Menu

SHENDET

Rukola, bima e gjelber me vlera të larta ushqyese

Rukola është një sallatë që rritet kryesisht në rajonet bregdetare të Detit Adriatik. Klima mesdhetare i përshtatet dhe ajo shpesh mbillet si zbukurim në kopshte. Kjo kulturë, e cila përgatitet si sallatë dhe përdoret si shtesë me patate të ziera dhe peshk mund të mbillet edhe në vendin tonë. Rukola ka kërkesa modeste për ngrohtësi dhe është rezistente ndaj temperaturave të ulëta dhe ngricave. prandaj mund të prodhohet gjatë gjithë sezonit.

Mund të mbillet në çdo lloj toke, por më mirë është që toka të ketë pH neutrale apo të jetë tokë alkale. Gjatë vapës së verës duhet të jenë nën hije, në të kundërt gjethet do të kenë cilësi të ulët. Përpunimi i sipërfaqes ku mbillet rukola është e njëjtë si te perimet e tjera gjethore. Përpunimi bazë i tokës nuk duhet të jetë më i thellës e 20 centimetra, sepse rukola prodhohet vetëm me mbjellje të drejtpërdrejtë nga fara, kurse fara është shumë e imët me masë prej (1.000 fara në 15 gram).

Ajo mbillet nga shkurti deri në shtator disa herë në rreshta nga 15 deri 30 centimetra, kurse mbillet 5 deri në 10 centimetra nga bima në bimë. Thellësia e mbjelljes duhet të jetë rreth një centimetër, kurse mbin për disa ditë. Rukola plehërohet me 60 deri në 80 kg azot, 60 deri në 80 kg fosfor dhe 100 deri në 120 kg kalium për një hektar në raport NPK 1:1:2. Kjo bimë kërkon përpunim midis radhëve gjatë vegjetimit dhe ujitjes. Pas mbjelljes, vlera e konsumit të rukolës arrin 40 deri në 60 ditë kur mund të mblidhet.

Rukola është bimë njëvjeçare ose dyvjeçare e cila kultivohet për shkak të gjetheve që kanë shije pikante dhe të ashpër dhe janë të pasura me vitamina, sidomos me vitaminë C. Rukola ndikon në mënyrë stimuluese mbi organizmin e njeriut, sidomos lukthin dhe sistemin e tretjes.

BE: Nivelet shqetësuese të ekspozimit të fëmijëve ndaj duhanit

Megjithëse ligjet janë gjithnjë e më të rrepta ndaj pirjes së duhanit, projekti TACKSHS i financuar nga BE zbuloi se ekspozimi i përditshëm ndaj tymit është ende i përhapur në shumicën e Evropës, duke filluar nga 24% në Irlandë në 68% në Greqi. Në të gjithë BE, 3 nga 5 duhanpirësit lejojnë pirjen e duhanit në shtëpitë e tyre, duke ekspozuar fëmijët dhe duhanpirësit e tjerë në nivele shumë të larta të nikotinës në ajër, tejkaluar vetëm nga përqendrimet jashtëzakonisht të larta që gjenden në makinat e duhanpirësit. Gjetjet do të nxisin një veprim politik për të mbrojtur shëndetin e jo-duhanpirësit dhe fëmijët.

Edhe më alarmante është konstatimi i tymit të duhanit në lojërat për fëmijë dhe hyrjet e shkollave fillore, veçanërisht në lagjet e privuara dhe në vendet me rregulla më pak të rrepta të duhanit.

“Njohja e problemit është hapi i parë drejt bërjes së ndryshimeve”, thotë koordinatori i projektit Esteve Fernández i Institutit Català d’Oncologia në Barcelona, Spanjë. ‘Provat e prodhuara në projektin TACKSHS do të kontribuojnë në përpjekjet për të miratuar rregullore të reja dhe më të rrepta për të mbrojtur jo duhanpirësit nga rreziqet shëndetësore të ekspozimit ndaj tymit të duhanit.

