Instituti për Vetëdisiplinën në Reklamim (IAP) ka refuzuar një reklamë për suplementin ushqimor Collanol, të shpërndarë nga Vitaslim Innove Srl, për reklamim mashtrues. Sipas vendimit të 8 prillit 2025, komunikimi i transmetuar në rrjetet RAI në janar 2025 është në kundërshtim me Kodin e Vetërregullimit të Komunikimit Tregtar, në veçanti me Nenet 2 (Komunikimi mashtrues tregtar) dhe 23 bis (Shtesat ushqimore).
Reklama tregonte historinë e një burri që vuante nga dhimbje të kyçeve, i cili më pas u shfaq duke rifituar lëvizshmërinë e plotë falë marrjes së Collanol. Konteksti i komunikimit – i kombinuar me referencën ndaj shitjeve në farmaci (një kanal që publiku shpesh e shoqëron me produkte efektive ose produkte të miratuara nga autoritetet shëndetësore) – i mashtron konsumatorët, duke shkelur një nga parimet themelore të komunikimit komercial: mos i bëni njerëzit të besojnë atë që produkti nuk mund ta demonstrojë shkencërisht.
Premtime Mashtruese
Reklama përdor imazhe shumë sugjestive dhe deklarata të paqarta – të tilla si “zgjidhja ekziston”, “efikasitet i provuar klinikisht” dhe “i disponueshëm në farmaci” – për t’i bërë konsumatorët të besojnë se marrja e produktit mund të “rivendosë dhe rindërtojë indet” dhe të sjellë përsëri “lëvizshmëri të jashtëzakonshme” me vetëm një kapsulë në ditë. Një mesazh i konsideruar mashtrues, veçanërisht sepse evokon përfitime terapeutike që ligji i ndalon t’u atribuohen suplementeve, të cilat nuk mund të zëvendësojnë ilaçet ose të kurojnë patologjitë.
EFSA dhe barra e provës
Një nga pikat kryesore të vendimit ka të bëjë me mungesën e validimit nga EFSA (Autoriteti Evropian i Sigurisë Ushqimore). Reklamimi i atribuon suplementit efekte të dobishme që nuk janë të autorizuara si pretendime shëndetësore nga organi evropian. Mbrojtja e kompanisë, e cila përmendi përputhshmërinë e reklamës me fushata të tjera të ngjashme në transmetim dhe nxori në pah përbërjen e produktit (vitaminë C, mangan, bakër, vitaminë D), ishte e kotë. Juria e IAP përsëriti se, për të qenë në gjendje të pretendojë efektet shëndetësore, indikacioni duhet të jetë i pranishëm në listën e Komunitetit të pretendimeve të lejuara (në përputhje me Rregulloren e KE-së 1924/2006). Në mungesë të një miratimi të tillë, çdo premtim për zgjidhje ose trajtim duhet të konsiderohet i paligjshëm.
5 vjet më parë një tjetër censurë e IAP-it
Është kurioze të theksohet se pesë vjet më parë, në maj 2020, i njëjti suplement Collanol, i prodhuar nga kompania Vivislim, ishte subjekt i censurës nga IAP për të njëjtat arsye. E reja është se kompania tani quhet Vitaslim dhe jo Vivislim. Një detaj mbi të cilin ndoshta Juria duhet të kishte reflektuar më me kujdes. Kjo nuk është hera e parë që reklamat e censuruara nga IAP kanë rifilluar qarkullimin, duke anashkaluar masat.
Një treg i monitoruar dobët
Rasti i Collanol nuk është i izoluar. Në vitet e fundit, ka pasur sanksione dhe censurë të shumta kundër reklamave të shtesave ushqimore që, duke hipur mbi valën e anktheve që lidhen me shëndetin, premtojnë mrekulli të paprovuara. Rasti të kujton, në natyrën e tij, vendimet dhe urdhrat e tjerë të IAP-it mbi produktet për kontrollin e peshës, kujtesën, ankthin ose kyçet.
Në Itali, tregu i suplementeve vlen mbi 4 miliardë euro në vit dhe është ndër më të mëdhenjtë në Evropë edhe për shkak të çmimeve të tij të tepruara (në këtë rast, Collanol kushton rreth 35 euro për 20 kapsula). Por shqyrtimi parandalues i reklamave nuk është i detyrueshëm dhe shumë fushata mashtruese arrijnë të transmetohen përpara se të ndalen. Vendimi i Jurisë përfaqëson një thirrje të re për përgjegjësi për kompanitë, median dhe agjencitë e reklamave: kur bëhet fjalë për shëndetin, informacioni duhet të jetë transparent, i bazuar shkencërisht dhe të respektojë cenueshmërinë e publikut.
Ky njolftim është bërë bnga ilfattoalimentare.it dhe rasti është në Itali. Por, nga një kërkim në google, që mund t’a bëjë çdokush, produkte, suplemente ushqimore të të njëjtës markë dhe prodhues gjenden dhe në farmaci në Shqipëri e Kosovë. Reklamat mediatike, veçanërisht televizive janë të përditshme në ekranet shqiptare, për suplemente ushqimore të ngjashme me këtë, ndoshta dhe të këtij profukti janë të shumta. Ato joshin konsumatorët, teksa nuk ka asnjë provë shkencore për efektet e produkteve që reklamohen. Nga ana tjetër, nuk merret asnjë masë për ato reclama masjhtruese e që nuk kanë asnjë provë shkencore që rigjenerojnë iddet, kyçet, gjunjtë etj.
Qendra ALERT
