Menu

Kryesore

Gështenjat e Tropojës, më të kërkuarat në Europë

Gështenjat janë ndër arrorët më të mirë për veshkat. Gështenjat e Tropojës janë të vetmet gështenja shqiptare që përmbushin plotësisht cilësinë e kërkuar për eksport në Itali dhe vende të tjera të Bashkimit Evropian. Studime të shumta kanë treguar se gështenjat e kësaj zone janë më të mëdha dhe më të ëmbla se gështenjat e tjera lokale. Po t’u shtosh dhe pyjet natyrale, prodhimin natyralisht organik dhe freskia e Alpeve ku ato rriten, padiskutim i bën ato akoma më unike në shije. Gështenja e Tropojës është ajo që kryeson eksportin, duke qenë gështenja e vetme shqiptare që përmbush kriteret e cilësisë për t’u eksportuar në BE. Sipas tregëtarëve, kërkesa ndërkombëtare për gështenja me cilësi të lartë ka qenë në rritje që prej gjysmës së dytë të viteve 1990, pjesërisht edhe për shkak të interesit në rritje të konsumatorëve ndaj produkteve tradicionale dhe ekologjikisht miqësore.

Cilat vende i kërkojnë me ngulm?

Gati e gjithë sasia e mbledhur nga Masivi i Pyjeve të Gështenjave të Tropojës shkon për eksport, ku kryeson Italia dhe vende të tjera të Bashkimit Evropian. Në tregun e huaj gështenjat shqiptare shiten disa fish më shtrenjtë se në vend duke sjellë një tkurrje të plotë të pranisë së këtyre gështenjave në tregun shqiptar. Në Shqipëri prej disa vitesh funksionojnë pesë kompani që mbledhin gështenja për eksport drejt tregjeve të huaja.

Kërkesa e tregut vendas mbetet e lartë dhe kjo tregon mundësi për zhvillim të gështenjave shqiptare për eksport por sidomos për të përmbushur nevojat e tregut të brendshëm. Gështenjat shqiptare në pjesën më të madhe gjenden në anë të maleve dhe kodrave në Kolgecaj dhe Lekbibaj në Tropojë, në Shënmëri në Kukës, Mes dhe Shllak në Shkodër, Kashnjet në Lezhë, Shupal në Tiranë, në Pogradec, në Muzinë në Delvinë, Dhrovjan dhe Leshnicë në Sarandë. Ndërkohë që edhe zona të tjera si Berati, Skrapari, Përmeti, Gramshi dhe Tepelena e kultivojnë gështenjën, por në sasi më të vogla në një sipërfaqe totale prej 8000 ha. (Agroweb)

Qendra Alert/Alert.al

“Ballistët Tetovë 1992”, homazhe për 14 viktimat e Tetovës

Shoqata e tifozëve “Ballistët Tetovë 1992”, organizuan homazhe për 14 viktimat që humbën jetën tragjikisht në spitalin modular të qytetit!
Situata nuk do koment, trishtimi i të gjithë popullatës ndjehet dhe vërehet nga dhimbshmëria që e përjetuam bashkërisht!
Sot me mijëra qytetarë na u bashkangjitën në ngushëllimin tonë për viktimat dhe familjet e tyre!
Fllimisht në sheshin “Iliria” u mbollën 14 drunjë në shenjë përkujtimi për humbjen e pacientëve në spitalin modularë!
Kurse më pas u marshua drejt vendit të ngjarjes tragjike, ku u vendosën kurora për viktimat, si dhe u mbajt 1 minutë heshtje për ata!

Ballistët, Tetova dhe e gjithë shqiptaria do t’ju kujtojnë përgjithmonë! PREHUNI NË PAQE VËLLEZËR DHE MOTRA!

Qendra Alert/Alert.al

Muaji i Edukimit për Sigurinë e Ushqimit

Për Muajin e Edukimit për Sigurinë e Ushqimit (FSEM), ne po ndajmë këshilla për vakte të shëndetshme:  Si të parandaloni helmimin nga ushqimi kur gatuani në shtëpi.

