Menu

Siguria ushqimore

Masat që duhet të merrni nëse keni intolerance ndaj ushqimeve të caktuara

Masat paraprake që duhet të merrni nëse ju ose dikush që njihni ka alergji.

Nëse keni alergji ushqimore ose intolerancë është e rëndësishme që të keni informacionin që ju nevojitet për të bërë zgjedhje të sigurta ushqimore.

Nëse jeni duke ngrënë jashtë ose duke përgatitur ushqimin tuaj, ka ligje të etiketimit të alergenit dhe informacion që bizneset ushqimore duhet t’ju japin në lidhje me përbërjen e ushqimit.

Nëse ndiheni të sëmurë ose keni një reaksion alergjik pas ngrënies, duhet të kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore.

Agjencia e Standardeve të Ushqimit është përgjegjëse për etiketimin e alergenit dhe sigurimin e udhëzimeve për konsumatorët me mbindjeshmëri ndaj ushqimit, e cila përfshin alergji ushqimore, intolerancë dhe sëmundje. Ju mund të regjistroheni në shërbimin tonë të alarmit për alergji për të marrë njoftime kur publikojmë kujtimet e produkteve alergjike të rëndësishme për alergjinë tuaj ushqimore.

14 alergene

Në Britani, bizneset ushqimore duhet t’ju informojnë sipas ligjit për ushqimin. Kjo listë është identifikuar me ligjin e ushqimit si alergenët më të fuqishëm dhe më të përhapur.

14 alergenët janë: Selino, drithëra që përmbajnë gluten (si elbi dhe tërshëra), krustace (si karkaleca, gaforre dhe karavidhe), vezë, peshk , qumësht, molusqe (të tilla si midhje), mustardë, kikirikë, susam, soje, dioksid squfuri e sulfite dhe arra (të tilla si bajame, lajthi, fasule).

Nëse jeni alergjik ndaj përbërësve që nuk përfshihen në 14 alergenët, gjithmonë duhet të kontrolloni etiketën ose pyesni stafin për informacion në lidhje me alergjenin tuaj specifik ushqimor.

Informacioni dhe etiketimi i alergenit

Bizneset ushqimore duhet të informojnë klientët nëse ndonjë produkt që ata ofrojnë përmban ndonjë prej 14 alergeneve si përbërës.

Ka një numër mënyrash në të cilat informacioni alergjen mund t’ju jepet. Kjo mund të varet nga lloji i ushqimit që blini dhe lloji i biznesit të ushqimit nga i cili porositni.

Ushqim i paketuar

14 alergenët duhet të theksohen brenda listës së përbërësve të ushqimit ose pijeve të paketuara. Kjo mund të bëhet, për shembull, duke përdorur lloje të theksuara, të pjerrëta ose me ngjyrë, për t’i bërë përbërësit e alergjenit më të lehtë për t’u dalluar.

Ushqim jo i paketuar (i lirshëm)

Bizneset ushqimore të tilla si një furrë buke, kasap ose ushqimore, duhet t’ju japin informacion alergjen për çdo artikull të lirë që blini që përmban ndonjë nga 14 alergenët.

Paketuar për Shitje Direkte (PPDS)

Nga 1 Tetori 2021, ushqimi PPDS do të duhet të ketë një etiketë që shfaq një listë të plotë të përbërësve, me përbërës alergjikë të theksuar brenda tij.

Rregullat e reja të ushqimit PPDS do t’u sigurojnë klientëve më shumë informacion, për të bërë zgjedhje të sigurta ushqimore. Sidoqoftë, nuk duhet të zëvendësojë ose parandalojë konsumatorët që të kenë biseda rreth kërkesave të tyre alergjike, me biznesin e ushqimit. (FoodStandardsAgency)

Qendra Alert/Alert.al

 

McDonald's miraton etiketën Nutri-Score, ja për çfarë shërben

McDonald’s është zinxhiri i parë i ushqimit të shpejtë që miratoi etiketën e ushqimit të njohur si Nutri-Score. Për momentin, zgjedhja ka të bëjë vetëm me Francën dhe specifikimet e etiketës së re mund të gjenden në një faqe të dedikuar të faqes. Kështu McDonald’s shpjegon se si funksionon Nutri-Score, përmes përdorimit të pesë ngjyrave (nga jeshile në të kuqe), që korrespondojnë me pesë shkronja të alfabetit, i atribuohen produkteve të vlefshme dhe më pak të vlefshme. Ngjyra vlerëson cilësinë e përbërësve, të tilla si fibra, fruta dhe perime, ashtu edhe ato që duhet të kufizohen, siç janë sheqernat, kripa, yndyrnat e ngopura, si dhe kaloritë.

 

Në fakt, mjafton të shihni ngjyrën që i atribuohet llojeve të ndryshme të hamburgerëve ose produkteve të tjera, siç janë sallatat ose pijet. Por kini kujdes, sepse Nutri-Score i referohet 100 g ushqim, kështu që pjesa e vogël e patateve të skuqura do të ketë të njëjtin gjykim ushqyes. Përkundër asaj që natyrshëm mendohet në asortimentin e pasur të McDonad, vetëm dy produkte kanë ngjyrën e kuqe (Coca-Cola klasike dhe salca), shumë prej tyre kanë atë portokalli dhe drita jeshile që i atribuohet karrotave të papërpunuara, domateve ose sallatës klasike Cesar. Nutri-Score është një shtesë vullnetare që i shtohet informacionit tjetër të detyrueshëm në etiketa. (IlFattoAlimentare)

Qendra Alert/Alert.al

Kujdesi që duhet të tregojmë kur blejmë konserva peshku

Ritmi i punës na bën shpeshherë të shkojmë drejt zgjedhjeve të gabuara, përsa i përket ushqimit.

Në shumë raste ushqimet e konservuara bëhen zgjidhja më komode për shumë familje.

Gjithashtu shumë prej këtyre ushqimeve duke qënë se janë të pasura me kripëra mund të kthehen edhe në një shije të preferuar.

Pse ushqimet e konservuara janë të rrezikshme

Mund të mendoni se dëmi që vjen nga ushqimi  mund të mos jetë fatal, por në të vërtetë është e kundërta.

