Menu

Sociale

Uragani Ian godet Kubën, Florida përgatitet për erëra të forta dhe përmbytje

Uragani Ian goditi Kubën perëndimore me forcën e një uragani madhor të martën, dhe la rreth 1 milion njerëz pa elektricitet. Në vazhdim, ai u drejtua drejt shtetit amerikan Florida, ku në ndërveprim me ujërat e ngrohtë të Gjirit të Meksikës pritet të shndërrohet në një furtunë me pasoja katastrofike të kategorisë 4. Në Kubë, uragani Ian preku tokë në provincën Pinar del Rio, ku ishin ngritur 55 vendstrehime dhe ishin evakuar 50 mijë persona. Aty ishte sjellë edhe personeli i emergjencave për të mbrojtur rajonin më të njohur të këtij vendi për prodhimin e duhanit. Qendra Kombëtare e Uraganëve në Shtetet e Bashkuara njoftoi se Kuba pati pasoja “domethënëse nga erërat dhe stuhia”, kur uragani goditi me shpejtësi ere deri në 205 kilometra në orë.

Uragani Ian pritet të bëhet edhe më i fuqishëm mbi Gjirin e Meksikës, duke arritur deri në 209 kilometra në orë ndërsa i afrohet bregut jugperëndimor të Floridas, ku 2.5 milionë njerëz janë urdhëruar të evakuohen. Erëra të forta të stuhisë tropikale priteshin në të gjithë gadishullin të martën, ndërsa ato pritej të arrinin forcën e uraganit të mërkurën, kur syri i stuhisë pritet të arrijë tokën. Dëmet pritet të shkaktohen në një zonë të gjerë të Floridas, pasi erërat e stuhisë shtriheshin në një rreze deri në 185 kilometra nga epiqendra. Nuk ishte ende e qartë se ku do të prekë saktësisht tokë uragani. Trajektorja e tij e saktë do të përcaktojë se sa e rëndë do të jetë përmbytja për Gjirin e Tampas, tha shkencëtari për uraganët, Brian McNoldy, nga Universiteti i Majamit. Nëse uragani do të zhvendoset më në jug të gjirit, kjo do t’i pakësonte dëmet shumë, tha ai.

Qendra Alert/Alert.al

Edicioni i parë i Festivalit të Inovacionit Agro-ushqimor

Nga 3 deri më 8 tetor zhvillohet Edicioni i parë i Festivalit të Inovacionit Agro-ushqimor, një ngjarje e organizuar për trajnimin dhe këshillimin në sektorin e agro-ushqimit. Ideja e organizimit të këtij festivali, i cili do të zhvillohet online nëpërmjet një platforme të dedikuar me qasje krejtësisht të lirë, buron nga nevoja për të vënë të interesuarit në sektorin agro-ushqimor në kontakt me realitetet që krijojnë risi: Universitetet, qendrat kërkimore, industritë dhe profesionistët.

Secila nga 6 ditët e festivalit do t’i kushtohet një sektori të ndryshëm të ekosistemit agro-ushqimor italian, bujqësisë, mbarështimit, përpunimit, shpërndarjes, konsumit dhe startup-eve dhe do të ndahet në tre momente: Në mëngjes, të rezervuar për trajnim, ekspertët e kërkimit shkencor dhe universitar do të paraqesin rezultatet e tyre të fundit, pasdite do të jetë koha e risive të kompanive agro-ushqimore dhe startup-eve, ndërsa mbrëmja do t’i kushtohet krijimit të marrëdhënieve midis pjesëmarrësve nëpërmjet tryezave virtuale. Fjalimet do të transmetohen në live streaming, gjithashtu do të jetë e mundur të ndërveprohet me folësit dhe pjesëmarrësit e tjerë në bisedë edhe nëpërmjet sondazheve dhe sesioneve.