Siguria e Ushqimit: Receta me 4 hapa për Sigurinë e Ushqimit

Pastroni: Lani duart shpesh. Pastroni pjatat tuaja me ujë të nxehtë, por mos e lani pulën ose mishin tuaj! Larja e mishit të papërpunuar, pulës, gjeldetit, peshkut ose vezëve mund të përhapë mikrobe në lavamanin tuaj, tavolinat dhe sipërfaqet e tjera në kuzhinën tuaj.

Mbani mishin e papërpunuar, pulën, gjelin e detit, ushqimet e detit dhe vezët të ndara nga ushqimet e tjera. Përdorni mjete të ndryshme prerëse për mish dhe perime për të shmangur mikrobet nga ushqimi që kontaminon mishin e papërpunuar.

Gatuani: Gatuani ushqimet në një temperaturë për të vrarë mikrobet që mund t’ju sëmurin. Matni me një termometër ushqimi sepse nuk mund ta kuptoni nëse ushqimi është gatuar plotësisht vetëm duke parë ngjyrën.

Ftohja: Ftohini ushqimet e tjera që prishen brenda 2 orëve nga gatimi.

Salmonela, në qendër të vëmendjes

CDC vlerëson se Salmonela shkakton më shumë sëmundje nga ushqimi se çdo bakter tjetër. Pula është një burim kryesor i këtyre sëmundjeve, megjithëse Salmonela mund të infektojë një sërë ushqimesh. Përhapjet e mëdha të Salmonelës kanë ndodhur edhe në mishin e viçit. Agjencitë federale dhe partnerët e tyre po punojnë përgjatë zinxhirit ushqimor për të parandaluar sëmundjet e Salmonelës të lidhura me pulën dhe viçin.

Ju mund të ndihmoni në parandalimin e Salmonelës dhe infeksioneve të tjera ushqimore duke ndjekur këshillat për sigurinë e ushqimit gjatë përgatitjes së pjatave tuaja të preferuara të pulës dhe viçit.

Siguria është një përbërës për të gjithë

Të jesh kuzhinier në shtëpinë tënde mund të jetë argëtuese. Gjatë Muajit të Edukimit për Sigurinë e Ushqimit bëni vend për sigurinë e ushqimit në kuzhinën tuaj dhe ndihmoni në edukimin e të tjerëve për parandalimin e helmimit nga ushqimi. (FoodSafety)

Qendra Alert/Alert.al

Njihuni me biçikletën që pastron ajrin

Artisti dhe novatori holandez Daan Roosegaarde i njohur për shpikjet e tij për përmirësimin e cilësisë së ajrit, si Kulla për Pastrimin e Ajrit në Kinë, po punon për një tjetër projekt që synon uljen e niveleve të ndotjes së ajrit.

Bëhet fjalë për krijimin e një biçiklete që jo vetëm nuk do të shkaktojë ndotje të ajrit, por edhe do ta pastrojë këtë të fundit. Biçikleta është në fazat e para të krijimit, megjithatë deri tani duket shumë premtuese.

Si funksionon?

Biçikleta “thithëse e smogut” synon pastrimin e ajrit duke thithur smogun, pastruar me jonizues pozitivë dhe çliruar ajër të pastër në atmosferë. Qëllimi është që të inkurajohen njerëzit të përdorin sa më pak makinat dhe më shumë biçikletat.

“Biçikletat kanë qenë gjithmonë simbol i një ambienti miqësor dhe të patër, por kjo biçikletë funksionon dyfish sepse pastron edhe ajrin ndërkohë që pedaloni”, tregon Roosegaarde.

“Kreativitet nuk do të thotë vetëm të krijosh një dizejno të re për biçikletën, por edhe ta përdorësh atë për të përmirësuar mënyrën e jetesës”.

