SHENDET

Gjithnjë e më të popullarizuara në supermarkete, këto akullore imitojnë shijen dhe markën e ushqimeve të famshme. Por ndryshimet në përbërës, vlera ushqyese dhe çmime janë të denja për vëmendje.

Vitet e fundit, në treg janë shfaqur akullore të ndryshme të frymëzuara nga ëmbëlsirat më të dashura. Çfarë i dallon këto produkte? Ne kemi krahasuar disa nga më të njohurat.

Le ta fillojmë shqyrtimin tonë me Kinder Bueno. Ky snack i lehtë nga familja Ferrero, përbëhet nga një napolitane e mbushur me krem ​​lajthie dhe me çokollatë. Është e destinuar për adoleshentë dhe të rinj. Versioni i akullores i Kinder Bueno u shfaq në tregun italian në vitin 2017 në formën e koneve, e ndjekur nga akulloret dhe së fundmi nga akullorja në një kovë. Shkopi i akullores Kinder me çokollatë, nga ana tjetër, është i frymëzuar nga çokollatat klasike Kinder, të dizajnuara për fëmijë.

Twix është një snack i lehtë me biskota, karamel dhe çokollatë. Snickers është bërë me kikirikë, ndërsa Bounty karakterizohet nga prania e kokosit. Versionet e akulloreve të Twix, Snickers dhe Bounty ngjajnë me ushqimet me të njëjtët emra në formë dhe shije dhe Snickers është gjithashtu i disponueshëm në kuti. Akullorja Ringo, e frymëzuar nga biskotat e famshme, është një lloj sanduiçi me akullore vanilje i vendosur midis dy biskotave.

Përbërësit

Në shumicën e rasteve, përbërësit e këtyre akulloreve janë të ngjashëm: i pari në listë është qumështi, zakonisht në formë të dehidratuar ose të kondensuar, i ndjekur nga sheqeri, më pas nga lloje të ndryshme yndyrnash (vaj palme, luledielli, kokosi), shurupi i glukozës dhe derivatet industriale të qumështit, siç janë laktoza, yndyra e qumështit dhe proteina e qumështit. Pastaj janë përbërësit karakteristikë të akulloreve të ndryshme, siç janë kakaoja, lajthitë, kikirikët ose kokosi. Shtesat përfshijnë emulsifikues, stabilizues dhe aromatizues, të nevojshëm për t’u dhënë këtyre produkteve shijen dhe strukturën që konsumatorët e vlerësojnë. Akullorja Ringo është pak më ndryshe, me miellin si përbërësin kryesor, i ndjekur nga qumështi i freskët me cilësi të lartë. Sheqeri, shurupi i glukozës-fruktozës, yndyrnat dhe shtesat gjithashtu pasojnë.

Këto janë ushqime ultra të përpunuara, me një listë të gjatë përbërësish dhe aditivësh. Këtij aspekti, jo shumë të vlerësuar, i shtohet edhe fakti se ato në përgjithësi kanë shumë yndyrë dhe sheqer. Meqenëse këto akullore ndryshojnë në madhësi, është më e dobishme të merret në konsideratë madhësia e porcionit sesa madhësia e porcionit prej 100 g. për të vlerësuar vlerat ushqyese.

Informacion Ushqyes

Përmbajtja e energjisë e një porcioni varion nga 113 kcal për një biskotë Ringo në 219 kcal për një akullore Kinder Bueno. Përmbajtja e yndyrës ndryshon në mënyrë të dukshme, duke filluar nga 3.2 g për një Ringo në 12.6 g për Kinder Bueno. Përmbajtja e sheqerit është më pak e larmishme dhe gjithmonë e lartë, rreth 10-12 g për copë, përveç Kinder Bueno, ku arrin 16 g. Megjithatë, vlerat “e tepërta” për këtë produkt nuk janë për shkak të recetës, por përkundrazi për faktin se kjo akullore është më e madhe se të tjerat. Vlerësimi i aplikacionit Yuka, i cili jep një pikë nga 100 bazuar si në informacionin ushqyes ashtu edhe në aditivët, është 0/100 në shumicën e rasteve. Akullorja Ringo merr një pikëzim prej 5/100.