Me 25 mijë njerëz të përfshirë, Festivali “Food Hub” ka ndërtuar komunitetin më të madh agro-ushqimor në Itali, me qëllim të nxitjes së rritjes profesionale të të gjithë operatorëve dhe realiteteve të sistemit nëpërmjet shpërndarjes së përmbajtjes cilësore dhe informacionit. Ky event ka si qëllim për të transformuar Festivalin e Inovacionit agro-ushqimor në një ngjarje vjetore kushtuar të gjithë të interesuarve, që nga studentët e universitetit tek operatorët e biznesit ushqimor. (IlFattoAlimentare)

Qendra Alert/Alert.al

Shqipëria shkel rregullisht të drejtat e punonjësve

Të drejtat e punonjësve nuk janë përmirësuar në Shqipëri gjatë viteve 2020-2021, duke mbetur në nivelin 3 nga një sistem pikësimi ku 1 është vlerësim i lartë dhe 5 është vlerësim i ulët, sipas indeksit të të Drejtave Globale të Punonjësve që hartohen nën kujdesin Konfederatës Ndërkombëtare të Sindikatave dhe ILO-s.

Vlerësimi me 3 i Shqipërisë tregon se, të drejtat e punonjësve shkelen në mënyrë të rregullt. Indeksi tregon se në Europë, më e shkelura kanë qenë e drejta për grevë dhe e drejta për të negociuar kolektivisht.

Nëpërmjet ratifikimit të Konventave të ILO-s, qeveritë e Europës Qendrore dhe Lindore u angazhuan për zbatimin e të drejtave të punëtorëve. Por në realitet, shumë punonjës në Europën Juglindore përballen me dhunim te të drejtave.

Ndërmjet viteve 2020 dhe 2021, Hungaria shënoi përkeqësim të indeksit nga 3 në 4, duke treguar një rritje të shkeljeve të të drejtave të punëtorëve. Situata nuk është përmirësuar gjatë vitit të kaluar dhe indeksi vazhdon të tregojë një “shkelje sistematike të të drejtave”.

Edhe Serbia dhe Rumania kishin të njëjtin rezultat. Dy vende që arritën zhvillime pozitive midis 2020 dhe 2021, Bosnja dhe Hercegovina dhe Maqedonia e Veriut, e konsoliduan progresin. Rezultati për këto vende mbeti në 3, duke treguar “shkelje të rregullt të të drejtave”. Në vitin 2020, të dyja vendet morën pikën 4.

Shqipëria, Bullgaria dhe Polonia u renditën gjithashtu në kategorinë 3, pa ndryshime të mëdha. Kroacia, Çekia, vendet baltike, Sllovakia, Mali i Zi dhe Moldavia u renditën në nivelin 2 të indeksit, me “shkelje të përsëritura të të drejtave”.

Indeksi vëren se, nuk ka asnjë shtet evropian që te kanë marrë vlerësimin më të keq prej 5+. Vitin e kaluar, Ukraina mori pikën më të keqe në nën-rajon, me 5, që tregon se, punëtorët “nuk kishin garanci për të drejtat”. Për shkak të luftës, Ukraina nuk u përfshi në raportin e këtij viti.

Vetëm pesë vendeve, Austria, Gjermania, italia dhe irlanda morën vlerësimin më lartë me pikën më të mirë (1). Sipas indeksit, këto janë vendet më të mira në botë për sa i përket zbatimit të të drejtave të punëtorëve.

Në Evropën Qendrore dhe Lindore, ILO mbështeti përpjekjet e sindikatave për të përmirësuar klimën e e te drejtave të punonjësve. Në Maqedoninë e Veriut sindikatat zhvilluan një aplikacion në telefon celular ku punëtorët mund t’i raportojnë sindikatës shkeljet e të drejtave dhe kushtet e pasigurta të punës. Aplikime të ngjashme do të zhvillohen po synohen në të gjitha Ballkanin,

Ankesat më të shumta të punonjësve në Ballkan kanë të bëjnë me vonesat e pagave, punë jashtë orarit, të drejtën për pagë minimale dhe kontributet. (Monitor)

Qendra Alert/Alert.al

Sipërmarrësi Xhameta: Si i marrim lejet për mjetet lundruese dhe si veprojmë kur tejkalohen hapësira e përcaktuar

I ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, Skerdilaid Xhameta, sipërmarrës në mjetet lundruese turistike ka folur për mënyrën si marrin lejen për të operuar në det, rregullat që duhen ndjekur dhe si veprojnë në rastet kur drejtuesit e mjeteve ujore tejkalojnë kufizimet.

