Menu

Investigimi – Produkte pule “të freskëta”? Aspak, por të ndenjura dhe me prani bakteriesh. Si mashtrojnë tregtarët me origjinën e produktit dhe pa etiketa

Nga Mariglen MERTIRI*

Mishi i pulës po njeh rritje në preferencat e kosumatorëve në përditshmërinë e tyre gjatë vakteve ushqimore. Dietat që sygjerohen kanë në përmbajtjen thelbësore mishin e pulës. Ndërsa amvisat në shtëpi e përdorin si një ushqim të shpejtë dhe të lehtë për konsumim nga pjestarët e familjes.

Prirjet drejt këtij produkte janë të qarta dhe në rritje çdo vit. Referuar raporteve të INSTAT, në Anketën e Buxhetit të Familjes për vitin 2019 në Shqipëri, zëri i shpenzimeve për mish dhe nënproduktet e tij zinte mbi 20% të shpenzimeve mujore.

Shpendët zënë një vend të rëndësishëm në zakonet e të ngrënit edhe të evropianëve. Në dhjetë vitet e fundit, konsumi i mishit të shpendëve evropianë është rritur me 23% për të arritur 23.5 kg për frymë në vit.

Arsyet e rritjes së këtij konsumi lidhen me shumë faktorë pozitivë që sjell në shëndetin e qytetarëve përdorimi i mishit të shpendëve pasi është burim i shkëlqyer i proteinave të dobta, ka pak kalori, promovon shëndetin kardiovaskular dhe është i pasur me vitamina dhe minerale.

Dr.Blerta Brati

“Përveç se është i pasur me proteina, mishi i shpendëve është një burim i mirë i fosforit dhe mineraleve të tjerë si dhe vitaminave të kompleksit B. Është më pak i pasur në yndyrë sesa shumica e prurjeve me mish të viçit dhe derrit. Mishi i shpendëve është i ulët në acide yndyrore, por i lartë në yndyrna mono të pangopura të cilat përbëjnë rreth gjysmën e gjithë yndyrës” – deklaron mikrobiologia Blerta Brati. Por a po marrim vlerat e duhura ushqyese nga produktet që në blejmë në tregjet tona?

Qëndra “Alert” nisur nga shqetësimet në rritje të konsumatorëve dhe denoncimeve në disa raste për dyshimet mbi produktet që blejnë, investigoi se si këto produkte ruhen dhe shiten për qytetarët dhe a janë të shoqëruara me informacionin e nevojshëm në etiketat e tyre apo ambalazhet.

Në vëmendje të hulumtimit është edhe përmbajtja e filetove të pulës dhe trashkofshave, gjendja e tyre në frigoriferë dhe përbërist fiziko-kimik, por edhe nëse egzistojnë mundësitë e mashtrimit të konsumatorit, duke i shitur produkte importi të ngrira në vend të produkteve si “të freskëta” apo edhe “të vendit”. Në shumë raste rezultoi se, shitja me kilogram nuk shoqërohet me etiketa informuese mbi origjinen e produktit, ndërsa askush nuk i kontrollon se sa herë shkrihen e ngrihen këto produkte.

Në disa prej supermarketeve në Tiranë, por edhe në tregun Agro-Ushqimor ku furnizohen shumë markete të vegjël në kryeqytet, në blemë në mënyrë rastësore disa produkte të mishit të pulës dhe në bashkëpunim me laboratorin e certifikuar “Noval” analizuam përmbajtjen e këtyre produkteve në dy komponentë, freskinë dhe lagështirën e tyre si dhe praninë e elementit Azot në përbërje të produktit.

Ekspertët  e fushës thonë se për të parë freskinë e një mishi pule, fileto apo trashkofshë duhet të bazohemi në dy faktorë, testimi me shikim dhe me prova të menjëhershme para blerjes dhe analizimi i thelluar në laboratorë.

Lagështia dhe freskia e mishit janë dy tregues me rëndësi për të kuptuar nëse produkti është në parametrat e duhura. Lageshtia është e lidhur me ujin që mbart produkti, që do të thotë se një mish është i freskët kur ka lageshtirë gati 75%. Për freskinë, llogaritet edhe qëndrueshmeria e mishit, rrjedhja e lëngjeve. Nëse ne e shtypim me gisht mishin ngadalë dhe e heqim nga mishi gishtin, nesë është i freskët, vjen në pozicion shpejt, në të kundërten nuk mund të merret parasysh se mishi është i freskët.

Ekspertët këshillojnë konsumatorët se, mishi nuk duhet të ketë erë, ose të ketë filluar të marrë ngjyrën jeshile. Prania e elementit Azot rritet me humbjen e lagështisë, pasi denatyrohen proteinat. Ngjyra e mishit, është gjithashtu një tregues tjetër për freskinë e tij, por baza për freskinë eshte niveli i lageshtisë, thonë ekspertët e pyetur mbi këtë çështje.