Përveçse janë disi të pabalancuara nga ana ushqyese, këto akullore sigurisht që nuk janë të lira: çmimet që shihen në supermarkete për pako të shumëfishta variojnë nga 18 € deri në 31 €/kg. Kjo është e rëndësishme duke pasur parasysh se konet dhe “kazanët” e markës së supermarketit mund të kushtojnë 7-8 €/kg, ndërsa një kon akulloreje Algida (një pako me 6) mund të kushtojë rreth 15 €/kg.

Për një snack freskues të lehtë veror, nëse jeni duke kërkuar akullore, preferohen sorbetet e frutave, po aq të ëmbla, por me pak yndyrë. Edhe më mirë do të ishte të konsumonit fruta të freskëta: pjeshkë, pjepër, shalqi, kumbulla dhe gjithçka tjetër që ofron sezoni, veçanërisht duke pasur parasysh se pak italianë konsumojnë pesë porcionet ‘klasike’ të rekomanduara të frutave dhe perimeve.

Burimi: ilfattoalimentare.it

Një hetim ndërkombëtar i koordinuar nga Lighthouse Reports, në të cilin merr pjesë edhe Il Fatto Alimentare, rindërton strategjitë ligjore të kompanive shumëkombëshe ushqimore, duke përfshirë Ferrero, Coca-Cola, PepsiCo, Mondelez dhe Danone.

Tani njihet gjerësisht se, gjigantët e ekonomisë së globalizuar po kontribuojnë në rritjen e sëmundjeve të njohura edhe si “epidemi neoliberale“. Veprimet e tyre manifestohen përmes dëmit që shkaktojnë në mjedis dhe ekosisteme, pabarazive shëndetësore që nxisin dhe transformimit progresiv të shëndetit në një mall që është gjithnjë e më i vështirë për t’u arritur.

Kësaj i shtohet edhe shitja e produkteve që kontribuojnë drejtpërdrejt në çrregullime dhe sëmundje. Katër sektorë industrialë – duhani, ushqimet ultra të përpunuara (UPF), alkooli dhe lëndët djegëse fosile – janë vetëm përgjegjës për të paktën një të tretën e të gjitha vdekjeve. Vlerësimet nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) zbulojnë shkallën e problemit dhe koston e tij të madhe njerëzore. Është në këtë fushë të minuar, atë të të ashtuquajturve “përcaktues komercialë të shëndetit”, që rrjeti i gazetarisë investigative Lighthouse Reports thellohet, duke u përqendruar në kompanitë kryesore globale të ushqimit, të njohura si Big Food.

Hetimi gazetaresk u krye në bashkëpunim me disa partnerë mediatikë nga e gjithë bota—Folloë the Money (Holandë), The Guardian (Mbretëria e Bashkuar), Agência Pública (Brazil), Cuestión Pública (Kolumbi), L’Espresso (Itali), O Joio e O Trigo (Brazil), Quinto Elemento Lab (Meksikë) dhe The Ëire (India)—përfshirë Il Fatto Alimentare. Ky projekt i rëndësishëm kërkimor, i kryer në gjashtë vende—Brazil, Kolumbi, Meksikë, Shtetet e Bashkuara, Mbretëria e Bashkuar dhe Indi—hedh dritë mbi dhe ekspozon strategjitë që kompanitë shumëkombëshe ushqimore përdorin për të mbrojtur fitimet e tyre dhe pozicionet e tyre dominuese në treg. Il Fatto Alimentare e ka treguar këtë histori shumë herë, megjithatë ajo nuk pushon kurrë së habituri.

Ushqimi i Madh kundrejt Shëndetit Publik

Duke u mbështetur në numra, emra dhe dokumente publike, hetimi zbulon se nga viti 2010 deri në vitin 2025, gjigantët e ushqimit ngritën 239 padi kundër qeverive për të bllokuar futjen e rregulloreve, ose për të vonuar ose neutralizuar zbatimin e masave të shëndetit publik në gjashtë vendet e hulumtimit. Gjashtëdhjetë e tetë përqind e rasteve kishin të bënin me masat e etiketimit të ushqimit – dredhia e vërtetë për të edukuar njerëzit rreth një diete më të kujdesshme dhe të sigurt.

