Menu

SHENDET

5 veçoritë dietike të Mbretëreshës Elizabeth

Mbretëresha Elizabeth, monarkja më jetëgjatë në histori, u nda nga jeta në moshën 96-vjeçare më 8 shtator 2022, pasi kishte mbushur 70 vjet në fron. Ne dëshirojmë të kujtojmë me ju 5 zakone të veçanta të ngrënies që kishte mbretëresha Elizabeth:

Dashuria e saj për hamburgerët

Ishte një sekret i hapur që monarkja kishte dashuri për burgerët. Natyrisht, nuk po flasim për burgerët e zakonshëm në ushqimin e shpejtë, por për burgerët mbretërorë. Ndërsa i pëlqente burgerët, urrente ushqimin e padëshiruar dhe çdo gjë që hahej me dorë. Kjo është arsyeja pse burgerët mbretërorë shërbeheshin gjithmonë pa simite, në mënyrë që ajo t’i shijonte me takëmet e saj si një gjak i vërtetë blu!

Asaj i pëlqyen salcat 

Meqenëse i pëlqente hamburgerët, është e natyrshme që asaj i pëlqejnë edhe salcat që shkojnë me atë ushqim të veçantë. Për këtë arsye, ajo kishte nxjerrë edhe salcat e saj, në ambalazhe kolektive. Salcat e lëshuara janë bërë me përbërës nga pasuria e saj në Sandringham, ndërsa në prezantimin e tyre zyrtar u njoftua se ato mund të shoqërojnë gjithçka: si pjatë kryesore, ashtu edhe para dhe sallata.

Dashuria e saj për alkoolin

Kokteji i saj i preferuar ishte martini i thatë, por në përgjithësi monarkut i pëlqente pirja, e preferuara e saj ishte xhin dhe madje kishte prodhimin e saj në pallat. Kohët e fundit ajo madje lançoi birrën e prodhuar nga të korrat në pronën e saj, Sandringham në Norfolk, ndërsa pak më parë u lëshua një varietet i ri xhini që është distiluar duke përdorur xhinin klasik Buckingham të përzier me “kumbulla të tëra të egra që janë mbledhur me dorë”, thuhet në njoftimin nga pallati. Mirëpo kohët e fundit mjekët ia kishin ndaluar mbretëreshës të konsumonte alkool për arsye shëndetësore.

Ajo i donte kubat e saj të akullit të rrumbullakëta

Një veçori e Mbretëreshës Elizabeth ishte si vijon: ajo gjithmonë donte që kubat e saj të akullit të ishin të rrumbullakëta. Kjo nuk vlente vetëm për pijet e saj, por edhe për atë që shërbehej në pallat. Arsyeja do t’ju habisë: kubet e rrumbullakëta të akullit, në krahasim me katrorët klasikë, nuk bëjnë aq zhurmë kur godasin njëri-tjetrin në gotë.

Ëmbëlsira e saj e preferuar

Ëmbëlsira e saj e preferuar ishte torta me biskota me çokollatë, e cila, sipas përshkrimeve të shefave të kuzhinës, duket si mozaiku ynë. Burimet e Pallatit kishin përmendur në intervista se ajo nuk e ndante me askënd dhe nëse i kishte mbetur ndonjë copë dhe duhej të nisej për një udhëtim urgjent, duhej të paketohej që ta merrte me vete! Megjithatë, mos imagjinoni se ai ka ngrënë sasi të mëdha. I mjaftoi 1 copë e vogël. (abcnews)

Qendra Alert/Alert.al

A mund të transmetohet lija e majmunit përmes ushqimit?

Përhapja e lisë së majmunit po rritet në mbarë botën. Që nga shfaqja e tij në disa vende, numri i rasteve ka kaluar 50 mijë dhe po rritet dita-ditës. Për këtë arsye, në fund të korrikut, OBSH shpalli emergjencën e re epidemike globale, ndërsa theksoi se nuk është një sëmundje e rëndë dhe se ka vaksina dhe medikamente.