Biçikleta nuk do të jetë një zgjidhje për të gjitha problemet me ndotjen e ajrit, megjithatë mund të jetë një hap në drejtimin e duhur./ Shendeti.com

Qendra Alert.Alert.al

Studimet e reja: Përfitimet nga arrat për sistemin kardiovaskular

E përfshirë në të gjitha udhëzimet si një element i rëndësishëm i dietës është përfitimi nga konsumimi i frutave të thata për enët e gjakut dhe zemrën. Në fakt, në ditët e fundit janë publikuar dy studime që nxjerrin në pah përfitimet e arrave si në shëndet, ashtu edhe si faktorë të veçantë për sëmundjet kardiovaskulare, sidomos tek njerëzit në rrezik.

Në të parën, të botuar në Circulation, nutricionistët e klinikës Lipid të Spitalit Universitar të Barcelonës në Spanjë, donin të studionin në detaje me teknika të sofistikuara, efektin e mundshëm të një konsumimi të rregullt të arrave, veçanërisht në përqendrim dhe yndyrë në gjak. Për këtë qëllim, ata kërkuan nga rreth 700 persona të moshës 63 deri në 79 vjeç që të konsumojnë gjysmë filxhan arra çdo ditë, ose të mos të marrin asnjë lloj arre, për 2 vjet.

Në fund të periudhës, të gjitha u analizuan me kujdes, veçanërisht në lidhje me vlerat e kolesterolit LDL (lipoproteinat me densitet të ulët të klasifikuar si “të këqija”) dhe madhësinë e grimcave LDL, një parametër që nuk merret parasysh gjithmonë, por që përkundrazi është shumë e rëndësishme në lidhje me mundësinë që ato të depozitohen në enët e gjakut, duke i penguar ato. Rezultati ishte se ata që hëngrën arra kishin një rënie mesatare të kolesterolit total prej 8.5 mg / dl dhe në kolesterolin LDL prej 4.3 mg / dl.

Përveç kësaj, numri mesatar i grimcave LDL në to ishte ulur me 4.3%. Rënia ishte gjithmonë e pranishme dhe u konfirmua nga ulja e përqendrimit të një klase tjetër të lipideve zakonisht pak të analizuara: Ajo e proteinave të ndërmjetme midis Ldl dhe HDL, e quajtur pikërisht Idl (lipoproteina me densitet të ndërmjetëm ). Pastaj u shfaq një ndryshim në lidhje me gjininë: Tek meshkujt rënia në Ldl ishte më e qëndrueshme, e barabartë me 7.9%, ndërsa te gratë ajo u ndal në 2.6%. Së fundi, është gjithashtu e rëndësishme që në 2 vjet të mos ketë pasoja në peshë.

Në studimin e dytë, të botuar në Gazetën e të ushqyerit nga studiuesit në Universitetin e Xhorxhias, rreth 50 njerëz të moshës 30 deri në 75 vjeç, të gjithë të konsideruar në rrezik të lartë për sëmundje kardiovaskulare, u ndanë në dy grupe: Njërit iu kërkua që të shtonte 68 gramë arrë në dietën e tij normale, të barabarta me rreth 470 kalori, një tjetër për të zëvendësuar ekuivalentin kalorik të 470 kalorive me arra. Pas 8 javësh, të gjithë parametrat e atyre që hëngrën arra, duke i shtuar dhe duke i zëvendësuar me ushqime të tjera, ishin përmirësuar ndjeshëm: Kolesteroli total ishte ulur me 5%, Ldl me 6-9% dhe e njëjta gjë ishte parë edhe me sheqernat. Edhe me arra, pavarësisht përmbajtjes së lartë të kalorive, nuk pati shtim në peshë tek ata që i kishin marrë. Rezultatet e marra konsiderohen shumë interesante sepse efekti u pa pas disa ditësh dhe u shfaq tek njerëzit në rrezik, të cilët përdorin terapi me ilaçe. (IlFattoAlimentare)

Qendra Alert/Alert.al

Helmi i bletës vret qelizat e kancerit të gjirit

Shkencëtarët australianë thonë se kanë zbuluar se helmi nga bletët i shkatërron qelizat agresive të kancerit të gjirit në një mjedis laboratorik, njoftoi BBC.

