Menu

Teknologji

Instagram fillon testimin e abonimeve për krijuesit

Aplikacioni Instagram ka nisur testimin e një shërbimi të ri abonimi për krijuesit në SHBA, të cilët do të mund të marrin të ardhura mujore nga platforma. Mark Zuckerberg, CEO i kompanisë Meta dhe bashkëthemelues i Facebook bëri të ditur lajmin përmes rrjeteve sociale. “Duke nisur sot një test abonimi në Instagram në SHBA,” shkroi ai në Facebook.

“Kjo do t’i ndihmojë krijuesit të fitojnë më shumë duke ofruar përfitime për ndjekësit e tyre më të angazhuar si aksesi në Live dhe Tregime ekskluzive. Jam i emocionuar që do të vazhdoj të ndërtoj mjete për krijuesit për të siguruar jetesën duke bërë punë krijuese dhe për t’i vënë këto mjete në duart e më shumë krijuesve së shpejti.”

Testi, i cili aktualisht është i disponueshëm vetëm për një përzgjedhje krijuesish, do t’i lejojë pjesëmarrësit të fitojnë të ardhura mujore të përsëritura në platformën e mediave sociale duke nxitur një lidhje më të fortë me ndjekësit e tyre më besnikë. Krijuesit do të jenë në gjendje të zgjedhin një çmim mujor, të zhbllokojnë butonin “abonim” në profilin e tyre dhe të ofrojnë një mori përfitimesh vetëm për abonentët.

Qendra Alert/Alert.al

Las Vegas, risitë në panairin e teknologjisë

Panairi vjetor i elektronikës që mbahet në Las Vegas, Nevada, ishte më i vogël këtë vit për shkak të koronavirusit. Kompani të mëdha anuluan pjesëmarrjen, ndërsa disa kompani që synojnë të bëhen të mëdha sollën disa risi. Ngjarja më e madhe e vitit në botën e elektronikës, panairi i pajisjeve elektronike për konsumatorët u zhvillua në Las Vegas në fillim të muajit janar. Mbi 2000 kompani morën pjesën në këtë panair, që njihet ndryshe si “CES 2022” (Consumer Electronics Show). Për shkak të koronavirusit, kompani si Microsoft, Google, Facebook, Twitter, Lenovo, General Motors etj, vendosën të mos merrnin pjesë. Vendin e tyre e zunë kompani më të vogla.

Këtë vit një vëmendje të madhe mori kompania e quajtur “Zero-G”, e cila iu mundëson njerëzve të provojnë mungesën e gravitetit. Një avion “Boeing 727” i modifikuar fluturon rreth 6 kilometra mbi tokë, duke lejuar që pasagjerët e tij të provojnë mungesën e gravitetit brenda kabinës. Interesi prej vitesh është i lartë për inteligjencën artificiale, veçanërisht në industrinë e automjeteve.

“Ne kemi këtu BMW, kemi Amazon, kemi kompani të reja si një kompani e quajtur TuSimple, e cila po krijon kamionë mallrash pa shoferë”, thotë Karen Chupka, Zëvendës Presidente Ekzekutive e CES.

Një numër kompanish në këtë panair prezantuan disa risi që e bëjnë më të thjeshtë jetën e përditshme të njerëzve dhe i ndihmon ata të qëndrojnë të shëndetshëm.

“Natyrisht që telemjekësia ka qenë një fushë në rritje të jashtëzakonshme, veçanërisht në dy vitet e fundit të pandemisë. Disa pajisje që njerëzit veshin dhe i lejojnë ata të monitorojnë më mirë shëndetin e tyre”, thotë Karen Chupka, Zëvendës Presidente Ekzekutive e CES.

Kompania “Esper Bionics”, për shembull, prodhon proteza të teknologjisë së lartë.

Disa nga kompanitë e vogla në këtë panair, këtë vit ofruan zgjidhje të teknologjisë së lartë për problemet mjedisore. “Effa” një kompani ukrainase vitet e fundit ka prodhuar furça dhëmbësh një përdorimshe prej letre, që janë 100% të riciklueshme.

