Mjedis

Një hap vendimtar është bërë në Itali drejt ndalimit të plastikës njëpërdorimshme. Më 4 nëntor Këshilli i Ministrave miratoi përfundimisht 18 dekrete për zbatimin e standardeve evropiane. Midis tyre është edhe “Direktiva (BE) 2019/904 për reduktimin e incidencës së produkteve të caktuara plastike në mjedis”, e njohur si direktiva Sup (Plastikë njëpërdorimshe), e cila ndalon disa produkte plastike për një përdorim. Artikujt në fjalë janë pjatat plastike, lugët dhe pirunjt plastikë.

Ndalimi nuk ka të bëjë vetëm me prodhimin dhe përdorimin e këtyre produkteve, por edhe tregtimin e tyre nga supermarketet dhe dyqanet.

Dekreti tashmë ishte shqyrtuar dhe miratuar i është dërguar Komisionit Evropian paraprakisht, siç kërkohet nga rregulloret e BE-së, së bashku me një analizë të ndikimit rregullator. Brenda tre muajve nga kjo datë, Brukseli duhet të japë një opinion. Por cilat janë pikat në të cilat dekreti italian ndryshon nga teksti europian? Dallimi thelbësor ka të bëjë me përjashtimin nga fusha e zbatimit të dy llojeve të produkteve. Nga njëra anë, ato që kanë veshje plastike në sasi më të vogla se 10% të peshës së artikullit (të tilla si gota me një sasi të vogël plastike). Nga ana tjetër, produktet plastike të prodhuara me të paktën 40% lëndë të parë të rinovueshme janë të përjashtuara. Megjithatë, këto përjashtime do të zbatohen vetëm për disa raste specifike. Megjithatë, disa shtete të BE-së kanë vendosur përjashtime për gotat prej plastike, në përgjigje të presionit nga industria. Ndër këto, përveç Italisë, spikasin Franca, Suedia dhe Finlanda. Megjithatë, për momentin, vetëm gjashtë vende anëtare kanë prezantuar rregullat e reja të etiketimit për produktet e disponueshme që mbeten në përdorim (Gjermania, Franca, Luksemburgu, Irlanda, Kroacia dhe Greqia), të cilat janë të detyrueshme për të informuar konsumatorin për një menaxhim korrekt të mbetjeve dhe mbi ndikimin mjedisor. (FoodSafety)

Qendra Alert/Alert.al

Aktori i njohur Leonardo di Caprio është bërë tashmë një nga personazhet më të njohura për mbrojtjen e Lumit Vjosë në Shqipëri, i cili vazhdimisht ka kërkuar të bëhet Park Kombëtar në mënyrë që të mbrohet nga projektet që mund ta dëmtojnë. Përmes një videoje në Instagram, aktori shprehet se një Park Kombëtar do të tërhiqte rreth 1.5 milionë vizitorë çdo vit, do të gjeneronte rreth 20 milionë euro të ardhura. Gjithashtu do të krijonte gjashtë vende pune në komunitetet lokale për çdo pozicion në parkun kombëtar.

Kauza e Vjosës tashmë ka marrë zë jashtë Shqipërisë. Aktori i njohur Leonardi di Caprio ka mbështetur nismën për mbrojtjen e lumit të Vjosës në Shqipëri që nga viti 2019. Ai është shprehur kundër vendimit për të ndërtuar hidrocentrale në Vjosë, që është edhe një nga lumenjtë e ‘egër’ në Evropë. Di Caprio ka qenë aktiv vazhdimisht për çështjen e Vjosës, i cili ka reaguar edhe vitin që lamë pas në lidhje me deklaratën e kryeministrit Edi Rama më 25 shtator ku refuzoi zyrtarisht të japë leje për projekte HEC-esh në Vjosën e poshtme. Por, edhe këngëtarja Ellie Goulding i është bashkuar fushatës për mbrojtjen e lumit Vjosa nga HEC-et. Goulding është shprehur se  këto ndërtime do të dëmtonin kultura të shumta dhe të larmishme të rajonit duke nxitur edhe ndotjen e shkatërrimin e klimës. Lumi i Vjosës në Shqipëri është një ndër lumenjtë e fundit të egër dhe të pa prekur nga dora e njeriut, që ekzistojnë në Europë. Me një gjatësi prej 270 km, i ndarë në kanione, lumenj të ndërthurur, ishuj dhe gjarpërime të rrëmbyeshme, Vjosa lidh shtetet e Europës së bashku.