‘Studiuesit zbuluan se, në vitin 2017, midis fëmijëve nën moshën 14 vjeç, ekspozimi ndaj tymit në shtëpi u shoqërua me 344 vdekje në të gjithë BE.

Studimet e projektit gjithashtu analizuan ekspozimin ndaj cigareve elektronike, të cilat janë bërë gjithnjë e më të njohura në vitet e fundit. Megjithëse nevojiten më shumë hulumtime mbi efektet afatmesme dhe afatgjata të ekspozimit akut dhe kronik ndaj emetimeve të cigareve elektronike, hulumtimi zbuloi se përdorimi i cigareve elektronike dëmton cilësinë e ajrit me lëndë grimcash, nikotinë, komponime organike të paqëndrueshme dhe metale të rënda ndër të tjera substancat.

Studimet eksperimentale dhe vëzhguese treguan se njerëzit në mënyrë pasive të ekspozuar ndaj cigareve elektronike pësuan ndryshime të menjëhershme në funksionin e mushkërive të tyre, si dhe simptoma të acarimit të syrit, hundës dhe fytit.

Si një masë paraprake, bëhet thirrje për krijimin e politikave të reja për të kufizuar përdorimin e cigareve elektronike, veçanërisht në hapësirat publike të mbyllura. Rekomandime të tjera përfshijnë zbatimin më të mirë të ligjeve ekzistuese kundër pirjes së duhanit, shtrirjen e ndalimeve të pirjes së duhanit në disa zona shtesë në natyrë, forcimin e zbatimit të kufizimeve të duhanit brenda shtëpisë.

“Ne kemi besim se rezultatet dhe rekomandimet e TackSHS do të kenë një ndikim në agjendat e politikave si në BE ashtu edhe në atë kombëtar,” thotë Fernández. ‘Evropianët janë mbështetës për futjen e rregulloreve më kufizuese kundër pirjes së duhanit, veçanërisht në vendet publike.

Rezultatet e TACKSHS do të paraqiten në disa konferenca shkencore ndërkombëtare këtë vit, me më shumë se 20 punime shkencore gjithashtu pritet të botohen. Partnerët e projektit tani po shqyrtojnë iniciativat vijuese për të zgjeruar hulumtimin e tyre në produkte të reja për më shumë shtete anëtare të BE-së dhe vendeve të tjera.

Kanceri, Komisioni Europian/konsultim publik: Forcim të qasjes në çdo fazë

Komisioni Europian po përgatit një plan mbi kancerin që po prek popullatën e Europës përmes forcimit të mbështetjes në çdo fazë dhe është i hapur për konsultim publik deri në 7 maj.

Çdo vit, 3.5 milion njerëz në BE diagnostifikohen me kancer dhe 1.3 milion vdesin prej tij. Mbi 40% të rasteve të kancerit janë të parandalueshme. Pa i prishur trendet aktuale, kanceri mund të bëhet shkaku kryesor i vdekjes në BE. Plani i BE është se si të parandalojë dhe të lehtësojë barrën e kancerit për pacientët, familjet e tyre dhe sistemet shëndetësore. Plani i BE do t’i trajtojë rastet me veprime të koordinuara.

Ushqimet që konsumojmë në punë, duke menduar se janë të shëndetshme

Gjatë orarit të punës, për shkak të kohës së limituar marrim për të ngrënë diçka të shpejtë dhe duke menduar që i bëjmë mirë shëndetit tonë.

Nëse dëshironi të hani shëndetshëm, shmangni këto produkte:

1. Smoothie

Vetëm për shkak që përmbajnë shumë pemë, nuk do të thotë që smoothiet janë të shëndetshme. Paketimi industrial i atyre pijeve “të shëndetshme” është plot kalori dhe sheqer.

