Menu

Kriza ekonomike, Shoqata e Eksportuesve, KASH dhe Sindikata e Fermerëve letër qeverisë

 

                                                      LETËR                       

Drejtuar:                  Kryeministrit të Shqipërisë, Z. Edi Rama.

Per dijeni:               Ministeres se Financave, Znj.Delina Ibrahimaj.

Per dijeni:               Ministrise se Bujqesise dhe Zhvillimit Rural, Znj. Frida Krifca.

 

  1. Kryeministër, kjo letër është hartuar nga tre organizata, që janë të lidhura ngushtësisht, jo vetem me aktivitetin bujqësor, por dhe me veprimtarine ne te gjitha hallkat e tjera te Ekonomise se Ushqimit në vendin tonë si: Blegtoria, Peshkimi dhe Akuakultura, Agrobiznesi,Agroperpunimi,Bimet Mjeksore,Aromatike dhe Bletaria, Agroturizmi, Agropylltaria dhe Mjedisi ne Zonat Rurale, Tregjet Agro Blegtorale, si dhe Institucione te Mikrofinances, qe kryesisht operojne ne zonat rurale. Ne perballemi cdo dite me veshtiresi e probleme dhe realisht jemi shume të interesuar për permiresimin e situates aktuale dhe zhvillimin me ritme me te shpejta te kësaj fushe.

Ne i vlerësojmë përpjekjet e qeverisë Suaj për zhvillimin e bujqësisë, si nje nga hallkat kryesore te Ekonomise se Ushqimit ne dy mandatet e para dhe Ju garantojmë nje partneritet te sinqert, por dhe oponencen tonë konstruktive edhe ne mandatin e trete.

Organizatat tona kane arritur ne konkluzion se, per te bere realitet objektivin e deklaruar nga ana Juaj, qe Shqiperia te arrije te eksportoje nje miliard euro prodhime nga fusha e Ekonomise se Ushqimit. Gjithashtu të avancojë rezultatet e arritura deri tani, per disbursimin e fondeve grant nga Programi financimit IPARD II, duhet fokusuar me mire se deri me sot ne permiresimin e punes se bere, per procesin e Kooperimit dhe Koordinimit, te Fushes se Mekanizimit, Inovacionit dhe Dixhitalizimit, te Financimit dhe Disbursimit te Fondeve Grant, si dhe Permiresimit te Legjislacionit dhe akteve Nen ligjore.

Synimi yne kryesor qe Ne vendosem Tju drejtohemi Ju eshte:

Formalizimi i propozuar në formën e subvencionimit të drejtpërdrejtë të fermerëve për njësi prodhimi të provuar me faturë tatimore është provuar si metodë efikase dhe e drejtë për nxitjen e zhvillimit bujqësor, në kushtet e një tregu rajonal e ndërkombëtar të influencuar nga politikat subvencionuese të shteteve të ndryshme. Kjo politikë nuk mund të quhet “ndihmë sociale” vetëm pse shuma e përfituar nga fermerët është relativisht e vogël, pasi efekti i saj është tërësisht i kundërt nga ndihma sociale. Kështu nxitet vetëpunësimi, ndërmarrja private, prodhimi kombëtar dhe konkurenca sipas rregullave të tregut.

Garantimi i Sigurisë Ushqimore, nëpërmjet vleresimit dhe mbeshtetjes se  procesit te analizave laboratorike dhe çertifikimit, ngritjes së mekanizmave efiçente për gjurmueshmërinë, kontrollit te përdorimin te pesticideve, kontrollit te shendetit te kafsheve dhe ushqimit te blegtorise, reduktimit te perdorimit te insekticideve dhe pesticideve ne bujqesi, reduktimit te anibiotikeve ne blegtori dhe te gjitha keto do te ndikojne e shkojne në dobi të shëndetit publik. Te gjitha sa me siper do te ndikojne pozitivisht edhe ne krijimin e kushteve optimale, per garantimin e shitjes se prodhimeve Shqiptare ne tregjet me çmime me interes per eksportuesit tane.