Ligjet e lodhshme që kompanitë i nënshtrojnë autoriteteve publike në kërkimin e tyre për rregullim konsumojnë kohë dhe burime të konsiderueshme në sallat e gjyqit, në një betejë shpesh të pabarabartë midis shtetit dhe fuqive ekonomike e financiare. Lighthouse Reports vlerësoi se 595 vjet litigim ishin shpenzuar gjatë hetimit. Në fund të fundit, kompanitë kanë objektiva të qarta politike dhe miliarda të alokuara në buxhetet e tyre për këto aktivitete, të mbështetura nga konsulentë dhe firma avokatësh të nivelit të lartë. Nga 188 mosmarrëveshjet e shqyrtuara, në të cilat ankuesit janë kompani private, mbi një e treta (38%) i atribuohen nëntë kompanive.

Coca-Cola kryeson listën me 24 padi të drejtpërdrejta, e ndjekur nga PepsiCo (me 17), gjigandi i ushqimeve të lehta Mondelez (8 raste), Kellogg’s dhe Danone (nga 5 raste secila). Ferrero, grupi meksikan i energjisë dhe ushqimit Xignux dhe Heartland Food Products Group janë të barabartë në vendin e dytë, me nga katër padi secila. Në fund të listës është Mars Inc., me dy padi individuale. Mars shfaqet gjithashtu si “kompania mëmë” në pesë padi të tjera të ngritura nga Kellogg’s UK, e cila u ble përfundimisht nga Mars në fund të vitit 2025.

Pas fasadës qetësuese

Shfletimi i faqeve të internetit të këtyre gjigantëve jep përshtypjen e të jetuarit në një botë qetësuese. Legjitimiteti i përgjegjësisë sociale të korporatave (CSR), i cili në emër të tregut favorizon qeverisjen vullnetare të korporatave në kurriz të kapacitetit rregullator të qeverisë, mbështet narrativat e angazhimit për kujdesin e duhur, aktivitetin fizik dhe sportet për fëmijët, dhe madje edhe mbrojtjen e mjedisit përmes prodhimit shumë të qëndrueshëm.

Po, kompanitë e pretendojnë: ato duan të jenë pjesë e zgjidhjes së problemit. Por është një iluzion optik, një përrallë e përcjellë përmes ndërtimit të një narrative reklamuese pothuajse të papërmbajtshme. Megjithatë, nëse një qeveri ose ndonjë autoritet publik guxon të vendosë etiketim semafori mbi informacionin ushqyes të produkteve të tyre – një përzierje trini e sheqernave, kripës dhe yndyrnave – ose të vendosë taksimin, reagimi i tyre Pavlovian është të ngrenë një padi të pamatur ose të apelojnë në gjykata.

Skema është ajo e nisur dekada më parë nga industria e duhanit, një rast shkollor që rishfaqet vazhdimisht, nën maska ​​të reja, për të anashkaluar instrumentet detyruese të miratuara njëzet e pesë vjet më parë nga bashkësia ndërkombëtare – po i referohem Konventës Kornizë të OBSH-së për Kontrollin e Duhanit.

Krahas veprimeve ligjore kërcënuese, ekziston edhe shkrimi industrial me prodhimin e artikujve gjoja shkencorë, ndërthurjen e zgjuar të përpjekjeve të lobimit politik dhe një artikulim të kujdesshëm të financimit që kap taktikisht individë, institucione publike, gazeta, universitete dhe madje edhe subjekte të shoqërisë civile. Hetimi mbi Big Food detajon, përmes pasurisë së të dhënave dhe referencave, aftësitë e gjera të këtij sistemi në thelb patologjik.

Lufta e Big Food në Meksikë

Një aspekt veçanërisht interesant ka të bëjë me Meksikën, marrësin e 80% të rasteve ligjore të shqyrtuara (193 nga 239). Kjo nuk është për t’u habitur. Për disa vite, Meksika ka ndërmarrë veprime konkrete për të adresuar sfidën e sëmundjeve kronike, të cilat përfaqësojnë një barrë joproporcionale shëndetësore dhe financiare në sistemin kombëtar të kujdesit shëndetësor. Siç raportoi Ministrja e Shëndetësisë, Mercedes Juan, vitin e kaluar në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, statistikat kombëtare tregojnë se afërsisht 70% e popullsisë së rritur dhe 30% e fëmijëve janë obezë ose mbipeshë, ndërsa 9.2% e popullsisë së përgjithshme vuan nga diabeti.