“Ne prodhojmë produkte që janë miqësore me mjedisin. Produktet tona të para ishin një furçë dhëmbësh 100% e riciklueshme. Këtu në panair ne duam të takojmë klientë të rinj, të takojmë gazetarë dhe të sigurohemi që puna jonë të njihet në të gjithë botën”, thotë Dasha Kichuk nga Kompania “Effa”. “Neverdark” është një kompani që u krijon mundësi njerëzve të vendosin në shtëpite e tyre një “oxhak inteligjent”. Nga ky lloj oxhaku inteligjent nuk del tym, por flakët e zjarrit janë të vërteta.

“Ne kemi ardhur në Las Vegas për të prezantuar produktin tonë, një oxhak që mund të instalohet brenda apartamenteve. Jemi pak në ankth por jemi gati të ndezim zjarrin dhe ta prezantojmë këtë pajisje në Amerikë”, thotë Yaroslav Lysak nga kompania “Neverdark”. Zakonisht, mbi 170 mijë njerëz marrin pjesë në këtë panair. Por këtë vit, për shkak të pandemisë kjo shifër u ul në 40 mijë. Por ndërsa numri i pjesëmarrësve ishte i vogël, idetë në këtë panair si gjithmonë janë të mëdha. (VOA)

Qendra Alert/Alert.al

A ju dëmtojnë kufjet dëgjimin?

Nëse jeni nga ata që pjesën më të madhe të ditës e kaloni me kufje në vesh, me siguri e pyesni veten nëse jeni duke bërë ndonjë mëkat me veshët apo jo. Sa na dëmtojnë kufjet?

Nëse ia ngrini vazhdimisht volumin telefonit është e mundur t’ju shkaktohet humbje dëgjimi e shkaktuar nga zhurma. Mekanika e thjeshtë zhvillohet kështu: Kur një goditje e vetme e një zhurme shumë të fortë udhëton në kanalin tuaj të veshit, përplaset në daullen e veshit.

Daullja dridhet, duke nisur dridhje edhe në muskujt e vegjël në veshin e mesëm, të cilat krijojnë valë me lëng në një strukturë të thellë të quajtur koklea. Këto valë lëvizin qime mikroskopike, të cilat e konvertojnë zhurmën në impulse elektrike që shkojnë në tru, duke i treguar atij se çfarë po dëgjoni. Valët e mëdha mund të dëmtojnë qimet e vogla dhe ato nuk rriten më kurrë. Për ta krahasuar, ekspozimi i gajtë dhe i përsëritur ndaj zhurmave mbi 85 decibel shkakton humbje të dëgjimit. Humbja e dëgjimit të induktuar nga zhurma nuk çon në shurdhërim të vërtetë, por mund të shkaktojë dëm permanent. Nëse e gjeni veten në vështirësi për të dëgjuar bisedat, ose e ngrini shumë zërin e televizorit është një shenjë që tregon se e keni tepruar me përdorimin e kufjeve. Mënyra më e mirë për të ruajtur veshët është ta mbani volumin në nivele të arsyeshme.

Qendra Alert/Alert.al

Kompania finlandeze prodhon proteinë nga “ajri i holluar”

Një kompani e re nga sektori i teknologjisë ushqimore në Finlandë thotë se është duke prodhuar një proteinë të re, të pasur me veti ushqyese “nga ajri i holluar”. “Solar Foods” me bazë në Helsinki thotë se proteina e re mund të pakësojë ndikimin në mjedis të industrisë ushqimore, që përbën mbi një të tretën e emetimeve globale të gazrave që shkaktojnë efektin serrë.

A mund të jetë kjo ferma e së ardhmes?

Në një fabrikë në periferi të Helsinkit, një kompani e re e teknologjisë ushqimore “Solar Foods” po prodhon një proteinë “nga ajri i holluar”. Ajo që prodhuesit e quajnë “Solein”, rritet në një rezervuar fermentimi, përmes një mikrobi të vetëm.

