Menu

Digjitalizimi: Faturë e paguar më shumë se një herë. Kush i mbron qytetarët?!

Mirilda Tili*
Studentja F.T do të hapte llogarinë e saj në e-albania për të tërhequr certifikatë familjare për të përgatitur dokumentat e bursës. Kur kërkoi tek dritaja “dokumentat e mia” iu shkarkua certefikata e trungut familjar të një shtetasi tjetër me vendlindje dhe vendbanim në Patos. Çertefiakta e shkakrkuar nuk kishte asjnë lidhje, as me mbiemrin dhe as me vendlindjen e students që po kërkonte certefiaktën e vet familjare.
Pas daljes nga llogaria dhe rifutjes, sistemi nuk prodhoi asnjë dokument as atë që i duhej zonjushës dhe as të tjera. E ndodhur në këto kushte u detyrua të shkojë në Njësinë Administrative nr 9 në Tiranë për të tërhequr në gjendjen civile dokumentin që i duhej.
Në këto kushte, askush nuk morri në konsideratë kohën e shpenzuar, por as pasigurinë që dokumentat e tua me të dhëna sensitive mund të shkarkohen në çdo vend dhe askush nuk siguron garancinë e tyre.
Ofruesi më i madh i shëribmeve është qeveria dhe rrjedhimisht ka edhe numrin më të madh të konsumatorëve. Si e tillë, edhe pakënaqësitë janë edhe më të mëdha në numër.
Me zhvillimin e teknologjisë dhe me qasjen e qeverisë për digjitalizimin e ofrimit të shërbiemve, kryeisht ato shkresore pritej të sillte lehtësim të qasjes në dokumente zyrtare apo edhe në shërbime të tjera.
Në vitin 2023, numri total i kërkesave arriti në 10,000, krahasuar me 8,000 kërkesa në vitin 2022, ose një rritje me 20%. Ky trend tregon një rritje të interesit të qytetarëve për të monitoruar aktivitetet e institucioneve publike dhe për të kërkuar llogaridhënie. Kërkesat shpesh përfshijnë informacione mbi buxhetet publike, projektet infrastrukturore, tenderat, dhe vendimet administrative. Ndërsa rritja reale për shërbimet qeveritare edhe pas heqjes së sporteve fizike ka ndodhur në pritejt edhe me disa ditë pasi “nuk ka sistem” “ka rënë sistemi”.
Nga 1 maji 2022, filloi e ashtuquajtura epokë e re, ku sportelet nuk do të ekzistonin më. Dhe po në këtë vit, nga 1 shtatori, drejtoritë e Sigurimeve Shoqërore nuk do të kishin më sportele të hapura që të ofronin shërbimet, të prisnin pensionistët, apo kandidaëtt për pensionistë.


