Menu

Ekonomi

Eksperti i bujqësisë Pilku: Politika bujqësore në kohë krizash që jemi kërkon një lloj fleksibiliteti

I ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, eksperti i bujqësisë Ilir Pilku ka folur për për kultivimin e grurit, zonat më potenciale, cilësinë e lartë që ofron vendi ynë dhe rritjen e kostove.

“Përpos shkatërrim të reformave të njëpasnjëshme dhe lejimit të ndërtimeve në toka bujqësore nuk është bërë një realizim i mirë i zonave potenciale në Shqipëri, ku të ishin të fokusuar në lidhje me kultivimin. Kemi histori suksesi si në grurë edhe në miser, jemi në rendimente gruri 6-8 ton hektar në zona të caktuara, misri deri ne 12 ton, në Sarandë shkon në 16 ton. Shpenzimet për 1 ha grurë shkojnë në 310 mijë deri në 320 mijë lekë hektari. Sot, kemi një kosto prodhimi 52-55 lekë kilogrami. Arrijmë të përfitojmë një të ardhur neto, në 1 ha rreth 1 mijë euro për hektarë. Është një ekonomi e mirë për një fermë e cila ka një sipërfaqe të madhe të kultivuar. Ka një rritje të kostos, janë rritur imputet, krahu i punës nuk e kemi më në ato vlera financiare. Prodhojmë një grurë cilësor, me rreze të mirë, përqindje proteine shumë të mirë, shikoni me një lloj syri më pozitiv ato që merren me përpunimin e grurit. Gruri dhe kashta e grurit është lënda e parë për blegtorinë, pjesë e silazhit, aq i rëndësishme për blegtorinë. E kemi në dy dimensione kultivimin e grurit, si miell ushqim për popullatën, ashtu siç e kemi edhe për blegtorinë, për rritjen e produktivitetit në ferma blegtorale. Sipërfaqe të vogla janë ekonomi familjare, në linjë të konsumit të familjes se sa me qenë konkurrent në treg. Një produkt i prodhur, grurë me kosto deri në 55 lekë/kg është kompetitiv në krahasim me atë të importit, në çmim dhe në vlera ushqyese. Politika bujqësore në kohë krizash që jemi kërkon një lloj fleksibiliteti”-deklaroi Ilir Pilku.

Qendra Alert/Alert.al

Prof. Ilir Kristo: Gruri dhe drithërat zinin 50% të sipërfaqes, sot nuk mbulojnë as 25%

I ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, prof.Ilir Kristo dekan i fakultetit të Bujqësisë dhe Mjedisit në UBT ka folur për kultivimin e grurit, si ka ndryshuar situata në ditët e sotme, për rolin që luajti pandemia e covid-19 dhe lufta në Ukrainë.
“Që të diskutojmë për problemin e grurit, ja vlen në çdo situatë. Në mbyllje të sistemit të kaluar ne kemi ardhur me 200 mijë hektarë grurë, prodhonim 600 e ca mijë tonë, kemi patur 90 mijë hektarë miser, 300 mijë hektarë kanë qenë drithërat bazë të Shqipërisë që mbulonin nevojat e vendit. Këto dy kultura zinin 50% të sipërfaqes së tokës bujqësore, nëse heqim pjesën e pemtarisë. Sot, grurë kemi rreth 55 mijë hektarë, nuk zë as 25% të sipërfaqes që ka pas zënë. Rendimenti mesatar i grurit ka qenë 29-30 kuintal për hektarë, sot raportohet 40 kuintal për hektarë. Në këtë situatë importet e grurit kanë qenë ato që mbulojnë nevojat e vendit. Pse ka ardhur kjo situatë? Ndarja e tokës bujqësore në atë model që është bërë i konfiguroi fermat tona në 1.2-1.5 hektarë mesatarja, sot raportohen 3500 mijë ferma bujqësore, 450 mijë toka të kultivuara me ate vlerë për grurin dhe misrin. Analizë ekonomike, 1.5×4 ha grurë që ka një familje fermere, kjo s’mund t’i sigurojë të ardhurat për të përmbushur një vit kalenderik, kjo është situata ku jemi. Fermerët duke ndjekur këtë trend janë fokusuar një pjesë e mirë drejt kulturave intensive, në Berat, Lushnje, Fier, pak Shkodra, Elbasani janë futur tek perimet në sera. Një pjesë e mirë e fermerëve ka gjetur këtë zgjidhje për të siguruar buxhetin familjar. Gruri, nisi stresi në kohën e pandemisë, u përkeqësua edhe me situatën e luftës. Të dyja si Ukraina dhe Rusia kanë 25% të eksporteve boterore, këto dy eksportues të mëdhenj kanë ndikim tek ne dhe patjeter që problemi do të ndihet edhe tek ne”-deklaroi prof.Ilir Kristo.