Në këtë proces nevojitet dioksid karboni, i cili përftohet nga ajri dhe hidrogjen që ndahet nga uji përmes procesin së elektrolizës. “Ne ofrojmë kushtet për rritjen e qelizës, përmes teknologjisë që quhet fermentim i gazit. Mund të krahasohet me procesin e prodhimit të verës ose birrës. Mikrobi ynë nuk ha me sheqer, por duhet hidrogjen dhe dioksid karboni, që ne i fusim në formë gazrash në fermentues”, thotë Pasi Vainikka, themelues i kompanisë “Solar Foods”.

Sipas një studimi të publikuar në revistën “Nature Food”, sistemet botërore të ushqimit janë përgjegjëse për më shumë se një të tretën e emetimeve në nivel global të gazrave që shkaktojnë efektin serë. Nga shfrytëzimi i tokës dhe prodhimi bujqësor, tek paketimi dhe menaxhimi i mbetjeve, emetimet vjetore nga sistemi i ushqimit vlerësohen të jenë 18 miliardë ton dioksid karboni, apo rreth 34 për qind të vlerës globale.

Sipas Kombeve të Bashkuara, pritet që kërkesa për ushqim të rritet me 60 deri 100 për qind, pasi parashikohet shtim i popullsisë me mbi 9.6 miliardë njerëz deri më 2050.

“Problemi i sistemit aktual të ushqimit është se një e treta e ndikimit mbi klimën është për shkak të veprimit njerëzor, për shkak të asaj që hamë dhe rreth 80 për qind e kësaj vjen nga shumimi i kafshëve. Prandaj, në masë të madhe, duhet të heqim kafshët nga sistemi ynë i furnizimit me ushqim”, thotë zoti Vainikka. Kompania thotë se procesi i fermentimit të proteinës së tyre është 20 herë më efikas krahasuar me fotosintezën që ndihmon në rritjen e të korrave dhe 200 herë më shumë sesa prodhimi i mishit.

“Nëse marrin parasysh vetëm objektin aktual të fermentimit, neve na duhen rreth 20 mijë herë më pak tokë krahasuar me bimët fotosintentike, për të prodhuar një sasi të njëjtë të proteinës”, thotë zoti Vainikka.

Ashtu sikur furnizuesit tjerë të proteinës, “Solein” nuk ka shije të fortë dhe të dallueshme.

“Është shumë neutrale. Deri diku është si një ekstrakt majaje. Ngjyrën e ka të verdhë, të ngjashme me atë të karrotës, madje dhe shijen”, thotë Juha Pekka Pitkanen, shef i teknologjisë në Solar Foods.

Në këtë kuzhinë teknologjie, prodhuesit kanë filluar të krijojnë pjata të ndryshme me proteinën e re. “Mund të shoqërojë produkte të ëmbla si akullore, kosi ose fruta të shtrydhura, e deri tek zëvendësimi i prodhimeve të mishit”, shpjegon zoti Pitkanen.

Solar Foods së fundmi ishte ndër fituesit e një sfide ushqimore të agjencisë hapësinore NASA, ku nga garuesit kërkohej të krijonin teknologji të reja ushqimore ose sisteme të reja ushqimi që kërkojnë shumë pak burime. Kompania finlandeze do të kërkojë miratimin e rregullatorëve të ushqimit në Bashkimin Evropian dhe Mbretërinë e Bashkuar. Punimet për fabrikën e madhe të Solar Foods filluan në vjeshtën e vitit 2021. Ajo pritet ta nisë veprimtarinë e saj në gjysmën e parë të vitit 2023 dhe brenda një viti pritet të prodhohen katër milionë racione me proteinë “Solein”. (Reuters)

Qendra Alert/Alert.al

Teknologjia arrin edhe tek lopët, iu vihen syze virtuale

Lopët ndikohen nga moti i dimrit, kështu që në një përpjekje për t’i bërë ato të mendojnë se janë në zona më të ngrohta, një fermer i ka pajisur ato me syze të realitetit virtual.

Një fermer turk i ka mbyllur lopët e tij brenda në ambjente të mbyllura për dimër, por ai dëshiron që lopët të mendojnë se janë jashtë në natyrë duke shijuar kullotat me diell dhe barin e gjelbër.