Gjysmë litri smoothie pemësh mund të ketë edhe deri në 50 gramë sheqer, gjë që është e ngjashme me sasinë e njëjtë të pijeve me gaz, andaj do të ishte më mirë që vetë ta përgatisni pijen tuaj të pemëve.

2. Drithëra

Në 200 gramë fjolla drithërash mund të ketë dhjetëra gramë sheqer dhe deri në katër gramë yndyrë. Ushqimi i bazuar në përqendrimin e lartë të sheqerit dhe në pak albumina mund të çojë deri në rënie të energjisë dhe sulme të vrullshme të urisë.

Në vend të kësaj, zgjidhni fjolla nga drithërat integrale të cilat trupit i japin më shumë energji dhe kombinoni me burimet e mira të proteinave siç është jogurti.

3. Pijet energjike

Pijet energjike janë bërë të zakonshme si zgjedhje e parë te aktivitetet fizike dhe shkuarja në palestër. Mirëpo, ato pije janë plot sheqer, të cilat japin energji afatshkurtër pas ushtrimeve.

Studimet e reja thonë që pirja e ujit është zgjedhje shumë më e mirë për kompensimin e lëngjeve për shkak të djersitjes, ndërkaq muskujt e lodhur i ushqeni me 20 gramë proteina.

4. Ushqimi i zvogëlimit të yndyrave

Artikujt dietalë, përkatësisht ushqimi industrial, me sasinë e zvogëluar të yndyrave nuk i kontribuojnë humbjes së kilogramëve as përmirësimit të gjendjes shëndetësore të individit.

Kryesisht fjala është për trukun e marketingut. Bashkë me këtë, yndyrat janë të domosdoshme për organizmin e njeriut, ndërkaq posaçërisht ato të cilat vijnë nga burimet e mira siç janë frutat arrore, peshku dhe avokadoja.

EFSA: Vlerësimi i rrezikut të ndotësve kimik në ushqim

EFSA ka kërkuar të propozojë një metodologji të vlerësimit të rrezikut të shpejtë dhe të vazhdueshëm të rreziqeve shëndetësore kur një ndotës kimik është i pranishëm në ushqim. Metodologjia u zhvillua në mbështetje të RASFF (Sistemi i Alarmit të Shpejtë për Ushqimet dhe Ushqimet për Kafshë) për vlerësimin e ndotësve që lidhen me materialet e kontaktit me ushqimin, substancat farmaceutikisht aktive dhe ndotësit e tjerë të ushqimit. Vlerësimi i rrezikut bazohet në vlerësimin e vetive toksikologjike dhe ekspozimit dietik. Mjeti i Vlerësimit të Shpejtë të Ekspozimit të Ndotjes (RACE) u zhvillua për të lehtësuar vlerësimin. Mjeti RACE siguron vlerësime të grupeve të ndryshme të popullsisë, si dhe ekspozimin akut dhe kronik ndaj ndotësve kimikë. Pjesëmarrësit mund të paraqesin pyetje të cilave EFSA do t’i përgjigjet drejtpërdrejtë dhe me shkrim pas prezantimit. Një regjistrim i webinar do të publikohet në faqen e internetit të EFSA.

Alarmi për produktet me qumësht të padeklaruar, kërkohet tërheqja e tyre nga tregu

Alarmi është ngritur mbi produkte të “TYJ Spring Pasty Products”, në pastiçeri në Singapor, për shkak të qumështit të padeklaruar në etiketë. Është kërkuar për prodhuesit, shitësit me shumicë, shpërndarësit dhe shitësit me pakicë tërheqja e produkteve nga tregu.

Proteina e qumështit është një përbërës i produkteve pastë “TYJ Spring Pasty Products”, të listuara më poshtë, megjithatë qumështi nuk deklarohet në listën e përbërësve. Produktet u shitën tek tregtarët me shumicë dhe furnitorët në të gjithë vendin.

Si rrezikohet konsumatori?

Produktet mund të jenë të pasigurta për konsumatorët të cilët janë alergjikë ose intolerantë ndaj qumështit ose përbërësve të tij.