Qendra Alert/Alert.al

Shqipëria ka marrë një notë pozitive për ecurinë e sektorit të energjisë në përgjithësi për vitin 2021 nga Sekretariati i Komunitetit të Energjisë por si rrallëherë që në hyrje të përmbledhjes raporti thekson dy masa që duhet të merren me urgjencë. Theksi është vënë tek mbrojtja e mjedisit të lumenjve Vjosa dhe Valbonë që janë bërë jo rrallë objekt i kundërshtimit të shoqërisë civile dhe ambientalistëve sa i takon ndërtimit të hidrocentraleve.

“Shqipëria ka avancuar në drejtim të ndarjes së Operatorit të Sistemit  të Shpërndarjes së Energjisë, por krijimi i bursës është i vonuar. Në sektorin e gazit, Gazsjellësi Trans Adriatik (TAP) është bërë funksionale në fund të vitit të kaluar, por pa furnizim në tregun kombëtar. Ankande për projekte të energjisë së rinovueshme vazhdojnë me sukses. Planet për mbrojtjen e gjithanshme të mjedisit të lumenjve Vjosë dhe Valbonë duhet vihen në veprim. Si Palët e tjera Kontraktuese, Shqipëria ka nevojë për të ndryshuar legjislacionin e tij për vlerësimin e ndikimit në mjedis” thuhet në raportin për Shqipërinë.

I njëjti ndalet tek ndryshimet në Ligjin për Vlerësimin e Ndikimit në Mjedis (VNM) i miratuar në fund të vitit 2020.

“Megjithatë, ende ndryshimet nuk janë në përputhje me nenet 8 dhe 8 (a) të Direktivës 2014/52 / BE. Legjislacioni sekondar, veçanërisht aktet nënligjore për certifikimin e ekspertëve të VNM dhe kriteret e shqyrtimit të VNM-së, mungojnë. Shqetësimet e ngritura nga Sekretariati lidhur me mundësinë e miratimit të një projekti në kundërshtim vendimin për VNM paraprake ose deklaratës mjedisorë  nuk janë adresuar. Për më tepër, perspektivat e zhvillimit të hidrocentraleve në lumenjtë Valbonë dhe Vjosë mbeten të paqarta. Konsultimet e hershme dhe efektive me publikun si dhe me autoritetet e tjera përkatëse kombëtare në procesin e vendimmarrjes duhet të mbështeten nga kanalet mediatikë tradicionalë dhe modernë” thuhet në dokument.

Sekretariati nënvizon se procedura e vlerësimit strategjik mjedisor (VSM) është iniciuar në draftin kombëtar për energjinë.

“VSM-të duhet të sinkronizohen me përgatitjen e planit apo programit me qëllim sigurimin e intergrimit të vlerësimeve mjedisore.  Vendimi për cilësinë e disa lëndëve djegëse të lëngshme të përdorura për ngrohje, transportit, civil, industrial apo transportin detar i Qershorit 2019 transpozon Direktivën e squfurit në karburante, duke përfshirë dispozitat mbi karburantet detare. Vendimet e nivelit ministror për të zbatuar detyrimet për zvogëlimin e përmbajtjes së squfurit të disa lëndëve djegëse të lëngëta, veçanërisht në lidhje me dispozitat për kampionimin dhe analizat, mungojnë” sjell në vëmendje sekretariati. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Supozimet mbi të cilat, deri më tani Bashkimi Evropian ka vendosur të autorizojë përdorimin e glifosatit (lëndë kimike për mbrojtjen e bimëve) janë të gabuara, të paktën për sa i përket aftësisë së përhapjes nga ajri të substancës, tashmë të përcaktuar ndoshta kancerogjene nga Agjencia Ndërkombëtare për Kërkimin e Kancerit e OBSH-së. Në fakt, glifosati udhëton në ajër, duke u bashkuar me grimcat e pluhurit dhe polenit dhe duke u përhapur në tokë.