Përveç një politike të konsoliduar të dietave të shëndetshme dhe të qëndrueshme në shkolla, parandalimi dhe kontrolli i këtyre sëmundjeve mbështetet në masa rregullatore dhe fiskale, të cilat janë vazhdimisht në ekuilibër për shkak të ndërhyrjes së koorporatave. Në Meksikë, industria ka dominuar fjalë për fjalë pjesëmarrjen në diskutimet teknike mbi iniciativat rregullatore qeveritare – 106 akreditime krahasuar me 13 të dhëna organizatave të shoqërisë civile – dhe më pas ka bllokuar gjykatat për të vonuar sa më shumë të jetë e mundur zbatimin e rregullores për etiketat e semaforëve që duhet të vendosen në paketimin e produkteve, dekretet zbatuese për të cilat ende nuk janë lëshuar. Taksa mbi ushqimet ultra të përpunuara mbetet në 7%, pavarësisht rekomandimit prej 20% të propozuar nga OBSH.

Një rast paradigmatik

“Meksika është shembulli paradigmatik në Amerikën Latine se si është e mundur që një shtet të përparësojë shëndetin publik mbi interesat e biznesit. Ky qëndrim e vendos çdo qeveri në një kurs përplasjeje me ofensivën ligjore të industrisë”, komenton Cecilia Elizondo, një eksperte me Panelin e Nivelit të Lartë të FAO-s për Sigurinë Ushqimore dhe Ushqimin (HLPE-FSN). Ajo shton: “Nga më shumë se 30 urdhrat e Monsanto-s (tani të Bayer) që sfidojnë Dekretin Presidencial të vitit 2020 që heq gradualisht përdorimin e glifosatit dhe misrit të modifikuar gjenetikisht, deri te veprimet më të fundit të Coca-Cola-s që sfidojnë Ligjin e Përgjithshëm për Ushqim të Përshtatshëm dhe të Qëndrueshëm të prillit 2024, Meksika tani ka grumbulluar provat më bindëse të çmimit që vendet detyrohen të paguajnë kur guxojnë të nxjerrin ligje në favor të jetës.”

Roli i Ferrero-s në Meksikë dhe Mbretërinë e Bashkuar

Ferrero është përfshirë drejtpërdrejt ose tërthorazi në procedurat ligjore që synojnë neutralizimin e rregulloreve meksikane mbi ushqimin e shëndetshëm dhe të qëndrueshëm. Gjigandi i ëmbëlsirave është i përfshirë në tre padi. ​​Investimet dhe interesat e shumëkombëshes në Amerikën Latine janë të rëndësishme. Ferrero është e pranishme fuqimisht në katër shoqatat e industrisë braziliane që kanë paditur agjencinë rregullatore të shëndetit publik ANVISA për të sfiduar Rezolutën Rdc24, ligjin që për gati dy dekada është përpjekur të kufizojë, me rezultate shpesh të pasigurta, reklamimin e ushqimit të shpejtë për fëmijët – një ligj historik, i prezantuar gjithashtu nga Ministria e Shëndetësisë e Kilit një dekadë më parë.

Ferrero është e përfshirë në ankesën e paraqitur nga ËK Kellogg Co. – kompania amerikane pas misrit të famshëm – në Mbretërinë e Bashkuar pas blerjes së markës ikonike në korrik 2025. Shumëkombëshja me seli në Alba dhe dega e saj Eat Natural i dërguan letra paraprake Departamentit të Shëndetësisë të Mbretërisë së Bashkuar, duke kërcënuar me veprime ligjore nëse rregullat kufizuese për produktet me përmbajtje të lartë sheqeri, kripe dhe yndyre nuk ndryshoheshin. Një ish-përfaqësues i sistemit shëndetësor të Mbretërisë së Bashkuar tha në mënyrë konfidenciale: “Rasti ËK Kellogg Co. kërkoi një përpjekje gjigante nga ana e qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar. Shumica e vendeve thjesht nuk kanë burimet për të luftuar. Kur e përmend rastin jashtë vendit, ata janë të tmerruar.”