Në rastin e konservave situata është më kritike se zakonisht për disa arsye që i gjeni mëposhtë.

Para se ushqimet të futen në konserva ato ngrohen në mënyrë që të shkatërrohen bakteret e këqija që ndohen në to.

Sipas një studimi të Universitetit të McGill   ushqimet  e konservuara janë të dëmshme.

Kur ato ngrohen dhe qëndrojnë të konservuara për një kohë të gjatë humbasin çdo vlerë minerale.

Kontrolloni gjendjen e konservës

Për të qënë gjithnjë të sigurtë në ushqimet që konsumoni gjithnjë kontrolloni kutinë.

Shikoni me kujdes në çfarë gjendje është metali i konservës pata se t’a blini.

Sa më i hollë të jetë ky metal aq më shumë përkulen anët e tij duke krijuar kështu të çara mikroskopike që prekin ushqimin tuaj.

Konservat e dëmtuara dhe helmimi nga ushqimi

Departamenti i Agrikulturës në SHBA shpjegon se gjatë dëmtimit të kutive të konservave brenda tyre mund të zhvillohen forma bakteresh helmuese.

Këto baktere të rralla mund të prekin sistemin nervor dhe të shkaktojnë helmime të tmerrshme nga ushqimi.

Simptomat përfshijnë turbullim të shikimit, vështirësi në frymëmarrje apo përtypje.

Kjo njihet ndryshe si sëmundja e botulizmit, një gjendje ku trupit pushtohet nga toksinat nervore te shkaktuara nga bakteret.

Megjithëse është një sëmundje e rrallë evitoni sa më shumë kutitë e konservave të dëmtuara sadopak.(Agroweb)

Qendra Alert/Alert.al

Sa të informuar janë konsumatorët mbi aditivët ushqimorë

Aditivët janë përbërës themelorë dhe të kudondodhur në ushqime, veçanërisht në ato ultra të përpunuara dhe për këtë arsye në Evropë ato kontrollohen në mënyrë strikte. Megjithatë, konsumatorët shpesh kanë frikë prej tyre dhe u atribuojnë atyre rreziqe shëndetësore që në realitet ose nuk ekzistojnë, ose mbivlerësohen. Prandaj ka shumë punë për të bërë për të informuar më mirë, dhe për të kuptuar edhe pasojat në organizmin e njeriut. Kjo konfirmohet nga një sondazh i fundit i kryer nga Instituti Federal Gjerman për Vlerësimin e Rrezikut (BfR), i cili i bëri një mijë njerëzve një sërë pyetjesh.

 

E para ka të bëjë me arsyet pse shtohen aditivët: 6 nga 10 të anketuar u përgjigjen për shijen dhe aromën. Del se për 81% të pjesëmarrësve, prania e përbërësve natyral është thelbësore, e ndjekur nga 74% që kërkojnë një konsistencë të këndshme dhe nga 70 % e cila i jep rëndësi pamjes. Më pak se një në dy mendon për ruajtjen dhe kursimet. Prandaj ne kërkojmë produkte të perceptuara si natyrale, por edhe tërheqëse, ndoshta pa e kuptuar që aditivët pothuajse gjithmonë e bëjnë një ushqim tërheqës.

 

Dhe kontradiktat vazhdojnë në pyetjen tjetër: A heq dorë nga një blerje për shkak të aditivëve? 55% thonë po, sepse përpiqen t’i shmangin (40% thonë jo). Konkretisht, ndër më të frikshmit janë përforcuesit e aromës (të renditur të parët me 84% të mostrës), ëmbëlsuesit (69%), ngjyrat (64%), konservuesit (60%) dhe emulsifikuesit (43%). Vitaminat ruhen nga lista e zezë, të cilën 47% e pjesëmarrësve thonë se e kërkojnë, si dhe minerale të vlerësuara nga 25% e publikut.

Pjesa tjetër ka të bëjë me lidhjen midis qëllimit për të cilin shtohet një shtues dhe sa pozitive mund të jetë ose jo një kategori e caktuar. Në këtë rast, opinionet për ruajtësit, aromat, ëmbëltuesit, ngjyrat dhe emulsifikuesit dolën të ishin shumë të fragmentuara, me vlerësime të përgjithshme të shpërndara midis atyre shumë negative dhe pozitive, me një përparësi besimi në lidhje me ruajtësit dhe mosbesimin ndaj ngjyrave.

Lidhur me rreziqet shëndetësore në mënyrë specifike, janë ëmbëlsuesit që konsiderohen më të rrezikshmit, të ndjekur nga përforcuesit dhe ruajtësit e aromës, ndërsa ngjyrat i kanë frikë 1 në 3 konsumatorë. Detajet e llojit të rrezikut që kanë treguar konsumatorët janë gjithashtu interesante: Në radhë të parë ka intoleranca, e ndjekur nga kanceri, obeziteti, diabeti dhe sëmundjet kardiovaskulare. Prandaj, frika është shpesh se aditivët shoqërohen me sëmundje shumë serioze.

Një pyetje më pas kishte të bënte me nivelin e informacionit të konsumatorit. Në këtë rast, shumica përgjigjen se ndihen të painformuar: Për kuptimin e asaj që raportohet në etiketë si dhe për rolin e aditivëve, për rreziqet shëndetësore si dhe për procesin industrial përmes të cilit merret një ushqim me aditivë. Së fundi, njohuritë për substancat individuale janë gjithashtu të dobëta: Nëse shumë njerëz e njohin beta karotenin, lecitinën dhe acidin laktik, vetëm një në dy e di se çfarë janë glutamati dhe aspartami, dhe vetëm një në katër e di se çfarë ështe dioksidi i titanit. (IlFattoAlimentare)

Qendra Alert/Alert.al

Si të bindim njerëzit për të blerë ushqime të shëndetshme

Si t’i bëni njerëzit të hanë më mire, sidomos ata që janë mbipeshë? Prej vitesh, pyetja ka qenë objekt diskutimi midis ekspertëve dhe krijuesve të politikave në shumë vende, në përpjekje për të parandaluar sëmundjet që lidhen me ushqimin e dobët. Tani dy studime, të publikuara në të njëjtat ditë, japin dy përgjigje me karakter të kundërt, duke treguar se ka strategji efektive dhe të tjera të padobishme.