Megjithatë, krahasuar me atë që dihej para valës së re ka disa detaje që nuk kthehen dhe alarmojnë virologët, duke filluar nga disa dallime në simptoma dhe mungesa e shpjegimeve plotësisht bindëse për origjinën e përhapjes së papritur planetare.

Infektimi ndodh nga kontakti i drejtpërdrejtë me sëmundjen, ku fillon të shfaqet disa ditë pas përhapjes së virusit në trup, por edhe nëpërmjet ajrit, ku është dokumentuar infektimi nga kontakti me sipërfaqe të tilla si çarçafët në të cilat ka fjetur një i sëmurë. Pyetja që po bëjnë shumë është: A ekziston mundësia për t’u infektuar përmes ushqimit?

Përgjigja, për momentin nuk është e qartë. Nuk ka asnjë provë që kjo të ketë ndodhur, as që të ketë shpërthyer lija e majmunit, psh në fabrikat e përpunimit të ushqimit, por nuk mund të përjashtohet, pasi virusi dihet se është shumë rezistent dhe mund të kalojë te njerëzit nga një sipërfaqe e ndotur. Ky është mendimi i Anses, Agjencia Franceze e Sigurisë Ushqimore, e cila deklaroi se nëse një person i infektuar prek ushqimin me duar pa doreza nuk mund të përjashtohet që grimcat virale të mbërrijnë në ushqim dhe prej andej, mund të kalojnë te një person tjetër. Në mënyrë të ngjashme, për të njëjtat arsye, mund të ndodhë transmetimi përmes kontaktit me mjete të kontaminuara.

Sipas OBSH, infektimi mund të ndodhë kryesisht në vendet ku lija e majmunëve është endemike, nga gëlltitja e mishit të infektuar ose nga kontakti me të, veçanërisht të kafshëve të tjera të egra, pjesët e ngrënshme të të cilave nuk janë gatuar siç duhet. Edhe Qendra Evropiane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (Ecdc) nuk e thotë qartë. Një nga ekspertët e saj, Diamantis Plachouras i tha FoodNavigator  se transmetimi nëpërmjet ushqimit nuk mund të përjashtohet, por ka shumë pak gjasa që ai të ketë një rol të rëndësishëm në rrjedhën e përgjithshme të epidemisë.

Drejtoria e Shkencës dhe Teknologjisë e Departamentit të Sigurisë Kombëtare të SHBA-së shkoi më tej, duke deklaruar në një raport se virusi mund të mbetet i qëndrueshëm në ushqimet e ngrira dhe i reziston tharjes në tokë, në ujë. (FoodSafety)

Qendra Alert/Alert.al

Konflikti në Ukrainë dhe shëndeti i kafshëve

Në Ukrainë, lufta ka shkaktuar ndërprerje të mbikëqyrjes dhe kontrollit normal të shëndetit të kafshëve dhe braktisja e tyre çon në transmetimin dhe përhapjen e sëmundjeve. Cenimi dhe shkatërrimi i habitateve të kafshëve të egra, zhvendosja e kafshëve të egra dhe shtëpiake mund të çojnë në rritjen e gjasave të përhapjes së patogjenëve veçanërisht zoonozat dhe sëmundjet që lidhen me jetën e egër.

Pushtimi i Ukrainës ka ndërprerë masivisht sektorin e blegtorisë së vendit duke përfshirë shërbimet e shëndetit të kafshëve dhe prodhimin e kafshëve. Ndikimet e menjëhershme janë më poshtë:

Zona të mëdha të vendit janë prekur nga luftime të zgjatura, bombardime që çojnë në shkatërrim të paprecedentë të ndërtesave të banimit, infrastrukturës qytetare, fermave, ashensorëve dhe rrugëve.

Sulmet me raketa dhe sulmet ajrore në qytetet kryesore të Ukrainës vazhdojnë në të gjithë vendin.