Kërkohet veprim:

Prodhuesit, tregtarët me shumicë, shpërndarësit, furnizuesit dhe shitësit me pakicë:

Shitësit me pakicë u kërkohet të largojnë produktet nga shitja dhe të shfaqin një njoftim tërheqje të pikës së shitjes në dyqanet ku ishin shitur.

Tregtarëve me shumicë / shpërndarësve u kërkohet të kontaktojnë klientët e tyre dhe të kërkojnë tërheqjen e produkteve dhe të japin një njoftim për pikën e shitjes për klientët e tyre me pakicë.

Praktikoni këtë program ecjeje dhe humbisni 8 kg në muaj

Ecja në natyrë është më e dobishme dhe shëndetshme nga sa e imagjinojmë, sidomos për ata që dëshirojnë të humbasin peshë. Ky program mund t’ju ndihmojë rënien nga pesha, për ata që janë të shëndetshëm ose pa probleme shëndetësore, nëse vuani nga aritmia ose problemet e zemrës, këshillohuni më parë me një mjek.

Nëse ecjet kryhen sipas një modeli të saktë dhe në mënyrë të vazhdueshme, pas një muaji do të keni humbur disa kilogramë, me kusht që të mos e ekzagjeroni në tryezë.

Si të humbasim 8 kg në muaj

Java e parë (4 shëtitje)– Filloni me një shëtitje 25-minutëshe, çdo ditë rriteni me 5 minuta deri në 40 dhe ndërkohë rrisni edhe shpejtësinë e ecjes, këshillon Class.

Java e dytë (4 shëtitje)– Është momenti për të rritur intervalet e ecjes tradicionale, çka konsiston në alternimin e shpejtësive të ndryshme për të djegur më shumë yndyra dhe sheqerna: në fazat më të shpejta ecni me një ritëm më të shpejtë, sikur të ishit gati për të filluar vrapin, por pa e bërë atë vërtet. Për shembull, ecni për 10 minuta me një ritëm të ngadaltë, 20 sekonda me një ritëm shumë të shpejtë 40 sekonda me një ritëm të shpejtë dhe përsërisni gjithçka për 12 herë.

Java e tretë (4 shëtitje)– Filloni me 10 minuta nxehje me hap të ngadaltë, ndjekur nga 30 sekonda me hap shumë të shpejtë, 90 sekonda me hap të ngadaltë dhe përsëriteni 5 herë ose më shumë, derisa të filloni të ndiheni të lodhur duke përfunduar me 10 minuta ecje të shpejtë.

Java e katërt (4 shëtitje dy prej të cilave me pesha tek kyçet e duarve)– Në dy nga shëtitjet e kësaj jave vendosni pulsierë me pesha të lehta. Në fillim do t’ju duket një lojë fëmijësh por pas disa minutash do të filloni të ndjeni më shumë lodhje, një shenjë që tregon se trupi juaj po merr energji nga depozitat e sheqernave dhe lipoideve. Bëni shëtitje 30 minutëshe- duke pushuar ditën tjetër.

OBSH: Ekziston mundësia për të parandaluar përhapjen e koronavirusit

OBSH ka deklaruar se ka mundësi reale për të ndaluar përhapjen në botë të koronavirusit të ri, që e quajti tashmë “COVID-19”. “Nëse ne investojmë tani ne kemi një mundësi reale për të ndaluar këtë epidemi”, deklaroi drejtori i përgjithshëm i Organizatës Botërore të Shëndetësisë, Tedros Adhanom Ghebreyesus, në një konferencë shtypi në Gjenevë, ku ndodhet dhe selia e OBSH-së.

Ai shtoi më tej se koronavirusi i ri do të emërtohet tani COVID-19 pasi ishte quajtur përkohësisht “2019-nCoV”.

“Emri i ri u zgjodh në mënyrë që të jetë më i lehtë për t’u shqiptuar”, nënvizoi ai.

