14 C
Tirana
Tuesday, March 2, 2021
No menu items!

“Hetimi” nga ALERT për nitrite në sallame? Ja si rezultojnë analizat dhe përballjet e ekspertëve për rrezikun e mundshëm – Foto/Video/Dokumente

Nga Granit SOKOLAJ*

Mishi dhe nenproduktet e tij zënë një vend të konsiderueshëm në dietën ushqimore të familjeve shqiptare. Nisur nga një konsum gjithnjë e në rritje i sallameve dhe proshutave, të cilat vitet e fundit preferohen jo pak edhe nga fëmijët, Qendra Alert nisi një investigim përsa i përket aditivëve që përdorin në këto produkte dhe si janë normat e treguesit finale bazuar në udhëzimet e Ministrisë së Bujqësisë dhe legjislacionin shqiptar në fuqi për sigurinë ushqimore. Kjo, edhe për faktin se perseptimi i konsumatorit për rreziqet nga nënproduktet e mishit, apo dyshimet për përmbajtjen e tyre, janë përhesë shqetësim.

Qendra ALERT, një Organizatë Jofitimprurëse, po zbaton projektin “Ushqimi, risku masiv për konsumatorët, mungesa e kontrolleve dhe e informimit nga institucionet”, si një ndihmesë për konsumatorin në gjetjen dhe denoncimin e rasteve abuzive me sigurinë ushqimore, veçanërisht për produkte të shportës.

Gazetarët së bashku me specialistë të laboratorit të akredituar “Noval”, duke pasur si qëllim parësor mbrojtjen dhe informimin e konsumatorit, konform rregulloreve strikte dhe procedurës së marrjes së mostrave, blenë në disa subjekte tregtare produkte mishi dhe i dërguan me frigorifere ftohës në temperature optimale për t’i analizuar dhe krahasuar më pas të dhënat e përftuara.

Pesë monstrat e nënprodukteve të mishit u blenë në Tiranë, si konsumatorë fundorë duke pasur parasysh çmimin e produktit dhe sasinë e përftuar. Kjo, pasi qytetarët për shkak të vështirësive financiare zakonisht janë të prirur të sigurojnë ushqimet me bazike, duke u nisur edhe nga çmimet më të lira që u ofrohen në treg.

Katër sallame të njohur në vend gjerësisht si lloji “popullor” dhe një lloj salçiçe e preferuar më së shumti, ju nënshtruan analizave për të parë përmbajtjen e nitriteve, të cilat janë aditivë të lejuar në përdorimin e industrisë ushqimore, por gjithnjë duke respektuar normat e përcaktuara, pasi një sasi më shumë se sa norma mund të kthehet në një shqetësim madhor shëndetësor për konsumatorët dhe rrezik potencial.

Kampionët janë marrë nga kompanitë më të mëdha në treg, por edhe me shtrirje gjeografike jashtë Tiranës, referuar stabilimenteve të prodhimit.

Por, përse i përdorin konservantët dhe aditivët teknologët dhe kompanitë e prodhimit të sallamerisë në vend?

Analizat e 5 kampioneve nga Noval Laboratory

Përgjigjen e marrim nga specialistët, të cilët thonë se këto konservantë shërbejnë për të rritur jetëgjatësinë e produktit dhe luftimin e mikroorganizmave që mbartin nga përpunimi i mishit, si lëndë e parë deri në shndërrimin e tij në sallam, i cili shpërndahet më pas në treg. Por, abuzimi mund të ndodh në rast se synohet që një sallam të ruhet më gjatë se një afat i përcaktuar në treg. Pasi për të arritur këtë qëllim, i hidhet më shumë aditivë sesa duhet që mikroorganizmat të mos zhvillohen dhe të sjellin më pas edhe prishjen e produktit.

Udhëzimi i Ministrit të Bujqësisë, Nr.16, datë 29.8.2011 “Për Aditivët Ushqimorë të tjera nga ngjyruesit dhe ëmbëlsuesit”, parashikon një normë maksimale të nitriteve në produktet e sallameve të trajtuara me nxehtësi, deri në 100 mg/kg, çdo tejaklim nga kjo normë cilësohet një shkelje ligjore që ekspozon konsumatorët përballë rreziqeve të shtuara shëndetësore.