Situata aktuale ne te cilet ndodhet Bujqesia, por edhe te gjitha hallkat e zinxhirit te Ekonomise  se Ushqimit nuk po na rezulton ne nivelin e pritshmerive. Pjesa me e madhe e operatoreve parashikojne ta mbyllin vitin 2021 me rezultate jo te mira krahasuar me sektoret e tjere. Gjithashtu krahasuar me planet e tyre te biznesit, me potencialet dhe mundesite reale qe egzistojne.

Konstatojme me keqardhje se edhe Paketa Fiskale dhe P/Buxheti vitit 2022 nuk do te garantojne frenimin e renies ne disa sektor, si p.sh. tek Akuakultura, Blegtoria, Tregjet Agro Blegtorale, Agroperpunimi, Agroturizmi, Agropylltaria dhe Mjedisi ne zonat rurale. Gjithashtu nuk do te garantoje as qendrueshmerine dhe rritjen ne disa sektore te tjere, qe kane performuar me mire si Frutat, Perimet, Peshkimi, Agrobiznesi, Bimet Mjeksore, Aromatike dhe Bletaria si dhe Mikrofinanca.

Në gjykimin tonë, disa tregues do të jenë edhe më negativë në vitin 2022, pasi vërejmë 30% më pak mbjellje dhe rritje galopante të kostove të prodhimit, si pasojë e krizës globale te rritjes se cmimeve.

Nuk është e drejtë që sektori ynë që kontribuon me 20% të PBB dhe ku janë të punësuar 40% e forcës së aftë për punë, të përfitojë vetëm 2% të shpenzimeve të buxhetit.

Ne ju kerkojme qe te rishikohet ne rritje per vitin 2022 P/Buxheti per MBZHR dhe Projekti per Paketen e re Fiskale te pezullohet deri ne perfundim te vlersimit te situates, te studimeve dhe konsultimit me grupet e interesit.

Propozimet tona bashkelidhur kesaj letre  synojnë që nëpërmjet formalizimit të transaksioneve në sektorin e bujqësisë të rriten jo vetëm shpenzimet buxhetore, por edhe  të ardhurat në buxhetin e shtetit minimalisht në raportin një me dy.

 

SHOQATA E EKSPORTUESVE                 KESHILLI AGROBIZNESIT SHQITAR                     SINDIKATA E FERMERËVE

   Nedrete Arapi                           Enida Shena                     Besnik Qerreti

 

 

 

EFEKT I PROPOZIMEVE TONA NË RAPORTIN E VLERËSIMIT TË TË ARDHURAVE DHE SHPENZIMEVE BUXHETORE

Miratimi dhe zbatimi i  propozimeve tona  parashikohet të sjellë efekte financiare pozitive në buxhetin e shtetit, të cilat sipas zërave të paraqitura në formë tabele, vijojnë si më poshtë:

Nr. Propozimi Efekti financiar

në buxhetin e shtetit

1 Nga subvencionimi direkt i fermerëve që kultivojnë perime të freskëta, prodhimimi vjetor për vitin 2020 sipas INSTAT dhe MBZHR ishte 874,947 ton. Duke subvencionuar  me minimalisht 10 lekë/kg:    –   8,749.5 mil lekë/vit

–     71 mil euro/vit

2 Stimuli dhe mbrojtja nga risku i eksportuesve:

21,8948,420 kg fruta perime të eksportuara në vitin 2020 sipas INSTAT  x 3 lekë/kg

   –    656.8 mil lekë/vit

–     5.34  mil euro/vit

3 Efekti pozitiv i propozimeve 1 dhe 3 është formalizimi (fermeri kërkon faturë për të marrë stimulin dhe tregtari jep faturë se krediton TVSH), pra rritja e të ardhurave në buzhetin e shtetit. Sektori i bujqësisë, për shkak të shkallës së TVSH 0 në blerje dhe 20 në shitje është minimalisht 70-90% informal. Produkti bujqësor zë 20% të PBB, i cili në vitin 2022 parashikohet 15.2 miliard euro x 20% = 3.04 miliard euro x 70% informal = 2.1 miliardë euro PBB bujqësor informal! Në rastin më të keq në vitin e parë formalizohet 80% e 2.1. mil = 1.68 miliardë x 8.9% TVSH = 149,5 milion euro + 1.68 miliarde x 1.9% Tatim Fitim = 31.9 milion euro. Vetëm nga TVSH dhe Tatim Fitimi pa taksat e tjera që burojnë nga ky formalizim buxheti perfiton 181.4 milion euro.     +    22,312.2 mil lekë/vit