“Para nisjes së sezonit turistik, ne duhet të marrim lejet, janë bashkitë ato që na caktojnë dhe unë jam i vendosur në bashkinë e Durrësit. Pas marrjes së lejeve caktohen hapësirat detare ku do nxjerrim mjetet lundruese. Është Prefektura e Durrësit me grup kontrolli, AKB, Kapiteneria, Policia Bashkiake.  Pasi biznesi ka marrë lejen nga Këshilli Bashkiak, i cili kontrollon dhe certifikon, operon deri në 3 herë në sezon. Vendet janë të përcaktuara nga Këshilli Bashkiak, nuk është kompetencë e jona. Pasi miratohet leja zhvillohen kontrollet periodike, Durresi mbase është i mbipopulluar dhe kontrolet kanë qenë shumë periodike. Nga viti 2009 që unë operoj me këtë biznes nuk ka patur asnjëherë probleme me mjete lundruese në Durrës. Për mjetet Jet ski, ka pajisje Gbs që e kemi vendosur në motor që përcakton distancën dhe kur tejkalohet ne reagojmë duke fikur motorin. Distancën e kontrollojmë pas 300 metrash nga pushuesit, në distancë 500 m kemi vënë flamurin dhe i shpjegohet pushuesve që nuk mund të jenë përtej distancës. Hartë e miratuar, nga ana e bizneseve nuk abuzohet me motorët e ujit, abuzohet nga njerëzit, një biznes nuk ta lejon, e bejmë për të qenë sa më të sigurt me biznesin ku operojmë. I kemi të përcaktuara rregullat për ata që marrin mjetet ujore, duhet të jetë nga moshat 18 vjeç e lart, nuk lejohet i alkoolizuar, duhet të veshë jelekun e shpëtimit, s’mund të afrohet më shumë se 50 metra me një motor ose 200 meter me anije”-deklaroi Skerdilaid Xhameta.

Qendra Alert/Alert.al

“Vrasjet” në det, eksperti i sigurisë Fatjon Softa: Policia asnjë kontroll, plani i masave vetëm në letër

I ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, nënkolonel dhe eksperti i sigurisë Fatjon Softa ka folur për ngjarjet që u shënuan këtë sezon veror nga mjetet ujore dhe vuri theksin tek mungesa e kontrolleve nga policia dhe mungesën e standardeve të sigurisë.

“Ka qenë një vit i trazuar, gushti ka qenë i ngarkuar, ndërsa humbja e jetës së një vajze 7 vjeçe e bën situatën akoma më komplekse, që duhet të analizohet në tërësinë e saj dhe mosfunksionimin dhe koordinimin e institucioneve. Është Ministria e Brendshme, pra policia, pushteti lokal, Prefekti i cili ka rol të rëndësishëm pasi bën rakordimin mes policisë dhe pushtetit lokal dhe institucionet e tjera. Në verë u paraqitën një plan masash, por në të vërtetë nuk patëm kontroll real, por vetëm plan masash të mbetur në letër. Për sigurinë në det dhe bregdet, ngjarja tregoi se plani i masave nuk funksionoi. Ndërsa u pa përgjegjësia e policisë si para edhe pas ngjarjes. Masat e sigurisë ishin të mangta, të vakta, nuk ka patur prezencë të policisë për kontrollin e hapësirës detare, zonat duhet të ishin të përcaktuara dhe të kontrolluara. Më tragjike ishte edhe korrupsioni, përfaqësues të lartë të Ministrisë së Brendshme nuk pyesin për ligje apo rregulla, por përfitojnë nga uniforma dhe bëjnë ngjarje të kësaj natyre. Munguan edhe kontrollet ndaj mjeteve që lëviznin në det, me licenca apo pa to, ndaj përdoruesve nëse kishin patent apo jo, nëse ishin në gjendje të droguar apo alkoolizuar etj. Kjo pasi edhe deti ka probleme të sigurisë, sidomos në gjire ëshë edhe më vështirë. Në 5 vjet, drejtorët e Policisë së Shtetit janë zgjedhur nga politika dhe përdorur prej saj. Në vijën bregdetare kemi dy lloj bregdeti, Durrësin që është det i hapur dhe mundësia e kontrollit është më e lehtë dhe jugu që është më e vështirë, për shkak të gjireve. Kemi patur mungesë edhe të rojeve bregdetare, rrallë sheh një person në kullë që t’i jape ndihmë një personi në rrezik, ndërsa në vend të bovave ishin shishe të mbushura me bojë, si mund të flasim për standard sigurie?”-tha dhe eksperti i sigurisë Fatjon Softa.