Ky përfundim u arrit nga një studim botuar në revistën e grupit Nature Environmental Sciences Europe. Në fakt, brenda pak muajsh Evropa do të duhet të vendosë nëse do të vazhdojë apo jo të lejojë përdorimin e herbicidit edhe pas vitit 2022.

Në sondazh, studiuesit zgjodhën 69 pika të shpërndara në të gjithë Gjermaninë, disa prej tyre në parqe kombëtare dhe zona të mbrojtura për arsye të ndryshme, të tjera në zona të destinuara për kultivim organik ose jo të kultivuara. Gjatë vitit 2019 ata morën kampionin e ajrit në dy mënyra, duke analizuar filtra të sistemeve të ventilimit të brendshëm dhe duke përdorur pajisje që kapin ajrin, duke verifikuar praninë e mbi 500 substancave duke përfshirë përbërësit kryesorë.

Rezultati ishte edhe tronditës: 109 substanca të ndryshme u zbuluan në ajër, 28 prej të cilave nuk u përdorën në Gjermani sepse ishin të ndaluara. Glyphosate ishte i pranishëm në çdo kampion të analizuar dhe kjo konsiderohet si një shqetësim i veçantë, siç ishte numri i zbulimeve të pendimetalinës dhe prosulfokarbit. Në shumicën e mostrave u gjetën kokteje të ndryshme pesticidesh, në një rast deri në 36 substanca të ndryshme toksike.

Ekzistenca e një lidhjeje shkakësore midis dy fenomeneve nuk është demonstruar, por mund të jetë pas disa muajsh, sepse studimi ka hyrë në një fazë të re: Studiuesit në fakt po kontrollojnë gjendjen shëndetësore të një grupi fermerësh nga Sri Lanka. (EFSA)

Qendra Alert/Alert.al

Ligji francez kundër mbeturinave synon të përshpejtojë një ndryshim në mënyrën e prodhimit dhe konsumit për të ruajtur  burimet natyrore, biodiversitetin dhe klimën. Duhet të ndërmerren pesë hapa, i pari është të zvogëloni plastikën, lufta kundër mbeturinave dhe nevoja për të ripërdorur objektet. Dy hapat e fundit kanë të bëjnë me veprimet kundër vjetërsimit të planifikuar dhe përmirësimit të sistemeve të prodhimit.

Ligji francez parashikon përfundimin e tregtimit të paketimeve plastike njëpërdorimëshe deri në vitin 2040. Për të arritur këtë qëllim, katër intervale janë vendosur me dekret duke i dhënë kështu kohë që të rimendojnë gradualisht alternativat. Këto janë masa që krijojnë një ndikim të thellë në zakonet e përditshme ku objektet plastike të disponueshme janë të shumta, vetëm mendoni për paketimin e ushqimit, shishet e ujit mineral, produktet shtëpiake, shishet e shampove etj.

Për afatin e parë i vendosur në vitin 2025, qëllimi është të zvogëlojë ambalazhet plastike me një përdorim me 20%. Një gjë tjetër për të bërë do të jetë një reduktim 100% në paketimet plastike “të panevojshme” për përdorime të tilla si bateri dhe llamba. Të gjitha këto paketime nga viti 2025 duhet të jenë të riciklueshme dhe për këtë arsye nuk duhet të përmbajnë substanca ose elementë që parandalojnë ose kufizojnë riciklimin. Për momentin, janë marrë disa masa për të zvogëluar përdorimin e plastikës në jetën e përditshme, të tilla si ndalimi dhe shpërndarja falas e shisheve plastike në dyqanet e hapura për publikun.