Qendra Alert/Alert.al

Kultura e grurit, Imer Rusinovci: Kosova në situatë aspak të mirë, po e godet importi

I ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, Imer Rusinovci pedagog i bujqësisë në universitetin e Prishtinës ka folur për grurin, kultivimin e tij, problematikat që po hasin këtë vit dhe ndikimi i importit.

“Gruri është kulturë kryesore strategjike, ku në Kosovë përbën 20-25% të sipërfaqes së përgjithshme kultivuese, në raport të viteve paraprake me tani,  si duket problemet do jenë të mëdha këtë vit, pasi fatkeqësisht importi i saj ka vijuar me 40-50 milionë euro që përfshin importin e grurit, miellit të grurit, fara dhe kjo është e pajustifikueshme për ata që merren me këtë kulturë. Kjo u bë shumë e rëndësishme sidomos në vitin 2020, kur u panë pasojat e covid-19, ku një interesim i madh i fermerëve që ishin dekurajues për kulturën e kultivimit të grurit, e karakterit strategjik. Duhen gjendur mekanizma në nivel shteti që të mbështet kultura e grurit pasi siguron ushqimin. Problem kryesor është sigurimi i imputeve cilësore, farës cilësore ku si pasojë e krizes energjetike u shtrenjtuan në varësi të llojit të plehut dhe kjo sjell kosto të lartë për fermerët. Më parë kostoja e hektarit të grurit ishte 700-800 euro, këtë vit do jetë 1200-1300 euro, si pasojë e shtrenjtimit të plehrave minerale dhe naftës. Ndaj shteti duhet të marrë masa me hapa konkretë për t’i ndihmuar fermerët që të kemi një prodhim vendor dhe të mos varemi nga importi pasi është e pajustifikueshme. Situata nuk është aspak e mirë në Kosovë. Të dhënat flasin për një gjendje jo të kënaqshme, qoftë parapërgatitore, qoftë interesi për të kultivuar sipërfaqe me grurë, që ka qenë 25% e sipërfaqes. Ndihen pasojat e covid-19, shtrenjtimet energjitike, farat cilësore, për pasojë Kosova po përpiqet të bëjë diçka me shërbime këshillimore në terren, që të ketë motiv për të kultivuar për sipërfaqet e grurit. Subvencionet e shtetit janë 474 euro/ha dhe kjo është për t’u përshëndetur”-deklaroi Rusinovci.

Qendra Alert/Alert.al

Kosova ul importet me Shqipërinë, i rrit me Serbinë

Importet nga Shqipëria drejt Kosovës janë ulur me 10%, ndërsa ato nga Serbia janë rritur me 30%. Deputeti i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Avdullah Hoti foli në Kuvend për tregtinë e jashtme në bazë të raportit të Agjencisë së Statistikave.

“Nëse shihen importet vetëm me vendet e rajonit, po e marr vetëm muajin gusht të këtij viti krahasuar me gushtin e vitit paraprak keni për të parë që importet nga Shqipëria janë zvogëluar për 10% por nga Serbia janë rritur me 30%. Edhe ju keni me thënë këtu që është ekonomi e hapur, Kosova ka ekonomi të hapur, ka ekonomi të tregut, në rregull pro ka pasur ekonomi të tregut edhe ku i keni përmbysur kamionët me mallra që vinin nga Serbia”.