Qendra Alert/Alert.al

Aksidentet me mjetet ujore, Haxhimali: Janë çorientuar rolet dhe përgjegjësitë e institucioneve

I ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, Agron Haxhimali ekspert i pushtetit vendor ka folur për rastet e aksidenteve me mjete ujore në vendin tonë dhe mungesën e një bashkëpunimi institucional për menaxhimin dhe administrimin e vijës bregdetare.

“Kjo lojë ka nisur që në vitin 2014, me vendim qeverië janë përcaktuar një listë e gjatë prej 9 institucionesh përgjegjëse për administrimin e vijës bregdetare. Pushteti vendor ka rol të rëndësishëm, por ka ardhur duke u zbehur në çështjen e menaxhimit dhe administrimit të vijës bregdetare. Kjo pasi kanë bërë ndryshime në kuadrin ligjor për menaxhimin e vijës bregdetare. Nga viti 2019 deri në 2022 kanë ndryshuar 7 akte ligjore. Ka kakofoni, humbje të memories institucionale është prishur themeli organizativ. Janë çorientuar rolet dhe përgjegjësitë e institucioneve dhe është e vështirë ta kapesh fillin. Është një akt që e kam kritikuar qeverinë që në 2014, hoqi përgjegjësitë duke kaluar në Agjencinë Kombëtare të Bregdetit. E deformoi kulturën organizative se kush është përgjegjës, bashkia që e ka nën juridiksion vijën bregdetare, institucionet apo zyrtarët në bulevard. Kjo lëvizje nuk ishte studiuar mirë dhe nuk sjell përmirësim të menaxhimit dhe administrimit të vijës bregdetare, ndaj kemi këto probleme. T’i ndryshosh vazhdimisht aktet ligjore do të thotë se nuk ke strategji të qartë. Agjencia e bregdetit, përgjegjëse është Ministria e Brendshme, nuk ka lidhje me kryetarë bashkie. Për çështje që lidhen me detin përgjegjësinë e ka Ministria e Brëndshme. Gjelbërimin, përcaktimin e territorit e ka bashkia. Kemi mungesë të bashkëpunimit ndërinstitucional për menaxhimin e vijës bregdetare. Mosrespektimi i kufizimeve të hapësirave detare është skandaloze, nuk ndodh në asnjë vend të botës”-tha Agron Haxhimali.

Qendra Alert/Alert.al

"Vrasjet" me mjetet ujore, gazetari Çelmeta: Të paralajmëruara, Policia e Vlorës kishte informacion, por heshti!