  • Vlerësohet se ¼ e popullsisë janë zhvendosur brenda vendit, me mbi 4 milionë njerëz që janë larguar nga vendi si refugjatë, kjo pasqyron humbjen e madhe të fuqisë punëtore në vend për të kryer mbarështimin e blegtorisë dhe ofrimin e shërbimeve bazë për shëndetin e kafshëve.
  • Zinxhirët e zakonshëm të furnizimit për ushqime, medikamente veterinare dhe transport të produkteve kanë qenë masivisht të uta. Ndikimet në zinxhirët e furnizimit ka të ngjarë të jenë afatgjata për shkak të dëmtimit të infrastrukturës.
  • Personeli i agjencive qeveritare në zonat e pushtuara është zhvendosur dhe nuk mund të funksionojë në detyrat e tyre normale, duke përfshirë ofrimin e shërbimeve shëndetësore të kafshëve, mbikëqyrjen dhe kontollin e sëmundjeve.
  • Që nga 24 shkurt 2022, kapacitetet për zbulimin e hershëm dhe reagimin ndaj emergjencave të shëndetit të kafshëve është rrezikuar rëndë. (FAO)

Qendra Alert/Alert.al

Rekomandimet e EFSA-s për të përmirësuar mirëqenien e kafshëve gjatë transportit

Sigurimi i hapësirës, mbajtja në temperaturën e duhur janë të nevojshme për të përmirësuar mirëqenien e kafshëve gjatë transportit, sipas rekomandimeve të publikuara nga EFSA. Këshilla nga EFSA i jepet Komisionit Evropian, në një seri prej pesë opinionesh shkencore që synojnë të mbështesin rishikimin e vazhdueshëm të legjislacionit për mirëqenien e kafshëve në Bashkimin Evropian (BE),  një element kyç i Strategjisë së BE-së nga ferma në tavolinë (F2F).

Mendimet shkencore mbulojnë delet dhe dhitë, kuajt dhe gomarët, gjedhin (lopët dhe viçat), derrat dhe kafshët e transportuara në kontejnerë, duke përfshirë zogjtë shtëpiakë (pulat, gjelat etj) dhe lepujt. Ata identifikojnë pasojat e ndryshme të mirëqenies që mund të përjetojnë kafshët gjatë fazave të ndryshme të transportit, rreziqet që mund t’i shkaktohen atyre dhe masat e bazuara në kafshë (ABM) me të cilat ato mund të vlerësohen. Për të gjitha speciet, të qenit i përshtatshëm për transport është i një rëndësie të madhe.

“Praktikat e mira të mirëqenies së kafshëve jo vetëm që reduktojnë vuajtjet e panevojshme, por gjithashtu ndihmojnë për t’i bërë kafshët më të shëndetshme. Ky është një element kyç për sigurinë e zinxhirit ushqimor duke marrë parasysh lidhjet e ngushta midis mirëqenies së kafshëve, shëndetit të kafshëve dhe sëmundjeve të shkaktuara nga ushqimi, në përputhje me parimin Një Shëndet për të cilin është e angazhuar EFSA”, tha Guilhem de Seze, Shefi i EFSA-s në Departamentin për Vlerësimin e Riskut të Prodhimit.

EFSA ka zhvilluar pragjet sasiore për temperaturat që duhet të mbahen në një automjet, si dhe lejimet minimale të hapësirës për kafshët. EFSA gjithashtu përshkruan zhvillimin ose përparimin e pasojave të tjera të mirëqenies së kafshëve me kalimin e kohës gjatë transportit, të tilla si uria, etja dhe lodhja. (EFSA)

Qendra Alert/Alert.al

 

Të gjithë të çmendur pas vitaminave, një e treta e gjermanëve marrin rregullisht suplemente

Konsumatorët gjermanë, si ndoshta shumë evropianë të tjerë janë të çmendur në lidhje me shtesat e vitaminave: rreth një në tre merr ato, në formulimet më të ndryshme, të paktën një herë në javë, ndërsa një në gjashtë e bën atë çdo ditë. Kjo është ajo që del nga raporti i fundit i Consumer Monitor, sondazhi i Institutit Federal Gjerman për Vlerësimin e Rrezikut (BfR), i cili raporton periodikisht përgjigjet e një mostre prej një mijë qytetarësh.