Ai ka thënë se në bazë të raportit Kosova po importon më shumë se vitin e kaluar në të gjitha mallrat pa përjashtim. Sipas tij, kjo i vë në pikëpyetje deklarimet për rritje të madhe ekonomike të prodhimit vendor apo ato për 40 mijë vende të punës. Ndërkohë Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama në mbledhjen e dy qeverive është shprehur se shkëmbimet tregtare mes dy vendeve janë rritur.

Qendra Alert/Alert.al

Ecolog International, 20 vite sukses i gjigandit të familjes Destani

E themeluar në vitin 1998 nga sipërmarrësi gjerman, me origjinë nga Tetova, Nazif Destani për të mbështetur misionin paqeruajtës në Ballkan, Ecolog filloi të operojë ndërkombëtarisht në vitin 2002 dhe është bërë një ofrues kryesor i zinxhirit të furnizimit me mision shërbimeve e integruara dhe mbështetëse në shkallë globale.

Ecolog International është ofruesi kryesor i shërbimeve të integruara dhe zgjidhjeve të qëndrueshme. Portofoli i tij i shërbimeve përfshin menaxhimin e zinxhirit të furnizimit, mbështetjen e jetës, ndërtimin dhe inxhinierinë, menaxhimin e objekteve, si dhe shërbimet e kujdesit shëndetësor dhe mjedisor. Për më shumë se dy dekada, Ecolog ka qenë një partner i besuar për shumë qeveri, organizata ndërkombëtare, duke përfshirë OKB-në, OJQ-të dhe kompanitë kryesore tregtare në sektorët e energjisë, naftës, gazit dhe minierave. Qoftë edhe shërbimi i ushqimit në zonëatë përfshirë nga konflikti, një përgjigje urgjente ndaj pandemisë COVID në Evropë, ose një projekt ndërtimi në një shkretëtirë, Ecolog u mundëson klientëve të përqendrohen në operacionet e tyre, duke u kujdesur për nevojat e tyre.

Duke festuar 20-vjetorin e saj këtë vit, Ecolog International ka përfunduar mbi 1000 projekte në mbi 40 vende, madje edhe në disa nga vendet më të largëta ose sfiduese të botës. “Kultura jonë e koorporatës bazohet në të qenit gati kudo, në çdo kohë, me një njoftim shumë të shkurtër”, thotë CEO i kompanisë Andy Vargoczky. “Këto dy dekada sukseset e vazhdueshme kanë të bëjnë me të qenit të patrembur, të përgjegjshëm dhe sigurisht sipërmarrës. Ecolog është i shkathët dhe i shpejtë, gjë që është unike për madhësinë e kompanisë ndërkombëtare që ne jemi”.

Përgjegjshmëria është një nga faktorët kryesorë që nxit rritjen e kompanisë. Aftësia e Ecolog për të evoluar me shpejtësi në përputhje me nevojat aktuale u demonstrua qartë gjatë pandemisë globale. “Përvoja jonë unike dhe e gjerë në ofrimin e zgjidhjeve të reagimit urgjent, menaxhimin e logjistikës së krizave, si dhe misionin e operacionet kritike për jetën ishte thelbësore në ofrimin e një zgjidhjeje të shpejtë, të besueshme dhe efektive për të ndihmuar qeveritë evropiane të luftojnë pandeminë”. thotë z. Vargoczky.

Që nga maji 2020, EcoCare, pjesë e Ecolog, është bërë një nga ofruesit kryesorë të objekteve të testimit dhe vaksinimit në Evropën Perëndimore dhe aktualisht po zgjeron operacionet e saj në Afrikë. Sot, Ecolog po shikon drejt së ardhmes në një botë pas pandemisë. EcoCare po evoluon dhe po përgatit zgjidhje të reja të personalizuara të kujdesit shëndetësor në mbarë botën.