I ftuar në emisionin “Alert” në News24 nga Granit Sokolaj, gazetari i News24 Igli Çelmeta foli për ngjarjet e rënda të këtij sezoni, me mjetet ujore që lanë pas të plagosur, por i morën jetën 7-vjeçares Jonada Avdia. Çelmeta deklaroi se ngjarja e 2 gushtit ishte e paralajmëruar pasi Policia e Vlorës kishte informacion dy ditë më parë se skafet lëviznin në mënyrë të paligjshme.
“Ngjarja e 2 gushtit në Potam ishte një nga ngjarjet me të rënda të këtij sezoni dhe akoma më të rëndë e bën krimin fakti se autori ishte punonjës policie. Institucionet përgjegjëse për sigurinë nuk kanë marrë masat e duhura, edhe pse kjo ngjarje ishte e paralajmëruar. Por pse e them këtë? Më herët kishin ndodhur edhe 2 ngjarje të tjera, në Jal dhe Vlorë, fatmirësisht me të plagosur. Edhe pse ndodhën këto 2 ngjarje, institucionet nuk reaguan, madje deri më sot asnjë nga institucionet përgjegjëse nuk ka marrë përgjegjësi për ngjarjen. Nuk kemi asnjë dorëheqje, ndryshe nga se ndodhi në vendin fqinj Kosovën, ku për ngjarjen e abuzimit të një të miture u dorëhoq drejtori i policisë. Tek ne, për vrasjen e 7-vjeçares me një shkarkim zinxhirit komandues të Drejtorisë Vendore për Kufirin dhe Migracionin Vlorë. Drejtori i Policisë së Shtetit në atë kohë Gledis Nano pati reagim dinjitoz, vizitoi familjen e 7-vjeçares, shkarkoi zinxhirin kontrollues, madje nga burimet e mia dhe do të dorëhiqej nga posti, por një gjë e tillë nuk është pranuar nga ministri i Brendshëm Bledi Çuçi. Ishte ngjarje e paralajmëruar pasi 2-3 ditë para ngjarjes janë bërë denoncime, ankesa për skafe dhe jet ski që shkelnin perimetrin e hapësirës ujore. Një nga këto raste ishte dhe skafi i Arjan Tases, i cili kishte skafe e jet ski edhe pse nën pronësi të të afërmit të tij, ankoroheshin shumë afër pushuesve. Edhe pse policia ka patur informacione për këtë gjë nuk kanë reaguar. Këtë e them nga komunikimet me dëshmitarë kanë pushuar në plazhin e Potamit. Gjithashtu ata më kanë bërë me dije se edhe hoteli ku vendoseshin jet ski ishte pa leje, ndërsa burime nga Bashkia Himarë më kanë bërë me dije se hoteli ishte në pronësi të Arjan Tases. Vlerësoj punën e Prokurorisë së Vlorës që ndryshoi akuzën në “Vrasje indirekte”. Tase nuk ka humbur kontrollin e mjetit, pasi e ka goditur të miturën është ndaluar nga pushuesit. Tase ishte i pajisur me patentë të mjeteve të qarkullimit ujor, e dinte që kishte thyer perimetrin e sigurisë”-tha gazetari Çelmeta.

Qendra Alert/Alert.al

Largime masive nga Rusia, çmimet e biletave të fluturimit arrijnë kulmin

Rusia po kryen rekrutimet më të mëdha ushtarake që nga Lufta e Dytë Botërore. Vendimi për mobilizim i presidentit Vladimir Putin u përcoll me protesta e arrestime në 38 qytete ruse dhe interesim të madh të qytetarëve për për t’u larguar nga Rusia. Të frikësuar se mos thirren për të luftuar në Ukrainë, një numër i madh rusësh nxituan të rezervojnë bileta një-drejtimshe për të ikur nga vendi.

Paniku erdhi pas vendimit të presidentit Vladimir Putin për mobilizim të pjesshëm të rezervistëve për luftën në Ukrainë, i pari i Rusisë që nga Lufta e Dytë Botërore.

300 mijë rekrutë pritet t’i bashkohen ushtrisë ruse. Menjëherë pas vendimit qytetarët nisën të marrin thirrjet, tha një avokat i të drejtave të njeriut. Protestat shpërthyen në 38 qytete ruse ndërsa policia arrestoi rreth 1 mijë e 400 persona.