Potenciali i substancës helmuese për trajtimin e sëmundjes u raportua për herë të parë në një botim të vitit 1950 të revistës Nature, me shkencëtarët që demonstruan se helmi zvogëlonte rritjen e tumorit tek pacientët.

Me interesin për efektin terapeutik të helmit që po lulëzon në 20 vitet e fundit, një ekip nga Instituti i Kërkimeve Mjekësore Harry Perkins në Perth e testoi atë në lloje të ndryshme të kancerit të gjirit .

Ata zbuluan se helmi i bletës shkatërroi me shpejtësi qelizat e kancerit të gjirit trefish negativ dhe të pasuruar me HER2; ish e cila është tejet e vështirë për të trajtuar.

Helmi i bletës përmban një përbërës të quajtur melittin, i cili “shkatërroi membranat e qelizave të kancerit brenda 60 minutave” duke ndërhyrë në rrugët që indet malinje përdorin për të replikuar.

Një përqendrim specifik i helmit çoi në vdekjen 100% të qelizave të kancerit, ndërsa kishte “efekte minimale” në indet e shëndetshme, sipas shkencëtarëve.

“Ky është një vëzhgim tepër emocionues se melitina, një përbërës kryesor i helmit të bletës, mund të shtypë rritjen e qelizave vdekjeprurëse të kancerit të gjirit, veçanërisht kancerin e gjirit trefish negativ,
” tha autori kryesor Dr Ciara Duffy. (BBC)

Qendra Alert/Alert.al

Covid-19, Shqipëria hiqet nga lista e vendeve të sigurta

Situata e përkeqësuar si pasojë e Covid-19 ka bërë që Bashkimi Europian të heqë nga lista e vendeve të sigurta Shqipërinë dhe 5 vende të tjera.

Sipas vendimit të Këshillit të BE-së pjesë e listës përveç Shqipërisë, do të jetë edhe Serbia, Armenia, Azerbajxhani, Brunei Darussalam dhe Japonia.

Ky vendim do të jetë në fuqi për 2 javë, dhe më pas do të rishikohet sërish.

Ndërkohë sipas vendimit “që nga 9 shtatori 2021 shtetet anëtare duhet të heqin gradualisht kufizimet e udhëtimit në kufijtë e jashtëm për vende të tilla si: Australia, Bosnje dhe Hercegovina, Kanadaja, Jordani, Zelanda e Re, Katari, Republika e Moldavisë, Arabia Saudite, Singapori, Korea e jugut, Ukraina, Uruguaj (e re), Kina, subjekt i konfirmimit të reciprociteti”.

I gjithë Ballkani tashmë bën pjesë në listën e vendeve të pasigurta. Më herët edhe Kosova, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut iu shtuan kësaj liste. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Kujdes kur konsumoni peshk dhe fruta deti

Anisakidoza, një nga zoonozat që vjen nga peshqit.

Anisakidoza është një parazitozë që mund të prekë njerëzit dhe shkaktohet nga krimbat e rrumbullakët (nematodë), që i përkasin familjes Anisakidae. Këta gjenden shpesh në sardele, harengë, açugë, skumbër, kallamarë, merluc, peshk gjel, stavrid, barbun, gjuhëz, vopë, pagri, peshk kovac etj. Rreziku vjen nga konsumi i produkteve të peshkut apo cefalopodëve të papërpunuar, të marinuar jo mirë ose të ftohur në temperatura jo të duhura, nga ushqimet sushi dhe sashimi. Njeriu është një përbujtës aksidental i cili e merr infeksionin duke u ushqyer  me ushqime si peshq dhe cefalopodë të parazituar ku larvat mund të kalojnë te njeriu, në murin e traktit gastrointestinal, nga stomaku në zorrë.