Nga 1 janari 2022 do të ndalohet përdorimi i mbështjellësve plastikë për blerjen e frutave dhe perimeve të freskëta që peshojnë më pak se 1.5 kg. Materiali reklamues i dërguar me postë konsumatorëve nuk duhet të mbështillet me plastikë. Lodrat plastike do të ndalohen, do t’u ofrohen falas fëmijëve si dhuratë nëse blini një menu të plotë në restorantet e ushqimit të shpejtë. Restorantet e ushqimit të shpejtë, nga 1 janari 2023 duhet të përdorin enë të ripërdorshme (gota, kapakë, pjata) për ushqim dhe pije që shërbehen në vend. Franca i ka vënë vetes qëllimin për të zvogëluar numrin e shisheve plastike njëpërdorimëshe me 50% deri në vitin 2030. (IlFattoAlimentare)

Qendra Alert/Alert.al

Ndikimi i fermave në mjedis dhe shëndetin e njerëzve është një çështje e debatuar gjerësisht dhe gjithnjë e më vendimtare. Në këtë artikull, raportohet një studim mbi emetimet e 20 prodhuesve më të mëdhenj të mishit, më të larta se ato të vendeve, si Franca ose Gjermania. Çështja ka një rëndësi të madhe, mbi të gjitha nga pikëpamja shëndetësore, aq sa Shoqata e Mjekëve për Mjedisin (Isde Italia). Kjo Shoqatë donte të mbante një qëndrim, duke promovuar krijimin e një grupi pune për të vlerësuar këtë ndikim, duke iu referuar veçanërisht fenomenit të bujqësisë intensive dhe zhvillimit të atyre organike. Nga këto vlerësime është nxjerrë një dokument përmbledhës, i cili nxjerr në pah efektet e dëmshme të bujqësisë në përgjithësi, si në frontin e ndryshimeve mjedisore ashtu edhe në atë më të drejtpërdrejtë të shëndetit të njeriut.

Pikat e para të marra në konsideratë kanë të bëjnë me pasojat e zhvillimit të blegtorisë intensive, duke filluar me rrezikun e zoonozës, një fenomen që ka qenë prezent prej disa kohësh, por që ka goditur me përhapjen e Covid-19 dhe kontributin për zhvillimin e rezistencës së transmetueshme ndaj antibiotikëve, edhe tek konsumatorët. Problemet e treguara nga shoqata e mjekëve për mjedisin kanë të bëjnë me konsumin e burimeve të ujit, ndotjen e ujit e ajrit dhe ndryshimin e ekuilibrit dhe biodiversitetit. Për të gjitha këto çështje, shoqata citon një bibliografi të gjerë studimesh të disponueshme si në faqen e internetit Ispra (Instituti i Lartë për Mbrojtjen dhe Kërkimin e Mjedisit) ashtu edhe në faqen italiane të vetë Isde (Shoqëria Ndërkombëtare e Mjekëve për Mjedisin).

Nevoja për bujqësi intensive është e lidhur, thotë dokumenti, me atë që quhet “keqkuptimi i nevojave për ushqim”, i cili nuk i përmbahet kontributeve të nevojshme për një dietë të shëndetshme, por është ‘i nxitur’. Një sondazh global i paraqitur në Evropë në 2016 deklaron nevojën për një rritje prej 70% të prodhimit të proteinave shtazore deri në vitin 2050, pavarësisht shkakut të njohur të ndotjes së mjedisit. Kjo shifër përcaktohet nga një llogaritje e rritjes së kërkesës nga vendet në zhvillim, jo ​​nga nevoja reale. Gazeta “Isde” kujton se nga viti 2015 u shkaktuan rreth 34,000 vdekje nga kanceri në vit si pasojë e dietave të pasura me mish të përpunuar dhe të kuq. Piramida e saktë ushqimore, pra, do të rezultonte në një konsum shumë të ulët të proteinave shtazore dhe në përputhje të përkryer me nevojat mjedisore.