Zgjidhja e tij? Ka pajisur lopët e tij me syze të realitetit virtual për t’i bërë ato të mendojnë se në fakt po shijojnë disa fusha të gjelbërta të shijshme nën rrezet e diellit.

Sipas The Sun, Kocak provoi pajisjet në dy nga lopët e tij pasi një studim sugjeroi se skenat e këndshme i bëjnë lopët më të lumtura, gjë që nga ana tjetër i bën ato të prodhojnë më shumë qumësht. Me sa duket ka funksionur, pasi u pa rritje e prodhimit të qumështit nga 22 litra në 27 litra në ditë. (The Sun)

Qendra Alert/Alert.al

BlackBerry ndalon së funksionuari

BlackBerry i jep fund shërbimeve të biznesit të telefonave, që është lavdëruar nga ekzekutivë, politikanë dhe fansat nga e gjithë bota në vitet 2000.  Ky vendim i jep fundit epokës së telefonave që mbajnë një tastierë të vogël të tipit QWERTY, i japin prioritet shkrimit të e-maileve, si dhe shërbimit të mesazheve BlackBerry Messenger.  Ish-presidenti në SHBA, Barack Obama, një nga përdoruesit më të famshëm, bëri publik vendimin në vitin 2016, kur i’u kërkua të dorëzojë BlackBerry dhe ta zëvëndësojë me një smartphone.  Blackberry humbi popularitet të përdoruesve me mbërritjen e iPhone me ekran me prekje nga Apple dhe pajisjet rivale Android. Në vitet e fundit, kompania ndërroi prioritet, duke u përqëndruar tek krijimi i softëare të sigurisë kibernetik dhe sisteme të operimit për makina.

Konsumatoërt teknologjik tek Shfaqja Elektronike Konsumatore në Las Vegas, treguan gjithashtu dëshpërim ndaj fundit të telefonave BlackBerry.  “Bota ka ecur përpara por ka qenë një kohë kur BlackBerry sundonte” -tha një entuziast i teknologjisë i pranishëm tek shfaqja vjetore.

“Çdo gjë që shohim sot, nga WhatsApp e deri tek iMessages, janë aplikacione qëë u zbuluan nga ajo që Blackberry kishte me BBM”- shtoi ai.  Në një dokument të publikuar në vitin 2020, kompania theksoi se do ndërmarrë hapa për t’i dhënë fund shërbimeve për BlackBerry 10 dhe sistemet e operimit BlackBerry OS, si dhe shtoi se pajisjet që përdorin sistemin nuk do të mbështeten më dhe mund të mos kenë mundësi të dërgojnë apo marrin të dhëna, bërë telefonata, apo dërguar mesazhe në mënyrë të qëndrueshme.  Një gjykatës amerikan më datë 3 Janar refuzoi përpjekjen e kompanisë për të hedhur poshtë paditë, që pretendonin se ka mashtruar aksionerët duke fryrë suksesin e smartphonave që përdorin sistemin e operimit BlackBerry 10. (Scan)

Qendra Alert/Alert.al

Nuk është Google, aplikacioni më i shikuar për vitin 2021

Aplikacioni TikTok, i njohur për videot e tij të kërcimit, ishte faqja më e vizituar në botë në internet për vitin 2021, duke tejkaluar liderin e vitit të kaluar Google, sipas Cloudflare Inc. NET, një kompani e infrastrukturës që merret me trafikun e internetit.

Aplikacioni, në pronësi të ByteDance Ltd., me bazë në Pekin, ka pasur një rritje të shpejtë, duke tërhequr njerëzit me algoritmin e tij me video të shkurtra interesante që mendon se do t’ju pëlqejnë. Falë këtij aplikacioni shumë njerëz kanë marrë famë botërore duke përmendur këtu Addison Rae apo Charlie D’Amelio. Në fillim të këtij viti, TikTok tha se kishte më shumë se një miliard përdorues në muaj. (Scan)