+      181.4 mil euro/vit

4 Përjashtimi nga TVSH në import për makineritë dhe pajisjet e importuara në funksion të realizimit të kontratave të investimeve me vlerë të barabartë ose më të madhe se 500 milionë lekë.     +     200 mil lekë/vit

+    1.62 mil euro/vit

5 Shfuqizimi i përjashtimit nga TVSH në import për importimin e makinerive prodhuese nga subjektet e tatimit të thjeshtuar mbi fitimin.     +    200 mil lekë/vit

+     1.62.mil euro/vit

6 Norma e kompensimit të prodhuesit bujqësor, nga 6% bëhet 0%.     +     750 mil lekë/vit

+      6.1 mil euro /vit

7 Të barazohet TVSH në blerje nga fermerët dhe në shitje në masën 20%. E llogaritur si 3.3 fishi i 6% kompesim të zeruar  750 mil lekë x 3.3 = 2,475 milion lekë.     –    2,475 mil lekë/vit

–      20 mil euro/vit

Rezultati final në buxhetin e shtetit nga këto ndërhyrje fiskale dhe subvencionuese do të jetë minimalisht:     +   11.580.9 mil lekë/vit

    +          94.4   mil euro/vit

 

SHOQATA E EKSPORTUESVE                 KESHILLI AGROBIZNESIT SHQITAR                     SINDIKATA E FERMERËVE

Nedrete Arapi                                                      Enida Shena                                     Besnik Qerreti

KERKESAT E ORHANIZATAVE DHE ARGUMENTAT PERKATES.

1-) Subvencionim direkt për fermerët që kultivojnë perime të freskëta në bazë të produktit të hedhur në treg, të justifikuar me faturë tatimore, e ngjashme me skemën e aplikuar në vitin 2019 për prodhuesit e qumështit, por pa procedurat burokratike të aplikimit dhe konkurimit në AZHBR dhe pa limit. Ne  vlersojmë propozimin per ndryshimin e formës së subvencionimit të fermerëve duke zëvendësuar këtë subvencionim indirekt apo kompesimin që deri më tani tregtarët dhe agropërpunuesit ua kanë dhënë fermerëve në blerje në masën 6% mbi çmimin e tregut. E vlersojmë sepse kjo ka qenë një barrë financiare për tregtarët dhe agropërpunuesit, të cilët duhet të kreditonin fermerët nga fondet e tyre për një periudhë kohe që shkonte nga tre muaj deri në një vit, që t’ia merrnin konsumatorit kur shisnin brenda vendit ose të merrnin rimbursimin kur eksportonin.

Disa nga benefitet e kësaj skeme do të ishin:

 a-)Do të formalizonte qarkullimin e brenshëm të produkteve bujqësore e blektorale dhe do të rriste të ardhurat në buxhetin e shtetit sepse në bazë ka faturën e shitjes që duhet të zotërojë fermeri i cili do të jetë i interesuar të mos hedhë në treg asnjë kilogram produkt pa faturë.

b-) Duke mundësuar gjurmueshmërinë do të stimulonte fermerin që prodhon produkt me standardet e tregut, që do të thotë se subvencioni nuk nxit parazitizëm por promovon suksesin, standardin dhe cilesinë e lartë.

c-) Do të shmangte subjektivitetin dhe korrupsionin e administratës shtetërore sepse i vetmi dokument për t’u verifikuar është fatura tatimore, të cilën e monitoron dhe administron administrata tatimore.

d-) Në mungesë të regjistrit të fermave, kjo skemë do të shmangte burokracinë dhe dokumentacionin e vështirë per t’u siguruar nga fermeri sepse pjesa më e madhe nuk e ka juridikisht titullin e pronësisë.

e-) Do të kursente apo zeronte shpenzimet infrastrukturore për zbatimin e skemës (rasti i  naftës pa akcizë ku janë shpenzuar fonde të konsiderueshme për hartimin dhe monitorimin e skemës).