Çmimet e biletave të fluturimit arritën kulmin. Qytetarët frikësohen se Moska mund të ndalojë fluturimet jashtë vendit. Të dhënat e platformës Google tregojnë një rritje të kërkimeve për “Aviasales”, faqja më e njohur ruse për rezervimin e biletave të udhëtimit.

“Air Serbia”, kompania e vetme evropiane përveç asaj turke “Turkish Airlines” që kryen udhëtime nga Rusia pavarësisht embargos të vendosur nga Bashkimi Evropian, shiti me shpejtësi biltetat për ditët e ardhshme, ndërsa çmimet për fluturime nga Moska në Stamboll, ose Dubai kanë arritur deri në mbi 9 mijë dollarë, për një biletë një-drejtimshe të klasit ekonomik. “Çdo njeri normal është i shqetësuar. Lufta është e tmerrshme. Është normale të frikësohesh nga lufta dhe vdekja”, tha Sergey, një rus që u largua drejt Beogradit.

Rusët mund të hyjnë në Serbi pa vizë. Beogradi nuk u është bashkuar sanksioneve perëndimore kundër Moskës për të dënuar agresionin rus kundër Ukrainës. Ndërkohë, më shumë se 100 pasagjerë rusë mbërritën në Stamboll të enjten. Njëri prej tyre tha se vendimi i Kremlinit e shtyu të largohet nga vendi.

“Mobilizimi i pjesshëm është një nga arsyet pse jam këtu. Një vendim i gabuar që mund të shkaktojë probleme për shumë qytetarë rusë”, tha Alexi.

Ai udhëtoi i vetëm me një çantë dore në një fluturim të hershëm të kompanisë Turkish Airlines.

“Jam i shqetësuar. Nuk e besoja se hapi i radhës do të jetë mobizilimi dhe mendoj se jo shumë rusë duan të luftojnë, të mobilizohen dhe të shkojnë në ushtri”, tha ai.

Një qytetar tjetër rus arriti në Turqi me gruan dhe vajzën.

“Mobilizimi ishte i pashmangshëm sepse kishte mungesa në njerëz. Nuk jam i shqetësuar, sepse jam 59 vjeçar ndërsa djali im jeton jashtë vendit”, tha Vasiliy.

Kremlini nuk pranoi të komentonte nëse kufijtë do të mbyllen për ata që i nënshtrohen urdhërit të mobilizimit, ndërsa u kërkoi banorëve të jenë të duruar deri në sqarimin e ligjit. Ministri rus i Mbrojtjes tha se ushtria po thërret njerëz me përvojë dhe specialistë. Por ka pak qartësi se kush futet në këto kategori. Personat me aftësi mjekësore duket se janë më të kërkuarit pasi një numër i madh mjekësh në Moskë kanë marrë urdhëra mobilizimi. (VOA)

Qendra Alert/Alert.al

 

Emigracioni po zbraz shkollat në vend

Për një periudhë 12 vjeçare, nga 2010 në 2022 numri i nxënësve në arsimin parauniversitar ka rënë me 37%, në një kohë që numri i mësuesve në këtë cikël ka mbetur i pandryshuar, me rreth 36 mijë, sipas të dhënave zyrtare nga Ministria e Arsimit.

Përmirësimi i raportit nxënës për mësues nga më shumë se 20 në vitet 2000, në rreth 13 aktualisht, duhet të çonte në rritje të rezultateve të të nxënit, në një kohë që qeveria ka investuar miliarda lekë në logjistikë dhe kurrikula gjatë dekadës, por e kundërta ka ndodhur.

Nga viti në vit, numri i nxënësve të mirë po bie me shpejtësi, ata me nivel mesatar janë të paktë dhe të dobëtit po mbizotërojnë. Problematikat e rrënjosura në arsim po përkeqësohen vit pas viti me tranzicionin demografik. Shkollat në qarqe po vuajnë braktisjen që në arsimin 9-vjecar prej emigracionit në nivele alarmante, teksa mungesa e infrastrukturës shkollore e bën të pamundur zbatimin e kurrikulës.