Qendra Alert/Alert.al

Përdorimi i teknologjisë me hapa të ngadaltë në 2021

INSTAT raportoi sot se, rezultatet e Anketës së Përdorimit të Teknologjisë së Informacionit (TIK) gjatë vitit 2021, nga grup-mosha 16 – 74 vjeç, treguan se e përdorin internetin 79,3 % e popullsisë, nga të cilët 91,7 % e përdorin çdo ditë. 98,7 % e individëve kanë përdorur aparat celularë / telefona inteligjent (smart) për të hyrë në internet. Ndërkohë 22,8 % e popullsisë e përdorin internetin nëpërmjet laptopit dhe 8,8 % nëpërmjet tabletit. 98,3 % kryejnë thirrje / video thirrje (përmes Skype, Viber, ËhatsApp) dhe ky tregues ka shënuar rritje prej 2,1 pikë përqindje, krahasuar me vitin 2020.

Familjet me akses në internet

Përqindja e familjeve shqiptare që kanë akses në internet është 88,3 %, krahasuar me 83,3 % të një viti më parë. 78,3 % ose 530.755 familje kanë akses në internet me rrjet fiks broadband (rrjet optike ose kabllor, ADSL, etj.), tregues i cili ka shënuar rritje prej rreth 9,6 pikë përqindje. Përqindja e familjeve me akses në internet nëpërmjet lidhjes “mobile broadband” (3G/4G, tablet,etj.), është 99,1 %, krahasuar me 90,7 % në vitin 2020.

Përdorimi i TIK nga individët e grup-moshës 16 – 74 vjeç Individët e moshës 16-74 vjeç që kanë përdorur internetin në “tre muajt e fundit” nga momenti i kryerjes së intervistës, përfaqësojnë 79,3 % të popullsisë në studim. Tregues i cili ka regjistruar një rritje rreth 7,1 pikë përqindje, krahasuar me vitin 2020. Ndër to, përdoruesit e shpeshtë të internetit përfaqësojnë, 91,7 % të individëve (që përdorin internet çdo ditë / pothuajse çdo ditë) dhe 7,7 % (të paktën një herë në javë), krahasuar me 88,2 % dhe 10,8 % për të njëjtat kategori në 2020.

Nga ana tjetër, aktivitetet që kryhen nëpërmjet internetit në “tre muajt e fundit” nga momenti i kryerjes së intervistës të cilat kanë regjistruar rritjet më të larta janë: kërkim i informacionit për të mira dhe shërbime (3,7 pikë përqindje), kërkim i informacionit lidhur me shëndetin (2,6 pikë përqindje) si dhe thirrjet nëpërmjet internetit / video thirrjet (2,1 pikë përqindje).

Përdorimi i e-qeverisjes, rritet shkarkimi i dokumenteve online

Në vitin 2021 të gjitha kategoritë për kontaktet elektronike nëpërmjet internetit me autoritetet publike dhe disa shërbime publike, si faqet e internetit në lidhje me detyrimet e qytetarëve (p.sh, deklaratën tatimore, njoftimin për zhvendosje), të drejtat (p.sh përfitimet sociale), dokumentet zyrtare (p.sh letërnjoftim, certifikatë të lindjes), shërbimet arsimore publike (p.sh biblioteka publike, informacion mbi regjistrimin në shkollë ose universitet, shërbimet e shëndetit publik) kanë shënuar rritje. Rritja më e lartë është shënuar për kategorinë “shkarkimi apo printimi e formularëve zyrtarë” me 4,7 pikë përqindje, krahasuar me vitin 2020. 97,5 % e individëve që kanë ndërvepruar me autoritet publike nëpërmjet internetit kanë mbetur të kënaqur me shërbimet publike të ofruara.