2-) Stimulim të eksportuesve nëpërmjet Drejtrisë së Pergjithshme të Doganave (sipas modeleve të rajonit) për çdo eksport të realizuar sepse eksportuesit janë promotorë të zhvillimit të bujqësisë dhe parnerët më të dobishëm të fermerëve. Ata kryejnë biznes me risk të lartë, pasi grumbullojnë perime me çmim blerje të paravendosur nderkohë që tregu pëson luhatje të forta brenda ditës dhe shpesh godet tregtarët me ulje të çmimeve të shitjes. Me risk të lartë sepse eksportuesit paguajnë pasojat që vijnë nga kontrollet për persticide në vendet ku eksportohet. Eksportuesit paguajnë përmes kreditnotave edhe për dëmtimet gjatë procesit të trasportit, për shkat të difekteve në kultivim dhe difekteve në farëra e impute.

3-) Barazim në paketën fiskale 2022 të shkallës së TVSH në shitje me atë në blerje për sektorin e tregtimit dhe përpunimit të produkteve bujqësore e blektorale, sepse aplikimi i shkallëve të ndryshme të TVSH që në paketën fiskale të paraqitur nga Qeveria parashikohet në mënyre paradoksale të jetë 0% në blerje dhe 20% në shitje thellon informalitetin dhe dëmton fermerët, tregtarët dhe agropërpunuesit. Kjo do t’i vë operatorët e këtij sektori në një regjim taksimi të padrejtë dhe për pasojë i detyron të furnizohen me produkte bujqësore nga importi dhe të braktisin produktin vendas.

Zbatimi i kësaj kerkese për ne është një detyrim ligjor për qeverinë sepse  aktualisht kjo skemë  shtrembëron frymën e ligjit për TVSH dhe prish mekanizmin e vjeljes të këtij tatimi, pasi tregtarët apo agropërpunuesit, me ndryshimin e fundit, nuk paguajnë më TVSH por një tatim mbi qarkullimin. Kur u bë 20% kompesimi në vitin 2014, u rregullua në menyrë të pavullnetshme ky handikap sepse qëllimi ishte realizimi i kompesimit për fermerin jo rregullimi i mekanizmit të vjeljes së TVSH në perputhje me frymën e ligjit. Si rezultat i rregullimit të këtij mekanizmi dhe kthimit në parimin e proporcionalitetit të këtij tatimi, në sektorin e bujqësisë u rrit kërkesa për produktin bujqësor vendas e për pasojë e efektit të mekanizmave të tregut (raporti ofertë / kërkesë), u rrit çmimi i shitjes dhe u rrit formalizimi i sektorit.

Ne jemi të bindur se zbatimi i kësaj kërkese do të formalizonte qarkullimin e brëndshëm të produkteve bujqësore që aktualisht është 70-90% informal  dhe për pasojë do të rriste të ardhurat në buxhetin e shtetit në një masë relativisht të barabartë me subvencionin që ne kërkojmë në kërkesën nr.1 dhe rimbursimin që do të përfitojnë eksportuesit.

Duke qenë se rreth 90% të produktit që eksportohet blihet nga prodhuesit bujqësor me statusin “Fermer” nëpërmjet autofaturës, kërkojmë të njihet e drejta legjitime që në autofaturë të llogaritet TVSH në blerje në shkallën e përcaktuar aktualisht në ligj për këto produkte dhe kjo TVSH e llogaritur të njihet e kreditueshme. TVSH të llogaritet si 1/6 e çmimit fundor të blerjes, ndërkohë që shkalla e TVSH për këto produkte në shitje eshte 20%. Pra të barazohet shkalla e TVSH në shitje me atë në blerje.

E kërkojmë dhe e konsiderojmë këtë si një të drejtë legjitime për të gjithë operorët ekonomik të këtij sektori (eksportues, agropërpunues, distributorë në tregun e brenshëm etj.) sepse nuk mund të konkurojmë në tregun rajonal dhe atë europian. Këtë të drejtë na e jep ligji në fuqi dhe jo më kot është përcaktuar shkalla e TVSH 0 (zero) në eksport, jo vetëm në vendin tonë, por në të gjithë botën, sepse është një incentivë për të nxitur dhe mbështetur eksportet.