Pothuajse 93% e tyre i konsiderojnë vitaminat të rëndësishme dhe i konsiderojnë frutat dhe perimet si burimet kryesore, të ndjekura nga bishtajoret dhe peshqit. Rreth gjysma thonë se i kushtojnë vëmendje asaj që hanë (në lidhje me vitaminat), ndërsa vetëm një në katër besojnë se është e dobishme të marrin shtesa. Megjithatë, një në tre veta i konsumon rregullisht, sidomos vitamina D, B12, C dhe preparatet me multivitamina.

Disa kanë frikë se kanë ndonjë mangësi (rreth 20%), dhe shumë mendojnë se mund të nxjerrin përfitime nga shtesat (për shembull për sistemin imunitar dhe jo çuditërisht vitamina më e dashur është D), por pothuajse askush nuk ka marrë ndonjëherë një diagnozë në këtë kuptim (për 82% nuk ka ndodhur). Nga ana tjetër, dihet se, sidomos në vendet më të pasura është e vështirë të arrihet një gjendje mangësie dhe se teprica e vitaminave të tretshme në yndyrë, si A, D dhe E, mund të shkaktojë dëme mjaft serioze për shëndetin. (IlFattoAlimentare)

Qendra Alert/Alert.al

Efektet negative të paracetamolit në mëlçi

Paracetamoli funksionon ndryshe në varësi të asaj që nuk shkon me trupin. Në rastin e një dëmtimi, ai bllokon sinjalet në tru që i tregojnë trupit se ka dhimbje.

Herë pas here, marrja e tepërt e një gjëje të supozuar të mirë mund të shkaktojë dëme të konsiderueshme në mëlçi.

Mbidozimi i paracetamolit është një nga shkaqet kryesore të dështimit të mëlçisë.Shkencëtarët e kanë ditur për dekada se paracetamoli në sasi të mëdha është toksik për mëlçinë, por deri më tani mekanizmi i tij i helmimit u ka shmangur atyre.

Te të rriturit, një dozë prej gjashtë gramësh në ditë gjatë 48 orëve të mëparshme mund të çojë potencialisht në toksicitet, ndërsa tek fëmijët doza akute mbi 200 mg/kg mund të shkaktojë potencialisht toksicitet.

Edhe marrja e një ose dy tabletave më shumë se sa rekomandohet mund të shkaktojë dëmtime serioze të mëlçisë.

Qendra Alert/Alert.al

 

Produkti i pamiratuar, kërkohet tërheqja e vajit të kanabidiolit CBD

Vaji i kanabidiolit (CBD) është tërhequr në Irlandë pasi është prodhuar në një ndërmarrje të paregjistruar.

Vajrat Hugold CBD u tërhoqën pasi u përpunuan në një vend ku operacionet nuk ishin raportuar tek autoritetet. Gjithashtu, produktet përmbajnë CBD të koncentruar që është një ushqim i ri i paautorizuar.

Siguria e CBD-së së koncentruar dhe produkteve që e përmbajnë atë nuk janë vlerësuar dhe nuk duhet të jenë në tregun evropian, tha Autoriteti i Sigurisë Ushqimore i Irlandës (FSAI).

Duke qenë se objekti i përpunimit nuk është i regjistruar, nuk ekzistojnë procedurat bazë të sigurisë ushqimore, higjienës dhe gjurmueshmërisë.

Të gjitha datat dhe kodet e grupeve të 15 dhe 30 mililitra vaj Hugold 4% CBD, vaji Immuno CBD, vaji Femmi CBD janë prekur.