Qëndrimi i Ferreros

Kur u kontaktua nga Lighthouse Reports në lidhje me hetimin gazetaresk, kompania u përgjigj një javë më parë, duke thënë: “Ferrero mbështet objektivat e shëndetit publik që synojnë uljen e obezitetit dhe sëmundjeve që lidhen me dietën dhe ndan rekomandimet përkatëse të bëra nga autoritetet ndërkombëtare shëndetësore, duke përfshirë ato mbi konsumin e sheqerit. Ne mbështesim etiketimin e të ushqyerit të bazuar në prova dhe jo-diskriminuese. Ne u ofrojmë konsumatorëve informacion të qartë ushqyes dhe shumë nga produktet tona ofrohen në porcione të vogla individuale, me afërsisht 91% të vëllimeve të tregut tonë që përmbajnë më pak se 150 kalori për pako. Kur Ferrero është angazhuar me autoritete dhe organe rregullatore të ndryshme, kjo ka qenë për shkak të qartësisë në lidhje me zbatimin e politikave – për shembull, mospërputhjet në mënyrën se si trajtohen produktet e krahasueshme sipas të njëjtës rregullore – në vend të kundërshtimit të objektivave të shëndetit publik.”

Situata në Itali

Situata në Itali nuk është rozë. Sipas të dhënave të ISTAT për vitin 2025, 6 milionë të rritur janë obezë në Itali dhe një në katër fëmijë të moshës 3 deri në 17 vjeç (26%) është mbipeshë, me një kulm prej 32.3% midis fëmijëve të moshës 3-10 vjeç. Epidemia shënon një kreshtë të thellë të pabarazisë shëndetësore, që do të thotë se kushtet socioekonomike dhe kulturore të familjeve kanë shumë rëndësi, pothuajse sikur të vulosin një fat antropologjik për segmentet më pak të informuara dhe për këtë arsye më të ekspozuara të popullsisë.

Në Francë, metoda Nutri-Score është një mjet i pranuar dhe i preferuar për 68% të popullsisë, ndërsa 79 organizata dhe 56,000 qytetarë po bëjnë thirrje për një ligj që e bën atë të detyrueshëm, siç mbështetet nga sistemi publik i sigurimeve shëndetësore (Assurance Maladie). Brenda Bashkimit Evropian, 14 shtete anëtare aplikojnë një taksë sheqeri mbi pijet, dhe Mbretëria e Bashkuar po përpiqet të zvogëlojë ekspozimin e të miturve ndaj marketingut të ushqimit të shpejtë.

Në Itali, rregulloret për reklamimin e ushqimeve ultra të përpunuara për të rriturit dhe fëmijët thjesht nuk ekzistojnë. Masat e taksimit për pijet me sheqer janë shtyrë gjithmonë. Në të vërtetë, me reformën Buona Scuola të qeverisë Renzi, ne i kemi lejuar Big Food-it, nëpërmjet fondacioneve të tyre, të financojë aktivitete në shkolla – një zhvillim unik që e habiti Hilal Elver, Raportuesen Speciale të OKB-së për të Drejtën e Ushqimit, gjatë misionit të saj në Itali në vitin 2020.

Një Qeveri që Mbështet Big Food-in

Me qeverinë Meloni, e cila i detyrohet biznesit sikur të mos kishte të nesërme, Italia jo vetëm që po mbështet çdo veprim kundër përcaktuesve komercialë të shëndetit në forume shumëpalëshe, por gjithashtu po i vë një shkop në rrota çdo mundësie për një konsensus evropian mbi luftën kundër sëmundjeve kronike brenda OBSH-së, siç ndodhi këtë vit, me mosbesimin e delegatëve evropianë: “Italia i urren përcaktuesit komercialë të shëndetit”, më tha një zyrtar konfidencialisht majin e kaluar në Gjenevë.

Ky deregulim i plotë në vendin e kompanisë së saj mëmë ka forcuar aftësinë e Ferreros për të zgjeruar shtrirjen e saj në Evropë – ku, së bashku me Coldiretti, ka bllokuar me kokëfortësi futjen e një sistemi evropian Nutri-Score. Hetimi i Lighthouse Reports tregon se Big Food ka humbur 82% të padive të ngritura në gjashtë vendet e shqyrtuara, por këto të dhëna nuk duhet të çojnë në një fitore të lehtë.