21.4 % e popullsisë 16-74 vjeç bënë blerje online

Blerjet “online” i referohen porosive të mallrave ose shërbimeve nëpërmjet internetit, blerjen e tyre nëpërmjet internetit (e-blerje) për qëllime personale nëpërmjet çdo lloji pajisjeje (desktop, i lëvizshëm ose i dorës, përfshirë telefonin celular ose telefon smart). Blerjet “online” janë kryer nga 21,4 % e popullsisë së grup-moshës 16 – 74 vjeç “në 12 muajt e fundit”, nga momenti i kryerjes së intervistës, tregues i cili ka shënuar një rritje prej 1,9 pikë përqindje, krahasuar me vitin 2020. Ndër blerjet “online”, produktet / shërbimet që zënë peshën më të madhe janë rroba / këpucë / aksesorë me 88,9 %, të cilat kanë treguar një rritje nga viti 2020 me 4,1 pikë përqindje. Gjithashtu edhe në vitin 2021, rritjen më të lartë e kanë shënuar blerjet “online” për “ushqime / pije nga dyqanet apo ofruesit” me 4,7 pikë përqindje.

Ritet me 8% instalimi i aplikacioneve

Në vitin 2021 të gjitha aftësitë teknologjike apo kompjuterike kanë shënuar rritje, ku rritja më e lartë është shënuar për aftësitë lidhur me: “instalimi i softëareve / aplikacioneve” dhe “transferimin e materialeve” përkatësisht me 8,6 pikë përqindje dhe rreth 6 pikë përqindje.

51% e moshës 65-74 vjeç nuk kanë përdorur asnjëherë internet. Përdorimi i internetit në “tre muajt e fundit” nga momenti i kryerjes së intervistës tek të rinjtë e moshës 16 – 24 vjeç është 96,7 %. Individët e grup-moshës 65 – 74 vjeç, të cilët kanë deklaruar që nuk e kanë përdorur asnjëherë internetin zënë 51,1 %, tregues i cili është zvogëluar, krahasuar me vitin 2020. Nëse do të analizojmë shpërndarjen e individëve që kryejnë thirrje / video thirrje (përmes Skype, Viber, WhatsApp), “gjatë tre muajve të fundit” nga momenti i kryerjes së intervistës, vihet re se mbi 95 % e popullsisë 16-74 vjeç kryejnë thirrje / video thirrje. Shpërndarja e individëve që kryejnë thirrje / video thirrje (përmes Skype, Viber, ËhatsApp) “gjatë tre muajve të fundit” sipas grup-moshave (Fig.6) tregon se grup-mosha 25-34 vjeç ka shënuar përqindjen më të lartë 24,7% ndjekur nga grup-mosha 16-24 vjeç 20,7%.

Burrat blejnë ushqime me internet, gratë veshje

Përdorimi i internetit në vitin 2021 si për burrat edhe për gratë shënon vlerat më të larta për kategorinë “gjatë 3 muajve të fundit” nga momenti i kryerjes së intervistës, duke shënuar rritje prej 7,1 pikë përqindje, krahasuar me vitin 2020. Gjatë vitit 2021, 80,3 % e burrave dhe 78,3 % e grave të grup-moshës 16-74 vjeç janë përdorues të internetit “gjatë 3 muajve të fundit. Shpeshtësia e përdorimit të internetit sipas ndarjes gjinore, tregon se përdorimi i internetit “çdo ditë / pothuajse çdo ditë” dominohet nga burrat me 50,7 %, ndërsa përdorimi i tij “të paktën një herë në javë” dominohet nga gratë me 53,1 %. Sa i përket blerjeve nëpërmjet internetit, sipas gjinisë, gjatë vitit 2021 gratë kanë kryer më shumë blerje për: “produkte për kujdes personal (kozmetikë, etj)”, “produkte për fëmijë apo lodra për ta” si dhe “produkte shtëpiake”. Ndërkohë burrat kanë shfaqur preferenca më shumë në blerjet për: “të mira dhe mallra sportive”, “shërbimet e ushqimit nga restorante / fast-food apo shërbimet katering” si dhe “ushqime apo pije nga dyqanet/ofruesit e ushqimit”. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

A do të hanit mish të prodhuar në laborator, për të luftuar ndryshimet klimatike? 

Shkencëtarët në Universitetin e Osakas, në Japoni, po përdorin printera tre dimensionalë për të krijuar atë që shpresojnë se do të shërbejë si një alternativë për biftekun e famshëm wagyu.