Udhezimi i MInistrit te Bujqesise, qe percakton nivelet e lejuara te nitriteve ne nenproduktet ne nenproduktet e mishit

Nga analizmi i 5 monstrave të sallemeve, referuar laboratorit “Noval”, rezulton se, kampioni i parë i sallamit “popullor’ ishte brenda normave të lejuara duke regjistruar 41.24 mg/kg nitrite të përqëndruara në këtë produktm që sipas specialsitëve nuk paraqet asnjë shqetësim për konsumatorët.

Kampioni i dytë i analizuar i sallamit “popullor” nga laboratori “Noval” rezulton 44.76 mg/kg nitrite, çka referuar udhëzimit të Ministrisë së Bujqësisë nuk ka asnjë tejaklim të normës së parashikuar.

Në të njejtat kushte paraqitet edhe kampioni i tretë i sallamit “popullor” i cili reulton me përqëndrim edhe më të ulët të nitriteve se dy të parët, vetëm 34 mg/kg.

Kampioni i katërt i sallamit “popullor” që tregtohet në vend ka një përqëndrim të lartë krahasuar me 3 monstrat e para duke ju afruar limit të lejuar. Sipas laboratorit ai paraqet rreth 92 mg/kg nitrite, shifër kjo që është shumë pranë nivelit maksimal prej 100 mg/kg, por brenda limiteve të lejuara.

Ndërkohë që kampioni i pestë rezultoi në shifrat 34.6 mg/kg nitrite, monstër kjo që i përket salçiçeve të analizuara.

Por pavarësisht rezultateve të përftuara dhe nitriteve brenda normave, ekspertët kanë këndvështrime të ndryshme për përdorimin e aditivëve në veçanti dhe konservantëve në përgjithësi në industrinë ushqimore.

Prof.Kapllan Sulaj

Prof. Kapllan Sulaj, Dekan i Fakultetit të Bioteknologjisë së Ushqimit në Universitetin Bujqësor të Tiranë, në verifikimin dhe interpretimin e raport-analizave të vëna në dispozicion nga Qendra ALERT, për 5 produktet e mishit, deklaroi se, “përbërësit sipas etiketës janë analiza konfirmuese për përbërjen e produktit. Matjet e nivelit të aditivëve mbeten i rëndësishëm në aspektin e sigurisë.

Referuar limit të lejuar për nitrite që është 150mg/kg ssi e hedhur, mostrat e analizuar paraqet vlerë të rritur të nitriteve (Regulation 1333/2008 EU, Regulation (EU) No. 1129/2011, Regulation (EU) No. 601/2014).  Në produktet e mishit të patrajtura termikisht përmbajtja e nitriteve nuk duhet të kalojë vlerën 150 mg/kg. Duhet të theksojmë se, në produktet e trajtuara termikisht nuk duhet të kemi përmbajtje të nitrateve, ndërsa përmbajtja e nitriteve nuk duhet të jetë më e lartë se 100 mg/kg produkt në përfundim, pra kur mbërrin te konsumatori”.

Kristaq Jorgo, kimist dhe specialit i sigurisë ushqimore, thotë se, nitritet duhet të përdoren për të luftuar bakteret. “Nitritet duhet të perdoren në mishrat për përpunim kundër një bakteri me emrin “Clostridium Botulinum”, që në industrinë ushqimore shumë pak e dinë qe cilësohet nivel sigurie”.

Kristaq Jorgo

Sipas Jorgos, nitritet janë të preferuara, sepse i jep këtyre produkteve një ngjyrë rozë, ngjyrë kjo që është shumë tërheqëse për konsumatorin. Perdorimi korrekt i tij si aditiv çon në një produkt të sigurt dhe me shije e ngjyrë shumë të pëlqyeshme, si dhe nuk e lejon që produkti të prishet. Por, thekson ai, nivelet e përdorimit të nitriteve për të përmirësuar ngjyrën janë në rendin deri në 10 ppm, ndërsa si nivel ideal perdorimi në sallameri është deri në 50 ppm.

Por, ndryshe mendon doktoresha Blerta Brati, Mjeke Mikrobiologe, e cila sa i përket nitriteve të shtuara në industrinë ushqimore bën thirrje që të ndalen. “Ne duam të hamë pa u ekspozuar ndaj rreziqeve shëndetësore nga aditivët e diskutueshëm. Thjeshtë, është përgjegjësi e autoriteteve publike shqiptare dhe autoriteteve ne Evropë të shtrëngojnë rregullat, duke ndaluar të gjitha aditivët potencialisht të rrezikshëm. Po ashtu,  është përgjegjësi e industrisë ushqimore të zbatoje normat e lejuara të shtesave në industrinë e saj”, deklaroi mjekja Brati. Ndërsa sygjeron konsumatorin që është i ekspozuar përballë rreziqeve të tilla, të mbrohen duke shtuar vitaminën C, e cila kufizon formimin e nitrosaminave që janë shumë të dëmshme në trupin e njeriut.