Faktori Njerëzor

Në vitin 2022, Ecolog përcaktoi një Politikë të re të Përgjegjësisë Sociale të Koorporatës që përcakton qartë qëllimin e krijimit të vlerës, jo vetëm për stafin dhe klientët e saj, por edhe nxitjen e zhvillimit social-ekonomik të komuniteteve lokale në fushat e operimit dhe minimizimin e çdo ndikimi në mjedis. Kjo do të arrihet nga punonjësit e saj të përkushtuar, etika solide e biznesit, risitë dhe vlerat e qëndrueshme të shërbimit.

Si një grup global, Ecolog punëson 10,000 njerëz të kombësive të ndryshme dhe Z. Vargoczky pohon se, menaxhimi i një fuqie punëtore kaq të larmishme nuk është një sfidë, por një përvojë pasuruese. “Ne jemi në gjendje të mobilizojmë me një ritëm të shpejtë nëpër mjedise dhe gjeografi komplekse. Si një organizatë e bazuar në projekte, ne trajtojmë shumëllojshmërinë e fuqisë sonë punëtore me tri rryma rekrutimi. Së pari, ne kemi një grup të përhershëm profesionistësh që ofrojnë shërbimet kryesore logjistike dhe detyrat strategjike tregtare, operacionale dhe administrative në thelb të biznesit tonë”.

Ai shpjegon se kompania ka zbatuar një program rotacioni në të gjitha zyrat e saj ndërkombëtare, duke u dhënë mundësi anëtarëve të ekipit të saj për të fituar aftësi të reja dhe për të kuptuar më mirë diversitetin kulturor, duke u mundësuar kështu që të ofrojnë një nivel edhe më të lartë të ndërfaqes me klientët. “Pastaj kemi profesionistë që janë në gatishmëri, pasi kanë punuar për Ecolog në të kaluarën. Ne i marrim kolegët ose nga komunitetet lokale ose i shpërndajmë nga baza e tyre. Jemi krenarë që zhvillojmë një fuqi punëtore që përfundimisht përfiton komunitetet lokale dhe më pas mbështet rritjen ekonomike të vendit”, thotë ai, duke shtuar se, “në varësi të kërkesave të projektit, Ecolog mund të mobilizojë gjithashtu një fuqi të madhe punëtore nga gjeografi të shumta, rryma e tretë e rekrutimit. “Shumë nga kolegët tanë kanë qenë me ne që nga fillimi, gjë që është një testament për udhëheqjen dhe menaxhimin e kompanisë. Megjithatë, si kompani, ne mbetemi të përulur. Kontributi i jashtëzakonshëm i njerëzve tanë, të cilët ofrojnë shërbime të jashtëzakonshme për të përmbushur kërkesën e madhe për shërbimet tona, ka qenë një faktor jetik në arritjet tona”, theksoi Vargoczky.

E ardhme e qëndrueshme

Vargoczky thotë se, kompania është gjithmonë në kërkim për të përmirësuar ofertën e saj të shërbimeve në mënyrë që të përmbushë nevojat në ndryshim të klientëve të saj. Por më e rëndësishmja, kompania po bën një ndryshim të madh drejt qëndrueshmërisë, duke zbatuar teknologji të reja dhe zgjidhje të zgjuara për të reduktuar konsumin e mbeturinave dhe energjisë.

Andy Vargoczky, CEO i Ecolog International

Ecolog tani po plotëson biznesin e saj kryesor me zgjidhjet e energjisë së rinovueshme duke prezantuar ofertat, Uji si Shërbim dhe Energjia si Shërbim. “Në vitin 2020, ne bashkëpunuam me Desolenator, një kompani e teknologjisë së shkripëzimit diellor me bazë në Holandë, në mënyrë që të zgjerojmë dhe të ofrojmë një zgjidhje që ndryshon lojën, që shfrytëzon dy burimet më të bollshme në botë, diellin dhe ujin e detit dhe të pastrojë edhe llojet më të vështira të uji, pa pasur nevojë për filtra, kimikate apo lëndë djegëse fosile ndotëse”, thekson CEO i Ecolog.