Ai shpjegoi se “CO” nënkupton corona, “VI” virus dhe se “D” ishte zgjedhur për “sëmundjen”, Shifra 19 thekson vitin e shfaqjes (2019).

Transkiptimi zyrtar i OBSH-së i vë të gjitha gërmat kapitale.

Rreth 400 shkencëtarë nga mbarë bota filluan një takim dy ditor, nën drejtimin e OBSH-së, i destinuar për intensifikimin e luftës kundër kësaj sëmundjeje.

Coronavirus, a mund t’ju mbrojnë maskat kirurgjikale?

Një maskë mbi hundë dhe gojë është një pamje gjithnjë e më e zakonshme në rrugë, më së shpeshti e veshur nga kinezët për shkak të ajrit të ndotur, dhe së fundmi nga koronavirusi që shqetëson profesionistët e kujdesit shëndetësor në të gjithë botën

Por virusologët janë skeptikë në lidhje me efektivitetin e maskës kirurgjikale në viruset që vijnë nga ajri.

“Mbajtja e maskës kirurgjikale në publik nuk është një mënyrë efektive për të mbrojtur kundër viruseve dhe baktereve të ajrit”, tha David Carrington nga universiteti St. George për BBC, duke shtuar se këto maska mund të zvogëlojnë rrezikun e kontraktimit të virusit përmes teshtitjes dhe kollitjes dhe mbi duar, ose duke prekur gojën me duar.

Dr. Connor Bamford i Institutit për Mjekësi Eksperimentale në Universitetin Queen’s Belfast thotë se kryerja e masave themelore të higjienës është shumë më efektive sesa një maskë kirurgjikale. “Mbulimi i gojës, larja e duarve dhe shmangia e prekjes së gojës me duar zvogëlon shumë rrezikun e çdo infeksioni dhe viruseve të frymëmarrjes”, shpjegon Bamford për BBC.

Personat që kanë vuajtur nga aknet janë me fat, ja cila është arsyeja

Në studimet e reja të publikuara në “Journal of Investigative Dermatology”, theksohet se të gjithë njerëzit që kanë pasur akne në fytyrë plaken më ngadalë se njerëzit me fytyrë të pastër.

Studiuesit e kolegjit “King” në Londër kanë zbuluar se “njerëzit që kanë vuajtur në një periudhë të jetës nga aknet, janë me fat, sepse lëkura e tyre krijon rrudha më vonë se të tjerët. Kjo edhe për arsye se yndyra që krijon fytyra e tyre është mbrojtëse e mirë e lëkurës.

Sipas studiuesve, këta njerëz mund të kenë telomere më të gjata në qelizat e bardha të gjakut. Kjo do të thotë se qelizat e tyre mund të mbrohen më mirë kundër plakjes.”

Telomeret janë pjesë me sekuenca të përsëritura nukleotidesh në pjesën e fundit të çdo kromatidi, i cili mbron pjesën e fundit të kromozomit nga shkatërrimi ose bashkimi me kromatidet fqinje. Ndryshe, telomeret njihen si nukleotidet mbrojtëse që gjenden në fund të kromozomeve.

Konkretisht, studimi u mbështet në 1,205 femra binjake, një e katërta e të cilave kishin vuajtur në periudha të ndryshme të jetës nga aknet.

Pasi u kontrolluan qelizat e bardha të gjakut dhe mostrat e lëkurës, u vu re se të gjitha ato që kishin pasur akne, kishin “kapela” të gjata mbrojtëse në thellësi të kromozomeve.

Ҫfarë do të thotë kjo?

Studimet e mëparshme kanë treguar se njerëzit me telomere plaken më ngadalë se të tjerët dhe ky studim tregoi se njerëzit që kanë vuajtur nga puçrrat kanë, në mënyrë të konsiderueshme, telomere më të gjata se pjesa tjetër e njerëzve që kanë pasur fytyrë të pastër.