Eksperti Jorgo zbulon një tjetër mënyrë se si mund të rritet artificialisht, ndoshta dhe pa dijeninë e produesve, prania e nitriteve në nënproduktet e mishit. “Mishi që për sallameri është kryesisht importi, është i ruajtur për një kohë të gjatë. Nitratet e shtuara në mish, në vendin e origjinës, dhe kur ky destinohet për t’u përdorur në sallameri, një pjesë e vogël e tij zbërthehet në nitrit, duke bërë të mundur shtimin e sasisë së nitriteve në produktin përfundimtar dhe kjo shkon në dëm të sigurisë ushqimore”, deklaroi ai, duke shtuar se, “ne marrim një sasi shumë të madhe nitratesh edhe nga bimet dhe efekti kumulativ në këtë rast është shumë më i madh. Por duke qenë se nga nitratet e bimeve jemi me te mbrojtur nga fibrat dhe antioksidantët që kanë bimët, tek mishi problemet janë shumë më të mëdha, sepse në mungesë të tyre dhe të gatimeve me temperaturë të lartë, nënprodukt janë nitrozaminat që shkatërrojnë edhe ADN e qënieve njerëzore, duke çuar në kancere të ndryshme.

Dr.Blerta Brati Kika

Sipas mjekes Blerta Brati, nitritet në trupin e njeriut janë një rrezik për shëndetin e tyre. “Sipas një raporti nga Autoriteti Evropian i Sigurisë Ushqimore (EFSA). i cili daton nga viti 2017, nitritet paraqesin 4 rreziqe të mëdha për njerëzit. Duke oksiduar hemoglobinën, ato zvogëlojnë aftësinë e qelizave të kuqe të gjakut për të transportuar oksigjen në trup.

Nga ana tjetër, nitritet gjithashtu mund të kontribuojnë në formimin e kimikateve kancerogjene, nitrosaminat. Deri në moshën 6 muajshe, shumë nitrite i ekspozojnë foshnjat ndaj Methemoglobinemisë ose “sëmundjes blu”, duke bashkëvepruar me hemoglobinën në qelizat e kuqe të gjakut, ato parandalojnë që këto të fundit të sjellin oksigjen në organe. Kjo është një nga arsyet që mjeket pediater rekomandojnë ujëra minerale për foshnjat”, perfundoi mjekja Brati.

Hyrida Basha

Nutricionistja dhe Biologe Molekulare, Hyrida Basha deklaron se, nëse trupi i njeriut konsumon nitrite mbi normë, mund të ketë probleme në tru, duke shkaktuar dëmtim të funksionit motorik, neurodegjenerimi dhe një rritje e niveleve të proteinave të caktuara në trup që zhvillohen dhe formojnë pllaka, të cilat kontribuojnë edhe në sëmundjen e Alzheimer. Gjithashtu thotë ajo, marrja e një sasie të madhe të nitritit është e lidhur me rrezikun e lartë të zhvillimit të tipit 1 të diabetit te fëmijët.

Ndërkohë, dy institucionet që duhet të përfshiheshin detyrimisht në këtë investigim, Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural, si autoriteti politikëbërës dhe Autoriteti Kombëtar i Ushqimit, nuk janë bërë pjesë., MBZHR, megjithëse i është dërguar shkresë nga Qendra ALERT që nga data 7 janar 2021, ende nuk ka kthyer përgjigje për standardet dhe gazën ligjore që ky institucion bazohet kur harton politika për sigurinë ushqimore, si për nënproduktet e mishit, ashtu dhe për disa produkte tjera të analizuara.