 

Rasti i parë është ai i Kilit, një vend që ishte ndër të parët që miratoi një sërë masash në vitin 2016, me shpresën për të frenuar rritjen e peshës mesatare të qytetarëve të shkaktuar nga konsumimi i ushqimit me cilësi të dobët dhe përkeqësimin pasues të gjendjeve të përgjithshme shëndetësore. Në veçanti, u ndërhy tek të rinjtë, duke pasur parasysh se në vitin 2016, 51% e fëmijëve nën moshën 15 vjeç ishin mbipeshë ose obezë. Për këtë qëllim, u vendos që të vendosen etiketa shumë të qarta, me fjalët “përqendrim i lartë ” në ushqime dhe pije me sasi të tepërt kripe, sheqeri dhe yndyre, duke vendosur kufij gjithnjë e më të rreptë dhe në të njëjtën kohë, ndalimin e reklamave televizive të ushqimeve të padëshiruara dhe shitjen e ushqimeve të pashëndetshme në shkolla.

 

Rregullat u hodhën nga 2016-2019 dhe tani studiuesit në Universitetin e Karolinës së Veriut në Chapel Hill kanë dashur të verifikojnë efektivitetin e tyre. Prandaj ata shkuan për të parë blerjet e 2,300 familjeve, për të kontrolluar nëse kishte pasur ndonjë ndryshim midis periudhës që i paraprin fillimit të rregulloreve të reja (në 2015) dhe asaj në vijim (në 2017). Studiuesit zbuluan se kishte vërtet një rënie të konsiderueshme në ato të pijeve dhe ushqimeve jo të shëndetshme të identifikuara me etiketa të larta. Në veçanti, ata raportuan në The Lancet Planetary Health, në këtë kategori kishte një rënie të kalorive të blera me 24% (e barabartë me 49 kalori në ditë për person), në sheqerna me 27% (21 kalori), në acide yndyrore të ngopura me 16% (6 kalori) dhe natriumi me 37% (97 miligramë).

Kjo përkthehet në një rënie edhe në një nivel të përgjithshëm, të të gjitha ushqimeve dhe pijeve, të etiketuara: Kaloritë e blera ranë me 3.5% për person në ditë, sheqernat me 10% (12 kalori), yndyrnat e ngopura me 3.9% (2 kalori), natriumi me 5% (28 mg). Ndër kategoritë më të penalizuara ishin lëngjet industriale të frutave dhe perimeve, derivatet dhe zëvendësuesit e qumështit, salcat dhe erëzat, drithërat e mëngjesit, ëmbëlsirat.

Në të njëjtën kohë, shitjet e ushqimeve jo të etiketuara që konsiderohen mjaft të shëndetshme janë rritur. Disa kilianë, të intervistuar nga BBC thanë se e kuptuan për herë të parë se produktet e blera nuk ishin të vlefshme nga pikëpamja ushqyese. Nëse marrim parasysh se sipas një studimi në vitin 2021 çdo familje prej 3 personash bleu mesatarisht 23 litra pije me sheqer çdo muaj, ne e kuptojmë se sa e rëndësishme është dhe sa efektive mund të jetë për të rritur ndërgjegjësimin e qytetarëve.

 

Shembulli i dytë vjen nga Mbretëria e Bashkuar dhe ka të bëjë me “presionin” ushtruar ndaj kompanive për të ndryshuar recetat e produkteve të tyre më të këqija. Rezultati, edhe në këtë rast, lë pak dyshime: Nuk funksionon. Studiuesit në Universitetin e Oksfordit në fakt kanë kërkuar të kontrollojnë atë që ka ndodhur në katër vjet, pasi qeveria ftoi prodhuesit të riformulojnë ushqimet dhe pijet me shumë kripë, sheqer ose yndyrë. Siç është raportuar në PLoS One, ata morën parasysh 10 kompanitë më të rëndësishme dhe analizuan recetat e viteve 2015, 2016, 2017 dhe 2018.

Rezultati ishte më shumë se negativ: Nuk pati ndryshime, me disa përjashtime, duke përfshirë Kellogg, të cilat pakësuan pak përqendrimin e sheqerit në drithërat e mëngjesit Coco Pop’s dhe Special K. Kishte gjithashtu një rritje të lehtë të produkteve që mund të përkufizohen si të shëndetshme, e cila shkoi nga 44% në 2015 në 45% në 2018. Për më tepër, pati një rritje të shitjeve, e cila shkoi nga 47 në 51%, ndoshta e lehtësuar nga rregullat e reja të prezantuara në 2018, të cilat vendosën një taksë për sheqernat e tepërta në pije. Por nga pesë markat kryesore të shitura nga secila prej dhjetë kompanive, vetëm gjashtë përmirësuan profilin ushqimor me të paktën 20%. (IlFattoAlimentare)

Qendra Alert/Alert.al

Alarmi i lopës së çmendur, Brazili eksportuesi më i madh i viçit pezullon shitjet

Brazili, eksportuesi më i madh i viçit në botë ka pezulluar shitjet në Kinë (konsiderohet klienti numër një) pasi konfirmoi dy raste të lopës së çmendur “atipike”. Pezullimi është një goditje e madhe për fermerët brazilianë pasi Kina dhe Hong Kongu blejnë më shumë se gjysmën e eksporteve të viçit brazilian.

Rastet janë identifikuar në fabrikat e vendosura në shtetet e Mato Grosso dhe Minas Gerais, specifikoi Ministria e Bujqësisë në Brazil, duke nënvizuar se ky është episodi i katërt dhe i pestë i sëmundjes “atipike” të lopës së çmendur të zbuluar në 23 vitet e fundit. Sipas raporteve nga Reuters, ministria saktësoi se sëmundja atipike e lopës së çmendur zhvillohet spontanisht dhe nuk lidhet me konsumin e ushqimit të kontaminuar. Brazili nuk ka pasur kurrë një rast klasik të sëmundjes së lopës së çmendur .