Pavarësisht ndërgjegjësimit në rritje të komunitetit shkencor për përcaktuesit komercialë të shëndetit dhe udhëzimeve të Kombeve të Bashkuara për qeveritë, fuqia ekonomike dhe financiare e kompanive shumëkombëshe të ushqimit nuk ofron shpëtim. Tetë kompanitë kryesore në sektorin ushqimor – duke përfshirë Nestlé, Coca-Cola, Pepsi-Co, Unilever, Danone, Mars dhe Ferreron tonë – vetëm kontrollojnë 42% të aseteve financiare të sektorit, të vlerësuara në 1.5 trilion dollarë. Ky përqendrim oligopolistik i lejon ata të bëjnë çdo gjë, duke investuar kapital të madh në marketing dhe të gjitha llojet e veprimeve, kundër interesave dhe shëndetit të popullsisë së botës. Një çështje pushteti, me të vërtetë.

Burimi: ilfattoalimentare.it

Sipas mjekut ligjor, vdekja lidhej me konsumin e tepërt të kafeinës. Midis efekteve në zemër dhe sistemin nervor e kufizimeve të vendosura nga EFSA, po rritet debati mbi rreziqet për të rinjtë dhe mungesën e kufizimeve në shitjen e saj në vendin tone, shkruan ilfattoalimentare.it. Megjithatë, edhe në Shqipëri nuk ka asnjë kufizim dhe çdokush, i çdo moshe, mund t’i blejë ato lirshëm.

Një studente 17-vjeçare në Teksas vdiq së fundmi pas një ngjarjeje kardiake. Sipas mjekut ligjor, shkaku i vdekjes ishte kardiomiopatia që i atribuohej konsumit të tepërt të kafeinës, përfshirë edhe në pijet energjike. Pas incidentit, familja ngriti një padi kundër një marke pijesh energjike, duke e akuzuar atë për dështimin në komunikimin e duhur të rreziqeve shëndetësore. Sipas dokumenteve, vajza nuk kishte probleme të mëparshme shëndetësore dhe nuk përdorte alkool ose drogë. Megjithatë, ajo kishte konsumuar një ose më shumë pije energjike në ditët para sëmundjes së saj.

Rreziqet e Pijeve Energjike

Autoriteti Evropian i Sigurisë Ushqimore (EFSA) i përshkruan pijet energjike si pije që përmbajnë kafeinë (zakonisht midis 80 dhe 320 mg/L), shpesh të kombinuara me përbërës të tjerë të ashtuquajtur funksionalë (taurinë, glukuronolakton, vitamina, etj.) dhe të konsumuara për të rritur vëmendjen dhe performancën. Në përgjithësi, pijet energjike janë pije joalkoolike të pasura me kafeinë dhe stimulues të tjerë, të dizajnuara për të rritur përkohësisht energjinë dhe vigjilencën, por ato nuk janë pa efekte të mundshme shëndetësore, veçanërisht tek individët më të rinj.

Efektet stimuluese ndihen kryesisht në zemër dhe sistemin nervor qendror. Lidhur me zemrën, kafeina rrit aktivitetin kardiak, duke rritur kërkesën për oksigjen. Për këtë arsye, ata me sëmundje ekzistuese të zemrës duhet të jenë veçanërisht të vetëdijshëm për rreziqet e mundshme që lidhen me konsumimin e këtyre pijeve.

Lidhur me sistemin nervor qendror, mund të shfaqen efekte afatshkurtra si pagjumësia, nervozizmi, dridhjet dhe, në raste më të rënda, madje edhe konvulsionet. Në planin afatgjatë, përveç rrezikut të varësisë, përdorimi i zakonshëm mund të ndryshojë mekanizmat që rregullojnë gjumin dhe vigjilencën, duke nxitur çrregullimet e ritmit gjumë-zgjim, pagjumësinë e vazhdueshme dhe lodhjen kronike. Ekspozimi i përsëritur ndaj stimuluesve mund të shoqërohet gjithashtu me rritje të nervozizmit, ankthit dhe vështirësisë në përqendrim.

Kafeina, Energjia dhe Rreziqet Shëndetësore

Është e rëndësishme të merret në konsideratë se një kanaçe e vetme prej 33 cl mund të përmbajë kafeinë të mjaftueshme për të prodhuar efekte stimuluese të krahasueshme me afërsisht 1.5-2 filxhanë kafe. Një filxhan kafe përmban mesatarisht 60-80 mg kafeinë dhe sipas rekomandimeve të EFSA-s, kufiri i tolerueshëm për adoleshentët është afërsisht 3 mg/kg të peshës trupore: një prag që mund të arrihet ose afrohet lehtësisht me një pije të vetme energjike, dhe të tejkalohet me konsum më të madh ose të përsëritur.