Gjithashtu, edhe Autoriteti Kombëtar i Ushqimit, në të njëjtën datë është pyetur për shqetësimin e konsumatorit për përqëndrimet e nitriteve tek nënproduktet e mishit, por edhe të produkteve tjera, si dhe për normat, bazën lidhore, si merren vendimet nga inspektimet në terren etj, është mjaftuar vetëm me një kthim përgjigjie duke referuar bazën lidhore, si urdhëra, udhëzime etj. Eshtë pikërisht ky institucion, që në bazë të Planit Vjetor të Marrjes së Mostrave dhe të Vlerësimit të Riskut, saherë merr kampione dhe i analizon, në rastet se paraqesin probleme, përveçse duhet të marrë masa, duhet patjetër të informojë dhe konsumatorit. Kjo është detyrë e AKU, e cila përcaktohet nga Neni 5, pika “ç” i Ligjit Nr.9863 “Për Ushqimin” (i ndryshuar), sipas të cilit, “komunikimi i riskut bëhet nga AKU-ja, pёr t’i siguruar njё informacion të shpejtë,  në kohë, objektiv dhe të kuptueshëm, për ushqimin, dëmtuesit dhe risqet: ç) konsumatorëve”.

AKU detyrohet gjithashtu të komunikojë risk për konsumatorët, edhe referuar Vendimit të Këshillit të Ministrave, Nr. 708, datë 9.9.2020, Paragrafi 2 për “Përgjegjësitë Funskionale”. Në pikën “c” thuhet se AKU duhet “të organizojë punën për analizimin, vlerësimin dhe komunikimin e riskut për ushqimin dhe
ushqimin për kafshë”.

Gjithësesi, pavarësisht këtyre rezultateve, kompanitë e prodhimit të nënprodukteve të mishit, ashtu si dhe tjerave, do të jenë nën monitorimin e Qendrës ALERT, ku do të vazhdohet me analiza tjera për produktet e tyre, për lëndët e para etj.

P.S: Emrave të kompanive të përpunimit të mishit, nuk u është përmendur emri për efekt reklame, duke qenë se analizat kanë rezultuar brenda standardeve.

*Autori është Drejtor Ekzekutiv i Qendrës ALERT, si dhe autor e moderator i emisionit me të njëjtin emër. Gjithashtu, me një ekseriencë rreth 22-vjeçare punë në median e shkruar, televizive dhe online, si dhe në Administratë Publike.

 

Materiali është realizuar nga Qendra ALERT, si pjesë e projektit “Ushqimi, risku masiv për konsumatorët, mungesa e kontrolleve dhe e informimit nga institucionet”, të mbështetur financiarisht nga Programi i Granteve të Vogla të Komisionit për Demokraci të Ambasadës së SHBA në Tiranë. Opinionet, gjetjet, konkluzionet dhe rekomandimet e shprehura janë te autor-it/ve dhe nuk përfaqesojnë domosdoshmërisht ato të Departamentit të Shtetit.

Qendra ALERT – Alert.al

- Advertisement -

PËRGJIGJU

Ju lutemi shkruani komentin tuaj!
Ju lutem shkruani emrin tuaj këtu

Lajmi i fundit

Investigimi i ALERT / Nga tumoret, te sëmundjes e zemrës, veshkave e mëlçisë, si përdoret masivish vaji i palmës dhe në shumë raste i...

Nga Rudina Muça* Të pretendosh sot se në dyqanet e bulmetit mund të gjesh produkte vërtet të shëndetshme, vetëm gënjen...

Prezantohet platforma e monitorimit SETA e burimeve shtetërore në fushatën zgjedhore

Gjetjet e monitorimit mbi përdorimin e burimeve shtetërore në periudhën parazgjedhore të zhvilluar nën projektin "Forcimi i Transparencës Zgjedhore në Shqipëri" (SETA), u prezantuan...

Berxholi: Shfaqja e gripit të shpendëve H5N8, s’jemi të garantuar që nuk hyn në Shqipëri

Në një lidhje Skpye në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, prof.Kristaq Berxholi ish-drejtor i ISUV dhe mjek veterinar ka folur për njoftimin...

Përhapja e gripit të shpendëve, Mersini: Po afrohet në territorin tonë, masat që duhen marrë

I ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, Kujtim Mersini epidemiolog veterinar ka folur për shfaqjen e gripit të shpendëve H5N8 dhe...

Porti i Durrësit, Dogana dhe Policia rrezikojnë sigurinë ushqimore, skaneri “çmendet” dhe nxjerr akullin për drogë / Foto-Video

Një skandal i vërtetë me sigurinë ushqimore ka ndodhur një ditë më parë në Portin e Durrësit, ku autoritetet portuale dhe doganore kanë hapur...

More Articles Like This

- Advertisement -