Sipas Reuters, dy incidentet u konfirmuan pasi ftuan mostrat për analiza në laboratorin e Organizatës Botërore për Shëndetin e Kafshëve (Ore) në Alberta, Kanada. Qeveria braziliane ka thënë se nuk ka rrezik për shëndetin e njerëzve apo kafshëve dhe shpreson që pezullimi të hiqet shpejt pasi është një nga sektorët më të rëndësishëm në sektorin e agro-ushqimit. (IlFattoAlimentare)

Qendra Alert/Alert.al

RASFF njofton, AKU nuk informon konsumatorët për ushqimet e importuara me probleme. Rastet dhe kur prodhimet shqiptare janë "alert" gjatë eksportit

Nga Mariglen Mërtiri*

Produktet e rrezikshme për konsum që vijnë në Shqipëri nga Bashkimi Europian, në kohë reale informojnë autoritet shqiptare, por mungesa e reagimit ka sjelle konsumimin e dhjetëra tonëve ushqime të kontaminuara nga shqiptarët. Një muaj më parë, qytetarët shqiptarë konsumuan mbi 11 ton akullore me përmbajtje kancerogjene, ndërsa në nëntor 2020, rreth 1 ton kofsha pule me origjinë nga Polonia dhe me përmbajtje salmonele u konsumuan në tryezat e qytetarëve, si një ushqim i shëndetshëm. Autoriteti Kombëtarë i Ushqimit nuk merr masa për informimin e konsumatorëve dhe nuk bën publike rastet që kur njoftohet nga vendet e unionit për të rritur ndërgjegjësimin e konsumatorëve, për t’u mbrojtur nga rreziqet e mundshme.
Të konsumosh produktet ushqimore dhe jo ushqimore në Shqipëri mund të përballesh me një rrezik evident, nga ekspozimi për shkak të mungesës së kontrolleve rigoroze dhe informacionit të dobishëm për konsumatorin që të vetëmbrohet ndaj “alert-eve” që japin për produktet e importit edhe gjurmueshmërinë e tyre, institucionet e mbrojtjes së konsumatorit në Bashkimin Europain.
Qendra “Alert” bëri një kërkim të thelluar në portalin kryesor të Bashkimit Europian për konsumatorin, në të cilin përfshihen edhe vendet jashtë unionin siç është edhe Shqipëria, nga ku ka rezultuar se gjatë dy viteve të fundit (2020-2021) ka pasur kërkesa shumë serioze për të marrë masa për produkte të caktuara, të cilat nëse konsumohen rrezikojnë seriozisht shëndetin.

