S., 49 vjeç.

Nga hetimet e kryera ka rezultuar se këta shtetas, në bashkëpunim me njëri-tjetrin, kanë kontrabanduar lloje të ndryshme barnash, me vlerë të konsiderueshme monetare, me qëllim tregtimin e tyre. Në cilësinë e provës materiale u sekuestruan rreth 100 lloje të ndryshme barnash. Vijojnë hetimet për dokumentimin e plotë të kësaj veprimtarie kriminale, identifikimin dhe kapjen e personave të tjerë të përfshirë. Materialet i kaluan Prokurorisë, për veprime të mëtejshme, për veprat penale “Prodhimi dhe tregtimi i barnave dhe pajisjeve mjekësore të falsifikuara ose të rrezikshme për jetën dhe shëndetin”, “Kontrabanda me mallra të tjera”, “Ruajtja ose depozitimi i mallrave kontrabandë“ dhe “Shpërdorimi i detyrës֝”.

 

 

Qendra Alert/Alert.al

 

 

Prof. Dr. Sini: Si cenohet siguria ushqimore në Portin e Durrësit dhe rreziku nga një sërë sëmundjesh

I ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, Profesori i Mikrobiologjisë dhe Bioteknologjisë ushqimore në UBT Kristaq Sini foli për rrezikun nga kontrollet pa kriter ndaj produkteve me origjinë shtazore në Portin e Durrësit. Sini tregoi për kushtet se si duhen ruajtur këto produkte, pasi në të kundërt cënohet siguria e tyre dhe shfaqen një sërë sëmundjesh.

“Pamjet e kontrollit të mallrave me origjinë shtazore në Portin e Durrësit janë jo vetëm të papranueshme, por janë skandaloze. Mishi jo më kot vihet në -18 gradë, shkenca e ka vërtetuar se bakteret ndalojnë aktivitetin e tyre në -8 gradë, majatë në -12.  Aktiviteti zoonotik i mikroorganizmave që vazhdon dhe i indeve të mishit ndërpritet në -18 gradë. Ndaj, duhet të jenë në ambiente të tilla për t’u hapur. Mishi edhe në -18 gradë, 12% e ujit është në gjendje të lëngët, jo ngrirë. Ndaj mishi ka një kohë të caktuar dhe nuk lihet shumë gjatë në ngrirje. Kur mishi shkrin për t’u përdorur, shkrin dhe vendoset në -4 gradë dhe më pas në temperaturë zero gradë për të filluar përpunimin e tij në sallameri etj. Jo më ta nxjerrësh në temperaturën e ambientit. Amvisat që nxjerrin mishin nga frigoriferi për ta gatuar të nesërmen. Shohin që të nesërmen rreth gjysme cm deri në 1 cm sipas shkallës së infeksionit sipërfaqësor që bëhet e murrme. Pjesa e brendshme është e kuqe. E murrme bëhet nga bakteret të cilat kanë mbijetuar gjatë ngrirjes dhe zhvillohen dhe fillojnë e prishin mishin. Ndaj ai mish nuk duhet përdorur më. Zgjidhje ka: Çoji produktet në destinacion dhe bëje kontrollin atje, jo ta nxjerrësh në mes të sheshit. Këto bëjnë një gjë dhe prishin dy të tjera, këtë po bëjnë. Në ruajtjen e mishit janë 3 rregulla bazë që zbatohen në të gjithë botën: Frigoriferim i parakohshëm i mishit, mishi duhet të jetë i shëndetshëm dhe jo i dëmtuar. Nuk duhet ndërprerë zinxhiri ftohës nga therja e deri tek konsumatori. Pasi nëse ndërpritet nuk ka më siguri dhe sëmundjet janë të shumta”-deklaroi Porf. Dr. Kristaq Sini.

Qendra Alert/Alert.al

 

 

Skandali me kontrollet në Portin e Durrësit, Prof. Dr. Berxholi: E pafalshme! Është cënuar siguria ushqimore

I ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, Prof. Dr. Krisaq Berxholi, ish-drejtor i ISUV dhe ish-pedagog në UBT ka folur për skandalin e kontrollit të mallrave me origjinë shtazore në Portin e Durrësit, ku në pamjet e publikuara nga Qendra Alert, shihet se kontrollet bëhen pa asnjë kriter, duke cënuar kështu sigurinë ushqimore.

“Është e pafalshme kjo mënyrë veprimi me mallrat në Portin e Durrësit. Nuk jam kundër që policia të kontrollojë, por mënyra e kontrollit me produkte të tilla me origjinë shtazore kërkon disa veprime si psh “Mishi të piqet dhe helli mos të digjet”. Pra, që kontrolli të bëhet, por dëmi të mos bëhet në produktet ushiqmore. Nga pamjet tregohet se pasojat nuk janë të vogla.

  • Lidhen me ftohjen minus 18 gradë në kontejnerë, nxirren në ambient me temperaturë të lartë, pra kemi ngritjen e teperaturës së produktit.
  • Është problemi i kontaminimit, pasi aty kishte piru, aty ka rrezik që të hyjë brenda produktit, detyrimisht ambienti është i ndotur. Të dhënat shkencore flasin që mikrobe të ndryshme që janë të rrezikshme për problemet e sigurisë ushqimore, madje deri te botulizmi që ka nisur të rishfaqet kohët e fundit, mund të ekzistojë në ato ambiente ku hapen dhe nxirren paletat jashtë. Nuk është aspak normale kjo mënyrë veprimi.
  • Një mënyrë veprimi është ngritja e një ambienti me ftohje të mbyllur dhe aty të bëhen të gjitha kontrollet, ose të plumbosen nga policia apo të shoqërohen mahunat dhe të shkojnë e të kontrollohen në ambientin e caktuar, në prani të policisë dhe Autoritetit Kombëtar të Ushqimit (AKU).

Habitem se edhe herën e parë, AKU nuk ishte prezent, as Ministria e Bujqësisë nuk dinte gjë dhe nuk reagoi. Nuk them që Ministria e Bujqësisë të ndërpresë punën e policisë, por duhet të ndërhyjë për të gjetur rrugën më të përshtatshme të kontrollit”-deklaroi Prof. Dr. Krisaq Berxholi.

Qendra Alert/Alert.al