Pijet energjike, të tilla si Red Bull dhe produkte të tjera të ngjashme, përmbajnë sasi të konsiderueshme kafeine dhe janë shumë të njohura midis të rinjve. Konsumi i tyre favorizohet jo vetëm për efektin e tyre stimulues, por edhe për lidhjen e tyre të fortë me ngjarjet sportive, muzikore dhe argëtuese, gjë që rrit atraktivitetin e tyre për adoleshentët.

Marketingu luan një rol qendror në këtë përhapje: sponsorizimet e ngjarjeve vizualisht tërheqëse ndihmojnë në ndërtimin e një imazhi energjie, performance dhe suksesi që është veçanërisht tërheqës për të rinjtë. Strategjitë e komunikimit që përdorin gjuhë dixhitale dhe imagjinative të ngjashme me karikaturat ose argëtimin online e bëjnë mesazhin reklamues më të menjëhershëm dhe tërheqës.

Në këtë mënyrë, pijet energjike janë të ngulitura në një imazh pozitiv të lidhur me energjinë, shoqërueshmërinë dhe performancën, duke ndihmuar në uljen e perceptimit të rrezikut të lidhur me kafeinën. Përdorimi i ngjyrave të ndritshme, rrëfimi i thjeshtuar dhe personazhet e stilizuar e përforcojnë më tej këtë perceptim, me implikime të mundshme për konsumatorët më të rinj.

Pijet Energjike dhe Alkooli

Një aspekt tjetër i rëndësishëm ka të bëjë me konsumin e kombinuar të pijeve energjike dhe alkoolit, një praktikë veçanërisht e rrezikshme, veçanërisht në festa dhe ambiente argëtimi natën. Alkooli, në fakt, fillimisht prodhon një ndjenjë euforie dhe mosfrenimi, e ndjekur nga efekte depresive në sistemin nervor qendror, të tilla si marramendje, reflekse të reduktuara dhe humbje të koordinimit.

Kur kombinohet me pije energjike, efekti stimulues i kafeinës mund të maskojë pjesërisht perceptimin e lodhjes dhe dehjes. Kjo mund ta bëjë një person të ndihet më vigjilent dhe në kontroll sesa është në të vërtetë, duke rritur rrezikun e pirjes së sasive më të mëdha të alkoolit dhe duke nënvlerësuar gjendjen e tij të dëmtimit.

Si rezultat, mund të ndodhin sjellje të rrezikshme, të tilla si drejtimi i makinës në gjendje të dehur. Në kontekste si festa të zgjatura ose evente muzikore, ky kombinim mund të kontribuojë në shtyrjen e trupit përtej kufijve të tij, duke nxitur dehidratim, lodhje dhe stres të fortë fizik.

Rekomandime për Konsum të Ndërgjegjshëm

Mjekët dhe organizatat shkencore, siç është Akademia Amerikane e Pediatrisë, përsërisin se pijet energjike nuk rekomandohen për fëmijët nën 18 vjeç për shkak të rreziqeve të mundshme për zemrën, sistemin nervor dhe shëndetin mendor. Ky qëndrim thekson rëndësinë e konsiderimit të pijeve energjike jo si pije të thjeshta, por si produkte që përmbajnë stimulues që mund të ndikojnë ndjeshëm në trup, veçanërisht gjatë një faze delikate si adoleshenca. Në këtë kontekst, ndërgjegjësimi bëhet thelbësor: njohja e efekteve të kafeinës dhe përbërësve të tjerë lejon zgjedhje më të informuara dhe të përgjegjshme.

Disa vende evropiane, si Lituania dhe Letonia, ndalojnë shitjen e pijeve energjike për fëmijët nën 18 vjeç. Në të tjera, si Mbretëria e Bashkuar, disa zinxhirë të mëdhenj shitjesh me pakicë kanë futur kufizime vullnetare. Megjithatë, në Itali nuk ka ndalim: këto pije janë lirisht të disponueshme për blerje edhe nga të rinjtë, pavarësisht rekomandimeve shëndetësore që këshillojnë kundër konsumit të tyre.