Sistemi i Alarmit të Shpejtë për Ushqimet dhe Ushqimet për Kafshë (RASFF) është një portal për shkëmbimin e informacionit ndërmjet shteteve kur konstatohet risk në zinxhirin ushqimor. Kjo i lejon të gjitha shtetet të marrin masa të menjëhershme, përfshirë dhënien e menjëhershme të informacionit ndaj publikut, nëse është e nevojshme. Komisioni informon një shtet jo anëtar të RASFF, nëse një produkt ushqimor i gjurmuar në shtetet anëtare është eksportuar në një nga vendet jo anëtar i BE-së.
Në këtë portal që prej nisjes së vitit 2020 e deri në shtator 2021 ka 16 lajmërimë për produkte, të cilat janë importuar edhe në Shqipëri nga shpërndarës të ndryshëm ushqimorë. Produktet që kërkohet të bëhet kujdes dhe të largohen nga tregu janë që nga kripa me material plastike nga Spanja e deri tek salmonella në krahe pule e Polonisë, patatinat me salmonelë nga Filipinet e deri tek farat e susamit nga India e akulloret me probleme nga Franca.
1. Në 10 gusht 2021 Gjermani ka ngritur alarmin për trupa të huaj (pjesë qelqi) në kripë deti të trashë me origjinë nga Spanja. Gjermani hoqi nga marketet këtë produkt ndër konsumatorët që e kishin blerë e dorëzuan kripën. Ndërsa Zvicra shkoi edhe më tej duke e asgjesuar sasinë e kripës me rrezik për qytetarët. Produkti është shpërndarë edhe në Shqipëri.
2. Në 5 gusht 2021 Spanja ngriti një alarm serioz për xhinxherën pluhur të prodhuar në Indi pasi në produkt kishte Oksid Etileni mbi normat e lejuara. Spanja, Greqi dhe Danimarka morën masa për këtë produkt ndërsa në Shqipëria asnjë njoftim zyrtar për konsumatorët.
3. Në 27 korrik 2021 Spanja informoi në portal për një substancë të paautorizuar (oksid etileni) në stabilizuesin e përdorur nga fabrika në prodhimin e akullores me origjinë nga Franca e shpërndarë në mbi 50 shtete, përfshirë edhe Shqipërinë. Alarmi klasifikohej serioz për konsumatorët ndërsa shumë shtete morën masa si për tërheqje nga tregu por edhe për informim të publikut. Produkti që ishtë shpërndarë edhe në Shqipëri, u largua nga tregu një pjesë e vogël e tij teksa pjesa më e madhe e produktit ishte konsumuar nga qytetarët.
4. 7 korrik 2021, Finlanda ngriti shqetësim për përbërës organikë të paqëndrueshëm në gota silokoni për foshnjat të prodhuara në Kinë dhe të futura në BE nga Danimarka. Sipas ekspertëve, ka shumë komponime të paqëndrueshme në gotat e silikonit që përdoren për fëmijët. Produkti ndodhej edhe në tregun shqiptar.
5. 29 qershor, Holanda njofton për prezencë të salmonelës në patatinat të prodhuara si lëndë të parë nga bananent me origjinë nga Filipinet, “Banana Chips”. Ky produkt rezulton i importuar edhe në Shqipëri dhe në portal paraqitet me rrezik serioz për konsumatorët.
6. 4 qershor 2021, Sllovenia njofton për Oksid Etileni mbi normë në suplementin ushqimor të prodhuar po në Slloveni. Rreziku serioz detyroi këtë shtet dhe Italinë të marrë masa ndërsa shtetet e tjera përfshirë dhe Shqipërinë nuk dhanë asnjë informacion për publikun.
7. 4 dhjetor 2020, Greqia njoftoi në portal për një rrezik serioz për konsumatorët pasi një substancë e paautorizuar oksid etileni u konstatua në farat e susamit të zi me origjinë nga India. Sipas analizave rezultoi se oksid etileni nga 0.05 mg/kg ishtë në vlerat 5 mg/kg. Po brenda së njëjtës ditë, Greqia lëshoi një alarm të dytë, ku nga analizat e ribëra rezultoi se Oksid Etilenit nuk ishte më 5 mg/kg, por 13 mg/kg, gjë e cila kalon me disa fish normën e lejuar e cila është vetëm 0.05 mg/kg. Ky produkt është shpërndarë edhe në tregun shqiptar.
8. 4 dhjetor 2020, Franca njofton për mbetje dezinfektuesit në produktet e qumështit të prodhuara në Francë. Njoftimi ishte serioz dhe me rrezikshmëri për kosnumatorët ndaj për gjurmimin dhe analizmin e produktit u angazhuan disa vende europaine por edhe vetë Komisioni Europain. Produkti u shpërnda edhe në Shqipëri.
9. 5 nëntor 2020, Lituania njofton për prezencë të salmonelës në kofshat e pulës me origjinë nga Polonia. Produkti i shpërndarë edhe në Shqipëri.
10. (Trupat inspektuese te AKU kryen me date 24.11.2020 inspektim ne subjektin Agro Food Company per verifikimin e produktit, kofsha pule te ngrira me origjine nga Polonia dhe rezultoi se sasia totale prej 990 kg e identifikuar me nr. LOT 01345000 eshte shitur ne subjektin “KAZAZI MEAT shpk”, ku pas ndjekjes se gjurmueshmerise, u verifikua se eshte shitur tek konsumatori final. Ky paragraf në kllapa u mor nga Raporti Vjetor i AKU për vitin 2020)
11. 30 tetor 2020, Franca njofton për salmonelë në krahët e pulave të ngrira me origjinë nga Polonia. Rreziku cilësohej serioz, Franca kthen tek vendi i origjinës sasitë e importuara. Produkti i shpërndarë edhe në Shqipëri.
12. 7 gusht 2020, Greqi njofton për oksidim të kapakëve të shisheve me ushqim të gatshëm me origjinë nga Kina. Sipas rezultateve të testit, kapaku metalik është i papërshtatshëm për kontakt me ushqimin, për shkak të oksidimit të madh. Rreziku cilësohej jo serioz, por duhej ndjekur për të siguruar shëndetin e konsumatorëve. Produkti i shpërndarë edhe në Shqipëri.
13. 2 korrik 2020, Holanda njofton për një rrezik serioz në kofshat e pulës me origjinë nga Polonia, pasi ka rezultuar me prezencë të salmonelës. Nga analizat rezultoi me rrezikshmëri të ulët ngarkesa e salmonelës në produkt.
14. 30 qershor 2020, Greqia njofton për prezencë të salmonelës në mishin e pulës të mbushur me djathë dhe proshutë me origjinë nga Bullgaria. Produkti i shpërndarë edhe në Shqipëri.
15. 2 shkurt 2020, Holanda njofton për probleme në proteinat e qumështit me origjinë nga Irlanda. Produkt i shpërndarë edhe në Shqipëri.
16. 3 janar 2020, Bullgaria njofton për prezencë të salmonelës në kofshat e pulës të ngrira me origjinë nga Polonia, duke e klasifikuar produktin me rrezikshmëri të lartë për konsumatorët.
Për asnjërin nga këto raste, Autoriteti Kombëtar i Ushqimit nuk njoftoi konsumatorët për rrezikun që iu kanoset. AKU mund dhe duhet të njoftonte popullatën, me qëllim shmangien e këtyre produkteve nëse i konstatonte në tregje, të paktën aty ku e ka të mundur t’a identifikojë vetë konsumatori, ndërkohë që mund të bëhej paralelisht tërheqja e tyre nga tregjet.

 

 

Gushti i këtij viti ishte rasti i parë i bërë gjerësisht publik në dy vitet e fundit të marra në monitorim që Autoriteti Kombëtarë i Ushqimit reagon për tërheqjen e produkteve nga tregu pas njoftimeve nga RASFF. Rasti i akulloreve dhe çokollatave me origjinë nga Franca, edhe pse një rrezik për shkaktimin e tumoreve të ndryshme, ky autoritet nuk veproi në kohë duke lejuar konsumimin e rreth 11 ton akulloreve. Akulloret u tërhoqen, por në kohën kur ishin në tregje, AKU nuk publikoi asnjë njoftim për markat dhe numrat e loteve respektive.
“AKU me marrjen e këtij njoftimi mori masa të menjëhershme për bllokimin dhe tërhqjen nga tregu të këtij produkti konkretisht:
Sasia e shperndarë në treg – 16104.13 kg
Sasia e kthyer nga tregu – 4356.69 kg
Sasia që rezulton e shitur – 11747.44 kg
Sasia prej 19880.4 kg e gjendur gjendje në subjektet importuese dhe sasia e tërhequr nga tregu 4356.69 kg u asgjesuan”, përfundon njoftimin AKU.

Ky është një nga rastet i cili mund të cilësohet pozitiv për tërheqjen nga tregu, ndërsa për dhjetëra raste të tjera që cituam më lart, AKU nuk kreu asnjë njoftim minimalist për konsumatorët për të bërë kujdes në produkte të caktuara, referuar shteteve anëtare të unionin të cilat etiketonin Shqipërinë si vend që duhet të ndiqte zinxhirin e shpërndarjes.
Një tjetër rast është konsumimi i qytetarëve shqiptarë të rreh 1 ton kofsha pule me origjinë nga Polonia me prani të salmonelës.

