Herceg Novi, Mali i Zi, 28 qershor 2021 – Një iniciativë thelbësore për të siguruar të ardhmen e Detit Adriatik kulmon sot në Herceg Novi, ku Ministria Malazeze e Ekologjisë, Planifikimit Hapësinor dhe Urbanistikës po pret Konferencën Përfundimtare të Projektit Adriatik të GEF.
Projekti GEF Adriatik ka zhvilluar tre vitet e fundit, duke bashkuar organizata rajonale dhe ndërkombëtare me interes në të ardhmen e burimeve tona detare. Projekti ka përdorur një koncept të ri – approach qasjen e ekosistemit ’- për të punuar drejt rivendosjes së ekuilibrit ekologjik të Detit Adriatik dhe për të hedhur bazat për menaxhimin e tij të qëndrueshëm afatgjatë.
Qasja e ekosistemit është ajo që shikon pamjen e madhe, duke marrë parasysh marrëdhëniet midis të gjitha bashkëveprimeve të ndryshme njerëzore me zonat detare dhe bregdetare dhe ekosistemet nga të cilat ato varen. Këto më pas përfshihen në një plan të përgjithshëm për zhvillim të qëndrueshëm duke përdorur një proces tjetër të quajtur Planifikim Hapësinor detar (PHD).
“Projekti GEF Adriatik ishte një mundësi e mrekullueshme për të bashkëpunuar në të gjithë Shqipërinë, Malin e Zi dhe të gjithë rajonin e Adriatikut për të dy proceset EcAp / IMAP dhe PHD sipas Konventës së Barcelonës; marrja e hapave të rinj dhe sigurimi i elementeve kryesore për të vlerësuar dhe përmirësuar ekosistemet tona detare dhe bregdetare të përbashkëta dhe për të ndërtuar një të ardhme më të mirë dhe të qëndrueshme”, tha Anis Zarrouk, përfaqësues i UNEP / MAP-SPA / RAC
Ideja është që të largohemi nga vendimet dhe masat e planifikimit afatshkurtër që mund të favorizojnë një sektor ose grup përdorues në kurriz të burimeve detare dhe bregdetare që ne të gjithë ndajmë dhe mbështetemi – një mënyrë e të menduarit që ka çuar në degradim të konsiderueshëm të mjedisit në rajoni ndër vite. GEF Adriatik po korrigjon ekuilibrin në Detin Adriatik, duke punuar për të rivendosur funksionet e tij natyrore duke mbështetur rigjenerimin e ekosistemeve detare të rajonit në mënyrë që të gjithë të përfitojnë prej tyre në mënyrë të drejtë dhe të qëndrueshme.
“Marrja e një qasje të ekosistemit ndaj Planit Hapësinor Detar, PHD është mënyra më e mirë për të ecur përpara, por në botën reale ka çështje komplekse për t’u marrë me – politike, ekonomike, sektoriale dhe shumë më tepër – në biznesin delikat të balancimit të rritjes blu me shëndetin e mjedisit. Me teknikat dhe qasjet e reja që kemi testuar në Malin e Zi kemi qenë në gjendje të krijojmë mjete të bazuara në shkencë për të drejtuar këto procese vendimtare vendimmarrëse për të arritur rezultate të informuara dhe të qëndrueshme që funksionojnë për të gjithë, jo vetëm për grupet individuale të interesit”, Marina Marković, përfaqësues nga UNEP / MAP-PAP-RAC
Një pjesë kryesore e projektit ka qenë të fitojë një kuptim më të thellë dhe më të detajuar të proceseve që ndodhin në ujërat tona të zënë, dhe të faktorëve njerëzorë që kanë ndikimet më të mëdha në funksionimin e shëndetshëm të detit dhe pasurinë e tij të biodiversitetit. GEF Adriatik ka drejtuar iniciativa të suksesshme kërkimore në të gjithë rajonin për të mbledhur të dhëna mbi vlerat por edhe kërcënimet ndaj detit duke përfshirë speciet jo-autoktone, mbeturinat detare, ndotjen, ndryshimin e klimës dhe disa të tjera, me informacionin e ri që siguron një bazë për mbrojtjen e synuar detare iniciativat dhe proceset më efektive afatgjata të Planeve Hapësinore Detare.
“Mjedisi ynë detar është një burim kombëtar i paçmuar dhe ne duhet të bëjmë më shumë për ta ruajtur atë. Projekti GEF Adriatik provoi të jetë një mundësi e shkëlqyer për të filluar menaxhimin e Adriatikut me vizionin e integruar të përgjithshëm që kërkon një qëllim i tillë. Sondazhet dhe monitorimet detare që kanë ndodhur ofrojnë një themel të shkëlqyeshëm për PMV të ardhshëm në Shqipëri dhe më gjerë”, tha Zamir Dedej, Drejtor i Agjencisë Kombëtare e Zonave të Mbrojtura të Shqipërisë (AKZM), Ministria e Turizmit dhe Mjedisit të Shqipërisë.
GEF Adriatik gjithashtu ka nxitur bashkëpunim të fortë në të gjithë rajonin, duke sjellë aktorë të ndryshëm së bashku – nga qeveria, akademia, biznesi dhe shoqëria civile – për të adresuar çështje të përbashkëta, për të ndarë praktikat më të mira dhe për të ndërtuar kapacitete. Ajo ka qenë në gjendje të mbështesë Shqipërinë dhe Malin e Zi në proceset e tyre të vazhdueshme të pranimit në BE dhe ka luajtur një rol të rëndësishëm në planet për zhvillimin e një qendre të re kërkimore detare në Shqipëri.
“Ne morëm një nxitje të konsiderueshme në detyrimet tona kombëtare të ruajtjes sipas Konventës së Barcelonës duke punuar me GEF Adriatik, e cila gjithashtu ndihmoi në zhvillimin e kërkesave tona për kandidim në BE. Ne kemi rritur ndjeshëm kapacitetet tona kombëtare për të vlerësuar, monitoruar dhe menaxhuar burimet tona detare në procesin e parë të planifikimit hapësinor detar në shkallë të gjerë të Malit të Zi”, tha Ivana Stojanovic, përfaqësuese e Ministrisë së Ekologjisë, Planifikimit Hapësinor dhe Urbanizmit, Mali i Zi
Ngjarja e sotme në Herceg Novi feston gjithçka që është arritur në tre vitet e fundit, por më e rëndësishmja, ajo shënon ditën e parë të një të ardhmeje të re dhe më të mirë për Detin tonë Adriatik të përbashkët.
Projekti GEF Adriatik u financua nga Faciliteti Global i Mjedisit dhe mblodhi partnerë të nivelit të lartë duke përfshirë Planin e Veprimit UNEP / Mesdhetar me qendrat e tij rajonale PAP / RAC dhe SPA / RAC, Ministria e Ekologjisë, Planifikimit Hapësinor dhe Urbanizmit të Malit të Zi, Kombëtare Agjencia për Zonat e Mbrojtura të Shqipërisë (AKZM) dhe Ministria e Turizmit dhe Mjedisit e Shqipërisë.
alert.al/