Një alarm i zgjeruar përfshin të gjitha grupet dhe datat e vajit të kërpit Deus Gold me spektër të plotë 30 mililitra, pasi vaji CBD i përdorur në prodhimin e tyre erdhi nga faqja e paregjistruar e Hugold. FSAI i këshilloi njerëzit që të mos konsumonin tufat e implikuara.

Shifrat e zbatimit

FSAI ka publikuar edhe shifra që tregojnë se 59 urdhra ekzekutimi u janë dorëzuar bizneseve për shkelje të legjislacionit të sigurisë ushqimore në vitin 2021. Kjo ishte 42 në 2020, por pasqyron rihapjen e shumë firmave ushqimore pas periudhave të gjata mbylljesh të përkohshme për shkak të kufizimeve të pandemisë COVID-19.

Në përgjithësi, 47 urdhra mbylljeje, dy urdhra përmirësimi dhe 10 urdhra ndalimi janë lëshuar nga oficerët e shëndetit mjedisor në Ekzekutivin e Shërbimit Shëndetësor (HSE), inspektorët veterinar në autoritetet vendore dhe oficerët e FSAI-t për bizneset ushqimore.

“Nuk ka absolutisht asnjë justifikim për praktikat e pakujdesshme të ushqimit në çdo kohë. Urdhrat e ekzekutimit u dërgohen bizneseve ushqimore vetëm kur është konstatuar një rrezik serioz për shëndetin e konsumatorit ose kur ka një sërë shkeljesh serioze të vazhdueshme të legjislacionit për ushqimin”, tha Pamela Byrne, shefe ekzekutive e FSAI

“Të gjitha bizneset ushqimore duhet të pranojnë se janë të detyruara ligjërisht të sigurojnë që ushqimi që prodhojnë është i sigurt për t’u ngrënë dhe se mbështesin një kulturë të fortë të sigurisë ushqimore brenda biznesit.” (FoodSafety)

Qendra Alert/Alert.al

Vaksina të panumërta dhe përhapje infeksioni!

Ndërsa vaksinat kundër COVID-19 po shpëtojnë jetë të panumërta, përhapja e shpejtë e infektimeve me variantin Omicron ka shtruar shumë pikëpyetje. Shumë njerëz duan të dinë nëse është e nevojshme marrja e një vaksine përforcuese pas një periudhe disa mujore apo madje krijimi i një lloj vaksine të re. Qëllimi do të ishte jo vetëm shpëtimi i jetëve, por edhe shmangia e problemeve që mund të sjellin infeksionet e lehta. Hulumtuesit po punojnë për të krijuar vaksina që mund të ofrojnë mbrojtje për disa lloj variante njëkohësisht, apo edhe të bllokojnë virusin, pavarësisht mutacioneve.

Aktualisht po bëhen prova për vaksina të llojit që spërkaten në hundë. Shumë ekspertë thonë se është joreale që njerëzit të presin që vaksinat të të mbrojnë përgjithmonë ndaj çdo infeksioni. Por mjafton që parandalojnë rastet fatale.

Dr. Daniel Kuritzkes, shef pavionit të sëmundjeve infektive në spitalin unversitar “Brigham & Women” në Shkollën Mjekësore të Harvardit, thotë se duhet rishqyrtuar se cili është objektivi i vaksinës.

“Është joreale të besosh se çdo lloj vaksinimi do t’i mbrojë njerëzit nga infeksioni, nga sëmundja me simptoma të lehta, përgjithmonë. Nëse qëllimi është parandalimi i sëmundjeve të rënda, mund të mos kemi nevojë të bëjmë aq shumë përpunime të vaksinave sa herë që shfaqet një variant i ri”.