Kapllan Sulaj

Laboratori “Noval”, nga 5 monstra të analizuara që ju dorëzuan nga blerja në mënyrë rastësore publikoi rezultate e përftuara, të cilat u intepretuan nga Dr. Kapllan Sulaj, Dekan i Fakultetit të Bioteknologjisë dhe Ushqimit në Universitetin Bujqësor të Tiranës.

Fileto pule importi, KMY, Rr.Ali Demi

Nga shqyrtimi i kampionit me numrin 6, i analizuar që është një fileto pule importi, eksperti Kapllan Sulaj deklaroi se, rezulton se lagështia është 73.09% dhe Azoti total Volativ është 43.20mg/kg. Bazuar në këto të dhëna, vlerat paraqiten normale dhe nuk kanë asnjë shqetësim si në mbajtjen dhe ruajtjen e produktit ashtu edhe në elementët fiziko-kimik.

Fileto pule, One Stop Shop, Shallvaret, Tiranë

Nje tjetër kampioni i analizuar, i cili identifikohet me numrin 7 që përkon me fileto pule që kur tregtohet suket sikur është e prodhuar në vendin tonë, por që në fakt është importi. Rezultatet, sipas ekspertitit, lagështia është 81.32 % dhe Azoti total Volativ është  13.20 mg/kg. Bazuar në të dhënat e përftuara, eksperti Sulaj deklaron se, lagështia nuk mund të jetë në këtë vlerë për mishin e pulës, pasi cilësohet mbi normën e duhur.

Trashkofshë pule, Conad, ETC

Kampioni me numrin 8, që është u analizua nga laboratori “Noval” është një trashkofshë pule me origjinë importi. Nga analiza rezultoi se, kishte lagështi 74.46% ndërsa Azoti total Volativ 23.10 mg/kg. Sipas ekspertiti Kapllan Sulaj, në produkt ka vlera normale të lagështisë dhe vlera normale të Azotit total Volativ.

Fileto pule, Big Market, Ali Demi

Kampioni me numrin 9, që u analizua nga laboratori “Noval” është një fileto pule po me origjinë importi. Lagështia në këtë produkt është 64.85% ndërsa Azoti total Volativ është 54.90 mg/kg. Çka do të thotë sipas ekspertit se, produkti ka një humbje të lehtë të lagështisë dhe vlera të shtuara të Azotit total Volativ, duke e renditur si nje produkt problematik për konsumatorin.

Fileto Pule, Coopavel, Tregu Agro-Ushqimor

Kampioni me numrin 10 i filetove të pulës që u analizua rezultoi me lagështi 75.70% ndërsa Azoti total Volativ  17.70 mg/kg. Eksperti deklaroi se produkti ka vlera normale të lagështisë dhe  vlera normale të Azotit total Volativ.

Pra në 5 produkte të analizuara të mishit të pulës, kryesisht fileto dhe trashkofsha importit, 2 prej tyre rezultuan me probleme në freskinë e mishit dhe me prezencë bakteriale për shkak të kushteve të trajtimit, duke e ekspozuar konsumatorin përballë risqeve të shtuara për shëndetin e tyre.

Nga hulumtimi në terren në shumë raste rezultoi se, në filetot e pulës të cilat blihen kryesisht me kilogramë nga qytetarët dhe ndodhen të ekspozuar në frigoriferët e njësive tregtare rezulton se, nuk kanë asnjë tabelë informuese mbi origjinën apo kushtet e përdorimit, ndërsa nuk mungojnë as mashtrimet e shitësve, të cilët mishin e pulës që vjen nga importi ta tregtojnë për produkt të freskët të vendit.

Ndërkohë që nga autoritetet kompetente nuk ka një një kudër të detajuar rrëgullator specifikisht për mishin e pulës.

Nutricionistët japin shpjegimet e tyre për kushtet se si duhet të ruhet një mish pule që të mund të jetë i konsumueshëm pa shqetësim. Një prej tyre, Hyrida Basha, biologe molekulare dhe nutricioniste dekaron se, mishi i pulës ka një kohëzgjatje deri në rreth 6 muaj që mund të mbahet në ngrirje dhe është përsësi i konsumueshëm në të njëjtat vlera si mishi i freskët dhe elementë si tiamina, riboflavina, acidi nikotinik dhe piridoksina ruhen mjaft mirë edhe në ngrirje.