Cilat janë, zgjidhjet e sugjeruara nga shoqata e mjekëve? Një reflektim i gjerë i kushtohet përdorimit të bujqësisë organike, e cila sipas një studimi nga CNRS (Qendra Kombëtare Franceze për Kërkime Shkencore), e kryer në bashkëpunim me studiues nga tre universitete evropiane, Jrc (Qendra e Përbashkët Kërkimore) dhe Ispra, në vitin 2050 mund të jetë në gjendje të ushqejë të gjithë popullsinë evropiane. Kjo metodë përcaktohet nga rregullorja si praktika më e mirë e mundshme përsa i përket mjedisit dhe mirëqenies së kafshëve. Prandaj ligji nuk flet në mënyrë eksplicite për shëndetin e konsumatorit, por mjekët për mjedisin nënvizojnë lidhjen e ngushtë me shëndetin e mjedisit dhe mirëqenien e kafshëve.

Këto janë përfundimet dhe kërkesat e ISDE në lidhje me fermat.

Pranoni zhvillimin e bujqësisë organike sipas nevojave ushqimore bazuar në konceptin e një diete të shëndetshme të siguruar nga FAO

Mbështetni nevojën, për bujqësinë organike dhe me vlerë shëndetësore

Kërkoni kontrolle të shëndetit publik në lidhje me rregulloret organike të fermave

Duke pasur parasysh që fermat organike duhet të ushqejnë kafshët me ushqim organik dhe për këtë arsye të rriten organikisht, ajo kërkon sondazhe specifike të afta për të lidhur trendin e konsumit të pesticideve në lidhje me zonën bujqësore të përdorur. (IlFattoAlimentare)

Qendra Alert/Alert.al

Italia është ndër përdoruesit më të mëdhenj në botë të shisheve plastike. Megjithatë, plastika kontribuon në mënyrë të konsiderueshme në ndotjen e mjedisit, jo vetëm në formën më të dukshme të shpërndarjes në mjedis, por edhe në lidhje me ciklin e tyre të jetës, duke filluar nga origjina e naftës dhe gazit fosil. Për të zvogëluar ndikimin e ndryshimit të klimës, që përmban ngrohjen globale, tani është më urgjente se kurrë të zvogëlohet prodhimi petrokimik dhe kjo përfshin edhe reduktimin e prodhimit të plastikës. Megjithatë, një raport i ri i lëshuar nga Greenpeace USA zbulon se disa nga produktet kryesore të konsumit, përfshijnë Coca-Cola, PepsiCo, Nestlé, Mondelēz, Danone, Unilever, Colgate Palmolive, Procter & Gamble dhe Mars, të cilat po favorizojnë pikërisht zgjerimin e prodhimit të plastikës. Me Këto kompani, në fakt blejnë paketimin e tyre nga prodhuesit të cilët, nga ana tjetër, burojnë nga gjigantët fosilë si ExxonMobil, Shell, Chevron Phillips, Ineos dhe Dow.

Raporti zbulon lidhjet tregtare midis kompanive që bazojnë biznesin e tyre në përdorimin e sasive të mëdha të plastikës njëpërdorimëshe dhe kompanive të karburanteve fosile. Greenpeace thekson se riciklimi duhet të bëhet vetëm kur paketimi i ripërdorimshëm ka arritur në fund të ciklit të tij të jetës.