Pjese nga raporti i AKU

Edhe pse rasti i njoftuar në portal mban datën 5 nëntor 2020, AKU ngriti grupin e punës dhe inspektoi subjektin importues 20 ditë më pas nga ku rezultoi se sasia dhe numri i lotit i kontaminuar dhe që duhet të largohej nga tregu ishtë konsumuar nga qytetarët shqiptarë pa paralajmërim. Dhe për këtë rast nuk pati asnjë informim as në faqen zyrtare të AKU dhe as në media për konsumatorët por rasti kaloi në heshtje.
Produkte nga Shqipëria të konstatuara me pesticide ne BE (2020-2021)
Shqipëria e kthyer në një nga vendet me ndikim në eksportin e perimeve drejt Bashkimit Europian nuk i ka shpëtuar disa ngarkesave me pesticide të asgjesuara në pikat doganore në Kroaci, Greqi apo edhe Zvicër. Edhe pse në raste të izoluara, gjatë dy viteve në sistemin për mbrojtjen e konusmatorëve “RASFF” të BE-së janë raportuar vetëm 4 raste.
-21 korrik 2021, Greqia njofton për një përbërës vaji të paautorizuar ne pijet energjike te importuara nga Shqipëria. Por rrezikshmëria që paraqitet nuk është vendosur përfundimisht në portlain e bashkimit europian.
-30 korrik 2021, Kroacia njofton për prani pesticidesh në luleshtrydhet me origjinë nga Shqipëria. Por në përshkrimin final për rrezikshmërinë që paraqet produkti autoritetet kroate e kanë klasifikuar pa rrisk pasi ngarkesa e konstatuar me ngarkesë pesticidesh është kthyer pas në vendin e origjinës.
-12 prill 2021, Kroacia ka njoftuar për praninë e pesticidit Oxamyl në domatet e importuara nga Shqipëria. Produkti u asgjësua dhe nuk u lejua përdorimi i tij.
-20 shtator 2020, Zvicra konstaton Formetanate në speca të kuq djegës nga Shqipëria mbi normën e lejuar duke e cilësuar me rrisk serioz për konsumatorin.
Agronomi Demir Muça, konstatimin e produkteve shqiptare me pesticide gjatë eksportit në vendet e Bashkimit Europian e sheh si luftë tregtare, certifikata fito-sanitare problematike të lëshuar nga laboratorë të pasaktë dhe të vjetëruar në Shqipëri dhe mungesë informacioni nga fermerët duke mos zbatuar karencën e nevojshme të spërktajes së bimëve.

“Preparatet që shpërbëhen shpejt janë të shtrenjta dhe fermeri refuzon t’i marr për trajtimin e bimës pasi nuk realizon fitimin e dëshiruar. Si në çdo vend të botës, fermeri do duhet të ketë një kartelë për spërkatjen dhe vjeljen ndërsa arkat duhet të pajisen me etiketë notifikuese. Certifikatat në Shqipëri jepen pa kontroll, dhe lëshohen nga laboratorë që nuk nxjerrin analiza të sakta, pasi nëse problemi ndodh në kufi mund të ballafaqosh analizat e kryera të produktit për të dalë në përfundime konkrete”, deklaroi Muça.

Demir Muça, Agronom

Për agronomin Demir Muça, jo çdo lloj preparati lufton çdo sëmundje tek bimët, duhet pershtatje sipas kulturave të ndryshme. Ai thotë se, luleshtrudhet janë të ndjeshme ndaj preparateve dhe absorbimi i plotë i tyre është pak më i ngadaltë, ndaj kërkon edhe kujdes më të shtuar për të mos dalë në treg të kontaminuara.
Bllokimi i ngarkesave në kufi me domate, speca apo luleshtrydhe, jo vetëm që shkakton dëme ekonomike për eksportuesit por rrezikon të zhbëjë kontrata të cilat kanë edhe penalitete për shkak të shkeljes së njënashme të tyre. Një prej eksportuesve të domates “roze” në zonën e Beratit tregon një rast kur për shkak të pesticideve pësoi një dëm të konsiderueshëm financiar dhe rrezikoi humbjen e bashkëpuntorit.
“Po ta dërgoj domaten jashtë shtetit dhe të më dalë me mbetje pesticidesh, unë penalizohem si kompani. Më ka ndodhur një rast dhe dëmi ishte mbi 10 mijë euro dhe ishte fundi i sezonit, se të ishte fillimi do kishim hapur shumë probleme. Kam gjurmueshmërinë dhe thirra fermerët, të gjithë, sepse e di se ku e kam marr mallin. Produkti u gropos atje ku u bllokua, me të drejtë, dhe shpenzimet i pagova unë. Fermerët janë të pandërgjegjshëm, ndërsa kanë edhe mungesë informacioni nga farmacistët që shesin preparate për bimët”, deklaroi Mystehak Gogo, eksportues.

*Autori i shkrimit ushtron profesionin e gazetarit prej 12 vitesh. Ka mbaruar studimet për Gazetari në Universitetin e Tiranës. Ai ka ushtruar profesionin e gazetarit në disa media të shkruara dhe vizive, duke qenë dhe gazetar investigativ. Aktualisht, është redaktor i lajmeve ne Televizionin Klan Neës dhe bashkëpuntor në projektin e Qendrës ALERT.

 

Ky botim u prodhua me mbështetjen financiare të Ambasadës së Shteteve të Bashkuara në Tiranë dhe Partnereve. Permbajtja e tij është përgjegjësi vetëm e autorit të shkrimit dhe e Qendrës Alert, si dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht pikëpamjet e Ambasadës së Shteteve të Bashkuara në Tiranë dhe Partnerëve.

 

Qendra ALERT – Alert.al

Diskutimet për mashtrimet ushqimore vazhdojnë të rriten në Evropë

Sipas një raporti, yndyrnat dhe vajrat mbetën kategoria më e debatuar në vitin 2020 nga vendet evropiane që përpiqen të luftojnë mashtrimet ushqimore, Rrjeti i Mashtrimit Bujqësor-Ushqimor i BE-së (FFN) menaxhohet nga Drejtoria e Përgjithshme për Shëndetin dhe Sigurinë Ushqimore (DG Sante) e Komisionit Evropian. Raporti vjetor nuk mat numrin e incidenteve të mashtrimit agro-ushqimor në BE dhe nuk mbulon operacionet e nivelit kombëtar.