 

Forma më e përhapur akute tek njeriu është ajo gastrike me shenja si dhembje epigastrike, të vjella, apo marrje mendsh që manifestohen pas disa orësh nga marrja e ushqimit. Shqetësimet intenstinale vijnë pas 7 ditësh nga ngrënia dhe karakterizohen nga dhembje barku, marrje mendsh, të vjella, diarre dhe temperaturë. Depërtimi i larvave në paretet gastrike apo intenstinale sjell formimin e lezioneve që më shumë janë granulomatoze, me hemorragji, nekrozë e infiltrim eozonofilik, që mund të provokojnë bllokim intenstinal dhe në disa raste shpim, çarje të organit. Format kronike janë të ndryshme. Ato mund të imitojnë sëmundje të ndryshme inflamatore dhe ulcerative të traktit të zorrëve ose të përfshijnë organe të tjera siç janë mëlçia, shpretka, pankreasi, enët e gjakut dhe zemra.

 

Anisakis gjithashtu është njohur si një shkak i mundshëm i alergjisë. Alergjia mund të shfaqet me  urtikarie, angioedema, rinite ose konjunktivite, astmë deri te shoku anafilaktik. Diagnoza e dyshuar e anisakidozës bazohet në vëzhgimin e simptomave dhe në zbulimin e gëlltitjes së produkteve të peshkut. Diagnostifikimi i saktë është shumë i vështirë dhe mund të jepet vetëm pasi është bëre identifikimi  i parazitit në indet e marra gjatë biopsive ose endoskopive. Testet serologjike për këtë patologji nuk janë të besueshme. Trajtimi i anisakidozës në shumicën e rasteve kërkon operacione për të hequr pjesën e stomakut ose zorrëve të pushtuar nga parazitët.

 

Si mund ta shmangim anisakidozën?

Shmangni konsumin e produkteve të papërpunuara të peshkut.

Nëse keni blerë peshk me parazitë, bëni heqje të tyre në mënyre mekanike, përpara se ata të kalojnë në muskuj. Realizoni gatim të produkteve të peshkut si skuqje, marinim apo tymosje sipas rregullave .

Kështu, larvat nuk i mbijetojnë temperaturave mbi 60°C për 10 minuta, pra temperaturat e larta që përdoren në skuqje garantojnë devitalizim të larvës parazitare. Nëse do dëshironi të hani peshq të tymosur me metodën e nxehtë, tymosja duhet të kryhet në temperatura rreth 70°deri 80°C për një periudhë kohore nga 3 deri në 8 orë, kohë kjo që është në gjendje të sigurojë ngordhjen e krimbave të anisakis. Tymosja në të ftohtë që kryhet në temperatura rreth 20-25°C dhe që shkon nga disa orë deri në disa ditë, është e pamjaftueshme për të devitalizuar larvat. Kur ju pëlqeni të hani gatime me marinim në të ftohtë, kryeni një ngrirje parandaluese sepse sjell një siguri në ngordhjen e parazitit. Ngrirja në temperatura -20°C për 24 orë ose -15°C  për 96 orë, apo edhe në temperatura -35°C për 15 orë, gjithashtu garanton devitalizim të parazitit. (UbGreen)

Dr. Enkelejda Buda, Departamenti i Akuakulturës dhe Peshkimit, Fakulteti i Bujqësisë dhe Mjedisit, UBT.

Qendra Alert/Alert.al

Rapex ngre alarmin: Produktet e rrezikshme që janë në përdorim të përditshëm

Rapex ka ngritur sërish alarmin për disa produkte jo ushqimore, të përdorimit të përditshëm. Në njoftimin e Rapex renditen si të rrezikshme një sërë produktesh, nga lodrat për fëmijët, veshje, barbeque, produkte kozmetike etj. Sipas Rapex këto produkte nuk janë në përputhje me direktivat e BE.

 

Pjesët e vogla (një sy plastik nga kukulla dhe unaza) mund të shkëputen lehtësisht nga lodrat. Një fëmijë i vogël mund t’i fusë në gojë dhe t’i mbyt.