Krahas rregullimit dhe rekomandimeve shkencore, roli i edukimit dhe komunikimit është gjithashtu thelbësor për të ndihmuar të rinjtë të njohin rreziqet dhe të zhvillojnë një qasje kritike ndaj reklamave dhe trendeve të konsumatorëve. Vetëm nëpërmjet një kombinimi të integruar të informacionit, parandalimit dhe ndërgjegjësimit mund të promovojmë një përdorim më të kujdesshëm dhe të përgjegjshëm të këtyre produkteve.

Fëmijët që zhvillojnë leuçemi, nëse ekspozohen ndaj pesticideve gjatë shtatzënisë – gjë që në vetvete rrit rrezikun e zhvillimit të sëmundjes – kanë më pak gjasa të mbijetojnë nga sëmundja. Efekti i pesticideve, i demonstruar tashmë në aspektin e zhvillimit kognitiv, të sjelljes dhe zhvillimit dhe në fakt rreziku i kancerit, shtrihet në agresivitetin e sëmundjes, duke ulur shanset e mbijetesës. Kjo demonstrohet nga një nga studimet e para të kryera ndonjëherë mbi këtë temë, botuar së fundmi në Cancers nga onkologë pediatrikë dhe studiues në Universitetin e Kalifornisë, San Francisko.

Studimi

Për të përcaktuar nëse mund të demonstrohet një marrëdhënie midis ekspozimit të hershëm ndaj pesticideve dhe përparimit të leuçemisë akute limfoblastike (një nga format më të zakonshme të kancerit të fëmijërisë, tani e shërueshme në 90% të rasteve dhe me një shkallë mesatare mbijetese pesëvjeçare prej afërsisht 80%), studiuesit studiuan me kujdes historitë dhe shëndetin e mbi 830 fëmijëve që u prekën nga sëmundja midis viteve 1995 dhe 2008 në Kaliforni.

Për këtë qëllim, ata krahasuan të dhënat mjekësore dhe të vdekjeve me të dhënat mbi përdorimin e herbicideve, insekticideve, rodenticideve dhe produkteve të tjera në zonën ku nëna jetonte para ngjizjes dhe deri në 12 muaj pas diagnozës. Ata gjithashtu shqyrtuan të dhënat sociodemografike për të përcaktuar nëse kushtet e përgjithshme më të dobëta të jetesës lidheshin me ekspozimin më të madh.

Efektet e Pesticideve

Brenda pesë viteve nga diagnoza, pak më shumë se njëqind fëmijë, ose afërsisht 13% e totalit, vdiqën. Nga këta, 95.4% ishin ekspozuar ndaj pesticideve para ose pas shtatzënisë. Ndër fëmijët që ishin ende gjallë dhe për këtë arsye mund të konsideroheshin në një fazë të kontrolluar ose të faljes, 91.5% ishin ekspozuar.

Një efekt shumë i theksuar u vu re më pas me rodenticidet: përqindjet, në atë rast, ishin përkatësisht 25 dhe 15.5%. Prandaj, një në katër fëmijë midis të ndjerëve ishin ekspozuar. Për këta fëmijë, rreziku i përgjithshëm i rritur i vdekjes ishte 70%, duke u rritur në 90% nëse kontakti ndodhte gjatë shtatzënisë. Megjithatë, ekspozimi brenda 12 muajve para diagnozës rriti rrezikun me 60%.

Siç pritej, familjet afrikano-amerikane dhe hispanike që jetonin në zonat më të pafavorizuara u goditën më rëndë, ashtu si familjet kaukaziane të ekspozuara ndaj rodenticideve, të cilat janë padyshim shumë më të rrezikshme se grupet e tjera për fetuset dhe të porsalindurit.

Çfarë duhet bërë?

Sipas autorëve, është thelbësore të sqarohet se si pesticidet transformojnë qelizat e gjakut në qeliza kancerogjene dhe të hetohet më tej se çfarë ndodh me rodenticidet, sepse mekanizmat shpesh janë të panjohura. Njohja e këtyre efekteve mund të çojë gjithashtu në disa ndalime ose kufizime.

Nga një këndvështrim më praktik, ndërsa presim siguri dhe udhëzime specifike, duhet të bëjmë gjithçka që është e mundur për të kufizuar kontaktin si me gratë në moshë riprodhuese ashtu edhe me gratë shtatzëna dhe më pas me fëmijët e tyre, të paktën deri në ditëlindjen e tyre të parë.