Nëse pretendohet se eksportuesit dhe agropërpunuesit tek fermerët blejnë me çmim pa TVSH është e gabuar, e pa vërtetë dhe e pa drejtë. Vendi yne ka një specifikë që në çdo hallkë të tregut negociohet çmimi fundor me TVSH, përfshirë këtu edhe në tregun e fruta perime.

a-) Në blejmë me të njëjtin çmim fundor të cilin e vendos tregu me mekanizmin e raportit kërkesë/ofertë, si te fermeri ashtu dhe tek fermat e organizuara që janë subjekt i TVSH. Ndërkohë që kur blejme tek këto të fundit në kreditojmë TVSH e pasqyruar në faturë, kur blejmë tek fermeri po me të njejtin çmim fundor ne nuk llogarisim dhe kreditojmë TVSH.

b-) Nuk duhet harruar që çmimi që  blejmë tek fermeri ka të inkorporuar në koston e mallit  edhe TVSH që fermeri ka paguar:

-Kur ka blerë me TVSH të gjitha materjalet për ndertimin e serrës dhe ivestime të tjera per sistemet e ujitjes dhe shpenzime të tjera.

-Kur ka blerë fillimisht dhe sa herë që ndërron  plastmasin.

-Kur blen energjinë elektrike.

-Kur blen naftën në rastin kur nuk përfiton nga skema aktuale se është pronar me më pak se 0.4 ha tokë.

– Kur blen shërbime mirëmbajtje për mekanikën bujqësore.

– Kur do blejë imputet bujqesore me 10% TVSH, etj.

Këtë TVSH që paguan fermeri në blerje, shteti ia vjel operatorit shitës tek fermeri, ndërsa paradoksalisht, operatorëve që blejnë tek fermeri kjo nuk i llogaritet dhe nuk i kreditohet, në mënyrë të kundraligjshme, edhe pse kjo TVSH paguhet e inkorporuar në çmimin e shitjes si kosto produkti.

Fakti që qeveria nuk i vjel TVSH në shitje fermerit për diskrimim pozitiv dhe shumë mirë bën, nuk do të thotë që këtë TVSH nuk e paguan blerësi. Në rastin kur tregtarët dhe agropërpunuesit shesin në tregun vendas, këtë TVSH shteti e vjel dy herë; një herë ia vjel operatorit që shet tek fermeri dhe për së dyti operatorëve që blejnë tek fermeri dhe shesin në rrjetin tregtar pa llogaritur të zbritshme TVSH e paguar në blerje. Kjo është e paligjshme, e padrejtë dhe shkon deri ne faj.

“ Ligji Nr. 92/2014  “PËR TATIMIN MBI VLERËN E SHTUAR NË REPUBLIKËN E SHQIPËRISË” Neni 1 Objekti i ligjit 1. Ky ligj vendos tatimin mbi vlerën e shtuar (TVSH-në).  2. TVSH-ja është një tatim i përgjithshëm mbi konsumin e mallrave dhe shërbimeve, proporcional me çmimin  e tyre, që i ngarkohet në çdo fazë të prodhimit dhe procesit të shpërndarjes çmimit pa tatimin. TVSH-ja zbatohet si një tatim në përqindje mbi çmimin e mallrave dhe shërbimeve dhe bëhet e kërkueshme për t’u paguar pas zbritjes së TVSH-së që rëndon drejtpërdrejt elementet e kostos së mallrave dhe të shërbimeve.”

 

Për këtë arsye tregu i brenshëm i fruta-perimeve është aktualisht 90% informal dhe shteti nuk vjel TVSH që konsumatori e paguan. Edhe ne si eksportues dhe agropërpunues e kemi të nevojshme të dalim në tregun vendas, qoftë me produktet që kanë standard eksporti, por edhe me produkte më pak cilësore që mund të përdoren në industrinë përpunuese, por që në këto kushte e kemi të pamundur, pasi na intereson më mirë ta asgjesojmë për shkak të tatimit që do paguanim.