Qendra e Shërbimeve Arsimore (QSHA), në analizën që bëri për rezultatet e maturës shtetërore për vitin 2021, raportoi se, nota mesatare në provimin e maturës shënoi rënie prej 0.46 pikë në krahasim me vitin 2020. Të dhënat nga QSHA tregojnë se në 8 vite nuk kemi asnjë maturant me rezultate ekselente si gjatë viteve, ashtu në provimet e maturës.

Krahas problematikave të mbartura, ky vit i ri shkollor po sfidohet nga kriza e energjisë elektrike që do të pengojë cilësinë e mësimit në ditët e ftohta, ndërkohë që në qarqe, rënia masive e numrit të nxënësve rrezikon të mbyllë qindra shkolla dhe të bëjë të paarritshëm mësimin për të mbeturit.

Besmir Muslia, një mësues i ri që e ka pasion mësimdhënien, i cili është rikthyer në vendlindje, në njësinë administrative të Malziut në Kukës, shpjegoi se zbatimi i kurrikulës në bazë të kompetencave është i pamundur në Qarkun e Kukësit sepse infrastruktura shkollore ka mungesa të mëdha, që nga pajisjet më të thjeshta e deri te kompjuterët.

Nga ana tjetër, qarku po përballet me emigracionin masiv të moshave të reja drejt Britanisë së Madhe. Modelet që sjell emigracioni me të ardhura të shpejta, po bëhen më konkurruese se sa fitimet që mund të vijnë nga një arsim i mirë, shpjegoi ai.

“Një arsim problematik dhe jo cilësor, është një fatkeqësi jo vetëm për Kukësin, por për të gjithë kombin shqiptar. Një arsim që nuk ofron kushtet për të qenë i tillë, atëherë bëhet irritues për nxënësin, i padëshirueshëm, pa interes.

Nuk të ofron mundësi që të përgatitesh për studimet universitare, të diplomohesh dhe të gjesh një punë. Këtij realiteti më pas i shtohet edhe tregu i punës, i cili nuk u ofron nxënësve mundësi punësimi, nëse ata marrin vendimin të vazhdojnë studimet e larta. Duke parë të papunët, por edhe ata që nga pamundësitë e gjithanshme që të ofron Kukësi, kanë ikur në emigracion” shpjegoi mësuesi Muslia.

Ministria e Arsimit, nga ana e saj, shpjegoi se viti i ri shkollor nis me risi. Lënda e TIK do të shtohet për klasat e para. Ndërkohë që “SMART LAB”, ngritja e laboratorëve informatikë të një teknologjie të fundit do të jenë në 100 shkolla të vendit.

Shërbimi psiko-social do të ketë këtë vit edhe 235 punonjës të tjerë për të rritur më tej cilësinë e shërbimit të ofruar. Projekti “Bëjmë Detyrat e Shtëpisë” zgjerohet edhe në 150 shkolla të tjera për të qenë më pranë fëmijëve dhe familjeve të tyre, duke i mbështetur nxënësit për një përgatitje shumë më të mirë, shpjegoi më tej Ministria.

Emigracioni zbraz shkollat

Në vitet e para të tranzicionit deri në 1994-1995, regjistroheshin në klasë të parë rreth 77 mijë nxënës në vit. Por nga viti në vit, ky numër ka rënë me shpejtësi prej emigracionit të lartë dhe rënies së lindshmërisë. Këtë vit shkollor pritet të nisin klasën e parë vetëm 29 mijë fëmijë, 2.6 herë më pak se para dy dekadash.

Ekspertët e arsimit pohuan se ky numër do të ishte edhe më i ulët, nëse Ministria e Arsimit nuk do të kishte ulur kriteret e moshës së pranimit në klasën e parë. Në raport me një vit më parë, regjistrimet në klasë të parë kanë pësuar rënie me rreth 3%.