Ai shpjegon se, kompania ka investuar në teknologjinë e rinovueshme që konverton, me emetim zero, ujin e kripur në ujë të pijshëm të shkallës spitalore, nëpërmjet teknologjisë së paneleve diellore, pa pasur nevojë të përdorë njësi të konsumit të rëndë të energjisë. Kjo teknologji është përdorur në zonat me mungesë uji, veçanërisht në Lindjen e Mesme dhe Afrikë. Në mënyrë të ngjashme, Ecolog po shikon teknologjitë për të shfrytëzuar energjinë diellore. “Një shtyllë e dytë kryesore e strategjisë sonë fokusohet në diversifikimin inorganik me shërbime të reja, zgjidhje, mundësi partneriteti dhe teknologji revolucionare që i ngjiten në Ecolog të së ardhmes. Ne po zgjerohemi gjithashtu në tregje të tjera dhe të spikatura si Amerika e Veriut dhe pjesë të Evropës, ku kemi një histori të dëshmuar në ofertat tona të shërbimeve”, shton Vargoczky.  Në përfundim, ai pohon se në shumë fronte, njëzet vitet e fundit kanë qenë emocionuese dhe shpërblyese. “Përshpejtimi i teknologjisë dhe inovacioneve na mundësojnë të gjejmë mënyra më të zgjuara dhe më të qëndrueshme për të ofruar shërbimet tona, thotë ai, duke shtuar se, “jam edhe më i emocionuar për të ardhmen tonë dhe ku jemi”.

Burimi: www.businessfocusmagazine.com

'Pakoja për Inflacionin', qeveria e Kosovës ndihmon pensionistët, studentët

Qeveria e Kosovës ka marrë vendimin që të japë 100 euro ndihmë për pensionistët dhe studentët. Në mbledhjen e fundit, është vendosur që të shkojnë mbi 28 milionë euro që qytetarët të kenë më të lehtë të përballojnë rritjen e çmimeve.

Në këtë ndarje buxhetore do të ndahen 100 eurot e parapara për pensionistët në kuadër të Pakos së Inflacionit.

“Në kuadër të Pakos për Përballje me Inflacionin, kemi paraparë mbështetjen me shumë të menjëhershme me shumë prej 100 euro për pensionistët tonë”, tha kryeministri Albin Kurti.

Pensionet do të shpërndahen në mes të muajit tetor. Ndër të tjera, Kosova ka vendosur shtesë me 50 euro në muaj për punëtorët e sektorit publik deri në fund të vitit dhe shumë të përnjëhershme prej 100 eurosh për studentët.

Qendra Alert/Alert.al

Paketa fiskale 2023, hiqet fasha e akcizës për birrën

Ndryshimi kryesor në projekt-paketën fiskale të vitit 2023 përfshin heqjen e pragut të akcizës i diskutuar për disa vite rresht. Sipas ligjit prodhuesit me kapacitet prodhimi nën 200 mijë hektolitra paguajnë 15 lekë akcizë për litër, ndërsa mbi këtë kufi 30 lekë për litër. Vendosja e fashës në akcizës ndaj birrës fillimisht kishte qëllim për të mbrojtur birrën vendase nga importi, me vonë gjatë zbatimit u bë shkak për evazion, pasi fasha u shfrytëzua për nënraportim. Madje edhe birrat e importit shpesh përfitonin nga akciza e ulët duke raportuar kapacitet prodhimi më pak se 200 mijë hektolitra.

Ndryshimet e tjera në paketën fiskale përfshijnë dyfishimin e penaliteteve ndaj evazorëve. Burimet nga organizatat e biznesit bëjnë me dije është dyfishuar masa e gjobës për punonjësit e paligjshme për nën-raportimet e gjendjes ne arkë dhe masa të tjera të dënueshme me gjobë të parashikuara në legjislacionin aktual ndaj evazionit fiskal. Projektpaketa fiskale 2023 gjithashtu sjell lehtësime në disa produkte që shërbejnë si lëndë e parë për bulmetin (esenca e hirrës). Për vitin 2023 parashikohet që disa nga ligjet që do të kenë amendime janë, ai i për Tatimin mbi Vlerën e Shtuar, për Akcizat, për Taksat Kombëtare, etj. Diskutimet me grupet e interesit do të vijojnë përgjatë këtyre ditëve.