 

4-) Nisur nga fakti që këtë periudhë ka ngritje të çmimeve të imputeve bujqësore në masën 30-100% për shkak të krizës globale energjetike, kërkojmë shtyrjen në kohë të aplikimi të TVSH në shkallën 10% si kundër është paraqitur në projekt paketën fiskale për vitin 2022 .

 

5-) Mbështesim krijimin në MBZHR të një zyre apo agjensie për studimin e tregjeve dhe orientimin e fermerëve, në bashkëpunim me shërbimin e ekstensionit dhe specialistët e Drejtorive Rajonale të Bujqësisë. Kërkojmë garantim dhe monitorim të cilësisë së imputeve bujqësore dhe në këtë drejtim mbështesim hapat e marrë për ristrukturimin dhe rishikimin e bazës ligjore që rregullon veprimtarinë e AKU, si dhe ngritjen e Urdhërit të Agronomit dhe aplikimin e librit të fermës e ndjekjes së protokolleve në funksion të kontrollit të prodhimit në të gjitha fazat. Gjithashtu mbështesim fuqishëm investimet e reja për kontrollin dhe monitorimin e cilësisë së produkteve tona nëpërmjet laboratorëve të akredituar dhe heqjen e Listës B të pesticideve.

Mbështesim krijimin e një agjensie në MBZHR, të ndihmuar edhe nga diplomacia ekonomike, që të studjojë tregun e  brendshëm e të jashtëm të produkteve bujqësore, duke evidentuar asortimentet dhe sasitë që absorbojnë këto tregje në periudha të caktuara të vitit dhe në bazë të këtyre të dhënave të bëj një orientim makro për fermerët shqiptarë për çfarë dhe sa duhet të mbjellin. Kështu zbuten ose shmangen krizat e forta të tregut. Ky lloj shërbimi do të ndihmonte eksportuesit dhe fermerët për të qenë më të orientuar për vendimmarrjen e tyre në përzgjedhjen e kulturës, varietetit, afateve kohore, teknologjisë së aplikuar etj. Si model të shërbimit të ekstensionit propozojmë modelet e Italisë apo Greqisë ku çdo agronom ka të kontraktuar një numër fermerësh që mbikëqyr dhe për të cilët mban përgjegjësi deri te firmosja e certifikatës fitosanitare që tek ne e firmos qorrazi një agronom që nuk ka lidhje me fermerët, por që thërritet nga grumbulluesi para nisjes së trajlerit për eksport.

Kemi mbi 20 vite që fermerët pleherojnë tokën pa ditur çfar ka toka, por duke ditur vetëm çfar do bima. Blejnë impute pa asnjë garanci që përbërja e tyre në elemente përputhet me etiketën. Fermerët prodhues janë etiketuar të gjithë si kriminelë dhe kjo ka ulur ne masë të madhe konsumin e produkteve tona sepse nuk ka një laborator të certifikuar që të distancojë një minorancë që abuzon me pesticidet, nga mazhoranca që punon me ndershmëri dhe korrektësi. Kjo do të garantonte sigurinë ushqimore dhe do të rriste besimin e konsumatorit e për pasojë do të rritet kërkesa në treg për produktet tona.

6-) Kërkojmë nga qeveria të angazhohet në rregullimin me ligj të kushteve dhe mënyrën e kryerjes së tregtisë  me produktet bujqësore për të  garantuar  interesat e paleve në këtë treg. Aktualisht fermerët janë të pambrojtur në treg në aspektin e likuidimit të faturave të tyre nga grumbulluesit. Në ketë aspekt kërkojmë zbatimin e modelit të Maqedonisë së Veriut ku grumbulluesit dhe tregtarët e fruta-perimeve regjistrohen edhe në Ministrinë e Bujqesisë dhe perveç standardeve të tjera mbyllin dhe një fond garancie, i cili garanton likujdimin e faturave të fermerëve brenda një afati 60 ditor të përcaktuar në ligj.

Qendra Alert/Alert.al

Postime të ngjashme

LINI NJË KOMENT

Make sure you enter the(*) required information where indicated. HTML code is not allowed