Kjo solli një sërë sfidash, ku të moshuarit, jo vetëm që nuk mund ti kryenin vetë këto shërbime, por duhet të kërkonin ndihmën e më të rinjve të familjes për të bërë plotësimet në e-albania.
Në këtto kushte, për 1, lista e personave të përfshirë dhe të mbaruuarit punë shkonte në gjiha familjen apo edhe në fis.
Duke qenë se edhe mes atyre në moshë jo pensioni, përdorimi i e-albani nuk është veprimi më i lehtë për tu kryer, lindën “kioskat” moderne. Menjëherë pas 1 majit 2022, lindën bizneset e reja ku oforohen shërbimet në e-albania.
Ky biznes i ri sigurisht që u shoqërua edhe me fatura ndaj atyre që kanë nevojë.
Tashmë çdo shërbim, i kaluar online, solli sfida të cilat nuk kapërcehen lehtësisht dhe sigurimi I informacionit apo dokumentit të kërkuar nga qytetari konsumator i qeverisë qëndrore dhe asaj lokale.
Në rrjetet sociale, has prindër të acaruar, pasi për të bërë regjistrimet online të fëmijëve në çerdhe, kopsht a shkollë, sistemi është i mbyllur me ditë të tëra, ndërkohë që afatet janë në përfundim.
Rasti i prindit Rezearta Caushaj, i cili u ngirt në fund të muajit qershor për regjistrimin e fëmijëve në klasë të parë pati një reagim edhe nga shumë prindër të tjerë.
Pensionistë që për të aplikuar për herë të parë për pension kanë qenë të detyruar të paguajnë për orë pune të rinj që kanë hapur qëndra për ofrim shërbimesh në e-albania.
Për këto kosto nuk ka ansjë përgjigje nga ana e insititucioneve, pasi Shqipëria Digjitale, është një nga krenaritë e qeverisë.
Në një demokraci funksionale, qasja në dokumente zyrtare është një e drejtë themelore që u garanton qytetarëve transparencë dhe llogaridhënie nga institucionet publike. Megjithatë, procesi i kërkimit të dokumenteve zyrtare në Shqipëri shpesh nuk është pa sfida.
Burokracia e Ndërlikuar: Procesi i kërkimit të dokumenteve shpesh përfshin procedura komplekse dhe të ndërlikuara që mund të dekurajojnë qytetarët. Disa institucione kërkojnë plotësimin e formave të shumta dhe dorëzimin e dokumenteve shtesë, çka mund të zgjasë kohën e përpunimit të kërkesës.
Mungesa e Informacionit: Shpesh qytetarët nuk janë të informuar mjaftueshëm mbi të drejtat e tyre për qasje në dokumente zyrtare dhe mbi procedurat përkatëse. Kjo mungesë informacioni mund të rezultojë në kërkesa të paplota ose të pasakta, të cilat mund të refuzohen ose të vonohen.
Rezistenca Institucionale: Në disa raste, institucionet publike mund të tregohen rezistente ndaj dhënies së informacionit, qoftë për shkak të mungesës së burimeve apo nga një qëndrim i përgjithshëm kundër transparencës. Kjo rezistencë mund të manifestohet në vonesa të qëllimshme ose në refuzime pa një arsye të qartë.
Përgjigje të Vonuara: Sipas të dhënave zyrtare, rreth 30% e kërkesave për dokumente nuk marrin përgjigje brenda afatit ligjor prej 30 ditësh. Kjo vonesë shpesh lidhet me mungesën e burimeve njerëzore dhe teknologjike në disa institucione.
Refuzime të Pajustifikuara: Një numër i konsiderueshëm kërkesash refuzohet pa dhënë një shpjegim të arsyeshëm, çka krijon frustrim dhe pakënaqësi te qytetarët. Këto refuzime mund të lidhen me mungesën e trajnimit adekuat të punonjësve publik ose me një qëndrim rezistent ndaj transparencës.
Mungesa e Ndihmës dhe Mbështetjes: Shumë qytetarë raportojnë mungesë të ndihmës dhe mbështetjes nga ana e institucioneve kur bëjnë kërkesa për dokumente. Punonjësit publik shpesh nuk japin udhëzime të qarta mbi procedurat dhe dokumentet e nevojshme, duke bërë që procesi të jetë i vështirë dhe i lodhshëm.
Ku i ankimojnë shqiptarët pakënaqësitë e shërbimit?
Pavarësisht zhvillimeve teknologjike, sërish Shqipëria nuk ka një mbulim inerneti në masën 100 por as përdoruesit e saj nuk janë të kualifikuar. Megjithatë në vendin tonë, qytetarët kanë disa mundësi për tu ankuar kur përballen me refuzimin e kërkesave për dokumente zyrtare ose kur ndihen të trajtuar padrejtësisht nga qasja e institucioneve publike.
Më poshtë janë disa nga rrugët kryesore për ankimim:
1. Komisioneri për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale
Komisioneri për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale është institucioni kryesor ku qytetarët mund të ankimojnë në rast të refuzimit të kërkesave për dokumente zyrtare ose në rast të vonesave të pajustifikuara. Komisioneri ka autoritetin të shqyrtojë ankesat dhe të vendosë mbi legjitimitetin e refuzimeve nga ana e institucioneve publike.
2. Gjykata Administrative
Nëse qytetari nuk është i kënaqur me vendimin e Komisionerit, ai/ajo ka të drejtën të ankimojë vendimin në Gjykatën Administrative. Gjykatat administrative janë të specializuara në trajtimin e mosmarrëveshjeve që lidhen me veprimet administrative të institucioneve publike.
3. Avokati i Popullit
Avokati i Popullit është një institucion tjetër ku qytetarët mund të drejtohen për ndihmë në rastet kur ndihen të padrejtësuar nga institucionet publike. Ky institucion mund të ndërmjetësojë dhe të rekomandojë zgjidhje, por nuk ka autoritetin për të marrë vendime të detyrueshme si Gjykata Administrative.
Në të gjitha rastet, qytetari konsumator i shërbimeve qeveritare, të cilat I paguan nëpërmjet tarifave të vendosura për shëribimet, ripaguan faturë për shërbimet e përfituara tek palët e treta, pasi digjitalzimi, nuk është ashtu siç duket.

*Autoria e materialit është gazetare terreni prej 15 vitesh. 10 vitet e fundit, vëmendjen më të madhe ia ka kushtuar çeshtjeve ekonomike dhe te drejtave të individit dhe sipërmarrjes.

Related Posts