Sakaq, qeveria ishte në mes të zbatimit të një strategjie afatmesme fiskale që u hartuar me mbështetjen e FMN, por zbatimi i saj u shty për shkak të krizës ekonomike që krijoi lufta në Ukrainë njoftoi pak ditë më parë Ministrja e Financave Delina Ibrahimi. Por Misioni i FMN gjatë vizitës për rishikimin e programit me Shqipërinë u shpreh dje se, konsolidimi fiskal duhet mbështetur nga një Strategji e shëndetshme Afatmesme të Ardhurash (SAA) për të rritur të ardhurat tatimore që janë ndër më të ulëtat në rajon si përqindje e PBB-së.

Fondi rekomandoi se, për periudhën më afatgjatë, të ardhurat më të larta janë të nevojshme edhe për të mbështetur nevojat për zhvillim të Shqipërisë.

“Nxisim autoritetet të përfundojnë dhe të zbatojnë pa vonesa të mëtejshme SAA-në. Strategjia duhet të hartohet dhe të shihet si një plan për reformat tatimore të Shqipërisë, duke zëvendësuar qasjen e deritanishme të copëzuar ndaj ndryshimeve të politikës tatimore. Përtej rritjes së të ardhurave, stabiliteti dhe parashikueshmëria e sistemit tatimor do të lehtësojë administrimin tatimor dhe do të ndihmojë në përmirësimin e mjedisit të biznesit. Në këtë kontekst, ne ritheksojmë shqetësimet tona për ligjin e propozuar të amnistisë fiskale, duke pasur parasysh rreziqet e pastrimit të parave dhe qeverisjes, si dhe ndikimin negativ në përmbushjen tatimore”, u shpreh Fondi në deklaratën zyrtare.

Qendra Alert/Alert.al

Rriten importet e zarzavateve në vend

Në kohën kur fermerët shqiptarë ankohen se prodhimet e tyre po shiten nën kosto, tezgat me ushqime në pikat e pakicës janë “pushtuar” nga produktet e importit.

Të dhënat zyrtare nga INSTAT tregojnë se gjatë 8-mujorit 2022 u vu re një rritje e pazakonte e importit të zarzavateve në sasi me 45.6% në krahasim me të njëjtën periudhe të një viti më parë.

Gjatë janar-gusht u importuan 30 mijë tonë zarzavate në vend, nga 20 mijë tonë në të njëjtën periudhë të vitit 2021.

Nga ana tjetër eksportet e zarzavateve në sasi u rriten vetëm 1% në 8-mujor. Sipas INSTAT eksportet e zarzavateve arritën në 105 mijë tonë në janar-gusht 2021, nga 98,5 mijë tonë që ishin në këtë periudhë kohore të vitit 2021.

Eksportet në sasi të zarzavateve ishin në vendnumëro, teksa rritja galoponte e importeve tregon për një hendek në prodhim.

Tezgat e shitjes me pakicë janë të mbushura plot me prodhime importi, sidomos prodhimet e sezonit të tilla si sallata jeshile, karota, lakra, kungujt, patate, brokoli etj.

Fermerët në zonat prodhuese të vendit Lushnjë dhe Berat bëjnë me dije se importet e prodhimeve bujqësore do të rriten me shpejtësi në të ardhmen pasi sipërfaqet e mbjella në vend kanë rënë këtë vit dhe prodhimet që realizohen kanë kontrata me eksportin. Hendeku që mbetet në tregun vendas po mbulohet me import.

Dy vitet e fundit ankesat e fermerëve janë rritur në lidhje me kostot e larta dhe mungesën e fuqisë punëtore. Bujqësia shqiptare ka mbështetjen më të ulët buxhetore në krahasim me vendet e tjera të Rajonit, ndaj prodhimet shqiptare po bëhen gjithnjë e më pak konkuruese.

Ekonomia e vendit në vitin 2021 u rrit me rimet të larta të dy dekadave të fundit me mbi 8,5%, bujqësia sektori më i madh i ekonomisë shënoi rritjen më të ulët në krahasim me sektorët e tjerë me vetëm 0.28%. E njëjta situatë vijoi edhe në tremujorin e parë 2022 me vetëm 0.1%.