“Ajo çka ndodh në ngrirje është, një reduktim i vogël i vlerave të disa vitaminave specifike si  20-40% për vitaminat e grupit B dhe 2-3% për vitaminën A”, sqaroi Basha

Hyrida Basha

Ngrirja, gjithashtu është një metodë mbrojtëse dhe penguese e trasmetimit të disa mikroorganizmave, si psh; Compylobacteri. Por, të gjitha produktet ushqimore kanë një ngarkesë mikrobike të cilat edhe pse në ngrirje, nuk zhduken. Përkundrazi, në ngrirje futen në një stad “letargjie”, “pezullie”, të cilat rivitalizohen dhe shumohen menjhëherë pas shkrirjes.

“Nëse bëjme veprimin ngrirje-shkrirje-ngrirje, u kemi dhënë mundësi këtyre baktereve të shumohen në mënyrë potenciale, duke e bërë ushqimin të rrezikshëm për ne dhe shëndetin tonë. Mund të themi se një pjesë e baktereve mund të humabsin aktivitetin gjatë gatimit, pikërisht këto baktere mund të lënë toksina potencialisht të rrezikshme, të cilat janë termorezistente. Vec kësaj, kemi humbje të vlerave ushqyese; humbje të ujit, sasisë së proteinave, ngjyrës, mineraleve etj”, deklaroi ekspertja Hyrida Basha

Nisur nga gjetjet e analizave, ekspertët thonë se, mishi i pulës kur nuk trajtohet me kujdesin e duhur si nga mbarështuesit, shitësit dhe më pas konsumatorët, mund të kthehet në një ushqim të rrezikshëm për konsumim.

“Në të vërtetë, mishi i pulës është një shkak i shpeshtë i helmimit nga ushqimi (salmonella, Campylobacter).  Sipas EFSA, 20% deri në 30% të rasteve njerëzore të kampilobakteriozës i atribuohen drejtpërdrejt konsumit të mishit të pulës. Përveç kësaj, për të parandaluar dhe luftuar shfaqjen e sëmundjeve të shoqëruara me mbipopullimin e kafshëve, antibiotikët u shpërndahen zogjve në sasi të mëdha, ndonjëherë direkt në ushqim. Ky përdorim masiv i produkteve veterinare shkakton shfaqjen e baktereve të cilat janë rezistente ndaj tyre”, deklaroi Mjekdia Mikrobiologe, Dr. Blerta Brati

Ekspertët sygjerojnë që, qytetarët të mund të jenë sa më të mbrojtur duhet të jenë sa më vigjilentë në përzgjedhjen e produkteve për konsumim. Ekspertët këshillojnë se duhet të kemi shumë vëmëndje duke përdorur shqisat tona, prekjen, nuhatjen dhe shikimin. Duhet të sigurohemi që mishit të mos jetë i butë në prekje. Në të kundërt, ky mish ka humbur masë proteinike të rëndësishme. Të sigurohemi që  mishi nuk lë në në paketim mbetje likuidi, apo të jetë me pore. Nëse është kështu, ka humbur minerale dhe hekur, dhe sasi uji të rëndësishme. Ekspertët thonë se ngjyra duhet të jetë rozë dhe jo gri, në të kundërt ka humbur hekur dhe është oksiduar. Produkti që ka kohë të gjatë në vitrinë, nuk këshillohet të konsumohet. Kini kujdes dhe lexoni etiketimin që duhet patjetër të tregojë: Emërtimin e produktit, vendin e origjnës së mishit, vlerat nutricionale, kushtet e ruajtjes dhe tregtimit si dhe skadencën.

Mungesa e bazës ligjore

Në vendin tonë, mundon baza ligjore për këtë kategori produktesh, çfarë konsiderohet “i freskët” dhe kushtet, si dhe për normat e lagështisë. Kjo ka bërë që konsumatorët të jenë të rrezikuar, ndërsa institucionet kontrolluese e ligjzbatuese të mos kenë në dorë disa normativa, të cilave mund dhe duhet t’ju referohen.

*Autori i shkrimit ushtron profesionin e gazetarit prej 12 vitesh. Ka mbaruar studimet për Gazetari në Universitetin e Tiranës. Ai ka ushtruar profesionin e gazetarit në disa media të shkruara dhe vizive, duke qenë dhe gazetar investigativ. Aktualisht, është redaktor i lajmeve ne Televizionin Klan News dhe bashkëpuntor në projektin e Qendrës ALERT.

Shënim: Ky publikim është ekzkluzivitet i Qendrës ALERT, e cila gëzon të drejtën e autorësisë, bazuar në Ligjin Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”. Materiali mund të ripublikohet në mediat tjera, vetëm duke cituar burimin në fund dhe të vendoset linku i burimit. Në rast ndryshimi titulli nga mediat, në fund të shkrimit duhet të saktësohet, se cili ka qenë titulli i tij. Në të kundërt, çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi, sipas Nenit 178 të Ligjit Nr/ 35/2016

© Qendra ALERT – Alert.al

Related Posts