Bashkë me mutacionin, virusi po ndryshon edhe formën dhe nuk ka asnjë lloj mundësie për të përcaktuar se ka i rëndë do të jetë varianti i radhës. Ndërkohë po përhapet një nën-variant i ri i Omicronit. Hulumtuesit po përpiqen të krijojnë vaksina të gjeneratës së ardhshme që mund të ofrojnë mbrojtje më të gjerë kundër mutacioneve që mund të shfaqen, por kjo do të kërkojë shumë kohë. Por, zgjidhja aktuale është vaksinimi. Imunizimi do të zvogëlonte mundësitë e mutacioneve të tjera të virusit, tha Jennifer Nuzzo e Qendrës Johns Hopkin’s për Sigurinë Shëndetësore. (Associated Press)

Qendra Alert/Alert.al

 

Pija e nxehtë që ‘largon toksinat’ dhe pengon përthithjen e yndyrës

Yndyra viscerale është e padukshme sepse ngjitet në organet e brendshme që qëndrojnë thellë brenda aktivitetit të barkut. Një bark i zgjatur dhe një bel i madh, megjithatë, janë të dy tregues të sasive të mëdha të yndyrës. Sëmundja lidhet me një rrezik më të lartë të rezistencës ndaj insulinës dhe diabetit, të cilat nga ana tjetër ndikojnë në rrezikun e sëmundjeve të zemrës dhe disa lloje kanceri.

Për fat të mirë, një pije mund të largojë toksinat nga trupi dhe të ndihmojë në çlirimin e trupit nga të dëmshmet duke penguar ruajtjen e yndyrës.

Çaji i luleradhiqes përmban një sërë antioksidantësh unikë që janë eksploruar në fusha të ndryshme të shëndetit, duke përfshirë humbjen e peshës. Rrënja e luleradhiqeve është treguar se rrit funksionet e mëlçisë, gjë që e pastron barkun nga uji i tepërt.

Ieva Kubiliute, tha: “Konsumimi i çajit të luleradhiqes ofron përfitime të shumta shëndetësore. Është një diuretik natyral dhe detoksifikon trupin duke nxjerrë jashtë mbetjet. Konsideroni si një nga bimët më të shpejta të detoksifikimit. Për më tepër, lehtëson fryrjen dhe ul peshën e ujit”

Diuretikët punojnë duke hequr ujin nga trupi, gjë që zvogëlon sasinë e ujit që rrjedh nëpër vena dhe arterie. Sonia Khan, Farmaciste e Lartë në Medicine Direct shpjegoi: “Diuretikët ndihmojnë për të pastruar trupin tuaj nga kripa dhe uji. Duke detoksifikuar, ju mund të humbni peshën e ujit dhe gjithashtu të zvogëloni fryrjen”.

Një studim i vitit 2008 i botuar në revistën mjekësore Nutrition Research and Practice tregoi se luleradhiqet mund të veprojë si një frenues i lipazës. Frenuesit e lipazës luajnë një rol kyç në metabolizmin e yndyrës njerëzore dhe punojnë duke ulur përthithjen gastrointestinale të lipideve. (Telegrafi)

Qendra Alert/Alert.al

Kosova lehtëson masat anti-covid

Komiteti për Menaxhimin e Pandemisë është mbledhur sot për vlerësimin e situatës epidemiologjike dhe analizimin e vendosjes së masave të reja.

Ministri i Shëndetësisë, Rifat Latifi bëri të ditur se kanë rekomanduar lehtësim të masave Anti-COVID, të cilët do të miratohen nesër dhe të shtunën do të hyjnë në fuqi.

Latifi ka treguar se ora policore do të fillojë nga ora 00:00 deri në ora 05:00, ndërsa gastronomia do të punojë deri në orën 23:00.

Ndërsa, të gjithë ata që do të hyjnë në Kosovë duhet të dëshmojnë se kanë marrë dy doza të vaksinës.

Ata që kanë një dozë të vaksinës, duhet ta kenë edhe testin PCR. Po ashtu, maska pritet të hiqet në ambientet e jashtme dhe fitneset të hapen.

Latifi bëri thirrje që çdo veprimtari, së cilës i janë lehtësuar masat, duhet që të pranojnë vetëm ata qytetarë që kanë dy doza të vaksinës.

Qendra Alert/Alert.al