Historikisht bizneset bujqësore, sidomos fermat prodhuese, kanë vuajtur nga norma të ulëta të fitimit, por së fundmi rritja e kostove të lëndëve të para la pa mbjellë qindra hektarë tokë. Në zonat e Fierit dhe Lushnjës, këtë vit, ureja shitet 120% më shtrenjtë dhe nitrati gati 250% më shumë se vitin e kaluar.(Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Rritjet marramendëse të çmimeve të apartamenteve në Shqipëri krahasuar me BE

Çmimet e apartamenteve në Bashkimin Europian nga viti 2010 deri në 3-mujorin e dytë të 2022, janë rritur 48%. Për të njëjtën periudhë qiratë janë shtrenjtuar me 18%, sipas të dhënave të fundit të Eurostat. Ndryshe nga çfarë ka ndodhur në tregun e pasurive të paluajtshme në Europë, në Tiranë çmimet e apartamenteve janë rritur gati 40% vetëm vitin e fundit. Sipas Indeksit Fischer të Çmimeve të Banesave, i llogaritur nga Banka e Shqipërisë, çmimi mesatar i banesave të shitura gjatë 6-mujorit I 2022 me 39% në krahasim me një vit më parë. Kjo është rritja më e lartë 6-mujore e këtij indeksi që prej vitit 2013, kur Banka e Shqipërisë nisi llogaritjen e tij. Në raport me periudhën bazë, që është viti 2013, indeksi i çmimeve të banesave është rritur me afërsisht 110%, ose më shumë sesa dy herë me mesataren e bashkimit Europian (që e mat nga viti 2010).

Edhe sipas vëzhgimi të Monitor për kryeqytetin rezulton se çmimet e apartamenteve janë rritur 40% më shumë se vjet. Në kryeqytet këtë vit janë hapur shumë kantiere të reja ndërtimi. Krahasuar me vjet në objektet e reja ku sapo kanë nisur ndërtimet çmimet janë më të larta. Në periferitë e Tiranës siç është “Kinostudio” apo “Astiri” çmimet e apartamenteve të reja kanë arritur 1,000 deri 1,100 euro për metër katror nga 900 deri 1,000 që ishin vjet çmimet në këto zona. Rritja është 10% më shumë.

Në zona të tjera rritja e çmimeve është më e lartë. Në zonën e Komunës së Parisit vjet çmimi maksimal për apartamentet e reja ishte 1,700 euro për metër katror. Këtë vit ka arritur 2,200 euro në ndërtimin e ri në hyrje të komunës së Parisit. Rritja e çmimit krahasuar me vjet është 29,4%. Ndërsa çmimet e apartamenteve në kullat “Book Building” që ka filluar të ndërtohet pas Sahatit dhe “Rainboë Center” tek ish Blloku çmimet kanë arritur 5,000 euro për metër katror nga 3,500 deri 4,000 që u shitën vjet (rritja 25 deri 43%). Aktorë të tregut ndonëse nuk e pohojnë zyrtarisht pranojnë që rritja e lartë e çmimeve në Shqipëri është e ndikuar, krahas rritjes së kostove të ndërtimit dhe pagave të fuqisë punëtore, edhe nga prania e flukseve të parasë informale. Ylli Sula Ceo i indeksit “Keydata” më herët pohoi për Monitor se edhe pritshmëritë e ndërtuesve për amnistinë fiskale. Sipas tij shumë individë, kryesisht emigrantë të ardhurat e disponueshme informale do të nxitojnë t’i legalizojnë në blerjen e apartamenteve.