Pantallonat e shkurtra kanë litarë të gjatë me skaj të lirë në zonën e belit që mund të bllokohen kur fëmijët luajnë, duke sjell lëndime. Produkti nuk përputhet me kërkesat e Direktivës së Përgjithshme të Sigurisë së Produktit dhe me standardin përkatës Evropian EN 14682.

Grila e Barbeque bëhet shumë e nxehtë duke arritur një temperaturë prej 87 gradë mbi temperaturën e ambientit (kufiri është 50 gradë). Si pasojë, përdoruesi mund të pësojë djegie dhe produkti mund të shkaktojë zjarr. Produkti nuk përputhet me kërkesat e Direktivës së Përgjithshme të Sigurisë së Produktit dhe standardit përkatës Evropian EN 1860-1.

 

Sipas listës së përbërësve, produkti përmban Hydroquinone (2.0%). Hydroquinone mund të shkaktojë acarim të lëkurës dhe dermatit. Produkti nuk përputhet me Rregulloren e Produkteve Kozmetike.

Safety Gate for dangerous non-food products (europa.eu)

Qendra Alert/Alert.al

 

Më pak fast-food, për të fituar minuta të jetës së shëndetshme

Ndryshimet e vogla në zakonet e të ngrënit mund të sjellin përfitime shëndetësore. Ndryshimet në dietë nuk janë domosdoshmërisht të nevojshme: Çdo hot dog i konsumuar ju bën të humbni 36 minuta jetë të shëndetshme (për disa ushqime arrin 74), ndërsa duke zvogëluar kaloritë ditore nga viçi dhe mishi i përpunuar me 10%, ju merrni një përfitim shëndetësor 48-minutësh. Kështu, mendojnë autorët e një studimi të botuar në Nature Foods, nga Universiteti i Miçiganit, të cilët për herë të parë së bashku analizuan pasojat në trup e mbi 5,850 ushqimeve. Puna u krye duke kapërcyer rrezikun për shëndetin me atë mjedisor dhe duke atribuar rezultate dhe efekte specifike. Në veçanti, për të vlerësuar pasojat në shëndet, autorët konsideruan konsumin mesatar të qytetarëve amerikanë të përfshirë në bazën e të dhënave. Çfarë hanë në Amerikë dhe e lidhën me më shumë se 5,800 ushqime me faktorët e rrezikut të përfshirë në Barrën Globale të Sëmundjeve, e cila i atribuon një ndikim në shëndet. Kështu ata i caktuan një përfitim shëndetësor (të përcaktuar pikërisht në minuta të shëndetshme të jetës gjatë gjithë jetës) ushqimeve pozitive dhe anasjelltas, një rënie të njëjtë për ushqimet jo të shëndetshme.

Sa i përket pasojave mjedisore, ata kanë përdorur një bazë të dhënash tjetër, Impact World +, e cila llogarit, për çdo ushqim, kostot mjedisore të të gjithë ciklit të jetës (prodhimi, transformimi, transporti, magazinimi, përgatitja, konsumi dhe mbeturinat). Me pas, ata i shtuan të dhënave konsumin e ujit dhe dëmin shëndetësor të shkaktuar nga grimcat e emetuara gjatë të njëjtit cikël.

Në atë moment ata i ndanë ushqimet në tre grupe ngjyrash, të kuqe, të verdhë dhe jeshile sipas rezultatit negativ ose pozitiv dhe llogaritën minutat e shëndetit dhe pasojat në mjedis. Mesazhi më i forte, përsëritën autorët, përtej numrave individualë, është në kuptimin e përgjithshëm të të dhënave: Të gjithë mund të japin një kontribut në zvogëlimin e gjurmës mjedisore të ushqimit dhe në të njëjtën kohë, të ruajnë shëndetin e tyre me ndryshime të vogla në dietë. (IlFattoAlimentare)

Qendra Alert/Alert.al