Nga një specialitet tradicional i rajonit të Pulias në Itali, burrata është shndërruar në një nga produktet më të kërkuara të gastronomisë ndërkombëtare. E pranishme në menutë e restoranteve, picerive dhe në raftet e supermarketeve, ajo ka fituar popullaritet nga Evropa deri në Shtetet e Bashkuara dhe Japoni. Por, zgjerimi i tregut ka sjellë edhe një problem: Shtimin e produkteve që imitojnë burratën origjinale, veçanërisht atë të mbrojtur me treguesin gjeografik PGI.
Burrata është një produkt bulmeti i përbërë nga një shtresë e jashtme mocarele, e cila mbështjell një mbushje kremoze me fije djathi të freskët dhe krem qumështi. Kjo mbushje njihet si stracciatella dhe tregtohet edhe më vete. Për shkak të mënyrës së përgatitjes dhe përbërjes së saj, burrata konsiderohet një produkt që duhet konsumuar sa më i freskët.
Rritja e kërkesës ka reflektuar drejtpërdrejt edhe në vlerën ekonomike të këtij sektori. Sipas të dhënave të përpunuara nga Assolatte, bazuar në burime si Cerved dhe Istat, në periudhën 2016-2024 vlera e prodhimit të burratës dhe stracciatellës u rrit nga rreth 120 milionë euro në afro 500 milionë euro, pra më shumë se katërfish.
Vetëm gjatë vitit 2024, prodhimi në Itali vlerësohet të ketë arritur në 53-55 mijë tonë, ndërsa konsumi vendas ishte rreth 36.500 tonë. Pjesa më e madhe e konsumit, afërsisht 75%, lidhet me restorantet dhe sektorin e shërbimit ushqimor, ndërsa pjesa tjetër shitet përmes rrjeteve të shitjes me pakicë.
Historia e këtij produkti lidhet me qytetin Andria, në rajonin e Pulias, ku sipas traditës u krijua në fillim të shekullit XX nga mjeshtri i bulmetit Lorenzo Bianchino. Ideja lindi si një mënyrë për të ruajtur kremin dhe mbetjet e përpunimit të mocarelës, duke i vendosur brenda një mbështjellësi prej paste djathi.
Fillimisht burrata prodhohej dhe konsumohej kryesisht në Pulia, por me kalimin e viteve u përhap në tregjet e tjera italiane dhe më pas ndërkombëtare. Në vitin 2000, ajo u përfshi në regjistrin italian të produkteve tradicionale, ndërsa në vitin 2016 mori statusin PGI (Tregues Gjeografik i Mbrojtur) për emërtimin Burrata di Andria.
Ky status synon të mbrojë origjinën dhe identitetin e produktit tradicional, në një kohë kur popullariteti i tij po nxit edhe shtimin e varianteve imituese në treg.
Cili është ndryshimi midis PGI burrata di Andria dhe një produkti jo të certifikuar?
“Prodhimi i Burrata di Andria PGI kryhet në përputhje me një sërë specifikash që përcaktojnë cilësinë e lëndëve të para, metodën e prodhimit (në përputhje me traditën) dhe gjurmueshmërinë e plotë të produktit, duke siguruar konsumatorin” shpjegon Francesco Mennea, drejtor i Konsorciumit Burrata di Andria PGI. “Përbërësit e lejuar nga specifikimet janë qumështi i lopës, kremi dhe kripa. Fermentimi i qumështit mund të ndodhë me tharm hirre, qumështi, acid laktik, acid citrik. Bërthama përbëhet vetëm nga djathë dhe krem i grirë, ndërsa produktet që nuk duhet të përputhen me asnjë specifikim shpesh përmbajnë përbërës të tjerë, madje edhe konservues, të cilët janë të ndaluar nga specifikimet tona të prodhimit.”
Burrata di Andria PGI përfaqëson vetëm një përqindje të vogël të prodhimit total të këtij djathi, por megjithatë suksesi i produktit ka çuar në një rritje të ndjeshme të xhiros. Deri më sot, ka 15 punishte qumështi të çertifikuara të shpërndara në të gjithë rajonin e Puglias, i cili është zona e prodhimit për çertifikimin PGI. Gjatë një dekade, që nga krijimi i Konsorciumit të Mbrojtjes, prodhuesit janë rritur nga pesë punishte qumështi në 15, ndërsa prodhimi i certifikuar është pesëfishuar nga viti 2018 deri në fund të vitit 2025, duke arritur në 1,000 ton. (IlFattoAlimentare)
Qendra Alert/Alert.al