“Nëse do të jemi në gjendje të prodhojmë shumë mish nga vetëm disa qeliza, ekziston mundësia që të jemi në gjendje t’i përgjigjemi mungesës së ushqimit dhe proteinave në të ardhmen”, thotë Michiya Matsusaki, profesor në Universitetin e Osakas.

Mishi i prodhuar në laborator deri më tani ka qenë në copëza të vogla, por studiuesit synojnë tashmë të replikojnë strukturën e veçantë të mishit wagyu, që e dallon nga llojet e tjera të mishit të viçit.

Profesor Michiya Matsusaki dhe ekipi i tij kërkimor morën qeliza nga lopët e zeza japoneze, dhe pastaj përdorën një printer biologjik tre dimensional për të krijuar muskuj individualë, enë gjaku dhe fibra dhjamore. Ata i bashkojnë me dorë pjesët e fibrave për të prodhuar mishin.

Nuk dihet ende shija e tij, pasi shkencëtarët thonë se mishi wagyu i kultivuar në laborator nuk është ende gati për t’u servirur.

Momentalisht, duhen deri në katër javë për të krijuar një centimetër kub mish wagyu, me kosto rreth 89 dollarë për një gram. Zoti Matsusaki thotë se kur procesi të jetë rafinuar dhe automatizuar, mishi mund të kalojë në prodhim masiv brenda pesë viteve, gjë që do të ulte edhe koston. Ai beson se kjo teknologji do të zbatohet një ditë edhe nga mjekësia rigjeneruese.

“Nëse i zëvendësojmë me qeliza njerëzore, mund të jemi në gjendje të transplantojmë muskujt e njeriut, si p.sh. muskulin e kofshës që i mungon dikujt”, thotë profesor Matsusaki.

Një vlerësim i kompanisë Global Information sugjeron se tregu për mishin e prodhuar nga qelizat mund të rritet në 2.79 miliardë dollarë deri në vitin 2030, nga niveli i tanishëm prej 1.64 milionë dollarësh.

Shqetësimet mjedisore dhe etike për industrinë e mishit kanë shtuar interesin për alternativat vegjetariane dhe potencialin për produkte të prodhuara në laborator. Mishi i pastër, siç quhet nga shkencëtarët dhe mjedisorët, konsiderohet një arritje e rëndësishme në luftën kundër ndryshimit klimatik.

Sipas OKB-së, sektori i blegtorisë është përgjegjës për rreth 14.5% të gazrave ndotës që shkaktojnë ngrohjen e planetit dhe toka e përdorur për bujqësinë është një faktor nxitës për shpyllëzimin.

Kompani si Aleph Farms dhe Memphis Meats po përpiqen të prodhojnë mish viçi dhe pule nëpërmjet prodhimit të qelizave fillimisht në epruveta dhe në vazhdim në bio-reaktorë të mëdhenj që ngjasojnë me fabrikat ku prodhohet birra. (VOA)

Qendra Alert/Alert.al

WhatsApp do të funksionojë edhe pa internet

Aplikacioni WhatsApp do të sjellë një veçori të re që do t’i lejojë përdoruesit e tij ta përdorin pa internet. Do të thotë që përdoruesit e Android dhe iOS do të mund të hapin WhatsApp Web në desktop edhe nëse telefoni celular nuk ka lidhje interneti.

Megjithatë, për të aktivizuar këtë veçori, përdoruesit duhet të zgjedhin programin ‘beta’ në versionin e desktopit. Në vazhdim, do të shihni ‘BETA’ në këndin e sipërm majtas, pranë imazhit të profilit tuaj. Më pas, do të mund të komunikoni me mesazhe edhe nëse telefoni është i fikur.

Sidoqoftë, nëse i dërgoni një mesazh të padëshiruar një personi dhe dëshironi ta fshini, nuk do të jeni në gjendje ta fshini akoma. Duhet të hapni aplikacionin në telefonin tuaj për të fshirë tekstin. Gjithashtu, nëse telefoni është i fikuar për të paktën 14 ditë, llogaria e WhatsApp në Web do të dalë automatikisht.

Qendra Alert/Alert.al