Anëtarët e FFN ndajnë informacione në sistemin e Asistencës dhe Bashkëpunimit Administrativ-Mashtrimi në Ushqim (AAC-FF), i cili menaxhohet nga Komisioni i BE-së. Numri i rasteve të krijuara në vit është më shumë se dyfishuar, nga 157 në 2016 në 349 në 2020. Kjo është një rritje prej 20 përqind në vitin 2019, me kategoritë kryesore që janë yndyrnat dhe vajrat, peshqit dhe produktet e mishit.

Në vitin 2020, një e pesta e njoftimeve kishte të bënte me kafshë të gjalla ose produkte të tjera përveç ushqimit ose ushqimit për kafshë . Ndër këto, kategoria më e raportuar ishin lëvizjet e dyshimta të maceve dhe qenve, ndërsa e dyta ishte mishi i kalit dhe pasaportat e kuajve. Këto shkëmbime ishin të lidhura me OPSON IX dhe një aksion nga Europol për të mbështetur autoritetet kombëtare në luftën kundër shitjes së mishit të paligjshëm të kalit.

Dominimi gjerman

Që nga viti 2018, Gjermania ka pasur numrin më të madh të kërkesave që u bëjnë thirrje vendeve të tjera të hetojnë mospërputhjet e mundshme.

Ashtu si në vitin 2019, ata u ndoqën nga Belgjika dhe Franca. Krahasuar me 84 kerkesat e Gjermanisë; Austria, Hollanda, Republika Çeke, Norvegjia, Suedia, Finlanda, Zvicra, Bullgaria, Portugalia, Spanja, Polonia, Greqia, Kroacia dhe Rumania të gjitha bënë më pak se 10.

Yndyrnat dhe vajrat, kryesisht vaji i ullirit, ishte kategoria e produkteve të raportuara më shumë në vitin 2020, si në vitin 2019. Shtetet anëtare duhet të bëjnë kontrolle vjetore për të siguruar që standardet e marketingut për vajin e ullirit respektohen.

Peshku dhe produktet e peshkimit mbetën të dytët. Shumica e çështjeve lidhen me dyshimet për trajtime të paligjshme të tonit me nitrate dhe monoksid karboni ose shtim të ujit të padeklaruar. Produktet e mishit të shpendëve ishin të tretët, të ndjekur nga mjalti dhe produktet e mishit.

Kishte më shumë njoftime për shtesat ushqimore, kryesisht të lidhura me shitjen e tyre në internet me pretendime shëndetësore për parandalimin dhe trajtimin e COVID-19. Një operacion i BE filloi në Prill 2020 duke përfshirë 19 vende.

Kjo çoi në raportimin e 646 rasteve të produkteve ushqimore që pretendonin të parandalonin, trajtonin ose kuronin COVID-19. Italia bëri njoftimet më të shumta. Prej 88 prej tyre, në tre raste, u identifikua një rrezik për shëndetin. Deri në korrik, më shumë se 100 raste ishin në vazhdim. Disa gjoba dhe urdhra ishin lëshuar, por kryesisht pretendimi ose oferta shëndetësore ishte ndryshuar ose hequr.

Ashtu si në vitet e mëparshme, kategoria më e zakonshme e raportuar në vitin 2020 ishte etiketimi i gabuar. Për shembull, kur vaji i ullirit jo ekstra i virgjër paraqitet si ekstra i virgjër.

Lloji i dytë kryesor i mospërputhjes ishin dokumentet, duke përfshirë çështjet e dokumenteve të falsifikuara dhe gjurmueshmërinë. Tjetra ishte zëvendësimi dhe hollimi, duke iu referuar përzierjes ose zëvendësimit të një përbërësi me vlerë të lartë me atë me vlerë të ulët. Pastaj erdhi trajtimi i pa miratuar, i cili përfshin trajtimin e tonit me nitrite.

Veprimet e koordinuara u fokusuan në falsifikimin e pasaportave të kuajve, tregtinë e paligjshme të molusqeve bivalvë, falsifikimin e barërave dhe erëzave dhe përdorimin e paautorizuar të oksidit të etilenit.

Origjina e produktit

Nga 349 kërkesa AAC-FF në vitin 2020, 98 kishin të bënin me produkte me origjinë jo-BE, 199 për ato nga BE dhe 52 ku origjina nuk ishte e njohur.

Pas dyshimeve për mashtrim, Komisioni i BE-së u dërgoi rreth 100 kërkesa autoriteteve në vendet jashtë BE-së, duke kërkuar informacion shtesë, veprime korrigjuese ose hetime në ndërmarrje.

Në vitin 2019, nga 292 kërkesa, 81 kishin të bënin me produkte me origjinë jo-BE, kryesisht nga Kina dhe Turqia, por një ishte nga Shtetet e Bashkuara. Nga 189 kërkesa për artikuj nga BE, shumica erdhën nga Spanja dhe Italia.

Rastet e hetuara vitin e kaluar nga Zyra Evropiane Kundër Mashtrimit (OLAF) përfshijnë importin ilegal të derrit nga vendet pa certifikata sanitare, tregtimin ilegal të llojeve të peshqve të mbrojtur (të listuara në CITES) dhe alkoolin e falsifikuar.

Një shpërthim i semundjeve nga ushqimi në vitin 2018 në Spanjë nxiti një hetim mbi tregtinë ilegale të molusqeve bivalvë. Përhapja u shkaktua nga molusqet e kontaminuara të dyshuara se ishin mbledhur në zona të paautorizuara. Hetimet zbuluan se ishte një çështje e përhapur që përfshinte operatorët që përdorin modele të ngjashme në vendet e tjera të BE -së.

Që nga mesi i vitit 2018, 39 njoftime të mospërputhjes për bivalvët u paraqitën në sistemin AAC, kryesisht nga Spanja dhe Portugalia. Veprimi rezultoi në kapjen dhe tërheqjen e gati 40 ton molusqesh. Njëmbëdhjetë kompani u inspektuan dhe 43 persona u arrestuan./ FoodSafetyNews /

Qendra Alert – Alert.al 

Parandalimi i helmimit nga mishi i pulës

Për të shmangur komplikimet e mundshme të pakëndshme pas ngrënies së një produkti me cilësi të dobët, duhet të mësoni se si të zgjidhni shpendë të freskët dhe ta gatuani atë në mënyrë korrekte. Çfarë duhet t’i kushtoni vëmendje?