Plastika është bërë kryesisht nga nafta dhe gazi fosil, i konsideruar si fajtorët kryesorë të ngrohjes globale dhe riciklimi i propozuar nga kompanitë si themeli i problemit. Në fakt, globalisht, vetëm 9% e të gjitha mbeturinave plastike të prodhuara deri në vitin 2015 u ricikluan. Një studim gjithashtu vlerësoi se më pak se 1% e plastikës u riciklua më shumë se një herë. Për më tepër, nëse ritmet e rritjes vazhdojnë viteve të fundit, prodhimi i plastikës mund të trefishohet deri në vitin 2050.

Kërkesat e Greenpeace

Për kompanitë:

Bashkëpunoni për të krijuar infrastrukturën e nevojshme.

Hiqni gradualisht të gjitha plastikat me një përdorim.

Bëhuni transparent. Publikoni të dhëna të verifikueshme çdo vit mbi përdorimin e paketimit për një përdorim, duke përfshirë normat e reduktimit të paketimit të disponueshëm dhe përdorimin e paketimit të ripërdorshëm. Bëni të njohur origjinën e plastikës së përdorur dhe ndikimin klimatik, përdorimit dhe asgjësimit të saj.

Mbështet një transformim të gjerë të të gjithë sektorit industrial. Promovoni një Traktat ambicioz të Plastikës Globale që trajton të gjithë ciklin jetësor të produkteve plastike, të fokusuar në reduktimin në rrjedhën e sipërme. Mbështetni ligjet që promovojnë një ekonomi të vërtetë rrethore dhe parimet e nevojshme për ta arritur atë, siç është përgjegjësia e zgjeruar e prodhuesit. (IlFattoAlimentare)

Qendra Alert/Alert.al

Nga 1 qershori i vitit të ardhshëm do të ndalohet prodhimi, shitja dhe futja e qeseve plastike për përdorim individual. Kjo u bë e ditur në seancën plenare të Kuvendit, ku u theksua se do ketë gjoba dhe zero tolerancë ndaj atyre që do e kundërshtojnë vendimin. Ndër të tjera u vendos anulimi për mbetjet e riciklueshme, pasi nxjerrja e mbeturinave nga kazanët ndot ajrin. Kompanitë kanë 9 muaj kohë për të adoptuar linjën e re të prodhimit dhe nga 1 qershori i vitit të ardhshëm, vendi do të çlirohet nga qeset plastike.

Qendra Alert/Alert.al

Artisti dhe novatori holandez Daan Roosegaarde i njohur për shpikjet e tij për përmirësimin e cilësisë së ajrit, si Kulla për Pastrimin e Ajrit në Kinë, po punon për një tjetër projekt që synon uljen e niveleve të ndotjes së ajrit.

Bëhet fjalë për krijimin e një biçiklete që jo vetëm nuk do të shkaktojë ndotje të ajrit, por edhe do ta pastrojë këtë të fundit. Biçikleta është në fazat e para të krijimit, megjithatë deri tani duket shumë premtuese.

Si funksionon?

Biçikleta “thithëse e smogut” synon pastrimin e ajrit duke thithur smogun, pastruar me jonizues pozitivë dhe çliruar ajër të pastër në atmosferë. Qëllimi është që të inkurajohen njerëzit të përdorin sa më pak makinat dhe më shumë biçikletat.

“Biçikletat kanë qenë gjithmonë simbol i një ambienti miqësor dhe të patër, por kjo biçikletë funksionon dyfish sepse pastron edhe ajrin ndërkohë që pedaloni”, tregon Roosegaarde.

“Kreativitet nuk do të thotë vetëm të krijosh një dizejno të re për biçikletën, por edhe ta përdorësh atë për të përmirësuar mënyrën e jetesës”.

Biçikleta nuk do të jetë një zgjidhje për të gjitha problemet me ndotjen e ajrit, megjithatë mund të jetë një hap në drejtimin e duhur./ Shendeti.com

Qendra Alert.Alert.al