Rënia shihet të jetë më e fortë për shkollat e mesme. Sipas të dhënave të Ministrisë së Arsimit, që u referohen rezultateve paraprake, janë regjistruar në klasën e 10 rreth 28 mijë nxënës në vitin akademik 2022-2023, nga rreth 31 mijë vitin kaluar akademik, me rënie gati 9%. Rënia më e madhe në këtë grupmoshë, veç të tjerash, vjen prej emigracionit të lartë të të rinjve minorenë.

Të dhënat zyrtare të INSTAT tregojnë se në vitin 2021, në arsimin 9-vjeçar ishin të regjistruar 278 mijë nxënës, me një rënie vjetore 3%, ndërsa në 10 vjet, rënia ishte 34%. Po sipas INSTAT, vitin e kaluar akademik ishin të regjistruar në arsimin e mesëm rreth 103 mijë nxënës me një rënie vjetore 4.1% dhe 31% më pak se në vitin 2020. Rezultatet finale të regjistrimeve pritet të përpunohen në fund të muajit shtator, për shkak të regjistrimeve me disa raunde në e-albania këtë vit.

Sistemi arsimor parauniversitar po preket rëndë nga flukset e larta të emigracionit në mosha të reja. Në vitin 2021 u regjistrua dhe niveli më i lartë i të larguarve neto nga vendi në një dekadë, me gati 33 mijë persona që ikën pa kthim. Ritmet e ikjes u përshpejtuan ndjeshëm pas frenimit në periudhën e pandemisë, në 2020-n.

Popullsia e Shqipërisë filloi të ulet që nga viti 1990, si pasojë e emigracionit masiv. INSTAT vlerëson se gjatë viteve 2011-2021 emigruan mesatarisht 42 mijë persona çdo vit. Sipas anketave të INSTAT, arsyet kryesore për emigracionin kanë të bëjnë me mundësi më të mira për punë, arsim dhe kujdes shëndetësor. Grupmosha e popullsisë 0-14 vjeç ka rënë nga 21,6% në vitin 2011 në 16,3% në 2022.

Përveç emigracionit, sistemi arsimor në qarqe është ndikuar rëndë edhe nga migrimi i brendshëm. Zhvendosja e popullsisë në Rajonin e Qendrës ka ulur numrin e nxënësve në qarqe dhe ka rritur numrin e klasave kolektive, të cilat cenojnë cilësinë e nxënies.

Të dhënat zyrtare tregojnë se më 1 janar 2022 rezulton që rreth një e treta e popullsisë jeton në Qarkun e Tiranës, qarku më i populluar në vend, ndjekur nga qarqet e Durrësit dhe Fierit, me rreth 10% të popullsisë secili.

Qarku i Gjirokastrës ka përqindjen më të ulët të popullsisë, me rreth 2,0% të popullsisë së përgjithshme, ndjekur nga Qarku i Kukësit, i cili ka 2,6% të popullsisë së përgjithshme. Vetëm Qarku i Tiranës ka shënuan rritje të popullsisë për periudhën 2021-2022. (Monitor)

 

Qendra Alert/Alert.al

Përdorimi i rrjeteve sociale nga të miturit dhe moskontrolli ndaj tyre është në rritje

Mbi 95% e popullsisë në vend janë përdorues të internetit dhe si pasojë e kësaj, keqpërdorimi i të miturve në rrjetet sociale është në rritje. Sipas sociologeve dhe ekspertëve, ky fenomen ka pasoja të rënda për të ardhmen e fëmijëve dhe se familjet e institucionet përgjegjëse duhet të bëjnë me shumë për sa i përket sigurisë së fëmijëve gjatë përdorimit të internetit.

Shqetësuese sipas sociologëve është moskufizimi i qasjes për të miturit në web që konsiderohen ose janë të ndaluara në vendet e tjera. Kriteri tjetër që duhet të ekzistonte është të identifikohen ata të cilët hyjnë në këto faqe, të gjurmohet që të ketë një gjurmë eventualisht për vlerësimin e të dhënave që mbikëqyren. Po ashtu, të miturit që keqpërdoren në rrjetet sociale, në të ardhmen do të bullizohen.

Qendra Alert/Alert.al