“Çmimet e apartamenteve janë të larta, pasi ndërtuesit kanë pritshmëri për efektet që do të ketë amnistia fiskale. Ata që kanë para informale do të nxitojnë t’i investojnë. Duke qenë se interesat e depozitave janë të ulëta, ndërsa në pasuri të paluajtshme normat e fitimit janë më të lartë, paratë që priten të formalizohen do të investohen për blerje të apartamenteve. Drafti i amnistisë fiskale lejon deklarim vullnetar të një pasurie me vlerë monetare deri 2 mln euro, duke përfshirë edhe shtetas shqiptarë që jetojnë në emigracion”, pohon ai. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Inflacioni në nivele të larta, faktorët që ndikuan

Inflacioni në muajin shtator shënoi 8.1 për qind, niveli më i lartë në 24 vitet që nga dhjetori i vitit 1998.

INSTAT raportoi sot një vit më parë ky ndryshim ishte 2,5%. Ndryshimi mujor i indeksit të çmimeve të konsumit në muajin Shtator 2022, krahasuar me Gusht 2022 është 0,6%.

Rritja vjetore e çmimeve në muajin Shtator është ndikuar kryesisht nga grupi “Ushqime dhe pije joalkoolike” me +4,91 pikë përqindje, pasuar nga grupi “Transporti” me +0,99 pikë përqindje.

Çmimet e grupit “Qira, ujë, lëndë djegëse dhe energji” me +0,64 pikë përqindje. Çmimet e grupit “Mobilje, pajisje shtëpie dhe mirëmbajtje e shtëpisë” me +0,41 pikë përqindje.

Çmimet e grupit “Pije alkoolike dhe duhan” me +0,32 pikë përqindje. Çmimet e grupit “Hotele, kafene dhe restorante” kanë kontribuar me +0,28 pikë përqindje.

Çmimet e grupit “Mallra dhe shërbime të ndryshme” me +0,17 pikë përqindje. Çmimet e grupit “Argëtim dhe kulturë” me +0,13 pikë përqindje.

Çmimet e grupit “Veshje dhe këpucë” me +0,11 pikë përqindje. Çmimet e grupit “Shërbimi arsimor” me +0,05 pikë përqindje. Çmimet e grupit “Shëndeti” me +0,04 pikë përqindje. Çmimet e grupit “Komunikimi” me +0,03 pikë përqindje.

Krahasuar me muajin Shtator 2021, rritja më e madhe e çmimeve vërehet në grupin “Transporti” me 17,2%, pasuar nga grupet “Ushqime dhe pije joalkoolike” me 14,0%, “Pije alkoolike dhe duhan” me 6,5%, “Hotele, kafene dhe restorante” me 6,4%, “Mobilje, pajisje shtëpie dhe mirëmbajtje e shtëpisë” me 5,5%, “Argëtim dhe kulturë” me 4,7%, “Qira, ujë, lëndë djegëse dhe energji” me 3,3%, “Veshje dhe këpucë” me 3,0%, “Mallra dhe shërbime të ndryshme” me 2,9%, “Shërbimi arsimor” me 1,8%, “Shëndeti” dhe “Komunikimi” me 0,9% secili.

Brenda grupit të ushqimeve çmimet e nëngrupit “vajra dhe yndyra” u rritën me me 30,0%, pasuar nga nëngrupet “qumësht, djathë dhe vezë” me 24,0%, “bukë dhe drithëra” me 17,3%, “peshk” dhe “sheqer, reçel, mjaltë, çokollata dhe ëmbëlsira” me 15,1% secili, “mish” me 12,0%, “zarzavate përfshirë patatet” me 8,5%, etj.

Krahasuar me muajin Gusht 2022, çmimet e grupit “Veshje dhe këpucë” u rritën me 2,1%, pasuar nga grupet “Shërbimi arsimor” me 1,6%, “Ushqime dhe pije joalkoolike” me 1,1%, “Mobilje, pajisje shtëpie dhe mirëmbajtje e shtëpisë” dhe “Mallra dhe shërbime të ndryshme” me 0,9% secili, “Hotele, kafene dhe restorante” me 0,4%, “Pije alkoolike dhe duhan”, “Shëndeti” dhe “Argëtim dhe kulturë” me 0,3% secili, “Qira, ujë, lëndë djegëse dhe energji” me 0,2%. Nga ana tjetër, çmimet e grupit “Transporti” u ulën me 1,7%. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al