Pra, a është e mundur të helmoheni nga pula? Po, helmimet e ndenjura të pulës ndodhin, por ato mund të shmangen. Për ta bërë këtë, nuk keni nevojë të nxitoni me produkte mishi, por duhet t’i gatuani siç duhet. Shëndeti dhe mirëqenia e njeriut varet në shumicën e rasteve nga vëmendja e kujdesshme ndaj asaj që duhet të hahet.

Mishi i pulës hahet pothuajse në të gjitha vendet e botës. Përveç kësaj, pula konsiderohet një produkt dietik për shkak të përmbajtjes së ulët të kalorive dhe thithjes së shpejtë nga sistemi tretës. Sidoqoftë, një produkt i preferuar i mishit mund të shkaktojë probleme serioze shëndetësore. Kohët e fundit, diagnoza e helmimit të pulës tingëllon gjithnjë e më shpesh.

Si ndodh helmimi?

Mishi i pulës është në kërkesë të madhe tek blerësit për shkak të kostos së ulët dhe shpejtësisë së përgatitjes. Siç tregon praktika, helmimi me pulë ndodh më shpesh në verë, kur zhvillohen mikroorganizmat patogjenë më shpejt.

Arsyet:

  • Shkelja e kushteve të gatimit në pjatat ku vendosim pulëm. Ky është shkaku më i zakonshëm i helmimit nga ushqimi. Kuzhinierët nuk kanë të dhëna mjekësore, shpesh pula gatuhet në kushte josanitare.
  • Prania e salmonelës në mishin e pulës. Pulat e infektuara me salmonelozë shpesh shiten në dyqane. Ushqimi i mishit të tillë mund të çojë në helmim serioz nga ushqimi. Mikroorganizmat patogjenë ruajnë aktivitetin e tyre jetësor për disa minuta gjatë zierjes, kështu që kërkon shumë kohë për të gatuar pulën.
  • Përmbajtja e stafilokokut në pulë është gjithashtu një shkak i zakonshëm. Bakteret vdesin në një temperaturë prej 90 gradë, por enterotoksina e lëshuar prej tyre përmbahet në mish për një kohë të gjatë gjatë gatimit.
  • Edhe patogjenë të tjerë zhvillohen te pula në temperaturën e dhomës në vetëm disa orë. Prandaj, nuk rekomandohet të blini mish pule që është ruajtur pa frigorifer.
  • Përmbajtja e kancerogjenëve në mishin e pulës, e cila zgjat jetëgjatësinë e produktit, është shkaku i reaksioneve alergjike dhe helmimit nga ushqimi.

Përveç përgatitjes dhe ruajtjes jo të duhur të mishit të pulës, procesi i rritjes së pulave mund të jetë shkak i helmimit. Shpesh në fermat e shpendëve, pulat e reja ushqehen me ushqim OMGJ dhe hormone. Kjo është bërë në mënyrë që të rriten shpejt pulat dhe të rritet pesha e tyre trupore. Prandaj, vitet e fundit, pulat e rritura në fermat private kanë qenë në kërkesë të madhe. (Foodsafety)

Qendra Alert/Alert.al

Muaji i Edukimit për Sigurinë e Ushqimit

Për Muajin e Edukimit për Sigurinë e Ushqimit (FSEM), ne po ndajmë këshilla për vakte të shëndetshme:  Si të parandaloni helmimin nga ushqimi kur gatuani në shtëpi.

Siguria e Ushqimit: Receta me 4 hapa për Sigurinë e Ushqimit

Pastroni: Lani duart shpesh. Pastroni pjatat tuaja me ujë të nxehtë, por mos e lani pulën ose mishin tuaj! Larja e mishit të papërpunuar, pulës, gjeldetit, peshkut ose vezëve mund të përhapë mikrobe në lavamanin tuaj, tavolinat dhe sipërfaqet e tjera në kuzhinën tuaj.

Mbani mishin e papërpunuar, pulën, gjelin e detit, ushqimet e detit dhe vezët të ndara nga ushqimet e tjera. Përdorni mjete të ndryshme prerëse për mish dhe perime për të shmangur mikrobet nga ushqimi që kontaminon mishin e papërpunuar.

Gatuani: Gatuani ushqimet në një temperaturë për të vrarë mikrobet që mund t’ju sëmurin. Matni me një termometër ushqimi sepse nuk mund ta kuptoni nëse ushqimi është gatuar plotësisht vetëm duke parë ngjyrën.

Ftohja: Ftohini ushqimet e tjera që prishen brenda 2 orëve nga gatimi.

Salmonela, në qendër të vëmendjes

CDC vlerëson se Salmonela shkakton më shumë sëmundje nga ushqimi se çdo bakter tjetër. Pula është një burim kryesor i këtyre sëmundjeve, megjithëse Salmonela mund të infektojë një sërë ushqimesh. Përhapjet e mëdha të Salmonelës kanë ndodhur edhe në mishin e viçit. Agjencitë federale dhe partnerët e tyre po punojnë përgjatë zinxhirit ushqimor për të parandaluar sëmundjet e Salmonelës të lidhura me pulën dhe viçin.

Ju mund të ndihmoni në parandalimin e Salmonelës dhe infeksioneve të tjera ushqimore duke ndjekur këshillat për sigurinë e ushqimit gjatë përgatitjes së pjatave tuaja të preferuara të pulës dhe viçit.

Siguria është një përbërës për të gjithë

Të jesh kuzhinier në shtëpinë tënde mund të jetë argëtuese. Gjatë Muajit të Edukimit për Sigurinë e Ushqimit bëni vend për sigurinë e ushqimit në kuzhinën tuaj dhe ndihmoni në edukimin e të tjerëve për parandalimin e helmimit nga ushqimi. (FoodSafety)

Qendra Alert/Alert.al